Printer Friendly

Skulp.

Skulp.

Hennie Aucamp. Pretoria: Protea Boekhuis,

2014. 70 pp. ISBN: 978-1-4853-0069-4.

DOI: http://dx.doi.org/ 10.4314/tvl.v52i1.22

Dat Hennie Aucamp een van die produktiefste en veelsydigste skrywers in Afrikaans was, is nie te betwyfel nie. Benewens kortverhale is hy ook bekend as skrywer van kabarettekste, liedtekste, dagboeke, kritiese opstelle en gedigte. Reeds in 1984 publiseer hy Die blou uur: 50 cocktail-kwatryne en vestig hom as beoefenaar van die vormvaste digvorm. In Pluk die dag (1994) en Koerier (1999) word Aucamp se voorkeur vir die kwatryn voortgesit en nou in 2014 sluit hy sy omvangryke oeuvre af met Skulp, weer eens vol verse in kwatrynvorm.

Skulp staan in die teken van aflegging, van afskeid, van 'n besef van die mens se verganklikheid en 'n afwagting vir die toeslaan van "die Groot Onpartydige" (48). Reeds die motto uit Amos Oz berei die leser voor: daar word verwys na 'n eie sterfte, asook 'n gebrek aan woorde om die naderende dood te beskryf. Soos in die titelkwatryn gesuggereer, word daar nou ingekeer op die self om die onbekende en die onbetrede terreine van die lewe te ervaar.

In die ander skulp-gedig, "Nautilus pompilius" (11) word die skulp gebruik as metafoor vir die skeppingsproses met sy waarneming, verkenning en matematiese presisie--soos wanneer die digter die rymvas vers bedryf. Terselfdertyd word in die bundel diegene wat te vroeg debuteer berispe in "Debuutbundel" (21):
   Haar skril stem striem my kuite,
   my boude en my blaaie;
   niks kan haar nou meer stuit nie,
   sy staan in ligte laaie.


Aucamp skryf in hierdie versameling kwatryne oor die bekende gegewens in sy oeuvre. Daar is die intertekstuele spel met die wereldletterkunde, die terughunkering na die arkadiese bestaan op die geboortegrond, die erotiek en die stuitige, asook 'n metafisiese be sinning oor "veral nou" (9) wanneer die sterwensuur verwag word. Vergelyk ook die volgende kwatryn, "Heilige dae" (27):
   Die dae is heilig
   en vra om geen gebed:
   'n snoer vol silwer perels
   en elkeen onbesmet.


Die wysgeer wat reeds in Kommerkrale (1989) vir ons "'n AB-jab vir akoliete" gegee het, maak geen preek uit sy lewe in hierdie latensverse nie. Hier is steeds die vintage Aucamp aan die woord wat skryf oor Arentino die digter van die wulpse vers of die regisseur van rillerprente Murnau wat opspraakwekkend aan sy einde gekom het. Daar is ook die randfigure wat so eie is aan Aucamp se oeuvre, soos in die volgende kwatryn, "Transvestiet":
   Sy stoppelbaard prik sy grimering
   en daar is swelsels onder sy oe,
   maar die liggaamstaal en o! die ring!
   bevestig sy alvermoe.


Om een bundel met dieselfde tipe vers (Aucamp het ook die sonnetvorm beoefen) te produseer en steeds die leser se aandag te kan hou, is nie almal beskore nie. Aucamp wissel die kwatrynpatroon af en steek nie vas in een tema nie; hy varieer. Soms skep 'n rymwoord of twee die gevoel van gedwongenheid ("om die akker vir die beetoes te rooi") of is daar 'n fasiele beskrywing van byvoorbeeld 'n wolkie, maar in die geheel gesien, is dit 'n welkome bydrae tot laatwerk in Afrikaans--soos Johann de Lange op die agterplat aandui.

Ter afsluiting, 'n gepaste selfrefleksiewe kwatryn, "'n Diva vertrek" (47):

Haar hand beskryf 'n halfmaan: Sy groet terwyl haar boot vertrek, soos in 'n stoet, na Bestemming Onbekend. Hoe lyk die nuwe plek? en hoekom geen blomme en wimpels op die dek?

Marius Crous Marius.Crous@nmmu.ac.za Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit Port Elizabeth
COPYRIGHT 2015 Tydskrif vir Letterkunde
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2015 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:text in Afrikaans
Author:Crous, Marius
Publication:Tydskrif vir Letterkunde
Date:May 6, 2015
Words:575
Previous Article:Making south Africa's Muslims creatively visible.
Next Article:Karnaval en Lent.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters