Printer Friendly

The effects of bone mineral density and level of serum vitamin-D on pain and quality of life in fibromialgia patients/Fibromiyalji hastalarinda kemik mineral yogunlugu ile serum D vitamini duzeyinin agri ve yasam kalitesi uzerine etkisi.

Giris

FMS; etiyolojisi belli olmayan yaygin vucut agrilari, belirli anatomik bolgelerde hassasiyet, azalmis agri esigi, uyku bozukluklari, yorgunluk ve siklikla psikolojik sikinti ile karakterize eklem disi romatizmal bir hastaliktir (1). FMS'nin etiyolojisi ve mekanizmalari tam olarak anlasilmamakla birlikte, ortaya cikmasinda noroendokrin disfonksiyonlar yanisira santral agri mekanizmalari ve santral sensitizasyon en onemli faktorlerdir (2). Yaygin kas iskelet sistemi agrilari bulunmasina karsin, fizik muayene, laboratuar bulgulari ve radyolojik tetkikler normaldir. Hastalik daha cok 20-50 yas arasindaki kadinlarda gorulmektedir (3).

D vitamini eksikligi FMS, polimyaljia romatika, ankilozan spondilit, romatoid artrit, multiple myelom (MM), metastatik kemik hastaligi gibi hastaliklari taklit eden semptom ve bulgularla ortaya cikabilir (4). FMS semptomlarina sahip Danimarkali kadinlarin cogunda D vitamini eksikligi ve osteomalazi bulunmustur (5). Premenopozal FMS'li ve saglikli kadinlarda vitamin D duzeyini karsilastiran bir calismada vitamin D duzeyi kontrol grubuna gore anlamli olarak dusuk tespit edilmistir (6). FMS'li hastalarda sedanter yasam, depresyon gibi eslik eden sorunlardan dolayi FMS'nin osteoporoz gelisimi icin bir risk faktoru olabilecegi ifade edilmistir (7). Yapilan calismalarda premenopozal FMS'li hastalar ve kontrol grubu KMY acisindan karsilastirildiginda KMY'nin FMS'li hasta grubunda daha az oldugu saptanmistir (8). Bizim bu calismadaki amacimiz premenopozal FMS'li ve saglikli kadinlarda kemik mineral yogunlugu ve D vitamini duzeylerini belirleyerek, agri ve yasam kalitesi uzerine etkisini arastirmaktir.

Gerec ve Yontemler

Bu calisma Kasim 2008-Ocak 2009 tarihleri arasinda fizik tedavi ve rehabilitasyon poliklinigine basvuran 1990 Amerikan Romatizma Birligi (ACR) kriterlerine gore FMS tanisi konan 30-50 yas arasi premenopozal 30 kadin hasta ve kontrol grubu olarak saglikli ve semp-tomsuz ayni yas grubunda 30 premenopozal kadin uzerinde yapildi. Bilinen sistemik, metabolik, endokrin, tumoral, infeksiyoz, norolojik hastaligi olanlar, D vitamini duzeyini etkileyen hastaligi olanlar, D vitamini, PTH, Ca duzeylerini etkileyen ilaclari kullananlar ve major psikiyatrik hastaligi olanlar calismaya alinmadi. Calismaya alinan tum hastalar ve saglikli kontroller calisma hakkinda bilgilendirilip, onaylari alindi.

Tum olgularin ayrintili anamnezleri alindi ve sistemik muayeneleri ayni doktor tarafindan yapildi. Hastalarin tam kan sayimi, eritrosit sedimentasyon hizi, rutin biyokimya, tiroid fonksiyon testleri, 25-OH-D3, kemige spesifik alkalen fosfataz (KSALP), kalsiyum (Ca), fosfor (Ph) tetkiklerinden olusan laboratuvar incelemeleri yapildi. Tum hastalarin vucut kitle indeksleri (VKI) hesaplandi. Fibromiyaljiye eslik eden semptomlar sorgulandi. Tum olgularin KMY olcumu dual enerji X-ray absorbsi-yometri (LUNAR-DPX pro, Madison Wisconsin) cihazi ile iki vucut bolgesinden (lomber omurga L2-L4 ve proksimal femur boyun, femur total, femur wards) yapildi.

Tum hastalarin agri esigi olcumleri GAS, depresyon durumlari BDO, yasam kalitesi KF-36, FMS'li hastalarin fonksiyonel durumlari ise FES olcegi ile degerlendirildi. Kisa Form-36 (KF-36): Kronik agrili hastalarin yasam kalitesini degerlendirmede kullanilan, 36 sorudan olusan bir olcektir (9).

Gorsel Agri Skalasi (GAS): Hastada agri esigini olcmek-tedir.10 cm'lik bir hat uzerinde 0'dan 10'a kadar yerlestirilen sayilar vardir. Hic agri olmamasi 0, hissedilen en siddetli agri 10 olarak anlatilir. Hastadan agri siddetini bu hat uzerinde isaretlemesi istenir (10).

Beck Depresyon Olcegi (BDO): Hastalarin depresyon duzeylerini belirlemek amaci ile 21 sorudan olusan bir olcektir. Her soruya 0-3 arasinda giderek artan puan verilerek toplam skor (0-63 arasinda) elde edilir (11).

Fibromiyalji Etki Sorgulama Formu (FES): FMS hastalarinda fonksiyonel durumu olcmek amaciyla gelistirilmistir. Fiziksel fonksiyon, kendini iyi hissetme hali, ise gidememe, iste zorlanma, agri, yorgunluk, tutukluk, anksiyete ve depresyon olmak uzere 10 ayri ozelligi olcer (12).

Calismamizda D vitamini sinir degerini 20 ng/ml kabul edip, 25-OH-D3 duzeyi 20 ng/ml ve altinda olanlar ile 20 ng/ml uzerinde olanlari iki gruba ayirdik. Premenopozal FMS'li hastalarin kemik mineral yogunlugunu Z- skoru [less than or equal to] -1 normal ve >-1 dusuk olarak degerlendirip gruplara ayirdik. Her iki grup GAS, BDO, KF-36 ve FES olcekleri acisindan karsilastirildi.

Istatistiksel Analiz

Verilerin istatistiksel degerlendirilmesinde SPSS version 13.0 paket programi kullanildi. Verilerin karsilastirilmasi t testi, Mann- Whitney-U ve ki-kare testi ile yapildi. Korelasyonlarin analizi pearson korelasyon testi ile yapildi. Analizler P<0,05 ise anlamli kabul edildi. Sonuclar ortalama[+ or -]standart sapma olarak verildi.

Bulgular

FMS'li hastalarin yas ortalamasi 39,8[+ or -]6,2, kontrol grubunun yas ortalamasi 39,1[+ or -]6,1 saptandi. FMS'li hastalarin vucut kitle indeksi (VKI) ortalamasi 27,93[+ or -]5,0 iken kontrol grubunda 25,76[+ or -]5,7 idi. Yas ve VKI acisindan gruplar arasinda istatistiksel olarak anlamli fark bulunmadi (p>0,05).

FMS'li hastalarda siklikla yorgunluk (%97), sabah sertligi (%87), uyku bozuklugu (%87), yorgun uyanma (%87), anksiyete (%87) gibi semptomlar gorulurken kontrol grubunda ayni semptomlar daha nadir (%3-13) izlendi. Hastalar ortalama 72[+ or -]62,15 aydir bu sikayetlerden yakinmakta idi.

FMS'li hastalarda KF-36 toplam skoru ortalamasi 47,4[+ or -]17,3 bulunurken kontrol grubunda bu deger 51,1[+ or -]21,4 idi. KF-36 acisindan FMS'li hastalar ve kontrol grubu arasinda istatiksel olarak anlamli farklilik ortaya cikti (P=0,04).

FMS'li hastalarda toplam BDO 15,8[+ or -]5,6 bulunurken kontrol grubunda bu deger 10,3[+ or -]7,4 idi. BDO, FMS'li hastalarda kontrol grubuna gore anlamli olarak daha yuksek cikti (P=0,02).

FMS'li hasta ve kontrol grubunda Ca, Ph, 25-OH-D3 ortalama duzeyleri arasinda istatistiksel olarak anlamli fark tespit edilmedi. Ortalama KSALP duzeyi FMS'li hasta grubunda kontrol grubuna gore daha dusuk bulunurken bu fark istatistiksel olarak anlamli (p=0,04) olmakla birlikte laboratuvar degeri olarak her iki grupta normal sinirlar icinde bulundu (Tablo 2).

FMS'li hastalarda ve kontrol grubunda L2-4, femur boyun, femur total, femur wards T ve Z-skorlari ortalama degerleri karsilastirildi Iki grup arasinda anlamli fark tespit edilmedi (Tablo 3).

FMS'li hastalarda 25-OH-D3 duzeyinin agri ve yasam kalitesi uzerine etkisi olup olmadigini incelemek icin 20 ng/ml vitamin D icin sinir deger kabul edildi. 25-OH-D3 duzeyi 20 ng/ml ve altinda olanlar ile 20 ng/ml uzerinde olanlar iki gruba ayrilarak incelendi. 30 FMS'li hastanin 17'sinde (%56,6) 25-OH-D3 duzeyi 20 ng/ml ve altinda, 13'unde (%43,4) 20 ng/ml uzerinde bulundu. Iki grup arasinda GAS, FES, BDO ve KF-36 yonunden istatiksel olarak anlamli bir farklilik tespit edilmedi (p>0,05) (Tablo 4). FMS'li hastalarda KMY olcum degerlerinin agri ve yasam kalitesi uzerine etkisini incelemek icin L2-4 ve femur boyun Z- skorlari dusuk (<-1) ve normal (>-1) olmak uzere iki gruba ayrildi. Gruplar GAS, FES, BDO, ve KF-36 yonunden karsilastirildi.

L2-4 Z-skorlari [less than or equal to] 1 ve > -1 olanlar arasinda GAS, FES, BDO KF-36 yonunden anlamli bir farklilik tespit edilmedi (p>0, 05) (Tablo 5).

Benzer sekilde Femur boyun Z-skorlari [less than or equal to] -1 ve >-1 olanlar arasinda GAS, FES, BDO ve KF-36 yonunden iki grup arasinda anlamli bir farklilik tespit edilmedi (p>0,05) (Tablo 6).

Tartisma

FMS'li hastalarda depresyon, sedanter yasam tarzi, azalmis fiziksel aktivite gibi faktorler ve etyopatoge-nezde rol oynayan noroendokrin disfonksiyonlar kemik mineral yogunlugunda azalma ve vitamin D eksikligine yol acabilir. D vitamini eksikligi semptomatik oldugu zaman genellikle FMS, polimiyaljia romatika, polimiyozit, romatoid artrit, ankilozan spondilit, diffuz idiopatik skeletal hiperosteosis, algodistrofi, osteitis fibrosa sisti-ka, metastatik kemik hastaliklari, multiple miyelom gibi cesitli hastaliklar ile karisabilmektedir (4). Tani kondugunda tedavinin kolay ve etkili olmasi nedeniyle bahsi gecen hastaliklarda altta yatan bir D vitamini eksikligi arastirilmalidir. Akkus ve ark.'lari ankilozan spondilit klinigini taklit eden bir osteomalazi olgusunda sadece vitamin D tedavisi yapilarak hastanin semptomlarinin duzeldigini ve ayrica bel ve kalca hareket kisitliliginin normale dondugunu gostermislerdir (13). Plotnikoff ve Quigley'in yaptigi bir calismada ise kronik non-spesifik agrisi olan kisilerde %93 oraninda serum 25-OH-D3 duzeyleri eksik bulunmakla birlikte hastalarin yaygin agrilarinin sebebinin dusuk D vitamini duzeyi olabilecegi ileri surulmustur. Bu yazarlara gore, non-spesifik kas-iskelet agrisi olan hastalar degerlendirildiklerinde, serum 25-OH-D3 seviyelerine mutlaka bakilmalidir (14). Biz calismamizda polikliniklerimiza sikca basvuran ve yaygin agri nedenlerinden biri olan FMS'de, vitamin D duzeylerini kontrol grubu ile karsilastirarak bu konuya aciklik getirmeye calistik.

Premenopozal FMS'li ve saglikli kadinlarda vitamin D duzeyini karsilastiran Al-allaf ve ark.'larinin calismasinda vitamin D duzeyi kontrol grubuna gore anlamli duzeyde dusuk tespit edilmistir. Bunun sonucunda FMS'deki vitamin D dusuklugunun, bu hastalarin sedanter yasamina ve gunes isigindan daha az yararlanmalarina bagli olabilecegini ileri surmuslerdir (6).

Calismamizda vitamin D seviyesini FMS'li hastalarda 20,2 ng/ml, kontrol grubunda 20,3 ng/ml bulduk. Iki grup arasinda vitamin D duzeyinin istatiksel olarak farkli olmadigini tespit ettik. Ancak Al-allaf ve ark. Vitamin D duzeyi 8 ng/ml'nin altinda olanlari dusuk D vitaminli kabul etmisler. Malabanan ve ark.larinin calismasinda optimum PTH seviyelerine ulasmak icin 20 ng/ml'lik serum 25-OH-D3 seviyelerinin gerektigi belirtilmistir (15). Biz de calismamizda D vitamini sinir degerini 20 ng/ml olarak kabul ettik.

Tanderer ve ark.'lari (16) 68 premenopozal FMS hastasi ve ayni yas grubunda 82 premenopozal saglikli kadini calismalarina dahil ederek dusuk vitamin D seviyeleri ile FMS arasinda bir iliski olup olmadigini arastirmak icin vitamin D seviyelerini <30 ng/ml, <20 ng/ml, <15 ng/ml, <10 ng/ml olacak sekilde dort gruba ayirmislardir. Buna gore FMS hastalarinin %44,1'inde vitamin D duzeyi <20 ng/ml bulunurken saglikli kadinlarin ise %51,2'sinde <20 ng/ml bulunmustur. Ayni calismada FMS'li hastalarda ortalama D vitamini degeri 21,75 ng/ml iken saglikli kadinlarda 19,43 ng/ml bulunmasi dusuk vitamin D seviyeleri ile FMS arasinda bir iliski olmadigina isaret etmektedir. Biz calismamizda Tanderer ve ark.'larinin (16) tespit ettigi oranlara yakin sekilde FMS'li hastalarda 20 ng/ml ve altinda olan vitamin D duzeyini ortalama %56, kontrol grubunda ise ortalama %53 oraninda tespit ettik. FMS'li hastalar ve kontrol grubu arasinda anlamli bir fark olmamasi D vitamini seviyesinin en azindan calisma grubumuzda, diger saglikli bireylere gore dusuk olmadigini gostermektedir.

Vitamin D duzeyinin FMS'li hastalarda agriyi, hastaligin siddetini ve yasam kalitesini nasil etkiledigini tespit etmek icin FMS'li hastalari vitamin D duzeyi dusuk ve yuksek olmak uzere iki gruba ayirdik. Bu amacla D vitamini sinir duzeyini 20 ng/ml olarak aldik. Calismamizin sonucunda FMS'li hastalarda vitamin D duzeyi dusuk ve yuksek olanlar arasinda GAS, FES, BDO, KF-36 acisindan bir fark olmadigini tespit ettik. Calismamizin amacina ve yontemine benzer bir calismada, Amstrong ve ark. (17) sinir vitamin D degerini 25 nmol/ml alarak FMS'li hastalari vitamin D duzeyi dusuk (<25 nmol/ml) ve yuksek (>25 nmol/ml) olarak iki gruba ayirmislar. Iki grup arasinda hastalik aktivitesini degerlendirmek icin FES, anksiyete ve depresyonu degerlendirmek icin Hastane Anksiyete ve Depresyon Skoru (HADS) kullanmislardir. Calismamizin sonucuna benzer sekilde Amstrong ve ark. (17) D vitamini dusuk ve yuksek vakalar arasinda FES acisindan bir farklilik saptamamistir. Bununla birlikte D vitamini seviyesi dusuk olanlarda HADS skorunda artis gozlemlemislerdir. Fakat bu calismada degerlendirilmeye alinan hastalarin %55'inin antidepresan ilac kullanmasi hastalarda depresif egilime isaret etmektedir. Bizim calismamiza antidepresan ilac kullanan ve major psikiyatrik hastaligi olanlar dahil edilmemistir.

FMS'li hastalarda mevcut ruhsal bozukluk sonucunda olan sedanter yasam tarzi osteoporoza yol acabilir. Yapilan bir calismada lomber bolge ve femur boyun T-skorlarina gore premenopozal FMS'li hastalar ve kontrol grubu KMY acisindan karsilastirildiginda KMY'nin FMS'li hasta grubunda daha az oldugu tespit edilmistir (8). Erdal ve ark. FMS'li hastalarda KMY olcumlerini lomber vertebra ve proksimal femurda kontrol grubuna gore anlamli derecede dusuk bulmuslar ve FMS'nin osteoporoz icin bir risk faktoru olabilecegini belirtmislerdir (18).

Benzer sekilde Sweezey ve ark. FMS'in osteoporoz gelisimi icin bir risk faktoru olabilecegini one surmusler ve yaptiklari calismada yaslari 33-60 arasinda degisen 24 FMS'li hastanin KMY olcumlerini arastirmislardir. FMS'li hastalarin KMY olcumlerini proksimal femurda osteopenik sinirlar icerisinde (T skoru [less than or equal to] -1) bulmuslardir. Hastalari yaslarina gore gruplara ayirdiklarinda ise, 50-60 yas grubunda, lomber bolgede osteopeni (T skoru <-1) tespit etmislerdir. Kontrol grubu ile karsilastirildiginda, bu degerleri istatistiksel olarak anlamli bulmuslardir. Bu sonuclarin FMS'li hastalarin sedanter yasam, depresyon gibi eslik eden sorunlardan kaynaklanabilecegini ifade etmislerdir (19).

Biz calismamizda FMS'li hastalar ve kontrol grubunda lomber vertebra ve proksimal femur T ve Z skorlarini normal sinirlar icinde tespit ettik. Calismamizdaki ortalama yas degerinin Sweezey ve ark.'nin (19) calismasina oranla daha dusuk olmasi bu farkin gelismesine neden olabilir diye dusunmekteyiz. Premenopozal FMS'li hastalarin degerlendirildigi Yesevi ve ark.'larinin yaptigi calismada (20) FMS'li hastalarin lomber vertebra KMY olcumlerinin normal sinirlar icinde bulunmasi ve kontrol grubu ile arasinda fark olmamasi calismamizi destekler niteliktedir.

Hawker ve ark. postmenopozal osteoporoz gelisimi riski acisindan premenopozal 668 saglikli premenopozal kadin uzerinde yaptiklari calismada dusuk kemik kutlesi tepe noktasini belirlemeyi amaclamistir. DXA yontemi kullanildigi takdirde Z-skorunun -1'in altinda olmasinin dusuk kemik kutlesi olarak degerlendirilmesi gerektigini belirtmislerdir (21). Ayni sekilde Lewiecki yayinlarinda bu gorusu desteklemistir (22,23). Biz de calismamizda premenopozal hastalari degerlendirirken kemik mineral yogunlugu normal veya dusuk degerini Z-skoru sinir degerini -1 alarak inceledik.

Yesevi ve ark. (20) premenopozal FMS'li asiri kilolu bayanlari dahil ettigi calismalarinda ilk etapta femur boyun KMY'si ile depresyon arasinda korelasyon bulamazken sadece lomber vertebra KMY'si ile depresyon arasinda negatif korelasyon saptanmistir. Kiloyu, kontrol eden bir degisken olarak ele almadiklarinda bu korelasyonun da ortadan kalktigini gormuslerdir. Premenopozal 38 FMS'li hasta ve 20 saglikli kadinin yer aldigi baska bir calismada lomber vertebra ve femur KMY degeri ile BDO arasinda negatif bir iliski saptanmistir (18). Fakat bu calismada bizim calismamizdan farkli olarak BDO skorlari 60'a kadar cikmaktadir. Biz BDO skoru 25'in uzerinde olan hastalari calismamiza dahil etmedik. Calismamizda KMY olcumu dusuk (Z [less than or equal to] -1) ve normal (Z > -1) olanlar arasinda BDO skoru acisindan bir fark saptanmadi.

Jensen ve ark. (24) FMS'li hastalarda KMY'nin hastalik aktivitesi ile iliskisini incelemek icin 20 premenopozal, 11 postmenopozal FMS'li hasta ve 30 premenopozal, 10 postmenopozal saglikli kadin uzerinde DXA yontemi ile lomber ve femur boyun KMY'sini degerlendirmistir. Z-skorlarini inceleyerek yaptiklari degerlendirmede premenopozal FMS'li hastalarda lomber ve femur boyun KMY'si kontrol grubuna gore dusuk duzeyde bulunmasina ragmen bu sonuc istatiksel olarak anlamli bulunmamistir ve calismamizla paralellik gostermektedir. Ancak bizim calismamizdan farkli olarak FMS'li hastalarda GAS ve FES ile femur boyun KMY'si arasinda negatif bir korelasyon saptamislardir. Biz calismamizda FMS'li hastalarda KMY degeri dusuk ve normal olanlar arasinda GAS, FES, ve KF-36 degerleri acisindan bir fark tespit etmedik. Bu sonuc bize premenopozal FMS hastalarinda KMY olcumlerinin agri ve yasam kalitesi uzerine etkisi olmadigini dusundurmektedir.

Sonuc olarak calismamiza gore premenopozal FMS'li hastalarda tani ve tedavi acisindan D vitamini duzeyi ile KMY olcumunun efektif ve ekonomik olmadigi gozukmektedir. Yapilacak calismalarda yas, egitim duzeyi, menopoz durumu, ilac kullanimi, cevresel faktorler, aktivite durumu, sistemik hastaliklar, ciddi depresyon gibi KMY'yi etkileyen faktorlerin minimalize edilmesinin gerekli olduguna inanmaktayiz. Bu nedenle FMS etyo-patogenezinin aydinlatilmasinda D vitamini ve KMY'yi etkileyebilecek parametrelerin elimine edilerek yapildigi daha fazla calismaya ihtiyac oldugunu dusunmekteyiz.

Kaynaklar

(1.) Canturk F. Fibromiyalji ve diger eklem disi romatizmal hastaliklar. Icinde: Beyazova M, Gokce Kutsal Y ed. Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon, Ankara: Gunes Kitabevi; 2000. p. 1654-61.

(2.) Inanici F. Fibromiyalji ve Miyofasial agri sendromlari. Turkiye Klinikleri Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Dergisi 2005;10:11-18.

(3.) Zanni GR. Diagnosing and treating fibromyalgia. Consult Pharm 2009;24:572-8.

(4.) Reginato AJ, Falasca GF, Pappu R, McKnight B, Agha A. Musculoskeletal manifestation of osteomalacia: report of 26 cases and literature review. Semin Artritis Rheum 1999;28:287-304.

(5.) Glerup H, Mikkelsen K, Poulsen L et al. Commonly recommended daily intake of vitamin D is not sufficient if sunlight exposure is limited. J Intern Med 2000;66:419-24.

(6.) al-Allaf AW, Mole PA, Paterson CR, Pullar T. Bone health in patients with fibromyalgia. Rheumatology 2003;42:1202-6.

(7.) Eggermont LH, Shmerling RH, Leveille SG. Tender point count, pain, and mobility in the older population: The Mobilize Boston Study. J Pain 2009;7.

(8.) Armagan O, Sirmagul E, Ekim A Fibromiyalji sendromlu premenopozal kadinlarda IGF-1 duzeyleri ve kemik mineral yogunlugunun iliskisi Turk Romatoloji Dergisi 2008;23:118-23.

(9.) Kocyigit H, Aydemir O, Fisek G. Kisa form-36 (KF-36)'nin Turkce versiyonunun guvenirliligi ve gecerliligi. Ilac ve Tedavi Dergisi 1999;12:102-6.

(10.) Wewers ME, Lowe NK. A critical review of visual analoque scales in the measurement of clinical phenomena. Res Nurs Health 1990;13:227-36.

(11.) Hisli N. Beck Depresyon envanterinin gecerliligi uzerine bir calisma. Turk Psikoloji Dergisi 1989;22:118-26.

(12.) Sarmer S, Ergin S, Yavuzer G. The validity and realibility of the Turkish version of the Fibromyalgia Impact Questionnaire Rheumatol Int 2000;20:9-12.

(13.) Akkus S, Tamer M.N, Yorgancigil H. A case of osteomalaci-a mimicking ankylosing spondilytis Rheumatol Int 2001;20:239- 42.

(14.) Plotnikoff GA, Quigley JM. Prevalence of severe hypovita-minosis D in patients with persistent, nonspecific musculos-keletal pain. Mayo Clin Proc 2003;78:1463-70.

(15.) Malabanan A, Veronikis IE, Holick MF. Redefining vitamin D insufficiency. Lancet 1998;351:805-6.

(16.) Tandeter H, Grynbaum M, Zuili I, Shany S. Serum 25-OH vitamin D levels in patients with fibromyalgia. Isr Med Assoc J 2009;11:371-2.

(17.) Armstrong DJ, Meenagh GK, Bickle I. Vitamin D deficiency is associated with anxiety and depression in fibromyalgia. Clinical Rheumatology 2007;26:551-4.

(18.) Erdal A, Yildirim K, Hacibeylioglu H, Yildirim M, Senel K. Fibromiyalji sendromunda kemik mineral yogunlugu degerleri: Osteoporoz icin bir risk faktoru mu? Osteoporoz Dunyasindan 2003;9:59-62.

(19.) Swezey RL, Adams J. Fibromyalgia: A risk factor for oste- oporosis. J Rheumatol 1999;26:2642-4.

(20.) Yesevi B, Adam M, Leblebici B. Primer fibromiyaljili olgularda obezitenin kemik mineral yogunluguna etkisi. Oste-oporoz Dunyasindan 2005;4:148-50.

(21.) Hawker GA, Jamal SA, Ridout R, Chase C. A clinical prediction rule to identify premenopausal women with low bone mass. Osteoporos Int 2002;13:400-6.

(22.) Lewiecki EM. Low bone mineral density in premenopausal women. South 2004;97:544-50.

(23.) Lewiecki EM. Premenopausal bone health assessment. Curr Rheumatol Rep 2005;7:46-50.

(24.) Jensen B, Wittrup IH, Bliddal H, Danneskiold-Samsoer B, Faber J. Bone mineral density in fibromyalgia patients -correlation to disease activity. Scand J Rheumatol 2003;32:146-50.

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Kadriye Ones, Istanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Egitim Arastirma Hastanesi, Bahcelievler, Istanbul, Turkiye Tel.: +90 212 442 22 00 Gsm: +90 0532 243 28 70 E-posta: kadriyeones@yahoo.com GelisTarihi/Received: 27.12.2010 Kabul Tarihi/Accepted: 16.02.2011

Aysegul Kucukali Turkyilmaz, Ebru Yilmaz Yalcinkaya*, Kadriye Ones * Rize Egitim ve Arastirma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Klinigi, Rize, Turkiye *istanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Egitim Arastirma Hastanesi, 3. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Klinigi, istanbul, Turkiye
Tablo 1. FMS'li hastalar-kontrol grubu KF-36 toplam skoru
ortalamasi ve toplam BDO degerleri

             FMS (n:30)          Kontrol (n:30)         P

KF-36    47,4 [+ or -] 17,3    51,1 [+ or -] 21,4    0,04 *
BDO      15,8 [+ or -] 5,6     10,3 [+ or -] 7,4     0,02 *

* p < 0,05 anlamli

KF-36: Kisa Form-36, BDO: Beck Depresyon Olcegi

Tablo 2. Fibromiyalji sendromu-kontrol grubu vitamin D
metabolizmasi ortalama serum degerleri

                   FMS (n:30)         Kontrol (n:30)        P

Ca (mg/dl)      9,3 [+ or -] 0,4     9,5 [+ or -] 0,5    0,1
Ph (mg/dl)      3,2 [+ or -] 0,4     3,3 [+ or -] 0,5    0,2
KSALP (U/L)     9,8 [+ or -] 2,2    11,3 [+ or -] 3,6    0,04 *
25-OH-D3       20,2 [+ or -] 5,5    20,3 [+ or -] 5,9    0,9
  (ng/ml)

* p <0,05 anlamli

Tablo 3. Fibromiyalji sendromlu hastalar ve kontrol
grubunda lomber/proksimal femur kemik mineral
yogunlugu ortalama degerleri (T ve Z-skorlari)

                            FMS (n:30)         Kontrol (n:30)    P

T-skoru   L2-4          -0,04 [+ or -] 1,3   -0,4 [+ or -] 1,4   0,2
          Femur Boyun    0,04 [+ or -] 1,0   -0,4 [+ or -] 1,1   0,06
          Femur Wards    -0,5 [+ or -] 1,2   -0,9 [+ or -] 1,0   0,4
          Femur Total    -0,1 [+ or -] 1,2   -0,5 [+ or -] 1,1   0,1
Z-skoru   L2-4           -0,1 [+ or -] 1,2   -0,4 [+ or -] 1,4   0,3
          Femur Boyun    0,09 [+ or -] 0,9   -0,3 [+ or -] 0,9   0,07
          Femur Wards    -0,3 [+ or -] 1,2   -0,6 [+ or -] 0,9   0,4
          Femur Total    -0,1 [+ or -] 1,0   -0,5 [+ or -] 1,0   0,2

* p < 0,05 anlamli

Tablo 4. Fibromiyalji sendromlu hastalarda 25-OH-D3 seviyesine gore
ortalama GAS, FES, BDO, KF-36 degerleri

        25-OH-D3 [less than or equal to] 20   25-OH-D3>20 (ng/ml)   P
                      (ng/ml)

GAS               7,6 [+ or -] 2,0             8,0 [+ or -] 1,6     0,5
FES              65,2 [+ or -] 16,5           61,5 [+ or -] 12,4    0,3
BDO              16,8 [+ or -] 5,5            14,3 [+ or -] 5,7     0,2
KF-36            47,3 [+ or -] 18,1           47,5 [+ or -] 17,0    0,9

* p < 0,05 anlaml?

GAS: Gorsel Agri Skalasi, FES: Fibromiyalji Etki Sorgulamasi, BDO:
Beck Depresyon olcegi, KF-36: Kisa Form-36

Tablo 5. Fibromiyalji sendromlu hastalarda L2-4 Z skorlarina
gore ortalama GAS, FES, BDO ve KF-36 degerleri

        Z [less than or equal to] -1      Z > -1 (n:20)       P
                    (n:10)

GAS            6,9 [+ or -] 2,2          8,2 [+ or -] 1,4    0,1
FES           55,7 [+ or -] 18,0        67,6 [+ or -] 11,3   0,09
BDO           15,8 [+ or -] 6,4         15,8 [+ or -] 5,3    0,8
KF-36         54,5 [+ or -] 20,3        43,8 [+ or -] 14,9   0,1

* p <0.05 anlamli

GAS: Gorsel Agri Skalasi, FES: Fibromiyalji Etki Sorgulamasi, BDO:
Beck Depresyon Olcegi, KF-36: Kisa Form-36

Tablo 6. Fibromiyalji sendromlu hastalarda femur boyun Z
skorlarina gore ortalama GAS, FES, BDO, KF-36 degerleri

        Z [less than or equal to] -1      Z > -1 (n:24)       P
                    (n:6)

GAS           7,3 [+ or -] 1,2          7,9 [+ or -] 1,9     0,2
FES          58,4 [+ or -] 13,1        64,9 [+ or -] 15,1    0,1
BDO          18,0 [+ or -] 3,9         15,2 [+ or -] 5,9     0,2
KF-36        56,0 [+ or -] 12,5        45,2 [+ or -] 17      0,08
                                            [+ or -] 9

* p < 0.05 anlamli

GAS: Gorsel Agri Skalasi, FES: Fibromiyalji Etki Sorgulamasi, BDO:
Beck Depresyon Olcegi, KF-36: Kisa Form-36
COPYRIGHT 2010 Galenos Yayincilik
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Investigation/Orijinal Arastirma
Author:Turkyilmaz, Aysegul Kucukali; Yalcinkaya, Ebru Yilmaz; Ones, Kadriye
Publication:From the Osteoporosis World
Article Type:Clinical report
Date:Dec 1, 2010
Words:3487
Previous Article:Correlation of vitamin D and bone mineral density in postmenopausal women in 3 different regions of Turkey/Turkiye'nin 3 farkli cografi bolgesindeki...
Next Article:Bilateral tibial stress fractures in a young man associated with idiopathic osteoporosis/Idiopatik osteoporoz ile iliskili genc bir erkekte bilateral...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters