Printer Friendly

Virtual reality rehabilitation in a case with spinocerebellar ataxia/Spinoserebellar ataksili bir olguda sanal gerceklik rehabilitasyonu.

Giris

Ataksi, yuruyus ve ekstremiteleri etkileyen dengesizlik olup koordinasyon bozuklugunun yanisira konusma bozuklugunu da kapsayan bir durumdur. Serebellum, medulla spinalis, periferik duyu kaybi veya bu uc durumun herhangi ikisi ya da ucunun birlikteligi ataksiye neden olabilir. Bu yapilardaki islev bozukluklarinin altinda genetik, inflamatuvar, dejeneratif, vaskuler, enfeksiyoz, metabolik, endokrin veya neoplastik gibi hastaliklar bulunabilmektedir (1). Spinoserebellar ataksiler gec baslangicli, klinik olarak heterojen bir grup hastaliktir. Otozomal dominant gecis gosteren spinoserebellar ataksiler icin CAG tekrar artislari, nokta mutasyonlar ve SCA 6 kanal bozuklugu gibi cesitli genetik mekanizmalar ortaya konulmustur (2,3).

Sanal gerceklik rehabilitasyonu (SGR) noromotor iyilesmede onemli bir alternatif rehabilitasyon teknigidir. Bu egitimde amac, tekrarlayan uygulamalarla, biofeedback ve uygulamada hasta katilimini maksimum tutarak, motivasyon arttirici etkisiyle noromotor becerilerinin kazanimini saglamaktir (4). Nintendo Wii, Dance Dance Revolition, Sony EyeToy ve Kinect Xbox gibi teknolojik ve populer oyun sistemleri SGR amaciyla kullanilabilmektedir. Bunlardan Kinect Xbox'in digerlerine gore avantaji kullanicinin elleri ve ekstremiteleri ile sensor tutmasina ya da vucuduna sensor giymesine gerek olmamasidir. Biz olgumuzda SGR'nu Kinect Xbox (Microsoft[C] WA, USA) sistemini kullanarak uyguladik. Bu rehabilitasyon programi bilgisayar tabanli bir sistem olup, kullanicilar sanal icerik ve nesnelerin hareketlerini takip ederek uygulamayi gerceklestirmektedir. SGR; Parkinson hastaligi, serebral palsi, inme, multiple skleroz gibi farkli norolojik hastaliklarda genellikle konvansiyonel tedaviye ek olarak rehabilitasyon amacli kullanilmistir (4-8). Ayrica hicbir noromuskuler hastaligi olmasa da yasli insanlara denge egitimi icin SG rehabilitasyonu uygulanmistir (9).

Bu sunumda, spinoserebellar ataksili bir hastada tek basina uygulanan sanal gerceklik rehabilitasyonunun yurume, denge ve fonksiyonel bagimsizlik uzerine etkilerini gosteren bir olgu sunulmaktadir.

Olgu Sunumu

Oykusunden, yakinmalarinin 8 yil once konusma bozuklugu seklinde basladigi ogrenilen 55 yasinda erkek hastanin, hareketlerde yavaslama, yurumede zorluk ve dengesizlik gibi belirtilerle yakinmalarinin giderek arttigi ogrenildi. Bu sikayetlerle hastanemizin Noroloji klinigine basvuran hastaya klinik, radyolojik, elektrofizyolojik incelemelere ait sonuclar ve aile oykusu nedeniyle otozomal dominant spinoserebellar ataksi tanisi konulmus. Son 1 yildir mevcut sikayetlerinde artis olan hasta poliklinigimize basvurdu ve rehabilitasyon amaciyla servisimize yatirildi.

Son 1 yildir olgunun yurumede bozukluk ve dengesizlik sikayeti artmis. Bundan dolayi gunluk yasam aktivitelerini yapmada zorluk cekmekteymis. Norolojik muayenede proksimal alt ve ust ekstremitede kas gucu 4/5 iken diger kas gucleri, derin tendon refleksleri ve duyu muayenesi normaldi. Hasta adim acikligi artmis sekilde, kucuk adimlarla ve saga sola sendeleyerek yuruyordu. Serebellar muayenesinde dismetri, disdiadokinezi tespit edildi ve Romberg testi pozitif idi.

Hastanin degerlendirilmesi sonrasinda SGR programina uygun oldugu dusunuldu. Hastaya SGR programi hakkinda ayrintili bilgi verildi ve konvansiyonel rehabilitasyon programi yerine SGR programinin uygulanmasi onerildi. Hasta kabul etti ve hastadan yazili onay alindi.

Sanal gerceklik rehabilitasyon programi uygulamasi: Kinect Xbox sistemi, 47 inc LCD ekranina sahip televizyona baglandi. Hasta televizyon onunde hareket ederken, Kinect algilaycisi tarafindan hareketleri taklit edildi. Hastaya sistemi tanitmak ve oryantasyonunu saglamak icin uc kez deneme seansi uygulandi. Rehabilitasyon uygulamasi yeterli buyuklukte, sessiz izole bir odada ve fizyoterapist gozetiminde uygulandi.

Denge-koordinasyon ve motor aktiviteler uzerine iyilestirici etkinligi olan spor oyun sistemleri secildi. Hasta once bowling oyununu sonra sirasiyla dart, tenis ve futbol oyunlarini oynadi (Resim 1, 2). Hasta toplam 30 seans, haftada 5 gun en az 1 saat olacak sekilde SGR programini tamamladi.

Ilk iki haftada futbol oynarken 3 kez denge kaybi yasadi. Ancak hasta tum rehabilitasyon programi boyunca hic dusme atagi yasamadi. Hasta oyun oynadiktan sonra kendini daha becerikli ve dengede hissettigini dile getirdi.

Rehabilitasyon oncesi hasta duz zeminlerde yururken dusmeyi ve denge--koordinasyon kaybini onlemek icin bir kisinin gozetimine ihtiyac duyarken [Fonksiyonel ambulasyon skalasi Evre 3 (FAS3)], rehabilitasyon sonrasi sadece merdiven ve egim cikmak gibi aktivitelerde fiziksel yardima ihtiyac duymaktaydi (FAS 4).

Yurume mesafesini degerlendirmek icin 6 dakika yurume testi (6 DYT) uygulandi, rehabilitasyon oncesi 225 metre iken rehabilitasyon sonrasi 290 metreye yukseldi.

Statik dengeyi degerlendirmek icin yapilan Berg Denge Olcegi (BDO), rehabilitasyon oncesi 38 (orta derecede dusme riski) iken rehabilitasyon sonrasi 42'ye (dusuk derecede dusme riski) yukseldi.

Dinamik dengeyi degerlendirmede Kinestetik Beceri Egitim 4000 cihazi (Med--Fit Systems, Inc.543, East Alvarado St Fallbrook, CA 9202) kullanildi. Bu cihazda dinamik test, hastanin bastigi tabani kullanarak ekranda hareket eden bir imleci takip etmesiyle yapildi (Resim 3). Rehabilitasyon oncesi toplam dinamik denge skoru 2009 olan hastanin, rehabilitasyon sonrasi 1599 degerine dustu (Kinestetik Beceri Egitim 4000'in orijinal klavuzuna gore: dinamik denge 750-950 puan araligi mukemmel, 1500-2000 araligi iyi, 2000-2500 araligi iyi degil seklinde yorumlanmaktadir). Kinestetik Beceri Egitim 4000 cihazi, sadece SGR programina baslamadan once ve rehabilitasyon programi tamamlandiktan sonra test amaciyla kullanildi, denge egitimi icin kullanilmadi.

Sanal gerceklik rehabilitasyonun hastanin gunluk temel fiziksel ve bilissel aktivitelerindeki bagimsizligi uzerine etkilerini degerlendirmek icin yapilan fonksiyonel bagimsizlik olceginde (FBO), motor FBO 70 iken rehabilitasyon sonunda 80 puana yukseldi.

Tartisma

Sanal gerceklik rehabilitasyon programi verdigimiz spinoserebellar ataksili olguda yurume, statik ve dinamik denge ve fonksiyonel bagimsizlik duzeyinde iyilesme kaydettik. Spinoserebellar ataksili eriskin bir olguda SGR programinin etkilerini gosteren baska bir calisma olmayip, bu vaka sunumu yol gosterici olabilir. Hastanin rehabilitasyon sonunda fonksiyonel ambulasyon skalasinda, yurume mesafesinde, denge kapasitesinde ve bagimsizlik olcumunde iyilesme kaydettik. SGR tabanli egitimin amaci, kaslardaki motor kapasiteyi gelistirmek, atakside hedefe yonelik ekstremite hareketlerini, dinamik dengeyi ve tum vucut koordinasyonunu saglamak oldugu dusunulmektedir (9,10). Ek olarak SGR guvenli, motive edici, eglenceli bir ortam sunmaktadir (11). Biz de bu ozellikleri nedeniyle sinosereballar ataksili hastamiza SGR rehabilitasyon programini tek basina uygulamayi uygun bulduk.

Hastamizda statik ve dinamik dengeyi ayri ayri degerlendirdik. Statik dengeyi Berg balans olcegi ile dinamik dengeyi de kinestetik beceri egitim cihazi ile test ettik. Kinestetik beceri egitim cihazinda uygulanan kantitatif statik ve dinamik denge testlerinin guvenilirligi ve diger klinik denge testleriyle korelasyonu ulkemizde Gunendi ve ark.lari (12) tarafindan gosterilmistir. Gutierrez ve ark.lari (8) multiple sklerozlu hastalarda, SGR'nun konvansiyonel fizyoterapiye gore postural ve denge kontrolunde daha anlamli iyilesme sagladigini kaydetmislerdir. Bu calismada, postural degerlendirmede dinamik posturografi kullanilirken, denge degerlendirilmesinde BDO ve Tinetti skalasi kullanilmistir. Ayrica bir calismada, progresif serebellar dejenerasyon hastaligi olan ataksili cocuklarda, SGR iceren yogun koordinasyon egitiminin motor performansi ve dengeyi artirdigi gosterilmistir (1 0). Biz de SGR uyguladigimiz olgumuzda rehabilitasyon programi sonunda dengede artis sagladik. Hem statik hem de dinamik dengenin ayri ayri degerlendirildigi yontemlerle denge artisi oldugunu gorduk.

Sanal gerceklik rehabilitasyonun inmeli hastalarda yurume fonksiyonunu ve mesafesini iyilestirdigi onceki calismalarda da gosterilmis olup, ozellikle tenis, bowling ve golf gibi oyunlarin da ust ekstremite fonksiyonlarini daha etkili iyilestirdigi saptanmistir (13). Yurumeyi degerlendirdigimiz 6 DYT'nde anlamli klinik degisiklik sayilmasi icin en az 54 metre artis olmasi gerektigi bildirilmistir (14). Biz de olgumuzda sanal rehabilitasyon ile 6 DYT'nde klinik olarak anlamli sayilacak artis saglandigini gosterdik.

Turolla ve ark.lari (15), inmeli hastalarda konvansiyonel rehabilitasyona eklenen SGR programinda konvansiyonel rehabilitasyon programina gore FBO'de daha anlamli iyilesme kaydetmislerdir. Biz de olgumuzda rehabilitasyon sonunda FBO'nun motor bolumunde yukselme oldugunu gosterdik.

Sonuc

Kinect Xbox dusuk maliyetli, ticari olarak bilgisayar tabanli farkli oyun modelleri bulunan ve hastaya ozel oyun secme imkani olan bir sistemdir. Bizim bu olguda birincil amacimiz SGR programi icin secilen oyunlarla postural kontrolu saglamakti ve ikincil amac olarak da alt ve ust ekstremite fonksiyonlarini iyilestirmekti. Biz olgumuzda bu iyilesmeleri gosterdik ancak devamliligi konusunda takipli, randomize kontrollu, konvansiyonel rehabilitasyon ile karsilastirmali cok sayida hasta ile yapilacak calismalara ihtiyac vardir.

DOI: 10.5152/tftrd.2015.37786

Hasta Onami: Yazili hasta onami bu olguya katilan hastadan alinmistir.

Hakem degerlendirmesi: Dis bagimsiz.

Yazar Katkilari: Fikir--H.T.; Tasarim--H.T., F.Y.; Denetleme--U.D.; Kaynaklar--H.T., F.Y., A.M.U.; Malzemeler--H.T., F.Y.; Veri Toplanmasi ve/veya Islemesi--F.Y.; Analiz ve/veya Yorum--H.T., F.Y.; Literatur Taramasi --F.Y., A.M.U.; Yaziyi Yazan--H.T., F.Y.; Elestirel Inceleme--A.M.U., U.D.

Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi bildirmemislerdir.

Finansal Destek: Yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.

Informed Consent: Written informed consent was obtained from patient who participated in this case.

Peer-review: Externally peer-reviewed.

Author Contributions: Concept--H.T.; Design--H.T., F.Y.; Supervision --U.D.; Kaynaklar--H.T., F.Y., A.M.U.; Malzemeler--H.T., F.Y.; Data Collection and/or Processing--F.Y.; Analysis and/or Interpretation--H.T., F.Y.; Literature Search--F.Y., A.M.U.; Writing Manuscript--H.T., F.Y.; Critical Review--A.M.U., U.D.

Conflict of Interest: No conflict of interest was declared by the authors.

Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

Kaynaklar

(1.) Soong BW, Paulson HL. Spinocerebellar ataxias: an update. Curr Opin Neurol 2007; 20:438-46. [CrossRef]

(2.) Saner N, Basak N. Heterojen Bir Hastalik Grubu: Spinoserebellar ataksiler, genetik yapilari ve molekuler tanilari. TJN 2006; 12:185-94.

(3.) Gazulla J, Tintore MA. The P/Q-type voltage-dependent calcium channel as pharmacological target in spinocerebellar ataxia type 6: gabapentin and pregabalin may be of therapeutic benefit. Med Hypotheses 2007; 68:131-6. [CrossRef]

(4.) Ma HI, Hwang WJ, Fang JJ, Kuo JK, Wang CY, Leong LF, et al. Effects of virtual reality training on functional reaching movements in people with Parkinson's disease: a randomized controlled pilot. Clin Rehabil 2011; 25:892-902. [CrossRef]

(5.) Chang YJ, Chen SF, Huang JD. A Kinect-based system for physical rehabilitation: a pilot study for young adults with motor disabilities. Res Dev Disabil 2011; 32:2566-70. [CrossRef]

(6.) Luna-Oliva L, Ortiz-Gutierrez RM, Cano-de la Cuerda R, Piedrola RM, Alguacil-Diego IM, Sanchez-Camarero C, et al. Kinect Xbox 360 as a therapeutic modality for children with cerebral palsy in a school environment: a preliminary study. NeuroRehabilitation 2013; 33:513-21.

(7.) Sin H, Lee G. Additional virtual reality training using Xbox Kinect in stroke survivors with hemiplegia. Am J Phys Med Rehabil 2013; 92:871-80. [CrossRef]

(8.) Gutierrez RO, Rfo FG, Cuerda RC, Alguacil-Diego IM, Diego A, Gonzalez RA, et al. A telerehabilitation program by virtual reality-video games improves balance and postural control in multiple sclerosis patients. NeuroRehabilitation 2013; 33:545-54.

(9.) Duque G, Boersma D, Loza-Diaz G, Hassan S, Suarez H, Geisinger D, et al. Effects of balance training using a virtual-reality system in older fallers. Clin Interv Aging 2013; 8:257-63. [CrossRef]

(10.) Ilg W, Schicks C, Giese MA, Schols L, Synofzik M. Video game-based coordina tive training improves ataxia in children with degenerative ataxia. Neurology 2012; 79:2056-60. [CrossRef]

(11.) Ng YS, Chew E, Samuel GS, Tan YL, Kong KH. Advances in Rehabilitation medicine. Singapore Med J 2013; 54:538-51. [CrossRef]

(12.) Gunendi Z, Ozyemisci Taskiran O, Uzun MK, Ozturk GT, Demirsoy N. Reliability of quantitative static and dynamic balance tests on kinesthetic ability trainer and their correlation with other clinical balance tests. J PMR Sci 2010; 13:1-5.

(13.) Laver K, George S, Thomas S, Deutsch JE, Crotty M. Cochrane review: virtual reality for stroke rehabilitation. Eur J Phys Rehabil Med 2012; 48:523-30.

(14.) de Torres JP Pinto-Plata V, Ingenito E, Bagley P Gray A, Berger R, et al. Power of outcome measurements to detect clinically significant changes in pulmonary rehabilitation of patients with COPD. Chest 2002; 121:1092-8. [CrossRef]

(15.) Turolla A, Dam M, Ventura L, Tonin P Agostini M, Zucconi C, et al. Virtual reality for the rehabilitation of the upper limb motor function after stroke: a prospective controlled trial. J Neuroeng Rehabil 2013; 10:85. [CrossRef]

Hasan TOKTAS, Fatima YAMAN, Alper Murat ULASLI, Umit DUNDAR

Afyon Kocatepe Universitesi Tip Fakultesi, Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali, Afyonkarahisar, Turkiye

Yazisma Adresi / Address for Correspondence: Dr. Hasan Toktas, E-posta: hasantoktas@yahoo.com

Gelis Tarihi/Received: Subat/February 2014

Kabul Tarihi/Accepted: Mayis/May 2014
COPYRIGHT 2015 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2015 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Case Report/Olgu Sunumu
Author:Toktas, Hasan; Yaman, Fatima; Ulasli, Alper Murat; Dundar, Umit
Publication:Turkish Journal of Physical Medicine and Rehabilitation
Article Type:Report
Date:Dec 1, 2015
Words:1836
Previous Article:Renal cell carcinoma concomitant with lumbar radiculopathy in a 75-year-old woman presenting with low back pain/75 yasindaki bir hastada bel agrisi...
Next Article:Return to work after amputation/Amputasyon sonrasi ise baslama.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters