Printer Friendly

The role of dehydroepiandrosterone sulfate in chronic idiopathic urticaria pathogenesis/Kronik idiopatik urtiker patogenezinde serum dehidroepiandrosteron sulfatin rolu.

Giris

Kronik urtiker (KU), eritemli deri lezyonlari He karakterize, genel populasyonun %20'sini etkileyen otoimmun bir hastaliktir. Bazofil ve mast hucre degranulasyonu, kronik idiopatik urtiker (KIU) patogenezinde merkezi rol oynamaktadir, fakat bunu tetikleyen etyolojik faktorler henuz tam olarak anlasilamamistir (1,2). Bu nedenle KIU etyolojisi ve yapilacak arastirmalar halen onemini korumaktadir. KIU'de otoimmunite patogenezinden his tamin salgilatici antikorlarin IgE/Fc&RI ile capraz baglanmasi sorumlu tutulmaktadir (3). Psikolojik durum, stres ve cesitli noroendokrin mekanizmalar hastaligin patofizyolojisini etkileyebilmektedir (4,5).

Kronik idiopatik urtikerin kadinlarda erkeklere gore 2 kat fazla gorulmesi, 11-40 yaslari arasinda pik yapmasi ve menapoz sonrasi sikliginin azalmasi, hastaligin patogenezinde seks hormonlarinin rolu oldugunu dusundurmektedir (6). Ostrojen ve testosteron gibi adrenal steroid hormonlarinin oncusu olan dihidroksiepiandrosteron (DHEA) ve onun esteri olan dihidroksiepiandrosteron sulfat (DHEA-S)'in immun ve inflamatuar yanitlarda rol aldigi ve eksikliklerinin sistemik lupus eritematozus, romatoid artrit, otoimmun tiroidit gibi kadinlarda sik gorulen hastaliklarla iliskili oldugu bilinmektedir (7-9). Biz de bu bilgiler isiginda kadinlarda sik gorulen diger bir otoimmun hastalik olan KIU etyopatogenezinde serum DHEA-S'nin rolunu arastirmayi amacladik.

Gereg ve Yontem

Calismaya poliklinigimizde takip edilen, 18 yas ustu aktif KIU'lu 34 kadin, 31 erkek toplam 65 hasta alindi. Hastalarin yaslari 18-45 arasinda degismekte olup yas ortalamasi 34 [+ or -] 12.5 yil idi. KIU'lu grup ile yas ve cinsiyete gore eslestirilmis olarak, bilinen bir otoimmun hastaigi ve atopisi olmayan 24 kadin, 16 erkek olmak uzere 40 saglikli birey (ortalama yas: 33 [+ or -] 6.5 yil) kontrol grubu olarak belirlendi. KIU tanisi; 6 haftadan daha uzun sure devam eden, 24 saatten daha az surede iz birakmadan kaybolan, urtikeryal vaskulit, fizik urtiker ve urtikere neden oldugu bilinen ilac ya da gida oykusunun olmadigi urtikeryal plaklarin varligi halinde kondu (3). ilac ve supheli besin oykusu olmayan, besin ve respiratuar alerjenlere karsi serumda radioallergosorbent test (RAST) ile spesifik Ig E'leri (-) olan, tam kan sayimi, sedimentasyon, idrar analizi, ardisik 3 kez gaytada parazit incelemesi, hepatit serolojisi, akciger grafisi, sinus grafisi ile kulak burun bogaz ve dis konsultasyonu sonucu lokal veya sistemik enfeksiyon odagi tesbit edilemeyen hastalar calismaya dahil edildi. Calismadan 10 gun oncesine kadar antihistaminik, 1 ay oncesine kadar herhangi bir ilac kullanimi olanlar calisma disi birakildi. Butun katilimcilardan calismaya dahil olmayan ile ilgili onay alindi.

Kan ornekleri, DHEA-S'nin bazal degerinin olculdugu sabah saat 8 ve 9 arasinda, gece boyu suren aclik sonrasinda alindi ve 15 dk. 3000 rpm'de santrifuj edilerek serumlari ayrildi. Kontrol ve hasta grubunda serum DHEA-S olcumu yapildi. Hormon konsantrasyonlani elektrokemiluminesans yontemiyle Elecsys[R] Systems E170 Modular Analytics otoanalizonunde ticari kitler kullanilarak olculdu. (Roche Diagnostics GmbH, Mannheim, Germany). Hastalik suresi ve lezyon yayginligi kaydedildi. Hastalarda Blant ve arkadaslarinin (10) calismalarinda kullanmis olduklari klinik skorlama uygulandi. Skor 0; belirti yok, Skor 1; 1-4 noktada urtiker lezyonu, Skor 2; 5-9 noktada urtiker lezyonu, Skor 3; 10'dan fazla urtiker lezyonu bulunmasi olarak hastalarin urtiker aktivite skoru belirlendi.

istatistiksel analiz

Elde edilen veriler ortalama [+ or -] standart sapma olarak ifade edildi. DHEA-S duzeylerinin hasta ve kontrol grubu arasindaki farkini degerlendirmede bagimsiz grup t testi, DHEA-S duzeyi ile hastalik aktivitesi ve suresi arasindaki korelasyonu degerlendirmede Spearman testi kullanildi. Cinsiyet farkinin DHEA-S duzeyi ile iliskisini degerlendirmek icin t testi yapildi. Butun analizler SPSS (version 11.0) kullanilarak Windows XP programinda yapildi. (SPSS, Inc., Chicago). p<0.05 degerleri anlamli kabul edildi.

Bulgular

Gruplar istatistiksel olarak degerlendirildiklerinde hasta ve kontrol grubunun yas ve cinsiyet dagilimlani acisidan anlamli farklilik saptanmadi (p>0.05).

Kronik idiopatik urtikerli hastalarin hastalik sureleri 3 ay ile 25 yil arasinda degismekte olup ortalama 42.22 ay idi. Hastalardaki lezyon yayginligi vucut yuzdesi olarak ortalama %35 [+ or -] 23 idi. Hastalarin tumu klinik degerlendirmede skor 3 olarak degerlendirildi. KIU'li grupta serum DHEA-S sonuclari ortalama 102.66 [+ or -] 28.95 [micro]g/dl iken kontrol grubunda 174.22 [+ or -] 39.58 [micro]g/dl bulundu (DHEA-S normal duzeyi 35-430 [micro]g/dl). Tum hasta bireyler kontrol grubu ile kiyaslandiginda serum DHEA-S sonuclari hasta bireylerde normal aralikta bulunmasina ragmen, kontrol grubuna gore anlamli derecede dusuk bulundu (p<0.05). Calisma grubunun klinik ozellikleri Tablo 1'de, hasta ve kontrol grubunun DHEA-S sonuclai Tablo 2'de gosterilmistir.

Yapilan korelasyon analizinde DHEA-S duzeyi ile hastalik suresi (r=-0.26) ve aktivitesi (r=-0.35) arasinda iliski saptanmadi.

Tartisma

Kronik idiopatik urtiker kadinlarda erkeklerden iki kat daha fazla gorulur ve menapozda sikligi azalir. Yas ve seks farkliliginin yani sira hastalik patogenezinde hormonal farkliligin rolu olabilecegini dusunduren, seks hormon metabolizmasinin bazi immunolojik ve inflamatuar hastalik aktivitelerini etkilediginin gosterilmesidir (11). Son yillarda yapilan calismalar adrenal steroid hormonlarinin immun sistem uzerinde onemli etkileri oldugunu gostermistir. Genel olarak androjenlerin humoral ve hucresel immun cevabi baskilayici olduklari ve dogal anti-inflamatuar hormon olarak gorev yaptiklari, tersine ostrojenlerin immun cevabi artinci olarak rol oynadiklari bilinmektedir (12,13).

Dihidroksiepiandrosteron ve onun esteri DHEA-S, adrenal bezden salgilanan ve seks hormonlarinin oncusu olan major androjenlerdir (14). DHEA-S dolasimda inaktif prohormon olarak bulunurken, periferik hedef hucrede aktive olmaktadir. Dolasimdaki konsantrasyonu 3. dekadda pik yapar ve sonrasinda kademeli olarak azalir (15) fakat menstrual siklus ve menapozdan etkilenmez (16).

Dihidroksiepiandrosteron sulfat mediator uretimini ve proliferasyonunu saglayarak immun sistem ve inflamatuar hucre aktivitesini kontrol etmede rol almaktadir (13). DHEA-S'nin immunmodulatuar etkisinin, T helper 1 aktivitesini artirarak yaptigi hayvan deneylerinde gosterilmistir (17,18). Ayrica, DHEA'nin IL-4 (interlokin-4) ve IL-5 gibi T helper 2 sitokinlerini azalttigi bilinmekte ve atopik dermatitli hastalarda IgE sentezinin duzenlenmesinden ve eozinofil proliferasyonundan sorumlu olabilecegi dusunulmektedir (19).

Alerjik hastalarda, hastaligin siddeti, sistemik inflamatuar cevabin derecesi, hastaligin suresi veya hastanin yasi ile dolasimdaki DHEA ve DHEA-S konsantrasyonlarinin etkilenebilecegi belirtilmistir (14). Buna gore bu hormonlarin duzeyleri alerjinin degisik klinik belirtilerini gosteren hastalar arasinda farklilik gostermektedir. Simdiye kadar yapilan calismalarda DHEA ve DHEA-S duzeyi dusuklugunun, atopik diatezin eslik ettigi alerjik inflamasyonun genel bir ozelligi oldugu gosterilememistir (14).

Biz, bu calisma ile KIU'lu hastalarin DHEA-S duzeylerinde, kontrol grubuna gore istatistiksel olarak anlamli bir dusukluk oldugunu (p<0.01) belirledik. Calismamiza benzer olarak Kasperska-Zajak ve ark. (20), KIU'lu 34 kadin hastanin DHEA-S serum duzeylerini kontrol grubuna gore anlamli derecede dusuk olarak saptamislardir (20). Ayni arastirmacilarin 31 KIU'lu erkek hasta uzerinde yaptiklari baska bir calismada, DHEA-S duzeylerinin erkek hastalarda da kontrol grubuna gore anlamli dusuk oldugu gozlenmistir. Ayni hastalar tedavi alan semptomsuz ve tedavi almayan semptomlular seklinde iki gruba ayrilarak DHEA-S duzeyleri karsilastirilmis, bu iki grup arasinda fark olmadigi bulunmustur (21). Biz de kadin ve erkek hastalarin DHEA-S duzeyleri arasinda fark olmadigini tespit ettik. Bu da bize patogenezde rolu olabilecegi dusunulen DHEA-S'nin etkisinin cinsiyetten bagimsiz oldugunu gostermektedir.

Postmenopozal KIU'lu kadin hastalardaki DHEA-S duzeylerinin incelendigi bir calismada, DHEA-S duzeylerinin kontrol grubuna gore farkli olmadigi gorulmustur. Arastirmacilar, DHEA-S duzeylerinin 18-41 yas arasi kadinlarda anlamli derecede dusuk bulunmasina karsin, 49-69 yas arasi postmenopozal KIU'lu kadinlarda kontrolle benzer olmasini, yasli kisferde KIU insidansinin dusuk olmasina baglamislardir (22). Menopozda, urtiker patogenezinde roloynayan TNF-[alpha] (tumor nekroze edici faktor) gibi kemokinlerin salgilandigi hucrelerin azalmasi da bu donemde urtiker sikliginin azalmasinin bir nedeni olarak dusunulmektedir (22). DHEA-S'nin TNF-[alpha]'yi inhibe edici etkisinin oldugu bilinmektedir. Bu buigular isiginda DHEA-S duzeyinin postmenopozal donemde azalmamasi, bu donemdeki urtiker insidansinin dusuklugunun diger bir nedeni olabilir.

Yapilan calismalarda DHEA-S seviyesindeki dusuklugun, artmis immun s6rec yolu ile hastalik aktivitesinde rolu olabilecegi ileri surulmektedir (20-24). Ancak urtiker olusumundaki onemi ve altta yatan mekanizmalar tam olarak belli degildir. Genc bayanlarda yogun stres durumlarinda hipotalamus-hipofiz-adrenal aksin aktive oldugu ve bununla iliskili olarak da adrenal androjenlerden DHEA-S'nin serum duzeyinin dustugu bilinmektedir (25). Bununla birlikte, KIU'lu hastalarda DHEA-S duzeyleri ile hastalarin psikolojik stres durumlari arasinda negatif korelasyon bulunmasi sonucu, DHEA-S dusuklugunun psikolojik strese ikincil oldugu uzerinde durulmustur (26). Psikoterapinin DHEA-S duzeyini artirdigi bilinmekte ve dusuk DHEA-S duzeyi olan KIU'li hastalarin da psikoterapiden fayda gorecekleri dusunulmektedir (26).

Bunun yani sira DHEA-S duzeyini artirdigi bilinen bir androjen olan danazol ve stanazolol gibi androjenlerin kronik urtikerli bazi olgularda semptom kontrolunde etkili oldugu bilinmektedir (14). Buna gore immun aracili hastaliklarin tedavisinde basanli ve guvenilir olarak kullanilan DHEA'nin KIU tedavisindeki yerinin arastirilmasi gerekmektedir.

Sonuc olarak bulgularimiz KIU patogenezinde DHEA-S dusuklugunun cinsiyetten bagimsiz olarak rol oynayabilecegini gostermektedir. Hastalarin psikolojik stres durumlarini arastirmamis olmamiz calismamizi sinirlandirmaktadir. Ancak DHEA-S dusuklugunun mu KIU'ye neden oldugu yoksa KIU'lu hastalardaki inflamatuar mediatorler, stres ve endojen hormonlara sekonder olarak mi DHEA-S dusuklugunun oldugu kesin degildir. Bu hormonun inflamatuar ve immunolojik olaylar ile strese iliskisini aciklayabilecek ileri arastirmalara gereksinim vardir.

Kaynaklar

(1.) Demircay Z, Gurbuz O. Kronik otoimmun urtiker. Turkderm 1999;33:190-3.

(2.) Harmanyeri Y, Dogan B, Taskapan MO, Oz M. Otoiog serumda deri testi: Kronik idyopatik urtikerli hastalarda prevalans calismasi. Turkderm 2000;34:93-4.

(3.) Graves M. Chronic urticaria: J Allergy Clin Immunol 2000;105:664-72.

(4.) Kimyai Asadi A, Umsan A. The role of psychological stres in skin disease. J Cutan Med Surg 2001;5:140-5.

(5.) Papadopoulou N, Kalogeromitros D, Staurianeas NG, Tiblalexi D, Theoharides TC. Corticotropin-releasing hormone receptor-1 and histidine decarboxylase expression in chronic urticaria. J Invest Dermatol 2005;125:952-5.

(6.) Humpreys F, Hunter JAA. The characteristics of urticaria in 390 patients. Br J Dermatol 1998;138:635-8.

(7.) Barry NN, McGuire JL, van Vollenhoven RF . Dehydroepiandrosterone in systemic lupus erythematosus: relationship between dosage, serum levels, and clinical response. J Rheumatol 1998;25:2352-6.

(8.) Dillon JS. Dehydroepiandrosterone, dehydroepiandrosterone sulfate and related steroids: their role in inflammatory, allergic and immunological disorders. Curr Drug Targets Inflamm Allergy 2005;4:377-85.

(9.) Tagawa N, Tamanaka J, Fujinami A, et al. Serum dehydroepiandrosterone, dehydroepiandrosterone sulfate, and pergnenolone sulfate concentrations in patients with hyperthyroidsm and hypothyroidsm. Clin Chem 2000; 46: 523-8.

(10.) Blant TE, Kessel A, Golan A. Low dose cyclosporine A in the treatment of severe chronic idiopathic urticaria. Allergy 1997;52:312-6.

(11.) Schwartz KE. Autoimmunity, dehydroepiandrosterone (DHEA), and stres. J Adolesc Health 2002;30S:37-43.

(12.) Cutulo M, Sulli A, Capellino S, Villaggio B, Montagna P, Serolo B, et al. Sex hormones influence on the immune system: basic and clinical aspects in autoimmunity. Lupus 2004;13:635-8.

(13.) Kasperska-Zajak A, Brzoza Z, Rogala B. Sex hormones and urticaria. J Derm Sci 2008;52:79-86.

(14.) Kasperska-Zajak A, Brzoza Z, Rogala B. Dehydroepiandrosterone and dehydroepiandrosterone sulphate in atopic allergy and chronic urticaria. Inflammation 2008;31:141-5.

(15.) Kroboth PD, Salek FS, Pittenger AL, Fabian TJ, Frye RF. DHEA and DHEA-S: a review. J Clin Pharmacol 1999;39:327-48.

(16.) Burger HG, Dudley EC, Cui J, Dennerstein L, Hopper JL. A prospective longitudinal study of serum testosterone, dehydroepiandrosterone sulphate and sex hormone binding globulin levels through the menopause transition. J Clin Endocrinol Metab 2000;85:2832-938.

(17.) Daynes RA, Dudley DJ, Araneo BA Regulation of murine lymphokine production in vivo. II. Dehydroepiandrosterone is a natural enhancer of interleukin 2 synthesis by hepler T cells. Eur J Immunol 1990;20:793-802.

(18.) Suzuki T, Suzuki N, Daynes RA, Engleman EG. Dehydroepiandrosterone enhances IL-2 production and cytotoxic effector function of human T cells. Clin Immunol Immunopathol 1991;61:202-11.

(19.) Tabata N, Tagami H, Terui T Dehydroepiandrosterone may be one of the regulators of cytokine production in atopic dermatitis. Arch Dermatol Res 1997;289:410-4.

(20.) Kasperska-Zajak A, Brzoza Z, Rogala B. Serum concentration of dehydroepiandrosteron sulphate in female patients with chronic idiopathic urticaria. J Derm Sci 2006;41:80-1.

(21.) Kasperska-Zajak A, Brzoza Z, Rogala B. Lower serum concentration of dehydroepiandrosteron sulphate in patients suffering from chronic idiopathic urticaria. Allergy 2006;61:1489-90.

(22.) Kasperska-Zajak A, Brzoza Z, Rogala B. Circulating concentration of dehydroepiandrosteron sulphate (DHEA-S) in women suffering from chronic idiopathic urticaria in relation to their pre- or post-menopausal status. Maturitas 2007;58:211-5.

(23.) Kasperska-Zajak A, Brzoza Z, Rogala B. Serum prolactin concentration and its relationship with dehydroepiandrosteron sulphate concentration in chronic urticaria patients with positive and negative response to autologous sreum skin test. Allergy 2007;62:566-7.

(24.) Kasperska-Zajak A, Brzoza Z, Rogala B. Plasma concentration of interleukin 6 (IL-6), and its relationship with circulating concentration of dehydroepiandrosteron sulphate (RHEA-S) in patients with chronic idiopathic urticaria. Cytokine 2007;39:142-6.

(25.) Cutolo M, Giusti M, Foppiani L, Seriolo B, Briata M, Bisso A, et al. The hypothalamic-pituitary-adrenocortical and gonadal axis function in rheumatoid arthritis. Z Rheumatol 2000;59 (suppl 2):65-9.

(26.) Brzoza Z, Kasperska-Zajak A, Badura-Brzoza K, Matysiakiewicz J, Hese RT, Rogala B. Decline in dehydroepiandrosteron sulphate observed in chronic urticaria is associated with psychological distress. Psychosomatic Medicine 2008;70:723-8.

Filiz Canpolat, Bengu Cevirgen Cemil, Fatma Eskioglu

Saglik Bakanligi Ankara Diskapi Yildirim Beyazit Egitim ve Arastirma Hastanesi, Dermatoloji Klinigi, Ankara, Turkiye

Yazisma Adresi / Corresponding Author: Dr. Filiz Canpolat, Saglik Bakanligi, Ankara Diskapi Yildirim Beyazit Egitim ve Arastirma Hastanesi, Dermatoloji Klinigi, Ankara, Turkiye Tel: +90 505 566 87 18 e-posta: filizcanpolat@hotmail.com Bu calisma IV.Ege Dermatoloji Gunleri'nde sozel bildiri olarak sunulmustur.
Tablo 1. Kronik idiopatik urtikerli hastalarin klinikleri ozellikleri

 Ortalama [+ or -] standart sapma

Yas (yil) 34 [+ or -] 12.5

Hastalik suresi (ay) 42.22

Lezyon yayginligi (vucut yuzdesi) %35 [+ or -] 23

Tablo 2. Kronik idiopatik urtikerli hastalar ile kontrol grubunun
serum DHEA-S duzeyleri

 KIU (n=65) Kontrol (n=40) p

DHEA-S ([micro]g/dl) 102.66 [+ or -] 174.22 [+ or -] p<0.01
 28.95 39.58
COPYRIGHT 2009 Aves Yayincilik
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2009 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

 
Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Article/Orijinal Arastirma
Author:Canpolat, Filiz; Cemil, Bengu Cevirgen; Eskioglu, Fatma
Publication:Turkish Journal of Dermatology
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Mar 1, 2009
Words:2122
Previous Article:What is your diagnosis?/Taniniz nedir?
Next Article:Hidradenitis suppurativa/Hidradenitis supurativa.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2018 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters