Printer Friendly

The effect of violence on the diagnoses and the course of illness among female psychiatric inpatients/Yatakli psikiyatri servisinde tedavisi suren kadin hastalarda aile ici siddetin hastalik tanilari ve hastalik sureciyle iliskisi.

Giris

Aile ici siddet, bir aile bireyinin bir diger aile bireyi tarafindan kotu muameleye maruz birakilmasi seklinde tanimlanir. Aile uyelerinden biri ihmal; duygusal, sozel, fiziksel veya cinsel istismar davranisi sergilemekte ve bu davranislara maruz kalanda ise aci, izdirap, utanc, orselenme olmaktadir. Aile ici siddet, aile yapisini temelden sarsan, cok ciddi sonuclari olan, aile uyelerinin tumunun orselendigi, toplumun her kesimini ilgilendiren bir saglik sorunudur (1).

Aile ici siddetin toplumda yaygin oldugu, her 20 saniyede bir aile ici siddet durumunun gerceklestigi bilinmektedir (2). Aile ici siddet olaylarinin %70'inin yaralanmayla sonuclandigi bildirilmektedir (3).

Aile ici siddet denince ilk akla gelen fiziksel ve cinsel siddettir. Oysa duygusal-sozel, ekonomik ve toplumsal iliskileri kisitlayici siddet de son derece yaygindir ve uzun vadeli yaralar birakmaktadir. WHO kadina yonelik siddet arastirmalari icin onerdigi kilavuzda siddet tiplerini aile ici siddet, ese yonelik siddet, fiziksel, agir derecede fiziksel siddet, cinsel kotuye kullanim, cinsel iliskiye zorlama, psikolojik istismar, cocukluk doneminde cinsel istismar olarak ele almis ve duygusal siddetin taniminda hem sozel siddete hem de toplumsal iliskilerin sinirlandirilmasina ve ekonomik ozgurlugun kisitlanmasina yer vermistir. Fiziksel olmayan siddet bir sure sonra siklikla fiziksel siddete de yol acmaktadir (5).

Psikiyatrik hastalik tanisi olan kisilerde yasamin erken donemlerinden baslayarak olumsuz yasam olaylariyla karsilasmanin toplum genelinden daha sik olabilecegi belirtilmektedir (6). Maruz kalinan siddetin sikligi ve yogunlugu arttikca, psikiyatrik belirtilerin ortaya cikma olasiliginin arttigini belirten calismalar bulunmaktadir (7,8). Cocukluk doneminde siddete maruz kalan psikiyatrik hastalar, siddet magduru olmayanlarla kiyaslandiginda hastaliklarinin daha erken basladigi, daha sik hastaneye yattiklari ve yatis surelerinin daha uzun oldugu; daha sik antipsikotik ilac kullanildigi ve yatislari sirasinda tecrit odasinin kullaniminin daha sik oldugu bildirilmektedir (9). Ek olarak, hastaligin yineleme donemlerinin daha sik oldugu, ozkiyim girisimi ve kendine zarar verme davranisinin daha fazla oldugu da belirtilmistir (10). Read'in (11) 1998 tarihli calismasinda ozellikle cocukluk doneminde cinsel siddete maruz kalanlarda psikiyatrik hastaligin belirgin olarak daha erken yaslarda basladigi saptanmistir. 1984 ile 1996 yillari arasinda yayinlanmis 15 calismanin gozden gecirilmesi, yatarak tedavi goren psikiyatrik tanisi olan kadinlarin %64'unun cocukluk doneminde fiziksel ya da cinsel siddete maruz kaldigini ortaya koymustur. Bu gozden gecirme yazisinda yatarak psikiyatrik tedavi goren kadinlarin %50'sinin cocukluk doneminde cinsel siddete, %44'unun fiziksel siddete, %29'unun da hem fiziksel hem cinsel siddete maruz kaldiklarini belirttikleri bildirilmistir (12).

Ulkemizde aile ici siddetin yol actigi psikiyatrik sorunlara iliskin duyarlilik ve farkindalik giderek artmaktadir. Vahip ve Doganavsargil'in (13) psikiyatri poliklinigine basvuran kadin hastalarla gerceklestirdikleri 2006 tarihli calismada katilimcilarin %63'u cocukluklarinda ebeveynlerinden, %62'si eslerinden, %42'si hem cocukluklarinda ebeveynlerinden hem de eriskin yasamda eslerinden fiziksel siddete maruz kaldiklarini belirtmislerdir. Akyuz ve arkadaslarinin (14) calismasinda ise bedensel belirtileri olan kadin hastalarda cinsel, duygusal, sozel ve fiziksel siddete maruz kalma orani yuksek bulunmustur. Yine ayni calismada anksiyete bozuklugu olanlarda duygusal ve ekonomik siddete maruz kalma, depresyon tanisi alanlarda cinsel siddete maruz kalma, psikotik bozuklugu olanlarda ise fiziksel siddete maruz kalma oranlari yuksek bulunmustur. Ulkemizde ise yatarak tedavi goren kadin hastalarda siddete maruz kalma sikligi arastirilmamistir. Friedman ve Lou (6) 2007 tarihli gozden gecirme yazilarinda yatarak psikiyatrik tedavi goren kadin hastalarda siddete maruz kaldigini bildirme oraninin %50-%64 arasinda oldugunu, ayaktan tedaviye basvuran kadinlarda ise bu oranin %23-%50 arasinda degistigini belirtmislerdir. Ancak bu calismalarda sadece fiziksel veya cinsel siddet arastirilmistir. Diger taraftan duygusal-sozel, ekonomik ve toplumsal iliskileri kisitlayici siddet de son derece yaygin olmakla birlikte (5), calismalarda siklikla ihmal edilmislerdir.

Bu calismada yatarak psikiyatrik tedavi goren kadin hastalarda aile ici siddetin ve siddet bicimlerinin hastalik seyriyle iliskisinin incelenmesi amaclanmistir.

Yontem

Bakirkoy Ruh Sagligi ve Sinir Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi 2. Psikiyatri Servisi'nde Temmuz 2008Kasim 2008 tarihleri arasinda yatarak tedavi gormekte olan ardisik 102 kadin hasta degerlendirmeye alinmistir. Hastalarin arastirmaciyla yeterli kooperasyona girebilmeleri ve guvenilir veriler elde edilebilmesi amaciyla hastalarla aile ici siddeti saptamaya yonelik gorusme hastanedeki tedavilerinin son haftasinda, hastaligin akut doneminde iyilesme saglandiktan sonra yapilmistir.

Elektrokonvulzif tedavi uygulamasina bagli konfuzyon gelismis olmasi, mental retardasyon, epilepsi, norolojik bozukluklar, amnestik bozukluk, demans, delirium tanisi alan hastalar calismaya alinmamistir. Calismaya katilim gonulluluk esasina dayali olarak gerceklestirilmis, yazili ve sozlu bilgilendirilmis onamlari alinan hastalar calismaya alinmistir. Calisma icin hastane etik kurulundan onay alinmistir.

Sosyodemografik ve klinik veri formu ile bilgi toplanmistir. Aile ici siddetin degerlendirilmesi icin calismacilar tarafindan Catismalarin Cozumune Yaklasim Olcegi (Conflict Tactics Scale) (CTS2) temel alinarak yari yapilandirilmis veri formu olusturuldu. Catismalarin Cozumune Yaklasim Olcegi (CTS2) Straus ve arkadaslari tarafindan. 1996'da gelistirilmis, aile icinde farkli siddet tiplerinin degerlendirilmesinde sik kullanilan bir olcektir (15). Hazirlanan veri formunda aile ici siddetin varligini, tipini (fiziksel, duygusal-sozel, cinsel, ekonomik, toplumsal iliskileri sinirlayici), sikligini, suresini, kim tarafindan uygulandigini, siddete maruz kalanin tepkisini saptamaya yonelik sorular sorulmustur. Veri formunun ilk sayfasinda A, C ve D basliklarinin altinda belirtilen numaralar ikinci kisimda detaylandirilmis siddet tiplerinin her biri icin belirtildi.

Hastalarin tani siniflamalarinin yapilmasi icin 1994'de First ve arkadaslari (16) tarafindan gelistirilen, 1999'da Corapcioglu ve arkadaslarinin (17) Turkceye uyarladigi DSM-IV I. Eksen Bozukluklari icin yapilandirilmis Klinik Gorusme CizelgesiKlinik Versiyonu (SCID-I) (Structured Clinical Interview for DSM-IV Clinical Version) uygulanmistir.

Calisma sonunda aile ici siddete maruz kaldigi belirlenen olgulara siddet magduru olan kisilere bu konuda destek ve bilgilendirme saglayan kurumlara ulasabilmeleri icin gerekli bilgilendirme yapilmistir.

Istatistiksel Yontem

Veriler, SPSS 13.0 for Windows programi ile degerlendirilmistir. Istatistiksel degerlendirmelerde, kategorik degiskenler arasindaki iliskileri degerlendirmek icin ki-kare testi ve iki gruba ait surekli degiskenlerin ortalamalar arasindaki farkini degerlendirmek icin Student t testi uygulanmistir.

Hastalarin maruz kaldiklari farkli siddet tiplerinin hastaligin seyri ile iliskisinin degerlendirmesinde ki kare ve ikiden fazla grupta surekli degiskenlerin ortalamalari arasindaki farki degerlendirmek icin tek yonlu varyans analizi kullanilmistir. Tum istatistik islemlerde anlamlilik duzeyi p<0,05 olarak kabul edilmistir.

Bulgular

Calismaya katilan 102 hastanin yaslari 20 ile 75 arasinda degisiyordu. Yas ortalamasi 38,63[+ or -]11,69 idi. SCID-I kullanilarak yapilan klinik gorusmelerde calismaya katilan hastalarin 29'unda (%28,4) Unipolar Major Depresyon (17'sinde (%16,7) psikotik ozellikler mevcuttu), 29'unda (%28,4) Iki Uclu Mizac Bozuklugu--manik epizod (19'unda (%18,6) psikotik ozellikler mevcuttu), 17'sinde (%16,7) Iki Uclu Mizac Bozuklugu--depresif epizod (9'unda (%8,8) psikotik ozellikler mevcuttu), 27'sinde (%26,5) Sizofreni ve Sizoaffektif Bozukluk tanisi, ve 45'inde (%44,1) ek tani olarak Travma Sonrasi Stres Bozuklugu (TSSB) saptandi. Hastalarin sosyodemografik ozellikleri ve tani dagilimlari tablo 1'de ozetlenmistir (Tablo 1).

On iki (%11,7) hasta yasaminin hicbir doneminde herhangi bir tur siddete maruz kalmadigini belirtti. Doksan hasta (%88,2) yasamlari boyunca en az bir tipte siddete maruz kalmisti. Hastalarin 73'unun (tum hastalarin %71'i) hastalik baslangicindan once siddete maruz kaldiklari belirlendi. On yedi hasta (%16,6) hastalik baslangicindan sonra siddete maruz kaldigini belirtti. Unipolar Major Depresyon tanisina sahip ve siddete maruz kalmis oldugunu belirten 25 hastanin tamaminda siddete maruziyetin hastalik baslangicindan once oldugu bulundu. Sizofreni ve Sizoaffektif Bozukluk tanisina sahip 23 hastanin 20'si hastalik baslangicindan once siddete maruz kalmisti. Iki Uclu Mizac Bozukluk tanisina sahip, siddete maruz kalmis 42 hastanin 28'inde hastalik oncesi siddete maruz kalma baslamisti. Fiziksel siddete maruz kalanlarin %53,92'sinde psikiyatrik hastalik fiziksel siddetten sonra ortaya cikmisti. Cinsel siddete maruz kalanlarin %19,61'inde psikiyatrik hastalik, cinsel sidetten sonra ortaya cikmisti.

Calismaya katilan 102 hastadan 90b (%88,2) daha once doktorlariyla aile ici siddet konusunda gorusmemisti. Siddet gordugunu belirten hastalar arasinda sadece 4 (siddet goren hastalarin %4,3'u) kisi aile fertleri disinda birinden siddet gormustu. Siddeti en sik kimin ya da kimlerin uyguladigina bakildiginda siddet goren hastalar arasinda hem esinden hem de kendi anne babasindan siddet gormus olan 31 (%34,0) hasta vardi; 13 (%14,2) kisi kendi anne babasindan siddet gormustu; 16 (%17,5) kisi sadece esinden siddet gormustu; 5 (%5,4) kisi sadece babasindan; 4 (%4,4) kisi es ve esin ailesinden; 4 (%4,4) kisi sadece kardesinden; 3 (%3,3) kisi sadece annesinden; 3 (%3,3) kisi kendi ailesinden, esinden ve esinin ailesinden siddet gordugunu belirtmisti; 4 (%4,4) kisi ailedeki anne, baba, es ve esin anne, babasi haricinde bir kimseden, 3 (%3,3) kisi ise hem esinden hem de aile haricinde bir kisiden siddet gordugunu bildirmisti.

Hayatlarinin bir doneminde duygusal-sozel siddete maruz kalan 79 (%77,4), fiziksel siddete maruz kalan 71 (%69,6), cinsel siddete maruz kalan 42 (%41,1) ve ekonomik siddete maruz kalan 52 (%51) hasta vardi. Kirkdokuz (%48) hasta toplumsal iliskileri sinirlandirici nitelikte siddete maruz kalmisti. Toplam 77 hasta (%75,5) yasaminin bir doneminde fiziksel ya da cinsel siddete maruz kalmisti. Fiziksel siddete maruz kalma yasi ortalamasi 25 olarak saptandi ve fiziksel siddete maruz kalanlarin 31'i 15 yasindan once siddete maruz kalmisti; cinsel siddete maruz kalanlarda siddete maruz kalma yasi ortalamasi 33 olarak saptandi ve cinsel siddete maruz kalanlarin 11'inin 15 yasindan once siddete maruz kaldigi saptandi.

Duygusal ya da sozel siddete ugrayan hastalarda TSSB tani sikligi ([chi square]=9.15. p=0,002) ve gecmiste intihar girisiminde bulunma sikligi ([chi square]=4,26, p=0,039), duygusal ya da sozel siddete ugramayan hastalardan anlamli olarak yuksek tespit edildi. Iki grup psikiyatrik tani dagilimlari, psikotik ozellik varligi, hastaneye yatis sikligi acisindan kiyaslandiginda aralarinda istatistiksel fark bulunmamistir (Tablo 2).

Fiziksel ([chi square]=I8,96, p<0,001), cinsel ([chi square]=9,10, p=0,003), ekonomik ([chi square]=9.65, p=0,002) ve toplumsal iliskileri sinirlayici siddete ([chi square]=14,28, p<0,001) ugrayan hastalarda TSSB sikligi anlamli olarak yuksek bulundu. Psikiyatrik tani dagilimlari, psikotik ozellik varligi ve intihar girisimi varligi acisindan bu 4 tipte siddete maruz kalma ile anlamli iliski saptanmadi (Tablo 3, 4, 5, 6). Fiziksel siddete maruz kalan hastalardan 47'sinin (%66,2) 2 veya daha fazla kez hastaneye yatisi olmustu. Cinsel siddete maruz kalan hastalarin 25'inin (%59,6) 2 veya daha fazla kez hastaneye yatisi olmustu.

Duygusal-sozel siddete maruz kalanlarin 53'u (%67,1) 2 veya daha fazla kez hastaneye yatarak tedavi gormustu. Ekonomik siddete maruz kalanlarin 31'i (%59,6) 2 veya daha fazla kez hastaneye yatarak tedavi gormustu. Toplumsal iliskileri sinirlayan siddete ugramamis kisilerde hastaneye yatis sikligi 3 ve uzerinde olan kisi sikligi anlamli olarak yuksek tespit edildi ([chi square]=7,26, p=0,026) (Tablo 6).

Tartisma

Calismamizda, yatirilarak psikiyatrik tedavi gormekte olan kadin hastalarda tum yasam suresi goz onune alinarak 5 siddet tipine (fiziksel, sozel, cinsel, ekonomik, toplumsal iliskileri sinirlayici siddet) maruz kalmanin hastalik seyri ile iliskisi arastirilmistir. Hastalarin %88,3'unun yasamlari boyunca en az bir siddet tipine maruz kaldiklari, en sik maruz kalinan siddet tipinin ise sozel ve fiziksel siddet oldugu belirlenmistir. Siddetin bircok hastada hastalik oncesinde ortaya ciktigi ve siddet uygulayanlarin en sik anne, baba ve esler oldugu saptanmistir. Bunun yaninda tum siddet tiplerinin hastalarda TSSB sikligini, duygusal-sozel siddete maruz kalmanin ise ek olarak intihar girisiminde bulunma sikligini da arttirdigi saptanmistir.

Ciddi psikiyatrik hastalik tanisina sahip bireylerde travma sonrasi stres bozuklugu tanisinin guvenilir sekilde saptanabilecegini kabul eden arastirmalar bulunmaktadir (18). Bu calismalarda TSSB semptomlarinin derecesinin toplum genelindeki gibi travmatik yasantinin derecesi ile iliskili oldugu saptanmistir (19).

Calismamiza katilanlardan 12 hasta yasaminin herhangi bir doneminde siddete maruz kalmadigini belirtti. Hastalarin cogunlugunun (n=73, %71) hastalik baslangicindan once, daha az sayida hastanin (n=17) ise hastalik tanisi konduktan sonra siddete maruz kaldiklari belirlendi. Turan ve arkadaslari (20) poliklinige basvuran duygudurum, anksiyete ve somatoform bozukluk tanisi olan kadin hastalarla 2000 yilinda yaptiklari calismalarinda hastalarin %36,3'unun hastalik oncesinde, %40,5'inin hastaliklari suresince fiziksel ve/veya sozel siddete maruz kaldiklarini saptamislardir. Calismamizdaki oranlarin Turan ve ark.'nin bulduklarindan daha yuksek olmasi, orneklem grubumuza siddetli psikiyatrik hastalik tanisina sahip bireylerin de dahil edilmis olmasiyla iliskili olabilir. Travmaya maruz kalmanin hastalik baslangiciyla zamansal iliskisine dair calismalar az sayidadir; cocukluk cagi travmasi ve psikopatoloji ile ilgili arastirmalar travmanin hastaliktan once basladigina isaret etmektedir (21).

Calismamiza katilan 79 hasta (%77,5) sozel siddete maruz kalmisti; 71 hastanin (%69,6) hayatinin bir doneminde fiziksel siddete maruz kaldigi belirlendi. 42 hasta (%41,2) cinsel siddet magduru idi. Elli iki hasta (%51) ekonomik siddete maruz kalmisti. Kirk dokuz hasta (%48) toplumsal iliskileri sinirlandirici nitelikte siddete maruz kalmisti. Toplam 77 hasta (%75,5) yasaminin bir doneminde fiziksel ya da cinsel siddete maruz kalmisti. TUIK'in sonuclarina gore Turkiye'de kadinlarin %43,9'u yasamlarinin bir doneminde eslerinden ya da birlikte yasadiklari kisiden duygusal siddet; %39,3'u fiziksel siddet; %15,3'u cinsel siddet; %23,4'u ekonomik siddet gormektedir; ese yonelik kontrol edici ve toplumsal iliskileri sinirlandirici siddet ise %68,8'e varabilmektedir. Bizim calismamizin sonuclari fiziksel, cinsel, sozel ve ekonomik siddet bakimindan daha yuksektir. Siddetli psikiyatrik hastaligi bulunan kisilerde travmaya maruz kalma oraninin genel toplumdan yuksek olmasi beklenen bir durumdur (22).

Read ve ark.'nin (12) 2005 tarihli gozden gecirme yazilarinda psikiyatrik hastalarda cocukluk doneminde fiziksel ya da cinsel istismara maruz kalma oranlarinin incelendigi calismalar ele alinmistir. Fiziksel ya da cinsel siddete maruz kalma oraninin %48 ile %92 arasinda degistigi bildirilmistir. Bizim calismamizda tum yasam boyu fiziksel ya da cinsel siddete maruz kalma orani 77 (%75,5) dir ve bu bakimdan onceki calismalarin belirttigi oranlar arasindadir. Cohen ve ark.'nin (23) 1996 yilindaki yatarak tedavi goren ergen hastalarla gerceklestirdikleri calismanin sonucuna benzerdir.

Bizim calismamizda hem fiziksel hem de cinsel siddete maruz kalmis 36 (%35,3), fiziksel ya da cinsel siddete maruz kalmis olan 77(%75,5) hasta saptanmistir. Bu sonuc, Jacobson ve Richardson'in (24) calisma sonuclari ile benzerlik gostermektedir. Jacobson ve Richardson calismalarinda yatarak tedavi goren kadin hastalarin %64'unun fiziksel siddete, %38'inin de cinsel siddete maruz kaldigini, fiziksel ya da cinsel siddete maruz kalanlarin tum orneklemin %81'ini olusturdugunu ortaya koymuslardir. Ulkemizde bu alanda yapilan calismalara bakildiginda, Akyuz ve ark.'nin (14) 2002 tarihli calismasinda psikiyatri poliklinigine basvuran kadinlardan %36'si duygusal siddet; %29,3'u sozel siddet, %32'si ekonomik siddet, %57'si fiziksel siddet ve %30,7'si cinsel siddet gorduklerini belirtmislerdir. Calismamizda elde ettigimiz sonuclar Akyuz ve ark.'nin sonuclarindan daha yuksek bulunmustur. Bu durum calismamizin yatarak tedavi goren hasta populasyonunu kapsamasiyla iliskili olabilir.

Fiziksel ve cinsel siddete maruz kalma travmatik bir yasam olayidir ve TSSB ile iliskili bulunmus olmasi beklenen bir sonuctur. Calismamizda travmatik yasam olayina maruz kalanlarda TSSB gelisiminde etkili olabilecek baska etmenler de saptandi: duygusal-sozel, ekonomik, toplumsal iliskileri kisitlayici siddete maruz kalanlar ile kalmayanlar arasinda TSSB gelismesi bakimindan istatistiksel olarak anlamli fark bulundu. Duygusal-sozel, ekonomik siddetin ve toplumsal iliskilerin kisitlanmasinin TSSB ile iliskili bulunmasi, siddetin diger tiplerine eslik etmeleriyle iliskili olabilir. Bu sonuclar hastalarin sosyal destek sistemlerinin TSSB gelismesini onleyen koruyucu fonksiyonuna isaret ediyor olabilir. Destekleyici iliskilerin engellenmesi TSSB gelismesi olasiligini artiriyor olabilir. Bu sonuclar aile ici siddet arastirmalarinda fiziksel-cinsel siddete odaklanmanin yaninda diger siddet tiplerinin de arastirilmasinin (25) TSSB'ye iliskin etmenlerin saptanmasinda onemini vurgulamaktadir.

Gokalp ve ark. (26) 1999 tarihli calismasinda psikiyatri poliklinigine basvuran esinden siddet gordugunu belirten kadin hastalarda TSSB orani %55 olarak bulunmustur. Gokalp ve arkadaslarindan farkli olarak calismamizda daha yuksek oranlar bulunmustur. Bu fark, calismamizda fiziksel siddetin yani sira cinsel siddete maruz kalmanin da travmatik yasanti olarak arastirilmasi ve diger siddet tiplerine maruz kalmanin yuksek olmasiyla iliskili olabilir.

Psikotik bulgular saptanan 72 hastadan 55'i (%76) fiziksel ya da cinsel siddete maruz kaldigini belirtmistir. Bu sonuc, Kilcommons ve Morrison'un (19) sadece psikotik bozukluk tanisi alan 32 hasta ile gerceklestirdikleri calismada saptadiklari orandan (%94) daha dusuktur. Bizim calismamiza psikotik ozellikli duygudurum bozuklugu olan hastalarin dahil edilmis olmasi aradaki farkliligi aciklayabilir. Calismamizda fiziksel, cinsel, sozel, ekonomik ya da toplumsal iliskileri kisitlayici siddet tiplerinden herhangi birine maruz kalan hasta grubunda psikotik ozelliklere sahip olanlarin sayisi olmayanlardan daha fazla bulunmus ancak herhangi bir siddet tipiyle psikotik ozelliklere sahip olma arasinda istatistiksel acidan anlamli bir iliski saptanmamistir.

Sezgin (28), 2003'de travma yasantisi olan kadinlarla yuruttugu grup psikoterapisi calismasinda intihar girisimi oranini 1/3 olarak belirtmistir. Gokalp ve ark.'nin (26) siddete maruz kalan kadinlarla gerceklestirdikleri calismada intihar girisimi orani %47 olarak saptanmistir. Bergman ve Bismar (29) 1991 tarihli calismalarinda siddete maruz kalan kadinlarda intihar girisimi oranini %15 olarak saptamis ve siddete maruz kalmayan kontrol grubundan yuksek bildirmislerdir.

Calismamizda intihar girisimi oraninin sozel siddete maruz kalanlarda istatistiksel acidan anlamli derecede yuksek oldugu saptanmistir; bu sonuc fiziksel, cinsel ve duygusalsozel siddetin arastirildigi Houry ve ark.'nin (27) calismasiyla uyumludur. Houry ve ark. her uc siddet tipinin ruhsal hastalik semptomlari, TSSB ve intihara egilimi ile iliskili oldugunu ortaya koymuslardir.

Fiziksel ve cinsel siddete maruz kalan hastalarda yatis sikligi fazla bulunsa da bu sonuc istatistiksel olarak anlamli degildi. Rosenberg ve ark.'nin (18) sizofreni tanili hastalarla yaptiklari calismada hastaneye yatis sikligi ile cocukluk doneminde istismar arasinda iliski belirtilmistir. Bergman ve ark.'nin (29) bes yillik izlem calismasinda siddete maruz kalan kadinlarin kontrol vakalarina gore daha sik hastaneye yatarak tedavi gordugu belirtilmistir. Toplumsal iliskileri kisitlayici tip siddete maruz kalan hastalarda tekrarlayan yatis sikligi anlamli olarak dusuk tespit edildi. Literaturde toplumsal iliskileri sinirlayici siddet yeterince arastirilmamistir. Bu fark toplumsal iliskileri sinirlanan ve bazen evden cikmalari, aileleri ya da arkadaslari ile gorusmeleri yasaklanan hastalarin saglik sistemine erismede de engellenmeyle karsilasiyor olabileceklerini dusundurmektedir.

Aile ici siddete maruz kalan kadinlarin saglik hizmetlerine erisimi ve durumu bildirmesinde guclukler bulunmaktadir (30). Calismamiza katilan 102 hastadan 9o'i (%88,2) daha once doktorlariyla aile ici siddet konusunda gorusmediklerini belirtmislerdir. Currier ve arkadaslarinin (31) ABD'deki dort tip fakultesinde psikiyatri asistanligi surmekte olan 145 kisi ile yaptiklari calismada sadece 28 katilimci bu alanda egitim aldigini aciklamis, bu alanda egitim gorenler cok daha fazla vakada siddete maruziyet saptadiklarini belirtmislerdir. Klinik pratigimizde sikca karsilastigimiz fakat siklikla da tanimlamadigimiz aile ici siddet olgularinin dogru ve zamaninda teshisi ve tedavileri icin klinisyenlere yonelik egitim gerekli gorulmektedir. Bizim calismamizda elde edilen sonuclar yatarak tedavi goren kadin hastalarda sozel, ekonomik, fiziksel ve cinsel siddet sikliginin poliklinige basvuranlardan daha yuksek oldugunu gostermektedir. Sonuclarimizdaki oranlarin daha yuksek olmasi siddete maruz kaldiklari ortamdan kisa sureligine de olsa uzaklastiklari hastane ortaminda hastalarin maruz kaldiklari siddeti dile getirebilmelerinin kolaylasmasiyla da iliskili olabilir.

Psikiyatrik hastaligi olan kadinlarda aile ici siddeti arastiran cesitli calismalarda farkli siddet tiplerinin arastirilmis olmasi calismalarin karsilastirilmali degerlendirmesini guc kilmaktadir. Bu calismalarda kullanilan yapilandirilmis bir olcek bulunmamaktadir. Bununla birlikte toplum ornekleminde siddete maruz kalan kadinlarin ucte birinin saglik calisanlarina konuyu iletmedigi dusunulurse konuyla ilgili verilerin klinik gorusmede uygulanacak yari yapilandirilmis bir olcekle saglanmasinin gerekliligi anlasilabilir (32). Farkli ruhsal hastaliklarda aile ici siddetin klinik gidise etkisinin arastirilmasi ve aile ici siddet ve hastaligin baslangicinin zamansal iliskisinin ortaya konabilmesi icin orneklem sayisinin arttirilmasi gereklidir. Orneklem sayimizin az olmasi calismamizin kisitliliklarindandir.

Calismamizda sozel siddete maruz kalma ozkiyim ile iliskili bulunmustur. Sadece fiziksel ve cinsel siddet degil tum siddet tipleri, DSM-IV-TR'nin belirledigi anlamda travmaya maruz kalmanin oldugu durumlarda TSSB es tanisi ile iliskili bulunmustur. Psikotik ozellikler ile siddete maruz kalma arasinda anlamli bir iliski ortaya konamadi. Hastaneye yatis sikligina bakildiginda, toplumsal iliskileri kisitlayici tipte siddete maruz kalan kadinlarin hastaneye yatisinin az oldugu goruldu; bu sonuc, bu kadinlarin saglik sistemlerine basvurularinin da engellendigini dusunduruyordu. Hastaliklarinin seyrinde yeti yitimi yasamasi muhtemel olan, bu nedenle siddete maruz kalma acisindan artmis risk altindaki ciddi ruhsal rahatsizligi olan hasta grubunda tum siddet tiplerinin sorgulandigi calismalarin artmasina ihtiyac vardir.

Doi: 10.4274/npa.y6120

EK: SIDDET DEGERLENDiRME ENVANTERI

Asagida sizin maruz kaldiginiz siddetle ilgili sorular yer almaktadir.

A) Siddete maruz kaldiysaniz size siddeti kimin ya da kimlerin uyguladgini belirtiniz. Birden fazla secenek isaretleyebilirsiniz.

1) es

2) esin babasi

3) esin annesi

4) esin kardesler

5) kendi babasi

6) kendi annesi

7) kendi kardesleri

8) esin 2.derece akrabalari (amca, dayi, hala, teyze, kuzen)

9) kendinin 2. derece akrabalari (amca, dayi, hala, teyze, kuzen)

10) yabanci biri

11) diger (belirtiniz, komsu vs.)

B) Siddete maruz kaliyorsaniz ne zamandir?

C) Siddete maruz kaliyorsaniz son 1 yil icinde ya da siddet sonlanmissa maruz kaldiginiz donemde ne siklikla siddete maruz kaldiniz? (Gorusmeci sayi olarak belirtecek)

1) Gecen yil icinde 1 defa

2) Gecen yil icinde 2 defa

3) Gecen yil icinde 3-5 defa

4) Gecen yil icinde 6-10 defa

5) Gecen yil icinde 10-20 defa

6) Gecen yil icinde 20-50 defa

7) Gecen yil icinde 50'den fazla kez

D) Siddete maruz kaldiginizda ne tepki gosterdiniz? Birden fazla secenek belirtebilirsiniz.

1) Tepki gostermedim

2) Sozle karsilik verdim

3) Ailemden yardim istedim

4) Komsulardan yardim istedim

5) Baska bir yere kactim

6) Polise basvurdum

7) Bir saglik kurulusuna (hastane, poliklinik) basvurdum

8) Darildim, konusmadim

9) Siddetle karsilik verdim

10) diger, belirtiniz

E) Gebeliginiz sirasinda siddete maruz kaldiniz mi? Yanitiniz evetse uygulanan siddet hangisine uymakta?

1) Fiziksel siddet

2) Duygusal-sozlu siddet

3) Cinsel siddet

4) Ekonomik siddet

5) Toplumsal iliskileri sinirlayici siddet

F) Daha once bu konu hakkinda bir doktorla ya da bir psikiyatiristle gorustunuz mu? Evet Hayir G) Cocukluk doneminde ebeveynler arasinda siddete taniklik etmis mi? Yanit evetse siddetin tipini belirtiniz.
Siddeti uygulayan                      ne zamandir   sikligi   tepkiniz


1- Fiziksel Siddet

a) size hic tokat atildi mi? --

b) Hic itildiniz mi? --

c) Size yumruk atildi mi? --

d) Size tekme atildi mi? --

e) Sert bir cisim ile size vuruldu mu? --

f) Bicak ya da silahla yaralandiniz mi? --

g) Sizi yakan oldu mu? --

h) Sizi bogmaya kalkan oldu mu? --

i) Diger (belirtiniz --) --

2) Duygusal-Sozlu Siddet

a) Size bagiran oldu mu? --

b) Size kucuk dusurucu lakaplar takildi mi? --

c) Sik sik elestirilir misiniz? --

d) Sik sik azarlanir misiniz? --

e) Baskalarinin yaninda asagilanir ya da utandirilir misiniz? --

f) Size kufredilir mi? --

g) Baskalariyla kiyaslanir misiniz? --

h) Birileri tarafindan surekli asagilanir misiniz? --

i) Sizden yapabileceginizden daha fazlasi istenir mi? --

j) Kendinizle ilgili kararlar almaniz engellenir mi? --

k) Cevrenizdekilerin size karsi yeterince sevgi ve saygi gostermediklerini dusunuyor musunuz? --

l) Tehdit edildiniz mi? --

m) Diger (belirtiniz -- ) --

3) Cinsel Siddet

a) Istemediginiz halde cinsel iliskiye zorlandiniz mi? --

b) Cinsel tacize ugradiniz mi? --

c) Tecavuze ugradiniz mi? --

d) Istemediginiz halde baska kisilerle cinsel iliskiye zorlandiniz mi? --

e) Cinsel organlariniza zarar verildi mi? --

f) Size cinsel bir esyaymissiniz gibi davranildi mi? --

g) Istemedigin iz halde hamile birakildiniz mi? --

h) Diger (belirtiniz -- ) --

4) Ekonomik Siddet

a) Istemediginiz halde calismaniz engellendi mi? -- ; --

b) Istemediginiz halde bir iste calismaniz istendi mi? --

c) Kazanciniza siz istemediginiz halde el konuldu mu? --

d) Temel ihtiyaclarinizin karsilanmadigi oldu mu? -- ; --

e) Evinizin ihtiyaclarinin karsilanmadigi oldu mu? --

f) Size karsi para bir tehdit araci olarak kullanildi mi? --

g) Diger (belirtiniz -- ) --

5) Toplumsal iliskileri sinirlayici siddet

a) Aileniz, arkadaslariniz ya da komsularinizla gorusmeniz yasaklandi mi? --

b) Ozel yasaminiza mudahale edildi mi? --

c) Telefon gorusmeleriniz kontrol edildi mi? --

d) Birileri tarafindan takip edildiniz mi? --

e) Size tore ve namus nedeniyle baski yapildi mi? --

f) Diger (belirtiniz -- ) --

Kaynaklar

(1.) Yildirim A. Siradan Siddet: Turkiye'ye ozgu olmayan bir sorun: Kadina ve Cocuga Yonelik Siddetin Toplumsal Kaynaklari. Istanbul: Boyut Matbaacilik, 1998.

(2.) Stanko E. The Day to Count: A snapshot of the Impact of Domestic Violence in the UK. Criminal Justice 2000; 1:2.

(3.) Kershaw C, Tseloni A. Predicting crime rates, fear and disorder based on area information: evidence from the 2000 British Crime Survey. International Review of Victimology 2005; 12:293-311.

(4.) Tjaden P Thoennes N. Full Report of the prevelance, Incidence and Consequences of Violence Against Women: Findings from the National Violence Against Women Survey, http://www.ojp.usdoj.gov/ nij/pubs-sum/181867.htm

(5.) Guneri FY. Aile icinde Kadina Yoneltilen Siddet: evdeki teror icinde. Mor Cati Vakfi, Kadin Inceleme Dizisi 1. Istanbul: Yon Matbaasi, 1996.

(6.) Friedman SH, Loue S. Incidence and prevalence of intimate partner violence by and against women with severe mental illness. J Womens Health (Larchmt) 2007; 16:471-480.

(7.) Fergusson DM, Horwood J, Lynskey MT. Childhood sexual abuse and psychiatric disorder in young adulthood: II. psychiatric outcomes of childhood sexual abuse. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1996; 35:1365-1374.

(8.) Wisner CL, Gilmer TP Saltzman LE, Zink TM. Intimate partner violence against women: do victims cost health plans more? J Fam Pract 1999; 48:439-443.

(9.) Beck JC, Van der Kolk BA. Reports of childhood incest and current behavior of chronically hospitalized psychotic women. Am J Psychiatry 1987; 144:1474-1476.

(10.) Darves-Bornoz JM, Lemperiere T, Degiovanni A, Gaillard P Sexual victimization in women with schizophrenia and bipolar disorder. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 1995;30:78-84.

(11.) Read J. Child abuse and severity of disturbance among adult psychiatric inpatients. Child Abuse Negl 1998; 22:359-368.

(12.) Read J. Child abuse and psychosis: a literature review and implications for professional practice. Professional Psychology: Research and Practice 1997; 28:448-456.

(13.) Vahip I, Doganavsargil O. Aile ici siddet ve kadin hastalarimiz. Turk Psikiyatri Derg 2006; 17:107-114.

(14.) Akyuz G, Kugu N, Dogan O, Ozdemir L. Bir psikiyatri poliklinigine basvuran evli kadin hastalarda aile ici siddet, evlilik sorunlari, basvuru yakinmasi ve psikiyatrik tani. Yeni Symposium 2002; 40(2):41-48.

(15.) Straus MA, Hamby SL, Boney-McCoy S, Sugarman DB. The revised conflict tactics scales ([CTS.sub.2]) development and preliminary psychometric data. J Fam Issues 1996; 17;283-316.

(16.) First MB, Spitzer RL, Gibbon M. Stuructured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders (SCID-I), Clinical Version. Washington D.C. and London: American Psychiatric Press Inc., 1997.

(17.) Corapcioglu A, Aydemir O, Yildiz M ve ark. DSM-IV Eksen I Bozukluklari (SCID-I) icin Yapilandirilmis Klinik Gorusme, Klinik Versiyon. Ankara: Hekimler Yayin Birligi, 1999.

(18.) Rosenberg SD, Lu W, Mueser KT, Jankowski MK, Cournos E Correlates of adverse childhood events among adults with schizophrenia spectrum disorders. Psychiatric Serv 2007; 58;45-253.

(19.) Kilcommons AM, Morrison AP Relationships between trauma and psychosis: an exploration of cognitive and dissociative factors. Acta Psychiatr Scand 2005; 112:351-359.

(20.) Turan M, Ozkan I, Telcioglu M ve ark. Kadinlarda ruhsal hastalik ortaya cikisi ile siddete maruz kalma arasindaki niteliksel iliski. 3P Dergisi 2000; 8:112-117.

(21.) Read J, van Os J, Morrison AP Ross CA. Childhood trauma, psychosis and schizophrenia: a literature review with theoritical and clinical implications. Acta Psychiatr Scand 2005; 112:330-350.

(22.) Davidson J, Smith R. Traumatic experiences in psychiatric outpatients. J Trauma Stress 1990; 3:459-475.

(23.) Cohen Y, Spirito A, Sterling C, Donaldson D, Seifer R, Plummer B, Avila R, Ferrer K. Physical and sexual abuse and their relation to psychiatric disorder and suicidal behavior among adolescents who are psychiatrically hospitalised. J Child Psychol Psychiatry 1996; 37:989-993.

(24.) Jacobson A, Richardason B. Assault experiences of 100 psychiatric inpatients: Evience of the Need for Further Inquiry. Am J Psychiatry 1987; 144:908-913.

(25.) Dutton MA. Pathways linking intimate partner violence and posttraumatic disorder. Trauma Violence Abuse 2009; 10:211-224.

(26.) Gokalp P Yuksel S, Kora K, ve ark. Domestic violence and related psychiatric disorders in female outpatients. Presented as a paper in 6th European Conference on Traumatic Stress, Istanbul, 1999.

(27.) Houry D, Kemball R, Rhodes KV, Kaslow NJ. Intimate partner violence and mental health symptoms in African American female ED patients Am J Emerg Med 2006; 24:444-450.

(28.) Sezgin U. Travma yasantisi olan kadinlarda grup psikoterapisinin etkinligi (Guneydogu Anadolu Bolgesi'nde yurutulen bir pilot calisma). Noropsiyatri Arsivi Dergisi 2003; 40:53-63.

(29.) Bergman B, Brismar B. A 5 year follow-up study of 117 battered women. Am J Public Health 1991; 81:1486-1489.

(30.) Plichta SB, Falik M. Prevalence of violence and its implications for women's health. Womens Health Issues 2001; 11:244-258.

(31.) Currier GW, Barthauer LM, Begier E, Bruce ML. Training and experience of psychiatric residents in identifying domestic violence. Psychiatric Serv 1996; 47:529-530.

(32.) Doganavsargil O, Vahip I. Fiziksel es siddetini belirlemede klinik gorusme yontemi. Klinik Psikiyatri Dergisi 2007; 3:125-136.

(33.) Rosenberg SD, Lu W, Mueser KT, Jankowski MK, Cournos E Correlates of Adverse Chilhood Events Among Adults With Schizophrenia Spectrum Disorders. Psychiatr Serv 2007; 58:245-253.

Meltem TEMIZ [1], Emrem BESTEPE [2], Ozlem YILDIZ [3], Suat KUCUKGONCU [4], Ayla YAZICI [5], Celal CALIKUSU [5], Sahap ERKOC [5]

[1] Taksim Alman Hastanesi, Psikiyatri Klinigi, Istanbul, Turkiye

[2] Erenkoy Ruh Sagligi ve Sinir Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi, Istanbul, Turkiye

[3] International Hospital, Psikiyatri Poliklinigi, Istanbul, Turkiye

[4] Yale University, Department of Psychiatry, New Haven CT, USA

[5] Bakirkoy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sagligi ve Sinir Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi, Istanbul, Turkiye

Yazisma Adresi /Correspondence Ad dress

Dr. Meltem Temiz, Taksim Alman Hastanesi Psikiyatri Klinigi, Istanbul, Turkiye

Gsm: +90 0 505 575 62 93 E-posta: temizmeltem@gmail.com Gelis tarihi/received: 05.04.2011 Kabul tarihi/Accepted: 13.08.2012
Tablo 1. Hastalarin sosyodemografik ozellikleri ve
psikiyatrik tani dagilimlari

                                          Ort    S.S.

Yas                                      36,83   11,69
Egitim suresi                            7,15    3,92
                                           n       %
                 Calismayi birakmis       11     10,8
                 Memur                     7      6,9
Calisma Durumu   Ev hanimi                62     60,8
                 Isci                     13     12,7
                 Sozlesmeli isci           9      8,8
                 Okula gitmemis            7      6,8
Egitim           8 yil ve alti            49     48,3
                 9 yil ve ustu            46     45,1
                 Evli                     53     54,9
Medeni Durum     Bekar                    30     29,4
                 Bosanmis                 14     13,7
                 Dul                       5      4,9
                 Es ve cocuklar           38     37,2
                 Kendi anne-babasiyla     35     34,3
Simdiki          Yalniz                   12     11,8
Yasam            Cocuklarla                5      4,9
Bicimi           Es ve esin ailesiyle     12     11,8
                 Unipolar depresyon       29     28,4
                 IUMB-manik epizod        29     28,4
Tani             IUMB-depresif epizod     17     16,7
dagilimlari      Sizofreni-sizoafektif    27     26,5
                   bozukluk
                 TSSB                     45     44,1

IUMB: Iki Uclu Mizac Bozuklugu, TSSB: Travma Sonrasi Stres Bozuklugu

Tablo 2. Duygusal-sozel Siddete maruz kalan ve kalmayan
hastalarda klinik ozelliklerin karsilastirilmasi

                           Duygusal-Sozel Siddet

                              Evet        Hayir

                           n     %     n     %      c2       p

Hastalik    Duygudurum     58   73,4   17   73,9
tanisi      Bozuklugu                              0,57   0,902

            Sizofreni ve
            Sizoaffektif   21   26,6   6    26,1
            Bozukluklar

Psikotik    Var            53   67,1   17   73,9   0,38   0,535
ozellik     Yok            26   32,9   6    26,1

TSSB        Var            41   60,3   4    21,1   9,15   0,002 **
            Yok            27   39.7   15   78,9

Intihar     Var            50   63,3   9    39,1   4,26   0,039 *
girisimi    Yok            29   36,7   14   60,9

Hastaneye   1              26   32,9   8    34,8
yatis       2              14   17,7   3    13,0   0,28   0,869
sayisi      3 ve uzeri     39   49,4   12   52,2

* Duygusal-sozel siddete maruz kalma ile Travma Sonrasi Stres
Bozuklugu tanisinin varliginin iliskisi istatistiksel olarak
anlamli bulunmustur.

** Duygusal-sozel siddete maruz kalan grupta intihar girisimi daha
sik saptandi ve bu sonuc istatistiksel olarak anlamlidir.

Tablo 3. Fiziksel siddete maruz kalan ve kalmayan hastalarda klinik
ozelliklerin karsiastirilmasi

Fiziksel Siddet

                              Evet        Hayir

                           n     %     n     %      c2         p

Hastalik    Duygudurum     54   76,1   21   67,8   2,05      0,562
tanisi      Bozuklugu

            Sizofreni ve   17   23,9   10   32,3
            Sizoaffektif
            Bozukluklar

Psikotik    Var            51   71,8   19   61,3   1,11      0,291
ozellik     Yok            20   28,2   12   38,7

TSSB        Var            40   67,8   5    17,9   18,96   0,000 ***
            Yok            19   32,2   23   82,1

Intihar     Evet           42   59,2   17   54,8   0,16      0,685
girisimi    hayir          29   40,8   14   45,2

Hastaneye   1              24   33,8   10   32,3
yatis       2              13   18,3   4    12,9    0,6      0,740
sayisi      3 ve uzeri     34   47,9   17   54,8

*** Fiziksel Siddete maruz kalmanin Travma Sonrasi Stres Bozuklugu
tanisinin varligi ile iliskisi istatistiksel olarak anlamli
bulunmustur.

Tablo 4. Cinsel siddete maruz kalan ve kalmayan hastalarda klinik
ozelliklerin karsilastirilmasi

                                 Cinsel Siddet

                              Evet        Hayir

                           n     %     n     %     [c.sup.2]      p

Hastalik    Duygudurum     35   83.3   40   66,7     6,51      0,089
tanisi      Bozukluklari

            Sizofreni ve   7    16,7   20   33,3
            Sizoaffektif
            Bozukluklar

Psikotik    Var            33   78,6   37   61,7     3,27      0,070
ozellik
            Yok            9    21,4   23   38,3

TSSB        Var            25   71,4   20   38,5     9,10      0,003 **

            Yok            10   28,6   32   61,5

Intihar     Var            24   57,1   35   58,3     0,01      0,905
girisimi
            Yok            18   42,9   25   41,7

Hastaneye   1              17   40,5   17   28,3
yatis
sayisi      2              7    16,7   10   16,7     1,82      0,402

            3 ve uzeri     18   42,9   33   55,0

** Cinsel siddete maruz kalma ile Travma Sonrasi Stres Bozuklusu
tanisi arasinda istatistiksel olarak anlamli iliski saptandi.

Tablo 5. Ekonomik siddete maruz kalan ve kalmayan hastalarda klinik
ozelliklerin karsilastirilmasi

Ekonomik Siddet

                            Evet        Hayir

                           n     %     n     %      c2       p

Hastalik    Duygudurum     40   76,9   35   70     3,45   0,326
tanisi      Bozukluklari

            Sizofreni ve   12   23,1   15   30,0
            Sizoaffektif
            Bozukluk

Psikotik    Var            35   67,3   35   70,0   0,08   0,770
ozellik
            Yok            17   32,7   15   30,0

TSSB        Var            30   68,2   15   34,9   9,65   0,002 **

            Yok            14   31,8   28   65,1

Intihar     Var            33   63,5   26   52,0   1,37   0,241
girisimi
            Yok            19   36,5   24   48,0

Hastaneye   1              21   40,4   13   26,0
yatis
sayisi      2              9    17,3   8    16,0   2,86   0,239

            3 ve uzeri     22   42,3   29   58,0

** Ekonomik Siddete maruz kalma ile Travma sonrasi stres bozuklugu
tanisi arasindaki iliski istatistiksel acidan anlamlidir.

Tablo 6. Toplumsal iliskileri sinirlayici siddete maruz kalan ve
kalmayan hastalarda klinik ozelliklerin karsilastirilmasi

                             Toplumsal iliskileri
                              sinirlayici siddet

                           Evet        Hayir

                           n    %      n    %

Hastalik    Duygudurum     37   75,6   38   71,7
tanisi      Bozukluklari

            Sizofreni ve   12   24,5   15   28,3
            Sizoaffektif
            Bozukluk

Psikotik    Var            36   73,5   34   64,2
ozellik
            Yok            13   26,5   19   35,8

TSSB        Var            30   73,2   15   32,6

            Yok            11   26,8   31   67,4

Intihar     Var            33   67,3   26   49,1
girisimi
            Yok            16   32,7   27   50,9

Hastaneye   1              22   44,9   12   22,6
yatis
sayisi      2              9    18,4   8    15,1

            3 ve uzeri     18   36,7   33   62,3

                            Toplumsal iliskileri
                             sinirlayici siddet

                           [c.sup.2]   p

Hastalik    Duygudurum     2,54        0,467
tanisi      Bozukluklari

            Sizofreni ve
            Sizoaffektif
            Bozukluk

Psikotik    Var            1,02        0,311
ozellik
            Yok

TSSB        Var            14,28       0,000 ***

            Yok

Intihar     Var            3,49        0,062
girisimi
            Yok

Hastaneye   1
yatis
sayisi      2              7,26        0,026 *

            3 ve uzeri

**** Toplumsal iliskileri kisitlanan grupta daha sik travma
sonrasi stres bozuklugu saptanmistir ve bu sonuc istatistiksel
acidan anlamlidir.

* Toplumsal iliskilerin kisitlandigi grupta hastaneye yatis
sayisi daha azdir ve bu sonuc istatistiksel acidan anlamlidir.
COPYRIGHT 2014 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2014 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Research Article/Arastirma Makalesi
Author:Temiz, Meltem; Bestepe, Emrem; Yildiz, Ozlem; Kucukgoncu, Suat; Yazici, Ayla; Calikusu, Celal; Erkoc
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Report
Date:Mar 1, 2014
Words:5486
Previous Article:An unusual case of corticobasal syndrome/Alisilmadik kortikobazal sendrom olgusu.
Next Article:Risk factors for diabetic polyneuropathy/Diyabetik polinoropati icin risk faktorleri.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters