Printer Friendly

The Effects of the Migration on Adolescent Mental Health/ Goc Olgusunun Ergen Ruh Sagligina Etkisi.

Insan biyolojik, ruhsal, toplumsal, kulturel ve tinsel yonlerinin birbirileriyle etkileserek bir butunu olusturdugu bir varliktir. Insanin bu butunluk icinde saglikli ve iyi olabilmesi her bir alanin en uygun duzeyde islev gosterebilmesi ile olasidir. Cunku herhangi bir alanda meydana gelen sorun diger alanlari da etkileyerek iyi olus halinin ve sagligin bozulmasina yol acabilmektedir/1,2,3 Goc, nedeni ne olursa olsun, bireylerin alisik olduklari toplumsal ve kulturel cevreden ayrilarak yeni bir cevrede yasamlarini devam ettirmelerine yol acan bir olgudur. Toplumsal ve kulturel cevrede degisiklikler meydana getiren goc durumunda insanin ruhsal, toplumsal, kulturel ve biyolojik acidan da etkilenmesi ve cesitli sorunlar yasamasi olasidir.

Goc, bireylerin isteyerek ya da mecbur kalarak buyudugu, yetistigi ortam ve kulturden ayrilmasi, yeni bir yerlesim yerine tasinmasi ve gittigi yerde uzun ya da kisa sureli olarak yasamini surdurmesi goc olarak tanimlanmaktadir. (4,5) Gocle birlikte bireyler, cocuklugundan, icinde bulundugu yasa kadar ogrendigi kulturel degerleri, normlari ve inanc sistemlerini terk ederek yeni bir kulture, yeni bir sehre ya da ulkeye uyum saglamak durumunda kalmaktadir. (6,7,8) Goc bazen iyi bir sekilde planlanmis ve isteyerek olabildigi gibi, bazen de zorunlu olabilmektedir. Isteyerek ya da planli olan goclerin daha iyi sosyoekonomik kosullarin aranmasi, is olanaklarinin fazla olmasi, saglik merkezlerine ulasim ve cocuklarin egitim kosullari gibi nedenleri olmaktadir. Iyi bir sekilde planlanarak yapilan, amaclari acikca belirlenen ve goc kararinin verilmesinde etkili olunan gocler sonucunda uyum daha kolay olabilmektedir. (9,10) Ote yandan, isteyerek yapilmasina karsin gerekli ekonomik ve kisisel hazirlik olmaksizin gerceklesen goclerde ise bireylerin istedigi yasam kosullarini elde etmesi zor olmaktadir. (10,11) Zorunlu goc, bireylerin cesitli nedenlerle yetistigi, buyudugu ve ait oldugu kulturu terk etmek zorunda kaldigi goclerdir. Teror olaylari, savaslar, can guvenliginin olmamasi, dogal afetler, inancla ilgili ve politik nedenler zorunlu goclerin nedenleri arasinda yer almaktadir. (9,12,13,14) Savaslar, teror olaylari ve afetler gibi nedenler can guvenliginin ortadan kalkmasina yol acarak yeterli hazirlik yapilmadan gerceklestirildiginden, goc sonrasi uyum onemli derecede etkilenmektedir.

Gocler hangi turde olursa olsun, goc eden bireyleri etkiledigi gibi, goc edilen bolgedeki bireyleri ve cevreyi de etkilemektedir. Turkiye son yillarda ulke icinde var olan ic goce ek olarak, yani basindaki komsu ulkelerde gerceklesen savaslar ve bu ulkelerdeki siyasi istikrarsizlik nedeniyle yogun bicimde dis goc alan ulkelerden biri konumuna gelmistir ve gocun getirdigi tum degisimleri ve sorunlari yasamaktadir.

Goc ve Turkiye

Turkiye, Suriye'de yasanan ic savas oncesine kadar kendi icerisinde meydana gelen ic goc hareketleri ve gocun toplumda yarattigi etkiler ile mucadele eden bir ulke olmustur. Ulke ici gocler, teror olaylari ve issizlik gibi nedenlerle, genellikle Guneydogu Anadolu Bolgesi ve Dogu Anadolu bolgesinden olmaktadir. Bu bolgelerden gelen aileler genellikle fazla sayida cocuga sahip olmakta, kentlerin gecekondu semtlerine yerlesmekte ve is firsatlari arayarak goc edilen sehirlere uyum saglamaya calismaktadirlar. (15,16)

Turkiye, ic goclere ek olarak, Suriye'de 2011 yilinda meydana gelen ic savasla birlikte sinir komsusu olmasi, ulasimin kolay olmasi ve gelen gocmenleri daha kolay kabul etmesi gibi neden; lerle Suriye'den ciddi bicimde dis goc almaya baslamistir. (17) Turkiye'de, 2016 yili Eylul ayi verilerine gore gecici koruma altindaki Suriyeli multeci sayisi 2.7 milyona ulasmistir. Gecici koruma altindaki bu multecilerden yalnizca 285 bini kamplarda yasamaktadir. (18) Gelen gocmenler baslangicta Gaziantep, Kilis, Sanliurfa gibi sinir illere yerlestirilmesine karsin, daha sonra tum illere yerlestirilmeye baslanmistir. Yeterli altyapi hazirligi yapilmaksizin ve daginik bicimde gerceklesen bu yerlesimler gocmenlerle birlikte yerel halki da olumsuz etkileyerek, fiziksel, toplumsal, ruhsal, saglik ve egitim ile ilgili acilardan onemli sorunlar yasanmasina yol acmaktadir (17,19,20)

Ulkemize Suriyeli gocmenlerin kabul edilmeye baslanmasi her seyden once bir toplumsal uyum sorunu ortaya cikarmistir. Etnik ve mezheple ilgili farkliliklar, gelen gocmenler ile yerel halk arasinda bir kutuplasmaya neden olmakta, gocmenler ile halk arasinda dil, kultur ve yasam tarzi farkliliklari cesitli sorunlar olusturmaktadir. Gocmenlerin yasadigi sorunlarin basinda yasanilan ziksel ortamlarin kotu olmasi, cocuklarin egitimlerine devam edememesi, istismar olaylarinin artmasi, ekonomik zorluklar, calisilan islerde emegin karsiliginin alinamamasi, cocuk isciligin ve suc olaylarinin artmasi gelmektedir (17,19,20) Yerel halk acisindan yasanan sorunlar degerlendirildiginde, gocmenlerin ucuz is gucu olarak gorulmesi, carpik kentlesme, konut kiralarinin artmasi, gocmenlerin fazla oldugu yerlerde hirsizlik ve taciz gibi olaylarin yasanmasi nedeniyle halkin huzursuz olmasi sayilabilmektedir. Yasanan bu sorunlar iki grup arasindaki sikintilari arttirmakta ve gocmenlerin yalnizlastirilmasi, etiketlenmesi, dislanmasi gibi ek sorunlara neden olabilmektedir. (17,19,20)

Gocle birlikte ortaya cikan fiziksel, toplumsal ve kulturel cevredeki degisimler yalnizca goc eden bireyleri degil, aile sistemini de etkilemektedir (8,21,22) Bunun da otesinde, goc olgusu, goc eden bireyleri yalniz olarak degil, icinde bulunduklari aile sistemiyle birlikte etkilemektedir. Goc eden ailelerin yasadigi fiziksel, ruhsal ve toplumsal sorunlar, goce yol acan savasta ya da teror olaylarinda, ailenin uye/uyelerini kaybetmis ve/veya parcalanmis olmasi ile daha da artabilmektedir.

Aile Ruh Sagligi ve Goc

Gocun neden oldugu olumsuz durumlar arasinda; bireylerin dogdugu ve buyudugu kulturden uzaklasmasi, yakin akrabalarinin ve toplumsal destek mekanizmalarinin kaybolmasi (22,23), goc sirasinda yasanan maddi ve manevi kayiplar, ekonomik sikintilardan kaynaklanan olumsuz cevresel ve fiziksel kosulilar (8,24,25), buyuk bir gruba aidiyet duygusunun olmamasi, dislanma, etiketlenme, dil sorunlari, etnik kokenli catismalar ve kulturel sok (8,24,26) yer almaktadir. Gocmenler, birakarak geldiki leri kulturlerdeki insanlari, inanislari, aliskanliklari genellikle tanimaktadir ve sosyal destek mekanizmalari daha iyidir. Goclerle farkli sehir ya da ulkelere gelen aileler geldikleri kulturdeki gibi yakin iliskiler kurmakta gucluk cekerek, yalnizlik ve yalitilmislik yasayabilmektedir. (22,27,28,29) Goc edilen toplumda yeni kulture ait olamama nedeniyle gocmenler kendi kulturel ozelliklerine asiri bicimde tutunma ve buna bagli olarak kendi kulturel grubu icine kapanma ve disa acilmama durumu sergileyebilmektedir. (6,8,14) Ayrica dil ve iletisimle ilgili sorunlar da yasanmakta ve bu durum kendini dile getirme yolunda degisik arayislara yol acmaktadir. Gerek kulture fazla tutunma nedeniyle ice kapanma, gerekse iletisimle ilgili sorunlar duygu disavurumunun sozel iletisimden bedensellestirmeye kayabilmesine yol acmaktadir. (14,30) Ailelerin yasadiklari bu sorunlardan dolayi ruhsal bozukluk yasama riskleri artmakta (8,25) ve genelilikle depresyon, anksiyete, travma sonrasi stres bozuklugu, somatizasyon bozuklugu (9,14,29), yalnizlik, umutsuzluk ve caresizlik (8,14) duygulari ortaya cikmaktadir.

Goc yasayan ailelerdeki tum bireyler, ruh sagligi acisindan risk altinda olmalarina karsin, gelisimsel donem itibariyle risk altinda olan ergenler daha fazla dikkat gerektirmektedir.

Ergen Ruh Sagligi ve Goc

Ergenlik donemi, bir gecis sureci olarak tanimlanip, bireyin cocukluktan cikip yetiskinlik donemindeki yasamina ve rollerine hazirlandigi bir surectir. Bu surecte ergenlerde, fiziksel, bilissel, ruhsal ve toplumsal degisimler olusur. Ergen, bu degisimlere uyum saglamaya calisirken ayni zamanda yetiskin yasam icin saglikli bir kimlik olusturmaya calismaktadir. (31,32,33) Bu nedenle surec cogu zaman hem ergen hem de aile uyeleri acisindan calkantili ve zorlanmalarla dolu bir zaman dilimidir. (33,34,35) Ergen ve aile icin calkantili olan bu surece goc gibi toplumsal cevrede degisikliklerin oldugu, aile ve ergenin onemli derecede etkilendigi stresorler de eklenince surec ergen ve aile icin daha da zorlu gecebilmektedir. Bu zorlugun baslica nedenleri arasinda ergenin en buyuk destek kaynaklarindan biri olan ailenin coklu stresorlerle mucadele ediyor olusu ve bir diger onemli destek kaynagi olan akranlarin ise geride birakilmis ya da kaybedilmis olmasi yer almaktadir. (36,37) Dolayisiyla, ergenler icin dalgali olan bu surecte, uyum sorunlari, davranissal, ruhsal ve duygusal sorunlarin ortaya cikma olasiligi daha da artmaktadir. (25,38) Ergenlerde goce bagli olarak en sik karsilasilan sorunlarin, kimlik karmasasi ve dusuk benlik saygisi (5,8,21), depresyon (5,8), anksiyete (28), cift dilden kaynaklanan sorunlar (5), toplumsal reddei dilme (37), akranlarla sorunlarin fazla olmasi, davranissal sorunlar (39), dusuk akademik basari (8) ve dusuk yasam doyumu (40) oldugu gorulmektedir. Ergenlerin gelisimsel surec icerisinde yasadigi zorluga gocun yarattigi zorlanmalarin da eklenmesiyle etkili bas etmenin guclestigi ve bas etmek icin madde kullaniminin, suca karismanin, aile ve akranlar arasinda siddet ve intihar olgularinin arttigi da ortaya konmaktadir. (28,37,38,41)

Toplumsallasma ve icinde bulunulan kulturel degerleri ogrenme surecinde ebeveynler ve toplum, cocuklara icinde bulunduklari toplumun kulturunu asilarlar. Goc surecinde ailenin ve ergenin sahip oldugu degerler ve kurallar ile yeni katildiklari toplumun genel kurallari, degerleri, inanc sistemleri arasinda uyumsuzluk yasanabilmektedir. (6) Yorukoglu'nun (42) aktardigina gore, goc surecinde ergenler anne babalarinin dunya gorusleri ile goc ettikleri yeni dunyanin yasam goruslerini bagdastiramamaktadirlar. Cocuk evden gelen uyarilari ve baskilari yok sayamadigi icin uyum yetenegi ve esnekligi de etkilenmektedir. Norvec'e goc etmis ergenler uzerinde yapilan bir calismada, Norvec dogumlu gocmenlerin benlik saygilarinin daha yuksek oldugu, eski ve yeni kulturleri arasinda denge kurabilenlerin basarili bir uyum sagladiklari ancak, eski kulturune ve etnik kimligine siki sikiya bagli kalanlarin olumlu bir kimlik olusturamadiklari ve genis gruplarla ruhsal catismalar yasadiklari ortaya konmustur. (43) Gun ve Bayraktar'in (21) Mardin'in koylerinde yasarken, Izmir'e ya da Mardin'in ilceleri olan Kiziltepe ve Nusaybin'e goc eden ergenler uzerinde yaptiklari bir calismada, Mardin'den Izmir sehir merkezine goc eden cocuklarin ilcelere goc edenlere gore umutsuzluk duzeylerinin ve gelecekten beklentilerinin daha olumsuz oldugu belirlenmistir. Yine bu arastirmada, ergenlerin goc etmeyenlere gore yasam doyumlari ve benlik saygilari daha dusuk, sosyal destek sistemleri ise daha zayif bulunmustur. Ayni calismada, okula gitmeyen, ekonomik durumu kotu olan ergenlerin yasam doyumunun daha kotu oldugu bulunmustur.

Ergenlik donemi saglikli benlik kavrami ve benlik saygisinin gelismesi icin onemli bir donemdir. Bu donemde saglikli benlik olusumu ve benlik saygisinin yuksek olmasinda toplumsal iliskiler, toplumsal iliskilerin niteligi ve onay onemli yer tutmaktadir. Oysa ergen gocle birlikte bu baglami tamamen terk etmek zorunda kalabilmekte ve kendisini bilmedigi bir kulturun icinde bulmaktadir. (31,32) Calisan ergenler uzerinde yaptigi calismada, Bildik (44) bu cocuklarin yariya yakininin goc ile sehre geldiklerini ve genellikle okulu biraktigini ortaya koymustur. Cocuklarin okulu birakma nedenlerinin ise okuyunca garanti bir is bulamama olasiligi, ailenin ekonomik durumunun kotu olmasi ve bunun sonucunda cocugun calismak zorunda kalmasi oldugu belirlenmistir. Ayrica, annebabanin egitim seviyesinin dusuk olmasi, babanin da cocukken calistigini dile getirmesi ve cocugun calismasini onlarin da istemesi cocugun erken yasta calismaya baslamasini etkilemekte, bu da cocugun ruhsal, bedensel ve duygusal olarak gelisimini olumsuz etkilemektedir. Degboe ve ark.'nin (45) yaptigi calismada, gocle gelen ailelerin hepsinin ekonomik durumunun ulusal yoksulluk seviyesinin altinda oldugu ve gocle gelen ailelerin gocle gelmeyen ailelere gore daha fazla sigortasiz iste calistiklari bulunmustur. Ayni calismada, bu faktorlerin diger sosyodemografik ozelliklerle birlikte ergenlerin kendilerini daha fazla degersiz hissetmesine, geri cekilme ve yalitim yasamasina neden oldugu, bu durumun ise ergenleri daha kirilgan ve ruhsal bozukluklara yatkin kildigi belirlenmistir.

Goc ile gelen ergenlerin uyum ve psikopatoloji duzeyini etkileyen cesitli etmenler bulunmaktadir. Derluyn ve ark. (46) yaptiklari calismada, demografik ozelliklerin ve ergenlerin goc etme surecindeki ya da goc etmeden once yasadiklari travma deneyimlerinin, goc ederken ebeveynlerden birinden ya da her ikisinden ayrilma durumunun ergenlerin ruh sagligini onemli derecede etkiledigini ortaya koymuslardir. Ayni calismada, kiz ergenlerin erkeklere oranla daha fazla duygusal sorun yasadiklari, anksiyete ve depresyon puanlarinin daha yuksek oldugu bulunmustur. Benzer sekilde, Sam ve Vitra (6) da yaptiklari calismada, kiz cocuklarinin erkeklere gore daha kotu ruhsal uyum sagladigini bulmuslar ve ergenlerin goc ve kulturel degisiklikler sonucunda ruhsal sorunlar karsisinda daha kirilgan olabilecegini belirtmislerdir. Ergenlerin psikopatoloji duzeyini etkileyen etmenleri belirlemek amaciyla gerceklestirdigi calismada, Neto (47) dil sorunlarinin, aile ve toplumsal destegin azalmasinin gocun olumsuz etkilerini arttirdigini bildirmislerdir. Cinsiyet, yas, goc edilen yerde kalinan surenin ise ruh sagligi sorunlarinin onemli belirleyicileri oldugunu belirlemistir.

Turkiye'de ic gocle gelen ailelerle yapilan calismalar bu ailelerin genellikle gecekondu semtlerinde olumsuz f ziki kosullarda yasadiklarini, cocuk sayisinin fazla olmasinin ebeveyn ilgisinin az olmasina ve evde birey basina dusen alanin yetersiz olmasina yol actigini (24,48); cocuk ve ergenlerin temel gereksinimlerinin karsilanmamasinin ve cocugun/ergenin yasadigi sorunlarin gorulmemesinin cocugun/ergenin daha fazla dis dunyaya yonelmesine (15,24,27), aile ile olan iletisimin bozulmasina ve catismalara neden oldugunu (24) ortaya koymaktadir. Ayni calismalarda ailelerin genellikle issiz kalmasinin cocuklarin/ ergenlerin okulu birakmasi ve calismaya baslamasina, calisan cocugun/ergenin ise daha fazla suca yonelmesine yol actigi belirtilmektedir. (15,24,27) Yapilan calismalarda, gelinen kultur ve cevreye olan aidiyetin azalmasinin ve baglarin zayifi amasinin bireyleri suc islemeye daha yatkin hale getirdigi bulunmustur. (27,49) Suc islemeye baslamadan onceki donemde ergenler, eve, okula, cevreye uyumsuzluk, gecimsizlik, okul ve evden kacma gibi uyum bozukluklari gostermekte, ilerleyen evrelerde ise giderek suc islemeye daha yatkin hale gelmektedirler. (38,49) Suc isleyen ergenlerle ilgili olarak, bu ergenlerin kendi yasam kosullarini sehrin diger kisimlarindaki daha gelismis ve iyi kosullarla karsilastirdigi, bu durumun ergende adaletsizlik dusuncesine, aile ve topluma karsi kiskanclik, kin ve nefret duygularinin olusmasina neden oldugu, ergenlerin bu duygularin etkisiyle saldirgan davranis gosterdikleri ve suca daha fazla yatkin olduklari ortaya konmustur. (27,50) Avci (49) cezaevindeki cocuklarla yaptigi calismada, bu cocuklarin yariya yakininin ailelerinin bulunduklari sehre gocle geldiklerini belirlemistir. Cocugun suca yonelmesi ile ilgili belirttigi diger etkenler ise cocuklarin yasadigi evin ve ekonomik kosullarin kotu olmasi, cocuk sayisinin fazla olmasi, evlerinde kendilerine ozel bir odalarinin olmamasi ve aile ilgisinin az olmasidir. Bu durumda ergenin kendini var edebilmek icin madde kullanimi ve cete gibi akran gruplarina katilabildigi belirtilmektedir . Dis goc olgusunda ergenlerin yasadiklari sorunlar ic goc olgusu ile benzerlik gostermekle birlikte, ulke, dil ve kultur farki ve yasanan kayiplar nedeniyle daha agir olabilmektedir. Suriyeli gocmenlerin incelendigi raporlara bakildiginda yasal yolla ulkeye girmeyen ve okula devam etmesi gereken cocuklarin/ergenlerin okula devam edemedigi, okula devam eden cocuklarin/ ergenlerin dil sorunlari yasadigi gorulmektedir (17,19,20) Ulkeye yasal yolla giremeyen ve ailenin yasadigi ekonomik sorunlar nedeniyle calisan ergenler cocuk isci olarak calismakta, bu durum cocugun fiziksel, ekonomik ve cinsel olarak istismara ugrama riskini ortaya cikarmaktadir. (19) Tum bu veriler degerlendirildiginde, goc eden ergenlerin fiziksel, ruhsal ve toplumsal sagliklari acisindan risk grubunu olusturdugu ortaya cikmaktadir.

Goc Etmis Ergen ve Psikiyatri Hemsireligi

Ergenlik donemindeki bireylerin icinde bulunduklari gelisimsel doneme iliskin stresorlere gocun yarattigi stresorler eklendiginde bas edilmesi oldukca guc ve ruhsal acidan riskli bir durum ortaya cikmaktadir. (5,8,21,39) Goc olgusunu yasayan ergenlerin bu stresorlerle basa cikabilmesinin saglanmasinda toplum ruh sagligi calisanlarina ve bu grup icinde psikiyatri hemsireliginin bir alt alani olarak tanimlanan toplum ruh sagligi hemsirelerine buyuk gorevler dusmektedir. Ic goc yasayan ya da dis gocle ulkemize gelen ergenlere yonelik yaklasimda farkli meslek uyeleriyle ekip anlayisi icerisinde ve aileyi de dahil ederek yapilacak uygulamalar buyuk onem tasimaktadir. Okul yoneticileri ve rehber ogretmenlerin, okul sagligi hemsireleri, toplum sagligi merkezleri ya da aile hekimliklerinde calisan saglik ekibi uyelerinin, belediye genclik merkezlerinde calisan personelin is birligi ve esgudum icinde calismasi gerekli uygulamalarin planlanmasinda kolaylastirici olacaktir. (52,53) Psikiyatri hemsireleri, ergenlerin yasadiklari stresorleri ve bunlarin kendilerine etkilerini fark etmelerinde ve bu stresorlere karsi etkili bas etme yontemleri gelistirmelerinde onlara danismanlik saglayabilir. (51,52) Bas etmeye ek olarak, ergenin icinde bulundugu kulture uyumunu kolaylastiracak, akran iliskilerini guclendirecek ve bos zamanlarini etkili gecirmesine yonelik secenekler sunacak grup danismanligi programlari planlayarak uygulayabilir. Bu programlara Turk ergenlerin ve farkli kulturden gelen bu ergenlerin birbirlerine kulturlerinin ozelliklerini anlatmalarini saglayacak oturumlar ve birlikte bir seyler ureterek ya da eglenerek kaynasabilmelerini saglayacak etkinlikler dahil edilebilir. Ergenlerin toplumsal cevreye uyumda yasadigi guclukler goz onune alindiginda, onlarin saglikli bicimde topluma katilimini saglamak ve sevdigi aktivitelere yonlendirmek hem ergenin uyum surecini hizlandiracak hem de onlarin benlik saygisi uzerinde olumlu etkileri olacaktir. (51,52,53)

Ergenin saglikli ruhsal ve toplumsal gelisme gosterebilmesi ailede tutarli bir yapinin ve kontrollu bir otoritenin varligi ile mumkundur. Goc yasamayan ailelerde bile ergenlik doneminin hem aile hem de ergen icin zorluklara neden oldugu dusunuldugunde, goc etmis ailelerde zorluklar daha sik ortaya cikabilmektedir. Cunku onlar da goce bagli pek cok uyum sorunu ile bas etmeye calismaktadirlar. (36,37,52) Bu nedenle psikiyatri hemsireleri tarafindan ebeveyn ve kardeslere yonelik de danismanlik programlarinin gelistirilmesi oldukca yararli olacaktir. Bu donemde ergenin aile icinde gorunur kilinmasinin saglanmasi, yasadiklari sorunlarin fark edilmesi ve konusulmasi, aile ici iletisimi arttirmak icin iletisim yontemlerinin etkinlestirilmesi, ergenin ebeveynleri tarafindan desteklenmesi, anlasilmasi, ergenin ve ailenin yardim alabilecekleri kurum ve kaynaklarin fark ettirilmesi ve bu kurumlarla etkilesimin kolaylastirilmasi aileye yapilacak girisimler arasinda yer almaktadir. (51,52) Tum bu uygulamalar ergenlerin ve ailelerinin bas etme becerilerinin guclenmesine, saglikli bir sekilde uyum saglamalarina, ruhsal ve fiziksel sagliklarinin gelismesine, goc eden aile sisteminin hasar almadan ya da en az hasarla bu sureci atlatmasina katki saglayacak, ergen ve ailelerin yalitilmislik duygusunu azaltarak, suca karisma gibi riskli davranislari aza indirebilecektir.

Sonuc ve Oneriler

Sonuc olarak, goc, ergenlik donemi gibi bireylerin bir kimlik olusturmaya calistigi ve akranlarla olan iliskilerin onem kazandigi bir donemde gerceklestiginde bireylerin bulundugu kulturden kopmasina ve akran iliskilerinin zayiflamasina dolayisiyla da kimlik gelisiminin zarar gormesine ve ruhsal sorunlara neden olmaktadir. Saglikli kimlik olusturamayan ergenler ve yasanan ruhsal sorunlar bu grubun suc, madde bagimliligi ve intihar gibi sorunlar yasamasina neden olmaktadir. Bu noktada psikiyatri hemsireleri ve ilgili diger disiplinler tarafindan bu ozel grubun sorun ve gereksinimlerinin belirlenmesi ve bu gruba yonelik koruyucu mudahalelerin yapilmasi goc yasayan ergenlerin geldikleri yeni kulture saglikli uyum yapmalarinda, saglikli ve mutlu bir geleceklerinin olmasinda oldukca onemli katkilar saglayacaktir.

doi:10.5222/HEAD.2018.136

KAYNAKLAR

(1.) Gorman LM, Raines ML, Sultan DF. Psychosocial nursig for general patient care. 2nd. ed. Philadelphia: F.A. Davis; 2002. p: 43-50.

(2.) Engin E, Ergun G. Depresyon. Cam O, Engin E. Editor. Ruh sagligi ve hastaliklari hemsireligi bakim sanati. Istanbul: Medikal Kitabevi; 2014. s: 333.

(3.) Stuart GW, Laraia MT. Priciples and practice of psychiatric nursing. 7th. ed. USA: Mosby Inc.; 2001. p: 63-65.

(4.) Virupaska HG, Kumar A, Parthsarath Nirmata B. Migration and mental health: An interface. J Nat Sci Biol Med. 2014; 5(2): 233-239. doi. org/10.4103/0976-9668.136141

(5.) Perez R. Effects of immigration during adolescence on mental health and well-being. Issues in Mental Health Nursing 2016; 37(10): 765768. doi.org/10.3109/01612840.2016.1142032

(6.) Sam DL, Virta E. Intergenerational value discrepancies in immigrant and host-national families and their impact on psychological adaptation. Journal of Adolescence 2003; 26(2): 213-231. doi.org/10.1016/S0140-1971(02)00129-X

(7.) Tuzcu A, Bademli K. Gocun psikososyal boyutu. Psikiyatride Guncel Yaklasimlar 2014; 6(1): 56-66. doi.org/10.5455/cap.20130719123555

(8.) Walsh S, Shulman S, Maurer O. Immigration distress, mental health status and coping among young immigrants: A 1-year follow-up study. International Journal of Intercultural Relations 2008; 32(5): 371-384. doi.org/10.1016/j.ijintrel.2008.06.007

(9.) Aragona M, Pucci D, Mazzetti M, Maisano B, Geraci S. Traumatic events, post-migration living difficulties and post-traumatic symptoms in first generation immigrants: a primary care study. Ann Ist Super Sanita 2013; 49(2): 169-175. doi.org/10.4415/ANN_13_02_08

(10.) Gong F, Xu J, Fujishiro K, Takeuchi DT. A life course perspective on migration and mental health among Asian immigrants: The role of human agency. Social Science & Medicine 2011; 73(11): 1618-1626. doi.org/ 10.1016/j.socscimed.2011.09.014

(11.) Rousseau C, Drapeau A, Corin E. The infence of culture and context on the pre- and post-migration experience of scholl-aged refugees from Central America and Southeast Asia in Canada. Soc. Sci. Med. 1997; 44(8): 1115-1127. doi.org/10.1016/S0277-9536(96)00243-2

(12.) Ozen S, Antar S, Ozbulut O, Altindag A, Oto R. Ic goc yasayan bir grup lise ogrencisinde ruhsal belirti siddetinin cinsiyet ile iliskisi. Cocuk ve Genclik Ruh Sagligi Dergisi 2001; 8(3): 156- 162. Available from: http://www.ejmanager.com/fulltextpdf.php?mno=34214

(13.) Sir A, Bayram Y, Ozkan M. Zorunlu ic goc yasamis bir grupta travma sonrasi stres bozuklugu uzerine bir on calisma. Turk Psikiyatri Dergisi 1998; 9(3):173-180. Available from: https://www.journalagent.com/ kpd/pdfs/KPD_1_2_83_88.pdf.

(14.) Williams CL, Berry JW. Primary prevention of acculturative stress among refugees: application of psychological theory and practice. American Psychologist 1991; 46(6): 632-641. doi.org/10.1037/0003-066X.46.6.632

(15.) Balcioglu I, Doksat MK, Tan O. Madde bagimliligi, goc ve suc. Yeni Symposium 2001; 39 (4): 185-191. Available from: http:// yenisymposium.com/Pdf/TR-YeniSempozyum-3195a91e.pdf

(16.) Hacettepe Universitesi Nufus Etutleri Enstitusu. Turkiye goc ve yerinden olmus nufus arastirmasi. Ankara: Ismat Matbaacilik Yayincilik; 2006. Available from: http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tgyona/TGYONA_rapor.pdf

(17.) Turkiye Cumhuriyeti Basbakanlik, Afet ve Acil Durum Yonetimi Baskanligi (AFAD). Turkiye'deki Suriyeli siginmacilar, saha arastirmasi sonuclari, Ankara. 2013. Available from: http://sitap.org/wp-content/files_mf/1409307703_magicflelds_document_1_1.pdf

(18.) Balcilar M. Turkiye'deki Suriyeli multecilerin saglik durumu arastirmasi Turkiye'de yasayan Suriyeli multecilerde bulasici olmayan hastalik risk faktorleri sikligi 2016. Available from: http://sbu.saglik.gov.tr/ Ekutuphane/Yayin/541

(19.) Ortadogu Stratejik Arastirmalar Merkezi. Suriye'li siginmacilarin Turkiye'ye etkileri. Ankara; 2015. Available from: http://tesev.org.tr/ wp-content/uploads/2015/11/Suriyeli_Siginmacilarin_Turkiyeye_ Etkileri.pdf

(20.) Erdogan MM. Turkiye'deki Suriyeliler: toplumsal kabul ve uyum arastirmasi. Hacettepe Universitesi Goc ve Siyaset Arastirmalari Merkezi- Hugo, Ankara. 2014

(21.) Gun Z, Bayraktar F. Turkiye'de ic gocun ergenlerin uyumundaki rolu. Turk Psikiyatri Dergisi 2008; 19(2), 167-176. Available from: http:// www.turkpsikiyatri.com/C19S2/167-176.pdf

(22.) Puyat JH. Is the influence of social support on mental health the same for immigrants and non-immigrants?. J Immigrant Minority Health 2013; 15(3):598-605. doi.org/10.1007/s10903-012-96587.

(23.) Pumariega AJ, Rothe E, Pumariega JB. Mental health of immigrants and refugees. Community Mental Health Journal 2005; 41(5): 581-597. doi. org/ 10.1007/s10597-005-6363-1

(24.) Turan MT, Besirli A. Kentlesme surecinin ruh sagligi uzerine etkileri. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2008; 9(4): 238-243. Available from: http:// psikiyatridizini.net/viewarticle.aspx?articleid=7032

(25.) Huang KY, Calzada E, Cheng S, Brotman LM. Physical and mental health disparities among young children of Asian immigrants. The Journal of Pediatrics 2012; 160(2): 331-337. doi.org/10.1016/j.jpeds.2011.08.005.

(26.) Wang L, Hu W. Immigrant health, place effect and regional disparities in Canada. Social Science & Medicine 2013; 98, 8-17. doi.org/10.1016/ j.socscimed.2013.08.040.

(27.) Cosar Y. Kentlesen Turkiye'de cocuk suclulugu. Turkiye Barolar Birligi Dergisi 2005; 56, 281-327. Available from: http://portal.ubap.org.tr/ App_Themes/Dergi/2005-56-112.pdf

(28.) Garcia CM, Saewyc EM. Perceptions of mental health among recently immigrated Mexican adolescents. Issues in Mental Health Nursing 2007; 28a): 37-54. doi.org/10.1080/01612840600996257

(29.) Jibeen T, Khalid R. Predictors of psychological well-being of Pakistani immigrants in Toronto, Canada. International Journal of Intercultural Relations 2010; 34(5): 452-464. doi.org/10.1016/j.ijintrel.2010.04.010

(30.) Iren Akbiyik D, Gungor Mendel E, Onder ME, Cording C. Almanya'da yasayan Turkler'de "gocmen olma"nin depresyon ve somatik semptomlar uzerine etkisi. Kriz Dergisi 1999; 7(2): 25-29. Available from: http:// dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/21/74/733.pdf

(31.) Steinberg L. Ergenlik. Ceviri Editoru: Cok F. 2. Baski. Ankara: Imge Kitabevi Yayinlari, Genc Ofset Gida San. ve Tic. Ltd. Sti; 2013, s: 39146.

(32.) Santrock JW. Ergenlik. Ceviri Editoru: Siyez DM. 14. Baskidan ceviri. Ankara: Nobel Akademik Yayincilik Egitim Danismanlik Tic. Ltd. St.; 2012, s:50-154.

(33.) Cavusoglu H. Cocuk Sagligi Hemsireligi. Genisletilmis 11. Baski, Cilt-1. Ankara: Sistem Ofset Basimevi Ticaret Limited Sirketi,. 2013; s:6667.

(34.) Kroger J. Identity Devolopment: Adolescence Through Adulthood. London, United Kingdom: Sage Publications Inc., 2000; p: 34-43.

(35.) Ozturk MO, Ulusahin A. Ruh Sagligi ve Bozukluklari I., Yenilenmis 11. Baski, Ankara: Tuna Matbaacilik San. ve Tic. A.S., 2008, s:94-117.

(36.) Cislo AM, Spence NJ, Gayman MD. The mental health and psychosocial adjustment of Cuban immigrants in South Florida. Social Science & Medicine 2010; 71(16): 1173-1181. doi.org/10.1016/j.socscimed.2010.06.001

(37.) Walsh SD, Harel-Fisch Y, Fogel-Grinvald H. Parents, teachers and peer relations as predictors of risk behaviors and mental well-being among immigrant and Israeli born adolescents. Social Science & Medicine 2010; 70(7): 976-984. doi.org/ 10.1016/j.socscimed.2009.12.010.

(38.) Stevens GW, Walsh SD, Huijts T, Maes M, Madsen KR, Cavallo F et al. An internationally comparative study of immigration and adolescent emotional and behavioral problems: effects of generation and gender. Journal of Adolescent Health 2015; 57(6):587-594. doi.org/10.1016/j.jadohealth.2015.07.001

(39.) Ponizovsky AM, Monsbach-Kleinfeld I. Prevalence of mental disorder and use of services in a immigrant adolescent population: Findings from National Mental Health Survey. Journal of Child and Adolescent Behavior 2015, 3(176) doi.org/10.4172/23754494.1000176

(40.) Hernando A, Nunes C, Cruz Torres C, Lemos I, Valadas S. A comparative study on the health and well-being of adolescent immigrants in Spain and Portugal. Saude Soc. 2013, 22(2): 342-350. doi.org/10.1590/S0104-1290201300020000776

(41.) Plener PL, Munz LM, Allroggen M, Kapusta ND, Fegert JM, Groschwitz RC. Immigration as risk factor for non-suicidal self-injury and suicide attempts in adolescents in Germany, Child Adolesc Psychiatry Ment Health 2015; 9(34):1-7. doi.org/10.1186/s13034-015-0065-4

(42.) Yorukoglu A. Degisen toplumda aile ve cocuk. 7.Baski, Istanbul: Ozgur Yayinlari, 2007; s:227-234.

(43.) Sam DL. Psychological adaptation of adolescents with immigrants 77 backgrounds. The Journal of Social Psychology 2000; 140(1): 5-25. doi. org/10.1080/0022454000960044278

(44.) Bildik T. Calisan ergenlerin sosyo-demografik ve calisma kosullarina 79 iliskin ozellikleri. Ege Egitim Dergisi 2003; 3(1): 24-35. Available from: http://dergipark.ulakbim.gov.tr/egeefd/article/view/5000004075

(45.) Degboe A, BeLue R, Hillemeier M. Parental immigrant status and adolescent mental health in the United States: do racial/ethnic: differences exist? Child and Adolescent Mental Health 2012; 17(4): 209-215. doi.org/10.1111/j.1475-3588.2011.00636.x

(46.) Derluyn I, Mels C, Broekaert E. Mental health problems in separated refugee adolescents. Journal of Adolescent Health 2009; 44(3): 291297. doi.org/10.1016/j.jadohealth.2008.07.016.

(47.) Neto F. Predictors of mental health among adolescents from immigrant families in Portugal. Journal Of Family Psychology 2009; 23(3): 375385. doi.org/10.1037/a0015831

(48.) Ozturk M, Altuntepe N. Turkiye'de kentsel alanlara goc edenlerin kent ve calisma hayatina uyum durumlari: Bir alan arastirmasi. Journal of Yasar University 2008; 3(11): 1587-1625. Available from: http:// dergipark.ulakbim.gov.tr/jyasar/article/view/5000066026/5000061532

(49.) Avci M. Tutuklu cocuklar uzerine bir arastirma: cocuklarin suca yonelmesinde etkili olan toplumsal nedenler ve cozum onerileri. Ataturk j Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi 2008; 11(1): 49-73. Available from: http://dergipark.ulakbim.gov.tr/ataunisosbil/article/ viewFile/1020000472/1020000465

(50.) Bakircioglu R. Cocuk ve ergenlerde ruh sagligi. 4. Baski. Ankara: Ani Yayincilik; 2011, s: 277-284.

(51.) Ozdemir A, Budak F. Gocun cocuk ruh sagligi uzerine etkileri. KADEM Kadin Arastirmalari Dergisi 2017; 3(2): 212-223. Available from: http:// kadinarastirmalari.kadem.org.tr/wp-content/ uploads/2018/02/212_223.pdf

(52.) Demirbas H, Bekaroglu E. Evden uzakta olmak: Siginmacilarin/ Multecilerin psikolojik sorunlari ve alinacak onlemler. Kriz Dergisi 2013; 21, 11-24. Doi:10.1501/Kriz_0000000334

(53.) Polat G. Ic gocun cocuk ruh sagligina etkisi ve sosyal hizmet mudahalesi. Toplum ve Sosyal Hizmet 2007; 18(1): 89-106. Available from: http:// www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423931343.pdf

YUNUS KAYA *

DUYGU HICDURMAZ **

Gelis Tarihi: 07.12.2016, Kabul Tarihi: 16.05.2017

* Y Kaya, Dr. Ogr. Uyesi

Siirt Universitesi Saglik Yuksek Okulu Hemsirelik Bolumu, Siirt

Yazisma Adresi / Address for Correspondence: Siirt Universitesi Saglik Yuksek Okulu Hemsirelik Bolumu, Siirt

Tel: 0 484 212 11 11 Faks: 0 484 223 51 56

e-posta: yuunus.kaya@gmail.com

** D Hicdurmaz, Dr. Ogr. Uyesi

Hacettepe Universitesi Hemsirelik Fakultesi, Ankara

e-posta: dhicdurmaz@gmail.com
COPYRIGHT 2018 KARE Publishing
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2018 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:derleme yazi
Author:Kaya, Yunus; Hicdurmaz, Duygu
Publication:Journal of Education and Research in Nursing
Date:May 1, 2018
Words:4404
Previous Article:Example of Psychiatric Nursing Practice: Anti-Stigma Education Program/ Psikiyatri Hemsireligi Uygulamasina Bir Ornek: Damgalamayla Mucadele Egitim...
Next Article:editorun kaleminden.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |