Printer Friendly

The history of vaccination; in Turkey and in the world/dunyada ve Turkiye'de asi tarihcesi.

Eski Yunan'da aristokratlar askere alinmazlardi. Onlar immun (bagisik-muaf) kisilerdi. Insanlar dogal olarak diger canlilarda hastalik yapan bircok mikroorganizmaya karsi bagisiktirlar. Ancak kus gribi yapan viruslarin mutasyonla insanlarda da salgin yapabilecegi varsayilmaktadir.

Insanlar kizamik, sucicegi gibi hastaliklari gecirerek edinsel bagisiklik kazanirlar ise de, asilanarak pek cok hastaliga karsi aktif olarak bagisiklanabilirler. Bu uygulama ile dumcul veya sakat birakan ciddi kompikasyonlardan kurtulabilirler.

Onsekizinci yuz yila kadar dunyada milyonlarca insan cicek hastaligindan dmus, yasayanlarinda onemli bir kismi sakat kalmistir. 1798 yilinda Edward Jenner cicek asisini bilimsel yontemlerle gelistirmistir(1). Bu asiya ragmen 1967 yilinda dunyada 10 milyondan fazla insan cicek hastaligina yakalaniyordu. Dunya Saglik Orgutunun 'DSO' kuresel yaygin planli asi kampanyasi sonucu 10 yilda '1977' cicek hastaligi eradike edildi (2).

Cicek asisinin bu muthis basarisinin yaninda ansefalit, progressive vaccinia, egzema vaccinatum gibi ciddi yan etkileri vardi (3). Turkiye'de yasa geregi ilkokula, liseye, universiteye kayit olurken, isciler calisma izni alirken mutlaka cicek asisi yaptirmak zorundaydilar. 1976 yilinda cicek asisindan sonra ansefalit komplikasyonu olan iki olguyu 'Ulkemizde cicek asisi yapilmali mi?' baslikli bildiriyi Izmir'de duzenlenen XV. Milli Pediatri Kongresinde sundum (4).Birkac hocamin sert elestirilerine karsi beni destekleme cesareti gosteren olmadi. 1979 yilinda Istanbul Cerrahpasa Tip Fakultesinde duzenlenen immunoloji kongresinde israrim uzerine zamanin Saglik Bakanligi mustesari cicek asisi dagitimini durdurdu. Gunumuzde dunyadaki butun insanlar cicek virusuna duyarli, sadece DSO izni ile iki merkezi laboratuvarda gerektiginde asi uretimi icin virus saklanmaktadir.

Cicek asisinin ve DSO'nun bu basarisindan sonra sira cocuk felci hastaligina gelmistir. 1988'de DSO cocuk felcinin global eradikasyon programini baslatmistir (5).Turki ye'de son paralitik poliomyelit olgusu 26 Kasim 1998 Agri'da gorulmus ve ulkemizinde icinde oldugu Avrupa bolgesinde poliomyelit son bulmustur (6). Bundan sonraki siraya kizamik hastaligi gelmistir.

1996'da DSO kizamik hastaliginin eradike edilebilirligini tartismaya baslamis ve TC Saglik Bakanligi'da 2010 yilina kadar ulkemizde kizamik hastaligini elemine etmeyi planlamistir (7,8).

DBT asilarindan elde edilen basarili sonuclara, maalesef BCG asisinda ulasilamamistir. Tuberkuloz savasinda basari kazanmak icin yeni ve daha etkin asilar gelistirilmelidir (9).

Ulkemizde uygulanan asi programi ile, gelismis ulkelerin asi programlari arasinda farklar vardir. Saglik Bakanliginin asi programinda sucicegi, konjuge pnomokok, hepatit A, rotavirus ve HPV 'rahim agzi kanseri' asisi yer almamaktadir. Aslinda bakanligin butcesi bu asilarin finansmanina yetmemektedir. Emekli Sandigi, SSK, Bagkur, Milli Savunma Bakanligi, Belediyeler gibi kurumlar, hasta olan mensuplarinin en pahali ilaclarini odemektedir. Amac cocuklarimiz hasta olmadan onlari korumak oldugu icin, adi gecen kurumlarin asi finansmanina katki saglamalarinin yasal yolu mutlaka bulunabilir. Bizlerin gorevi de, yeni gelismelere gore cagdas gelismis ulkelerde oldugu gibi her yil asi programini gozden gecirerek guncellemek olmalidir.

Kaynaklar

(1.) Jenner E.An Inquiry into the Causes and Effects of the Variolae Vaccinee. London, Low, 1798.

(2.) Deria A, Jezek Z, Markvart K, et al. The world's last endemic case of smallpox: Surveillance and containment Measures. Bull WHO 58: 279-83,1980.

(3.) Lane JM, Ruben FL, Neff JM, et al. Complications of smallpox vaccination, 1968. N Engl J. Med 281: 1201-8, 1969.

(4.) Ildirim I. Ukemizde cicek asisi yapilmali mi? XV. Turkiye Milli Pediatri Cemiyeti Kongresi. 28-30 Eylul 1976, Izmir.

(5.) World Health Assembly. Global Eradication of Poliomyelitis by the Year 2000. Geneva, WHO, 1988.

(6.) Polio Eradikasyon Programi Saha Rehberi, T.C. Saglik Bakanligi, 2001.

(7.) Center for Disease Control and Prevention. Measles eradication: WHO, the Pan American Health Organization, and CDC. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 46 (RR-11):1-20,1997.

(8.) Kizamik Eradikasyon Programi, Kizamik Saha Rehberi, T.C. Saglik Bakanligi, 2004.

(9.) Kaufman SHE. Vaccines against tuberculosis: The impact of modern biotechnology. Scand J Infect Dis 75: 54-9,1990.

Ibrahim Ildirim

Ahmet Dallibey Cad. No:37 Umurbey, Gemlik, Bursa, Turkiye

Gelis Tarihi: 09.06.2008

Kabul Tarihi: 04.07.2008

Yazisma Adresi

Correspondence Address

Dr. Ibrahim Ildirim

Ahmet Dallibey Cad.

No:37 Umurbey, Gemlik, Bursa, Turkiye

Tel.: +90 0224 525 00 90

E-posta:uldmmQhotrnail.com
COPYRIGHT 2008 Aves Yayincilik
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2008 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:Ildirim, Ibrahim
Publication:Journal of Pediatric Infection
Geographic Code:7TURK
Date:Sep 1, 2008
Words:620
Next Article:Diphtheria, tetanus and pertussis/ difteri, bogmaca ve tetanoz asilari.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters