Printer Friendly

The effects of teriparatide treatment on back pain, quality of life, depression and biochemistry parameters in patients with severe postmenopausal osteoporosis: short-term results/Siddetli postmenopozol osteoporozlu hastalarda teriparatid tedavisinin agri, yasam kalitesi, depresyon ve biyokimyasal parametreler uzerine etkisi: erken donem sonuclar.

Summary

Objective: The aim of this trial was to determine the early effects of teriparatide treatment on back pain, quality of life, depression, and biochemical parameters in patients with severe postmenopausal osteoporosis (OP).

Materials and Methods: Twenty-one female patients with severe postmenopausal OP were included in this study. The patients received daily doses of 20 [micro]g of teriparatide and 800 IU vitamin D3 + 1.200 mg calcium for a period of six months. The subjects were evaluated on the basis of the visual analogue scale (VAS), Quality of life Questionnaire of the European Foundation for Osteoporosis (QUALEFFO), the Beck Depression Scale (BDS) and biochemical parameters (serum calcium, phosphorus, uric acid, alkaline phosphatase, parathyroid hormone, 25-OH vitamin D3, kidney and liver function tests) before and after treatment.

Results: Eight patients discontinued teriparatide treatment because of high cost and/or difficulties in application. Thirteen patients who continued the teriparatide treatment demonstrated statistically significant improvements on the pain VAS and the QUALEFFO (subgroups of pain and total scores) after therapy compared with baseline (p<0.05). There was no statistically significant difference in both BDS scores and biochemical parameters (p>0.05). Conclusion: In patients with severe postmenopausal OP, teriparatide therapy is effective in reducing back pain and improving quality of life in the short term and can be considered as an important treatment choice for these patients. Turk J Phys Med Rehab 2011;57:134-8.

Key Words: Severe postmenopausal osteoporosis, teriparatide treatment

Ozet

Amac: Bu calismanin amaci, siddetli postmenopozal osteoporoz (OP) olan hastalarda teriparatid tedavisinin sirt agrisi, yasam kalitesi, depresyon ve biyokimyasal parametreler uzerine erken donemdeki etkisini belirlemektir.

Gerec ve Yontem: Calismaya siddetli OP tanisi konan 21 postmenopozal kadin hasta alindi. Hastalara alti ay sure ile subkutan 20 [micro]q/gun teriparatid tedavisi ve 800 ILJ/gun D3 vitamini + 1,200 mg/gun kalsiyum verildi. Hastalar tedavi oncesi ve sonrasinda vizuel analog skala (VAS), Avrupa Osteoporoz Vakfi Yasam Kalitesi Anketi (OUALEFFO), Beck Depresyon Olcegi (BDO) ve biyokimya parametreleri (serum kalsiyum, fosfor, urik asit, alkalen fosfotaz, PTH, 25-OH vitamin D3, bobrek ve karaciger fonksiyon testleri) ile degerlendirildi.

Bulgular: Sekiz hasta teriparatid tedavisini maliyet ve/veya kullanim zorlugu nedeni ile keser iken, 1 3 hasta tedaviyi tamamladi. Tedaviyi tamamlayan hastalarin tedavi oncesi ve sonrasi degerleri karsilastirildiginda, tedavi sonrasi VAS agri, QUALEFFO agri alt parametresi ve total skoru acisindan istatistiksel olarak anlamli iyilesme saptandi (p<0,05). BDO skoru ve biyokimya parametreleri acisindan istatistiksel olarak anlamli fark bulunmadi (p>0,05).

Sonuc: Siddetli OP'si olan postmenopozal hastalarda teriparatid tedavisi erken donemde sirt agrisi ve yasam kalitesi uzerine etkili olup, bu hastalarda onemli bir tedavi secenegi olabilir. Turk Fiz Tip Rehab Derg 2011;57:134-8.

Anahtar Kelimeler: Siddetli postmenopozal osteoporoz, teriparatid tedavisi

Giris

Osteoporoz (OP) ve osteoporoza bagli gelisen kiriklar gunumuzde morbidite, mortalite ve maliyet acisindan ozellikle de menopoz sonrasi kadinlarda en onemli saglik sorunudur. Artmis kemik kirilganligi nedeni ile tum kemikler icin kirik riski olmakla birlikte osteoporotik kiriklar en cok kalca, vertebra ve el bileginde gorulurler (1). Osteoporotik kiriklar agri, fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon ve iyilik halinde azalma, depresyon ile iliskili oldugundan ve tum bunlar yasam kalitesini belirlediginden osteoporozda yasam kalitesi olumsuz etkilenmektedir (2,3).

OP tedavisini planlarken kemik kutlesini korumak, agriyi ve yeni kirik insidansini azaltmak esasdir (4). Bu amacla osteoklastik aktiviteyi azaltmak suretiyle etki gosteren cesitli antirezorptif ilaclar yaygin olarak kullanilmaktadir (5). Son yillarda ise OP tedavisinde kemik yapimini arttiran ajanlar agirlik kazanmaya baslamistir. Bunlar arasinda ozellikle paratiroid hormon (PTH) one cikmaktadir. Paratiroid hormonun kemik uzerine etkisi cok karmasiktir. Yuksek PTH duzeylerinin ozellikle kortikal kemikte katabolik etkisi ve kemik mineral yogunlugu (KMY)'nu azalttigi bilinmektedir. Ancak dusuk dozlarda intermittan uygulanmasi osteoblast sayi ve aktivitesinde artisa neden olarak KMY'yi artirmaktadir (6-8). PTH tedavisi alan hastalarin kemik biyopsilerinden elde edilen bulgular, PTH'nin yeniden sekillenmeyi (remodeling) uyardigini ve yeni olusmus matriksin oranini arttirdigini, ancak bu matriksin mineral yogunlugunun daha dusuk oldugu seklindedir. Bu durum PTH ile birlikte kalsiyum ve D vitamini eklerinin de kullanilmasi gerektigini gostermektedir (9). Teriparatid rekombinant insan PTH (1-34) fragmani olup, kirik icin yuksek riskli olan veya daha onceki OP tedavilerine yanit vermemis olan ya da bunlari tolere edemeyen idiyopatik veya hipogonadal OP'li erkeklerde ve postmenopozal kadinlarda tedavi icin FDA onayi almistir. Kullanim sekli ve onerilen dozu 20 [micro]g/gun subkutan enjeksiyon seklindedir (10).

Teriparatid'in ulkemizde klinik pratikte kullanimi henuz yayginlasmamis olup, etkinligine iliskin calisma ve klinik gozlemler oldukca sinirlidir. Bu calismanin amaci siddetli postmenopozal OP'si olan hastalarda teriparatid tedavisinin sirt agrisi, yasam kalitesi, depresyon ve biyokimyasal parametreler uzerine erken donemdeki etkisini belirlemektir.

Gerec ve Yontem

Retrospektif olan calismaya, Ondokuz Mayis Universitesi Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali Osteoporoz Poliklinigi'ne Kasim 2008-Subat 2010 tarihleri arasinda basvuran, yerlesmis-siddetli OP tanisi konmus ve teriparatid tedavisi baslanmis postmenopozal kadin hastalar dahil edildi. Katilimcilar calisma hakkinda bilgilendirildi ve sozlu onamlari alindi. Calisma Helsinki Bildirgesine uygun olarak yurutuldu. Hastalarin dosyalarindan yas (yil), boy (cm), kilo (kg), vucut kitle indeksi (VKI, kg/m), menopoz suresi (yil), OP tani suresi (yil), egitim duzeyi, mesleki durumu, cocuk sayisi, eslik eden hastaliklari, OP risk faktorleri kaydedildi. Yerlesmis OP tanisi klinik degerlendirme, lateral spinal grafi, lomber ve femur kemik mineral yogunlugu (KMY) degerleri ve laboratuvar bulgularina gore konuldu. KMY Dual Enerji X-isini Absorbsiyometri (DXA) yontemi kullanilarak (Norland Excel, USA) lomber bolge ve proksimal femurdan olculdu. Torakal ve lomber vertebralarin on, orta, arka yukseklikleri olculdu ve bir vertebranin uc yukseklik olcumunden en az biri en yakin normal vertebranin yukseklik olcumunden %20 azalmis ise bu kirik olarak kabul edildi (11). Yerlesmis OP tanisi Dunya saglik orgutu siniflanmasina gore (T skoru <-2,5 olmasina ek olarak bir veya daha fazla kirik saptanmasi) tanimlandi (12). Lomber veya femur total T skoru 4 ve daha az olan, grafisinde en az 2 vertebra kirigi tespit edilen hastalar siddetli OP olarak kabul edildi. Kemik ve kalsiyum metabolizmasini etkileyebilecek OP disinda hastaligi olanlar (osteomalazi, Paget hastaligi, hipertiroidi, hiperparatiroidi, kronik bobrek ve karaciger yetmezligi, malabsorbsiyon, malignensi vb.) ve ilac kullanimi olan hastalar (kortikosteroid, antikonvulzan, tiroid hormonu, antiasit, antikoagulan, kemoterapotikler vb.) ile antidepresan tedavi alan hastalar calisma disi birakildi. Hastalar analjezik amacli ve komorbid hastaliklari icin kullanmakta olduklari ilaclara devam ettiler.

Hastalar alti ay sure ile subkutan 20 [micro]g/gun teriparatid ve ek olarak 800 IU/gun D3 vitamini, 1,200 mg/gun kalsiyum tedavisi almisti.

Hastalarin dosyalarindan tedavi oncesi (TO) ve tedavinin 6. ayinda (TS) olmak uzere iki kez degerlendirilen sirt agrisi siddeti, yasam kalitesi ve depresyon duzeyi ve biyokimya parametrelerinden; kalsiyum (Ca), fosfor (P), alkalen fosfotaz (ALF), PTH, 25-OH vitamin D3, ure, kreatinin, aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT) ve urik asit duzeyleri kaydedildi.

Klinik degerlendirme icin kullanilan olcekler:

Sirt Agri Duzeyi

Vizuel analog skala (VAS) ile degerlendirildi. Hastalara 10 cm'lik bir hat uzerinde rakamlarin her birinin ne anlama geldigi anlatilarak, gunluk aktiviteleri esnasindaki sirt agrisinin siddetini isaretlemeleri istendi. Hic agrinin olmamasi 0, orta derecede agri 5, hayatta hissedilen en siddetli agri 10 puan olarak aciklandi.

Yasam kalitesi

Turk toplumu icin adaptasyonu yapilmis, gecerliligi ve guvenilirligi kanitlanmis olan OUALEFFO (Quality of life Questionnaire of the European Foundation For Osteoporosis) kullanilarak degerlendirildi (13). Bu anket agri (5 soru), fiziksel fonksiyon (17 soru), sosyal fonksiyon (7 soru), genel saglik degerlendirmesi (3 soru) ve mental fonksiyon (9 soru) alt skalalarinda toplam 41 sorudan olusmaktadir. Total skor ve alt skala skorlari icin 0 iyi saglik durumunu, 100 ise kotu saglik durumunu gostermektedir.

Depresyon

Beck Depresyon Olcegi (BDO) ile degerlendirildi. Anket seklinde duzenlenen ve 21 sorudan olusan bu olcekte, hastalardan kendilerine en uygun olan cumleyi secmeleri istendi (14). Her madde 4 cumleden olusmaktaydi. Bu cumleler, notral durumdan (0 puan), en agir duruma (3 puan) gore siralanmisti. Bu olcegi olusturan cumleler tedaviye alinan depresyon hastalarinin ifadelerinden olusturulmustur. En yuksek puan 63'tur. 0-1 3 puan arasi depresyon yok, 14-24 puan arasi orta derecede depresyon, 25 puanin uzeri ciddi depresyon olarak degerlendirildi.

Hastalara bu olcum yontemleri, tedavi oncesi ve tedavinin 6. ayinda osteoporoz poliklinigi doktoru tarafindan uygulandi. Yapilan taramada teriparatid tedavisi baslanan 21 hasta oldugu, bunlardan sekizinin alti aylik tedaviyi tamamlamadigi saptandi. Alti aylik tedaviyi tamamlayan 13 hastanin verileri uzerinden istatistiksel analiz yapildi.

Istatistiksel analizler icin SPSS 15.0 Windows paket programi kullanildi. Yas, boy, kilo, menopoz suresi, OP tani suresi, mesleki durum, egitim durumu, cocuk sayisi gibi sosyo-demografik veriler icin betimsel istatistik ve frekans analizi yapildi. Verilerin normal dagilima uyup uymadigi Shapiro-Wilk testi ile degerlendirildi. Degerler normal dagilima uydugundan, tanimlayici istatistikler icin ortalama [+ or -] standart sapma kullanildi. Degiskenlerin tedavi oncesi ve sonrasi degerlerinin karsilastirilmasinda Paired t testi kullanildi, p degeri <0,05 ise anlamli kabul edildi.

Bulgular

Hastalarin sosyo-demografik ozellikleri Tablo 1'de gosterilmistir. Calismaya alinan 21 hastanin yas ortalamasi 73,67 [+ or -] 4,50 yil, VKI ortalamasi 24,46 [+ or -] 5,40 kg/[m.sup.2] idi. Lomber (L1-4) vertebra ve femur total T skoru ortalamasi sirasi ile -4,68 [+ or -] 1,04 ve -3,07 [+ or -] 1,48 olarak saptandi.

Sekiz hastanin ilk alti ay icerisinde teriparatid tedavisini sonlandirdigi belirlendi. Tedaviyi kesme nedenini; 4 hasta kullanim zorlugu, 1 hasta tedavi maliyetinin fazla olusu, 3 hasta ise hem kullanim zorlugu hem de tedavi maliyetinin fazla olusu seklinde belirtmisti. Onuc hasta teriparatid tedavisine alti ay sure ile devam etmislerdi (Sekil 1).

Tedavi oncesi ve sonrasi degerler karsilastirildiginda, VAS agri, QUALEFFO-olcegi agri alt parametresi ve total skoru acisindan istatistiksel olarak anlamli fark saptandi (p<0,05). Ancak BDO skoru ve biyokimya parametreleri (Ca, R PTH, ALF, 25-OH vitamin D3, AST, ALT ure, kreatin, urik asit) acisindan istatistiksel olarak anlamli fark bulunmadi (p>0,05) (Tablo 2).

Hastalarin tedavi oncesi ve sonrasi 25-OH vitamin D3 duzeyleri ortalamasinin laboratuvar normal referans degerinden dusuk, diger biyokimyasal parametrelerin ortalamasinin ise normal referans araliginda oldugu saptandi (Tablo 2).

Tartisma

Osteoporoz gerek agri, gerek fiziksel fonksiyonlarda ve mobilitede azalmaya bagli olarak yasam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Ozellikle vertebral kirigi olan hastalarda yasam kalitesi belirgin olarak bozulmaktadir. Osteoporoz hastalarinda yasam kalitesinin degerlendirilmesi, gunumuzde sayisi giderek aratan cesitli ilac tedavilerinin fonksiyonel durum veya yasam kalitesi uzerindeki etkilerinin ortaya konmasinda onemlidir (15-17).

Son yillarda OP tedavisinde kemik yapimini artiran ajanlar agirlik kazanmis, bunlar arasinda ozellikle teriparatid one cikmistir (18,19). Ancak ulkemizde OP tedavisinde teriparatid kullanimi henuz oldukca sinirli olup, kullanimi, yan etkileri, tedavi sonuclari konusunda yeterli klinik deneyim ve dolayisi ile calisma bulunmamaktadir. Bu calismada, siddetli postmenopozal OP'si olan hastalarda teriparatid tedavisinin sirt agrisi, yasam kalitesi, depresyon ve biyokimyasal parametreler uzerine erken donemdeki etkisi arastirildi. Alti ay sure ile teriparatid tedavisi alan hastalarda, sirt agri duzeyi, yasam kalitesi agri alt parametresi ve total yasam kalitesi skoru acisindan iyilesme saptanir iken, depresyon duzeyi ve biyokimya parametreleri acisindan anlamli bir degisiklik olmadigi gozlendi.

Nau ve ark. (20) tarafindan yapilan retrospektif calismada, ortalama yaslari 63,8 yil olan 47'si kadin 57 osteoporoz hastasinda teriparatid tedavisinin yasam kalitesi uzerine etkisi arastirilmistir. Hastalar tedavinin 3. ve 6. ayinda uygulanan semptom (agriya yonelik), fiziksel fonksiyon, emosyonel fonksiyon, gunluk yasam aktivitesi ve bos zaman aktivitesinin degerlendirildigi toplam 10 sorudan olusan mini osteoporoz yasam kalitesi anketi (OQLQ) ile degerlendirilmistir. Semptom (agri), emosyonel fonksiyon ve bos zaman aktivitelerinde tedavinin 3. ayinda, gunluk yasam aktivitelerinde ise 6. ayinda iyilesme saptanir iken, fiziksel fonksiyonlarinda her iki kontrolde de anlamli iyilesme olmadigi raporlanmistir. Langdahl ve ark. (21) tarafindan 8 Avrupa ulkesini kapsayan cok merkezli EFOS calismasinda 1,648 postmenopozal osteoporozu olan kadinda 18 ay sure ile uygulanan teriparatid tedavisinin etkinligi arastirilmistir. Calismada hastalarin 3, 6, 12 ve 18. ay kontrollerinde vertebra ve nonvertebra frajilite kirigi insidansi, sirt agrisi (VAS ve EFOS spesifik sirt agrisi anketi), yasam kalitesi parametreleri (European Quality of Life Questionnaire, EQ-5D) degerlendiril mistir. Yasam kalitesi ve agri duzeylerinde ucuncu ayda baslamak uzere, yapilan tum kontrollerde belirgin iyilesme saptandigi, frajilite kirigi insidansinin ise ilk alti ay'dan itibaren giderek azaldigi belirtilmektedir. Yasam kalitesindeki duzelmenin ozellikle gunluk aktivite ve agri alt parametrelerinde oldugu rapor edilmektedir. Bu calismada EFOS calismasina benzer sekilde teriparatid tedavisinin 6. ayinda hastalarin sirt agrisi duzeyinde iyilesme ve yasam kalitesi her ne kadar EFOS calismasindan farkli bir olcek ile (QUALEFFO) degerlendirilmis olsa da, yasam kalitesi total skoru ve agri alt parametresinde iyilesme tespit edilmistir.

[ILLUSTRATION OMITTED]

Literaturde teriparatid tedavisinin sirt agrisi uzerine etkisinin degerlendirildigi ve bu calismanin sonuclariyla uyumlu olan baska calismalar da bulunmaktadir. Cenant ve ark. (22) tarafindan postmenopozal OP'li kadinlarda teriparatid tedavisi ile vertebra frakturune bagli orta veya siddetli sirt agrisi insidansinin azaldigi gosterilmistir. Newitt ve ark (23) tarafindan 2006 yilinda yayinlanan dort calismanin degerlendirildigi (24-27) metaanalizde, teriparatid tedavisi ile plasebo veya antirezorptif ilaclara kiyasla, tedavi sirasinda ve sonrasindaki 30 aylik gozlem doneminde sirt agrisi insidansinin azaldigi belirtilmektedir.

Teriparatid tedavisi alan hastalarin %1-3'unde ilimli hiperkalsemi, ayrica hiperurisemi, bas donmesi, basagrisi, bulanti, bacak kramplari gibi yan etkiler olabilecegi bilinmektedir (24,28,29). EFOS calismasinin 6. ay kontrolunde calismadan ayrilma orani %12,3 olup, ayrilma nedeni olarak ilac yan etkileri, hasta karari ve hekim karari olarak belirtilmistir (21). Tedavi esnasinda en sik gorulen yan etkiler bulanti, bas agrisi, yorgunluk ve depresyon seklinde raporlanmistir. Bizim calismamizda hastalarin %38'i teriparatid tedavisini sonlandirdi. Hastalar tedaviyi birakma nedeni olarak ilacin kullanim zorlugu ve/veya tedavi maliyeti olarak bildirmislerdi. Hicbir hasta tedaviyi kesme nedeni olarak ilac yan etkisini belirtmedigi gibi, tedaviye devam edenler arasinda EFOS calismasinda belirtilen yan etkilerin hicbiri tespit edilmedi.

Neer ve ark. (24) tarafindan yapilan calismada 20 [micro]q/gun uygulanan teriparatid tedavisi ile serum 25 (OH) vitamin D ve kalsitriol duzeylerinde tedavi oncesi degerlere gore artis oldugu, serum kreatinin konsantrasyonunun ise degismedigi raporlanmistir. Ayni calismada serum Ca ve urik asit konsantrasyonu artis gosterse de ortalama 5 hafta sonra tedavi oncesi degerlere geri dondugu belirtilmistir. Orvvoll ve ark (25) tarafindan yapilan calismada teriparatid tedavisi alan hastalarda serum kalsitriol duzeyinin tedavinin 1. ayinda pik yaptigi ve calisma boyunca normal seviyenin ustunde seyrettigi, serum Ca duzeyinin bir miktar yuksek seyretse de ust siniri asmadigi raporlanmistir. Serum urik asit duzeyinin ise uygulanan teriparatid dozu ile iliskili oldugu, 20 [micro]q/gun dozunda degismez iken, 40 [micro]q/gun dozunda normal seviyenin ustunde oldugu belirtilmistir. Serum intakt PTH duzeyi calisma boyunca alt sinirin asagisinda seyretmistir. Calismamizda hastalarin tedavi oncesi ve sonrasi 25-OH vitamin D3 duzeyi normalden dusuk, diger biyokimya parametreleri (Ca, P. ALF, PTH, AST, ALT, urik asit, ure, kreatin) ise normal sinirlarda gozlendi. Biyokimya parametrelerinin tedavi oncesi ve sonrasi degerleri karsilastirildiginda ise anlamli fark saptanmadi.

Osteoporoz kronik bir hastaliktir. Kronik hastaliklarin depresyona neden oldugu bilinmektedir (30-32). Osteoporozda hastalarin gunluk rutin aktivitelerini yapmakta gucluk cekmesi, fonksiyonelligin azalmasi ve bunun sonucunda kendini guvensiz ve ise yaramaz hissetmesi, zamanla sosyal aktivitelere katilma, ziyaret ve hobilerde kisitlanma sonucunda sosyal izolasyon, depresyon ve anksiyete gelismesi olabilir (33). Bu nedenle OP'ye yonelik tedavi etkinliklerinin degerlendirildigi calismalarda hastalarin ruhsal durumlari sorgulanmaktadir (34). Literaturde teriparatid tedavisinin depresyon duzeyi uzerine etkisinin degerlendirildigi bir calismaya rastlanmamistir. Bu calismada, tedavi oncesi ve sonrasi degerler karsilastirildiginda depresyon skorlari acisindan anlamli fark saptanmamistir.

Bu calismanin kisitliliklari; prospektif olmamasi, hasta sayisinin az olmasi, izlem suresinin kisa olmasi ve calismanin primer sonlamin noktasinin kirik ve kemik mineral yogunlugu verileri olmamasidir. Bununla birlikte ulkemizde teriparatid tedavisinin agri, yasam kalitesi, depresyon ve biyokimyasal parametreler uzerine etkisinin arastirildigi baska bir calismaya rastlanmadi. Bu calisma, teriparatid tedavisinin ulkemizdeki hasta populasyonu uzerinde belirtilen parametrelerce degerlendirilen ilk calisma olmasi ve bu konuda yapilacak calismalar icin yol gosterici olmasi acisindan onemlidir.

Sonuc olarak; siddetli postmenopozal kadin hastalarda teriparatid tedavisi ile 6. ayin sonunda sirt agri duzeyi, yasam kalitesi agri alt parametresi ve total degerlendirmesi acisindan iyilesme saptanir iken, depresyon duzeyi ve biyokimya parametreleri acisindan anlamli bir degisiklik gozlenmedi. Bu konuda daha buyuk hasta gruplariyla, kemik mineral yogunlugu degisimlerinin de degerlendirildigi, daha uzun izlem suresi olan klinik calismalara ihtiyac vardir.

DOI: 10.4274/tftr.17136

Kaynaklar

(1.) Papaioannou A, Joseph L, loannidis G, Berger C, Anastassiades T, Brown JR et al. Risk factors associated with incident clinical vertebral and nonvertebral fractures in postmenopausal women: the Canadian Multicentre Osteoporosis Study (CaMos). Osteoporos Int 2005;16:568-78.

(2.) Lombardi I, Oliveria L, Monteiro CR, Confessor YQ, Barros TL, Natour J. Evaluation of physical capacity and quality of life in osteoporotic women. Osteoporos Int 2004;15:80-5.

(3.) Lips R van Schoor NM. Quality of life in patients with osteoporosis. Osteoporosis Int 2005;16:447-55.

(4.) Akyuz G. Osteoporozda agri ve yasam kalitesi. In: Kutsal YG, editor. Modern Tip Seminerleri 19: Osteoporoz. Ankara, Gunes Kitabevi; 2001. p. 204-11.

(5.) Hochberg MC, Greenspan S, Wasnich RD, Miller R Thompson DE, Ross PD. Changes in bone density and turnover explain the reductions in incidence of nonvertebral fractures that occur during treatment with antiresorptive agents. J Clin Endocrinol Metab 2002;87:1586-92.

(6.) Human KL, Lane NE. Parathyroid hormone uptade. Rheum Dis Clin North Am 2006;32:703-19.

(7.) Rubin MR, Cosman F, Lindsay R, Bilezikian JR The anabolic effects of parathyroid hormone. Osteoporos Int 2002;13:267-77.

(8.) Dobnig H, Turner RT. Evidence that intermittent treatment with parathyroid hormone increases bone formation in adult rats by activation of bone lining cells. Endocrinology 1995;1 36:3632-8.

(9.) Osteoporoz. In: Tan AA, ceviri editoru. Turkiye Klinikleri Seri no:100. Ankara, Ortadogu Reklam Tanitim ve Yayincilik A.S.; 2006. p.148-50.

(10.) Bodenner D, Redman C, Riggs A. Teriparatide in the management of osteoporosis. Clin Interv Aging 2007;2:499-507.

(11.) Genant HK, Wu CY, van Kuijk C, Nevitt MC. Vertebral fracture assessment using a semiquantitative technique. J Bone Miner Res 1993;8:1137-48.

(12.) The WHO Study Group. Assessment of fracture risk and its application to screening for postmenopausal osteoporosis. Geneva. World Health Organization, 1994.

(13.) Kocyigit H, Gulseren S, Erol A, Hizli N, Memis A. The reliability and validity of the Turkish version of Quality of Life Questionnaire of the European Foundation for Osteoporosis (QUALEFFO). Clin Rheumatol 2003;22:18-23.

(14.) Beck AT, Ward CH, Mendelson M, Mock J, Erbaugh J. An inventory for measuring depression. Arch Gen Psychiatry 1961;4:561-71.

(15.) Lips R van Schoor NM. Quality of life in patients with osteoporosis. Osteoporos Int 2005;16:447-55.

(16.) Crans GG, Silverman SL, Genant HK, Glass EV, Krege JH. Association of severe vertebral fractures with reduced quality of life. Arthritis Rheum 2004;50:4028-34.

(17.) Romagnoli E, Carnevale V, Nofroni I, D'Erasmo E, Paglia F, De Geronimo S, et al. Quality of life in ambulatory postmenopausal women: the impact of reduced bone mineral density and subclinic vertebral fractures. Osteoporos Int 2004;15:975-80.

(18.) Ozkul i. Osteoporoz tedavisinde paratiroid hormon. Osteoporoz dunyasindan 2002;8:42-8.

(19.) Rubin MR, Comsan F, Lindsay R, Bilezikian JR The anabolic effects of parathroid hormone. Osteoporos Int 2002;13:267-77.

(20.) Nau AN, Ali SH, Sawka AM, Thabane L, Papaioannou A, Gafni A, et al. Improvement in health-related quality of life in osteoporosis patients treated with teriparatide. BMC Musculoskelet Disord 2008;9:151.

(21.) Langdahl BL, Gerald R, Jakop F, Karras D, Ljunggren O, Lems WF, et al. Reduction in fracture rate and back pain and increased quality of life in postmenopausal women treated with teriparatide: 18-month data from the european forsteo observational study (EFOS). Calcif Tissue Int 2009;85:484-93.

(22.) Genant HK, Halse J, Briney WG, Xie L, Glass EV, Krege JH. The effects of teriparatide on the incidence of back pain in postmenopausal women with osteoporosis. Curr Med Res Opin 2005;21:1027-34.

(23.) Newitt MC, Chen R Kiel DR Reginster JY, Dore RK, Zanchetta JR, et al. Reduction in the risk of developing back pain persist at least 30 months after discontinuation of teriparatide treatment: a metaanalysis. Osteoporos Int 2006;1 7:1630-7.

(24.) Neer RM, Arnaud CD, Zanchetta JR, Prince R, Gaich GA, Reginster JY, et al. Effect of parathyroid hormone (1-34) on fractures and bone mineral density in postmenopausal women with osteoporosis. N Engl J Med 2001;344:1434-41.

(25.) Orwoll ES, Scheele WH, Paul S, Adami S, Syversen U, Diez-Perez A, et al. The effect of teriparatide [human parathyroid hormone (1-34)] therapy on bone density in men with osteoporosis. J Bone Miner Res 2003;18:9-17.

(26.) Body JJ, Gaich GA, Scheele WH, Kulkarni PM, Miller PD, Peretz A, et al. A randomized double-blind trial to compare the efficacy of teriparatide [recombinant human parathyroid hormone (1-34)] with alendronate in postmenopausal women with osteoporosis. J Clin Endocrinol Metab 2002;87:4528-35.

(27.) Ste-Marie LG, Schwartz SL, Hossain AM, Desaiah D, Gaich GA. Effect of teriparatide [rh parathyroid hormone (1-34)] on bone density when given to postmenopausal women receiving hormone replacement therapy. J Bone Miner Res 2006;21:283-91.

(28.) Gold DT Patnos BS, Masica DN, Misurski DA, Marcus R. Initial experience with teriparatide in the United States. Curr Med Res Opin 2006;22:703-8.

(29.) Canalis E, Giustina A, Bilezikian JR Mechanism of anabolic therapies for osteoporosis. N Engl J Med 2007;357:905-16.

(30.) Vrkljan M, Thaller V, Lovricevic I, Gacina R Resetic J, Bekic M, et al. Depressive disorder as possible risk factor of osteoporosis. Coll Antrropol 2001;25:485-92.

(31.) Lyles KW. Osteoporosis and depression: shedding more light upon a complex relationship. Journal of the American Geriatrics Society 2001;49:827-8.

(32.) Coelho R, Silva C, Maia A, Prata J, Barros H. Bone mineral density and depression: a community study in women. J Psychosom Res 1999;46:29-35.

(33.) Gold DT. The clinical impact of vertebral fracture: quality of life in women with osteoporosis. Bone 1996;18:185-9.

(34.) Saygi EK, Ozkok O, Kaya U, Akyuz G. Rizedronat tedavisinin agri ve yasam kalitesi uzerine etkileri. Osteoporoz Dunyasindan 2009;15:34-7.

Yesim AKYOL, Aysegul ATMACA *, Dilek DURMUS, Yasemin ULUS, Berna TANDER, Gamze ALAYLI

Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi, Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali, Samsun, Turkiye

* Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi, Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dali, Samsun, Turkiye

Address for Correspondence/Yazisma Adresi: Dr. Yesim Akyol, Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali, Samsun, Turkiye

Tel: +90 362 312 19 19/3827 E-mail: yesimakyol@yahoo.com

Received/Gelis Tarihi: April/Nisan 2010 Accepted/Kabul Tarihi: January/Ocak 2011
Tablo 1. Hastalarin sosyo-demografik ozellikleri ve klinik bulgulari.

Ozellikler

                              Ortn (min; max)      Ort. [+ or -] SS

Yas (yil)                       76 (66; 81)      73,67 [+ or -] 4,50
Boy (cm)                      154 (140; 166)    153,62 [+ or -] 7,86
Kilo (kg)                       56 (40; 85)      57,86 [+ or -] 13,73
VKI (kg/[m.sup.2])             23 (17; 37)       24,46 [+ or -] 5,40
Menopoz suresi (yil)            29 (18; 45)      29,66 [+ or -] 6,49
OP tani suresi (yil)             2 (0 ; 7)        2,28 [+ or -] 2,17
Kirik vertebra sayisi            2 (2; 12)        3,71 [+ or -] 2,77
Lomber (1-4 vertebra)       -4,8 (-6; -0,78)    - 4,68 [+ or -] 1,04
  T skoru
Femur total T skoru           -3 (-5,8; 0,37)    -3,07 [+ or -] 1,48
                                     n                    (%)
Egitim Duzeyi
  Okur yazar degil                  18                  (85,7)
  Ilkokul                            3                   04,3)
Mesleki durumu
  Ev hanimi                         21                   (100)
Cocuk sayisi
  1                                  1                   (4,8)
  3                                  5                  (23,8)
  4                                  4                   (19)
  5 ve ustu                         11                  (52,4)

Ortn (min; max): Ortanca (minimum; maksimum), Ort. [+ or -] SS:
Ortalamai Standart Sapma

Tablo 2. Hastalarin klinik parametrelerinin tedavi oncesi ve sonrasi
degerlerinin karsilastirilmasi.

N=13                                                    To
ozellikler                                       Ort. [+ or -] SS

VAS Agn                                         6,00 [+ or -] 2,16

BDo skoru                                      17,07 [+ or -] 11,16

Biyokimya parametreleri (Normal referanslar)
Kalsiyum                 (8,1-10,7 mg/dl)       9,47 [+ or -] 0,54
Fosfor                    (2,3-4,7mg/dl)        3,65 [+ or -] 0,61
Alkalen fosfataz           (95-280 U/L)       181,71 [+ or -] 70,23
Paratiroid hormon          (9-78 pq/ml)        72,19 [+ or -] 35,48
25-OH vitamin D3           (30-80 ug/L)        24,47 [+ or -] 14,35
Ure                        (5-24 mg/dl)        22,39 [+ or -] 9,31
Kreatin                  (0,4-1,4 mg/dl)        0,67 [+ or -] 0,11
AST                         (8-46 U/L)         19,49 [+ or -] 4,30
ALT                         (7-46U/L)          14,91 [+ or -] 4,72
Urik asit                 (2,7-8 mg/dl)         4,34 [+ or -] 1,46

QUALEFFO-olcegi
  Agri                                         16,15 [+ or -] 3,99
  Fiziksel fonksiyon                           42,85 [+ or -] 9,45
  Sosyal fonksiyon                             15,46 [+ or -] 4,80
  Genel saglik                                 11,46 [+ or -] 2,87
  Mental saglik                                28,69 [+ or -] 6,43
  Toplam skor                                 118,15 [+ or -] 21,31

N=13                                                    TS
ozellikler                                       Ort [+ or -] SS

VAS Agn                                         4,54 [+ or -] 2,25

BDo skoru                                      14,53 [+ or -] 9,94

Biyokimya parametreleri (Normal referanslar)
Kalsiyum                  (8,1-10,7 mg/dl)      9,66 [+ or -] 0.60
Fosfor                     (2,3-4,7mg/dl)       3,68 [+ or -] 0.61
Alkalen fosfataz            (95-280 U/L)      253,38 [+ or -] 106,86
Paratiroid hormon           (9-78 pq/ml)       67,11 [+ or -] 64,72
25-OH vitamin D3         (30-80 [micro]g/L)    26,45 [+ or -] 25,59
Ure                         (5-24 mg/dl)       22,22 [+ or -] 8,27
Kreatin                   (0,4-1,4 mg/dl)       0,74 [+ or -] 0,14
AST                          (8-46 U/L)        21,86 [+ or -] 5,54
ALT                          (7-46U/L)         16,76 [+ or -] 6,17
Urik asit                  (2,7-8 mg/dl)        5,03 [+ or -] 2,06

QUALEFFO-olcegi
  Agri                                         11,77 [+ or -] 5,68
  Fiziksel fonksiyon                           38,54 [+ or -] 9,51
  Sosyal fonksiyon                             14,54 [+ or -] 4,55
  Genel saglik                                 10,85 [+ or -] 2,70
  Mental saglik                                27,15 [+ or -] 7,94
  Toplam skor                                 105,69 [+ or -] 24,49

N=13
ozellikler                                      P

VAS Agn                                       0,02

BDo skoru                                     0,06

Biyokimya parametreleri (Normal referanslar)
Kalsiyum                 (8,1-10,7 mg/dl)     0,34
Fosfor                    (2,3-4,7 mg/dl)     0,87
Alkalen fosfataz           (95-280 U/L)       0,03
Paratiroid hormon          (9-78 pq/ml)       0,65
25-OH vitamin D3         (30-80 [micro]g/L)   0,77
Ure                        (5-24 mg/dl)       0,91
Kreatin                  (0,4-1,4 mg/dl)      0,09
AST                         (8-46 U/L)        0,15
ALT                         (7-46U/L)         0,29
Urik asit                 (2,7-8 mg/dl)       0,08

QUALEFFO-olcegi
  Agri                                        0,007
  Fiziksel fonksiyon                          0,08
  Sosyal fonksiyon                            0,15
  Genel saglik                                0,28
  Mental saglik                               0,19
  Toplam skor                                 0,01

AST: aspartat aminotransferaz, Ort. [+ or -] SS: ortalama [+ or -]
standart sapma, ALT: alanin aminotransferaz, BDo: Beck Depresyon
olcegi, p<0,05 istatistiksel olarak anlamlidir
COPYRIGHT 2011 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2011 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Article/Orijinal Makale
Author:Akyol, Yesim; Atmaca, Aysegul; Durmus, Dilek; Ulus, Yasemin; Tander, Berna; Alayli, Gamze
Publication:Turkish Journal of Physical Medicine and Rehabilitation
Article Type:Report
Date:Sep 1, 2011
Words:4221
Previous Article:Clinical use of chest expansion corrected for age and sex in patients with ankylosing spondylitis/ Ankilozan spondilitli hastalarda yas ve cinsiyete...
Next Article:Hospital-based versus home-based program in rehabilitation of distal radius fractures/ Distal radius kiriklarinin rehabilitasyonunda hastanede...
Topics:

Terms of use | Copyright © 2017 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters