Printer Friendly

Savasin Ustalari: Klasik Stratejiler.

Savasin Ustalari: Klasik Stratejiler

Micheal I. HANDEL

Ankara, Doruk Yayimcilik, 2004, 592 sayfa.

Micheal I. Handel, ABD Deniz Harp Akademisi'nde strateji profesoru olarak on yil gorev yapmistir. Kitabin ana temasini da adindan anlasilacagi gibi savas stratejisinin klasik dusunurleri olusturmaktadir. Handel, kitapta basat klasik savas teorisyenleri olan Sun Tzu ve Clausewitz uzerinde ayrintili bir inceleme yaparken, Jomini, Mao Tse-Tsung ve Machiavelli'nin savas temali yapitlarindaki goruslerine de yer vermistir.

Sun Tzu ve Clausewitz'in sirasiyla Savas Sanati ve Savas Uzerine kitaplarindaki goruslerine dayanan Handel'in arastirma calismasi on dokuz bolumden olusmaktadir. Kitabin ilk bolumleri Sun Tzu ve Clausewitz'in ayrintili bir genel karsilastirmasina dayanirken; daha sonraki bolumler karsilastirma uzerinden savasin unsurlari ile ilgili adi gecen dusunurlerin goruslerinin incelenmesine ayrilmistir. Handel, yazarlarin savas teorilerine iliskin yaptigi karsilastirmali analizi, yazarlardan alintilara sik sik yer vererek desteklemektedir. Yazar ayrica bircok karsilastirmali tabloyla ve nicel verilerin kullanildigi grafiklerle analizini guclendirmektedir.

Kitabin karsilastirmali analiz esasina dayaniyor olusu, yazarin ana fikir olarak Sun Tzu ve Clausewitz'in savas teorilerinde benzerliklerin farkliliklardan daha fazla oldugunu vurgulamasini engellememistir. Handel, farkli donemler ve kulturel altyapilardan gelen iki strateji uzmani olmalarina ragmen; Sun Tzu ve Clausewitz arasinda Dogu ve Bati'nin savasa bakis acilarini ayristiracak belirgin bir farkliliga rastlamadigini kitabin acilisinda ozellikle belirmistir. Fakat kitapta ele aldigi her dusunurun gunumuz teknolojik kosullarinda yanilabilecegi bazi noktalar uzerinde ayrintili olarak durmustur. Gunumuz kosullarini ortaya atilan savas teorileri uzerinden incelerken referans olarak aldigi en onemli savaslar Vietnam ve Birinci Korfez Savasi olmustur. Bu savaslari ele aldiginda dahi klasik stratejilerin ozellikle de Sun Tzu ve Clausewitz'in bircok konuda yol gosterici oldugunu da ayrica vurgulamaktadir. Ornegin ABD Baskani R. Reagan (1981-1989) doneminde Savunma Bakanligi yapmis olan C. Weinberger'e ait olan alti maddelik doktrinin, Clausewitz'in savasin uc temel egilimi olarak saydigi halk, ordu ve hukumet ile ilgili olan analizine benzedigini belirtmektedir. Halk ile ilgili olan birinci egilim nefret, siddet, hirslar ve insanlarin dusmanligini, baska bir deyisle halkin rizasini temsil ederken; ikinci egilim ise Clausewitz'in siklikla uzerinde durdugu sans/rastlanti, olasilik, yaratici guc, yetenek ve komutanin cesaretini iceren ordu kavramiyla ilintilidir; ucuncu ve son egilim ise hukumetin savastaki siyasi karar alici rolunu kapsamaktadir.

Handel, Sun Tzu ve Clausewitz'in savasin insani ve siyasi boyutlari uzerinde durdugunu ozellikle belirtirken; savasin bazi unsurlari yonunden ayristiklari noktalari vurgulamaktadir. Clausewitz'in manevi ozelliklere yaptigi vurgunun kisilik, yaraticilik, deneyim, liderlerin sezgileri, insanlarin karakteri, ordunun egitimi ve motivasyonu gibi soyut kavramlari kapsadigini dile getiren yazar, Sun Tzu'nun bu tarz taktiksel boyutlardan cok karsilastirmali ustunlukleri esas alan asil strateji ile ilgilendigini belirtmistir. Diger bir deyisle Sun Tzu'nun savasi kazanmanin en verimli yolu uzerinde durdugunu, ancak Clausewitz'in ise daha cok savasi kazanmanin en etkili yollarini aradigini vurgulamistir. Sun Tzu'nun savasmadan kazanmanin en iyi yol oldugu uzerindeki israri, yazara gore iki strateji uzmani arasindaki en onemli fikir ayriligidir. Clausewitz'in herkesin kendi ordusunu en ust duzeyde toplamasini iceren mutlak guce onem veren olumsuz tutumuna karsilik; Sun Tzu'nun dusman guclerini cesitli hilelerle dagitmak ve bolmeyi iceren cesitli taktikleri iceren ve nispi gucu esas alan olumsuz tutumundan hareketle, Handel ayri bir bolumde ele aldigi teorisindeki aldatma, baskin ve istihbarat gibi temel ogeleri isaret etmektedir. Klasik strateji uzmanlarinin savasin gidisati uzerine odaklandigini belirten yazar, Clausewitz'in devamlilik prensibine ve tepe noktasi kavramina ayri bir bolum ayirmistir. Handel, klasik strateji uzmanlarinin askeri liderlik uzerine olan farkli goruslerini de ayri bir bolumde ele alarak Clausewitz'in komutanlarin sezgilerine onem verdigi bakis acisini Sun Tzu'nun daha bilimsel yaklasimiyla karsilastirmistir.

Handel'in kitabi her ne kadar karsilastirma esasina dayansa da, aslinda daha cok Clausewitz'in temel alindigi bir eser olarak dikkat cekmektedir. Sun Tzu ve Clausewitz karsilastirmalari sik sik yer alsa da yazarin Clausewitz'den yana olan tutumu fark edilmektedir. Fakat ozellikle savasin degisken dogasi nedeniyle bir savas teorisi yaratmanin imkansizligindan bahsederken bircok bolumde Sun Tzu ve Clausewitz'in bakis acilarinin birlestirildigi bir savas teorisinin daha basarili olacagini vurgulamaktadir. Giriste adi gecen diger klasik strateji uzmanlari kitapta cok az ele alinmaktadir; kitap daha cok Sun Tzu'yu ve Clausewitz'i anlama amacli bir islev gormektedir. Bu acidan amacina hizmet eden bir eser oldugu soylenebilir, cunku kullandigi tablolar ve grafikler kendi eserleri daha karmasik olan iki klasik strateji uzmanini daha anlasilir hale getirmektedir. Her iki klasik strateji uzmaninin yani sira, genel olarak da olsa diger klasik strateji uzmanlarinin da savas ile ilgili kitaplarina deginildigi eser, savas kavramini butun boyutlariyla gozler onune sermektedir.

Gulyse ULGEN TUREDI

Doktora Ogrencisi, Galatasaray Universitesi, Uluslararasi Iliskiler Bolumu

Hazirlayan: Gulayse ULGEN TUREDI, Arastirma Gorevlisi, Uluslararasi Iliskiler Bolumu, Kirklareli Universitesi, Kirklareli. Doktora ogrencisi, Uluslararasi Iliskiler Bolumu, Galatasaray Universitesi, Istanbul.
COPYRIGHT 2014 International Relations Council of Turkey
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2014 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:text in Croatian
Author:Turedi, Gulayse Ulgen
Publication:Uluslararasi Iliskiler / International Relations
Date:Mar 22, 2014
Words:720
Previous Article:Yeni Savas Sanati.
Next Article:Tarih Boyunca Avrupa'da Savas ve Baris.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2018 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters