Printer Friendly

Samsun Il ve Ilcelerinden Alinan Cevresel Sularda Parazitlerin Varligi: Presence of Parasites in Environmental Waters in Samsun and Its Districts.

OZ

Amac: Calismada Samsun'a ili ve ilcelerindeki cevresel sularda parazitlerin varligini saptamak amaclanmistir.

Yontemler: Samsun Il Merkezi'nde13 istasyon belirlenmistir. Arastirma Mart 2012-Subat 2013 arasinda yapilmis olup her ay belirlenen tarihlerde su ornekleri toplanmistir. Ornekler direk baki ile incelendikten sonra kinyonun asit fast, modifiye trichrome ve trichrome boyalari ile boyanmistir. Preparatlar isik mikroskobunda parazitolojik acidan degerlendirilmistir.

Bulgular: Calismada incelenen 228 su orneginin 180'i akarsu, 48'i icme suyu olup 142 Giardia sp., 132 Cryptosporidium spp., 56 Cyclospora spp., 38 Microsporidia, 47 Blastocystis spp, 38 Entamoeba coli kisti, 18 Dientemoeba, 9 Chilomastix, 9 Strongyloides spp. 6, kancali kurt saptanmistir.

Sonuc: Bolgede hayvanciligin ve tarimin yaygin olarak yapilmasi ve akarsu etrafinin otlak alani olarak kullanilmasi belirlenen bazi protozoonlarin belirli donemlerde fazla gorulmesine neden olmaktadir. Sonuc olarak bolgedeki insan ve hayvanlarda parazitolojik calismalarin yapilarak kontrol programlarinin uygulanmasi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Samsun, akarsu, deniz suyu, icme suyu, parazitler

Gelis Tarihi: 14.02.2014

Kabul Tarihi: 07.06.2016

ABSTRACT

Objective: The aim of this study was to detect the presence of parasites in environmental waters in Samsun and its districts. Methods: At the center of Samsun, 13 stations were determined. The research was performed between March 2012 and February 2013, and every month, water samples were collected on the dates stated. The samples were stained with Kinyoun acid-fast, modified trichrome, and trichrome dyes after examining with the direct bond. The preparations were evaluated in terms of parasitologic under a light microscope. Results: Totally, 180 of 228 water samples analyzed were from streams; of these, 48 were drinking water samples. The following were found: 142 Giardia spp., 132 Cryptosporidium spp., 56 Cyclospora spp., 38 microsporidia, 47 Blastocystis spp., 38 Entamoeba coli cysts, 18 Dientamoeba, 9 Chilomastix, 9 Strongyloides spp., and 6 hookworms.

Conclusion: The widespread use of animal husbandry and agriculture in the region and the use of stream surroundings as a grazing area increase the presence of some determined protozoa during a certain period. Parasitological studies in humans and animals in the region should be conducted, and control programs should be applied.

Keywords: Samsun, rivers, sea water, drinking water, parasites

Received: 14.02.2014

Accepted: 07.06.2016

GIRIS

Ulkemizde bagirsak parazitlerinin onemli halk sagligi sorunlarindan birini olusturdugu, bu parazitlerin gorulme sikligini sosyo-ekonomik ve egitim duzeyinin dusuklugu, iklim ve cevre kosullari, beslenme aliskanliklarinin parazitin yasama, ureme ve bulasmasina uygun olmasi ve benzer faktorlerin artirdigini bilinmektedir. Paraziter hastaliklar, buyume cagindaki cocuklar basta olmak uzere toplumun butun kesimlerini etkilemektedir. Genellikle asemptomatik veya atipik, nonspesifik bulgularla seyreden bagirsak parazitozlari, zihinsel ve bedensel gelisme geriliginin yani sira isgucu kaybina neden olarak saglik ve ekonomik yonden etkilerini gostermektedirler (1).

Hastalikli veya hastalik tasiyici hayvan ve insanlarin cikartilari araciligi ile enfekte olan sular parazitlerin, bakterilerin, viruslerin ve diger hastalik yapici canlilarin bulasmasina kaynaklik edebilir (2). Ulasilan kaynak bilgilerde Samsun ilinde ki akarsu ve deniz sularinda protozoon ve helmintlerin arastirildigi bir calismaya rastlanilmamistir. Calismada da onemli bir saglik riski olusturan akarsu, gol ve denizlerin parazitler acisindan arastirilmasi amaclanmistir.

YONTEMLER

Calismanin evrenini Samsun ili Merkez, Terme, Carsamba, Tekkekoy ve Bafra ilcelerinde yer alan istasyonlar olusturmustur. Calismaya baslamadan once Tarim ve Koy isleri Bakanligi Koruma ve kontrol Genel Mudurlugu'nden (Sayi: B.12.0.K KG.0.10.03.00-330.07.03-1611) ve Cevre ve Orman Bakanligi Doga Koruma ve Milli Parklar Genel Mudurlugu'nden (Sayi: B.18.0.DMP.=.02-510.02-11015) gerekli izinler alinmistir. Arastirmada Mart 2012-Subat 2013 aylari arasinda 15 akarsu ve 4 icme suyu orneklerinden her ay belirlenen tarihlerde toplam 228 su ornekleri toplanmistir.

Ornekler icin, Samsun Il Merkezi'nde; Mert Irmagi Koprualti (OS13), Mert Irmagi Denizle Birlesme Noktasi (OS12), Kurdun Irmagi (OS14), Icme suyu (OSI4), Terme ilcesi'nde Akcay (OS1), Milic (OS2), Terme Cayi Denizle Birlesme Noktasi (OS3), Terme Cayi Park yani (OS4), Icme suyu (OSI1), Carsamba Ilcesi'nde Yesilirmak Koprualti (OS5),Yesilirmak Yeni Koseli Koyu Mevki (OS6), Yesilirmak Denizle Birlesme Noktasi (OS7), Irmaksirti Deresi (OS8), Icme suyu (OSI2), Tekkekoy Ilcesi'nde Gelemen Deresi (OS9), Selyeri (OS10), Kirazlik (OS11), Icme suyu (OSI3), Bafra Ilcesi'nde Kizilirmak (OS15), istasyonlari belirlenmistir.

Su ornekleri belirlenen yerlerden 5 litrelik plastik siselerle toplanmistir. Toplanan su ornekleri karanlik ortamda 22-24 saat bekletilip, orneklerinin dibinde 200 mL kalacak sekilde ust kisimdaki su atilmistir. 200 mL olan ornekler 50 mL'lik falcon tuplerine dagitilip 1000 rpm'de santrifuj edilmistir. Supernatant kismi atilan orneklerin pellet kismi direk baki ile incelendikten sonra native-lugol, kinyonun asit fast, modifiye trichrome ve trichrome boyalari ile boyanmis ve isik mikroskobunda incelenmistir.

BULGULAR

Calismada incelenen 228 su orneginin 180'i akarsu, 48'i icme suyu olup 142 Giardia spp., 132 Cryptosporidium spp., 56 Cyclospora spp., 38 Microsporidia, 47 Blastocystis spp., 38 Entamoeba coli kisti, 18 Dientemoeba, 9 Chilomastix, 9 Strongyloides spp., 6, kancali kurt saptanmistir. Parazitlerin istasyonlara gore dagilimi Tablo 1'de verilmistir.

TARTISMA

Orneklerin incelenmesi sonucunda Cryptosporidium spp., Cyclospora spp., Strongyloides spp, Microsporidia, Blastocystis spp, Dientemoeba, Entamoeba coli kisti, Chilomastix, kancali kurt ve Giardia spp. rastlanmistir.

Giardia insan icin en yaygin protozoon infeksiyonu olarak bilinmektedir. Iliman bolgelerden tropikal kusaga kadar, endustriyel ulkelerde %2-5 arasinda degisen oranda, gelismekte olan ulkelerde %20-30'a varan oranlarda yayilis gostermektedir (3).

Yapilan farkli calismalarda giyardiyoz oranlari %0,8-%54,8 arasinda bildirilmistir. Malatya'da yapilan calismalarda %5,2, %26,3 ve %6,2 oraninda Giardia intestinalis saptanmistir. Benzer olarak Kahramanmaras'ta %52,87, Kayseri'de %44,6, Manisa'da % 19,35, Izmir'de %2,3 ve Sivas'ta %2,1 oraninda giyardiyoz saptanmistir (4).

Su orneklerinde yapilan calismalarda ise Mons ve ark. (5), Paris ve cevresinde icme suyu kaynagi olarak kullanilmakta olan irmak sularinin protozoonlar ile kontaminasyonunu degerlendirmislerdir. Seine ve Marne Irmagi'ndan 162 irmak suyu orneginde %45,7 Cryptosporidium ookisti ve %93,8 Giardia kistleri saptamislardir. Mevsimsel olarak Cryptosporidium icin pozitif ornekler ozellikle sonbahar da, Giardia icin daha az siklikta yazin gozlenmistir. Yine Ankara'da icme suyu kaynaklarindaki Cryptosporidium parvum, Giardia intestinalis ve Entamoeba histolytica Bakir ve ark. (6) tarafindan incelenmistir. Toplanan 85 ornegin 43'u belediyeye ait sulardan, 34'u kuyu suyundan, 6'si Ankara Irmagi'ndan, 2'si baraj suyundan alinmistir. Ornekler standart mikroskop, IFT, ELISA ve

PZR teknikleriyle incelenmistir. Kuyu suyu orneginin 2'sinde Giardia intestinalis'e rastlanirken belediyelere ait sularda ve baraj suyunda parazit gozlenmemistir.

Cicek ve ark. (7) tarafindan Van ilinde icme suyu olarak kullanilan toplam 440 kaynaktan su ornekleri alinmis ve Cryptosporidium spp. Modifiye Asit-Fast yontemiyle incelenmistir. Toplam 440 su orneginin %1,13'unde Cryptosporidium spp. ookistleri saptandigi bildirilmistir.

Mersin'de Ceber ve ark. (8) tarafindan yapilan bir calismada icme suyu, kullanma suyu, atik su ve deniz sularindaki Cryptosporidium spp. ookistlerinin varligi arastirilmis, su orneklerinden 44 adet icme suyunun 5'inde, kuyu sularinin 1'inde, 19 atik suyun 4'unde ve deniz suyu orneklerinin 1'inde Cryptosporidium ookisti tespit edildigi bildirilmistir. Yapilan calismada da %62 Giardia sp. ve %58 oraninda Cryptosporidium sp. saptanmistir.

Blastocystis spp. fekal-oral yol ile, ozellikle kotu hijyen kosullarinda bulasmaktadir. Tum dunyada gorulen bir parazit olup ozellikle tropikal ve subtropikal bolgelerde daha siktir. Prevalansi gelismis ulkelerde %1,5 ile %10, gelismekte olan ulkelerde ise %30 ile %50 arasinda degismektedir. Izmir'de Ekim 2003-Ekim 2004 tarihleri arasinda yapilan bir calismada Blastocystis spp. orani %3,8 olarak saptanirken, bu oranin gelismis ulkelere yakin oldugu gozlenmistir (9). Calismada da %21 oraninda Blastocystis spp. saptanmistir.

Insanlarda Microsporidia olgusu ilk kez 1959 yilinda ciftlik hayvanlariyla temas oykusu olan Japon bir cocukta tanimlanmistir (10). Ulkemizde yapilan arastirmalarda da Karaman ve ark. (11) degisik hasta gruplarindan olusan 2665 kisinin %8,5'inde; Atambay ve ark. (12) immun sistemi saglam ve sindirim sistemi yakinmalari nedeni ile hastaneye basvuran 781 kisinin %6,5'inde; Karaman ve ark. (13), kanser tanisi almis 320 kisinin %10,9'inda ve saglikli bireylerden olusan 320 kisilik kontrol grubunun %5,6'sinda; Turk (14) ishal sikayeti olan 225 hastanin %9,8'inde; Yazar ve ark. (15) kanserli bir hastada, Microsporidia bildirmislerdir. Calismada toplanan orneklerin %16'sinda Microsporidia saptamislardir.

SONUC

Bolgede hayvanciligin ve tarimin yaygin olarak yapilmasi ve akarsu etrafinin otlak alani olarak kullanilmasi belirlenen bazi protozoonlarin belirli donemlerde fazla gorulmesine neden olabilir. Cunku tarimda gerekli olan su akarsulardan karsilanmaktadir. Buna bagli olarak tarim urunlerinin temizligine dikkat edilmeden kullanilmasi sonucunda protozoonlarin neden oldugu hastaliklara yakalanma orani artmis olabilir. Sonuc olarak bolgedeki insan ve hayvanlarda parazitolojik calismalarin yapilarak kontrol programlarinin uygulanmasi gerekmektedir.

Hasta Onami: Bu calisma icin hasta onamina gerek yoktur. Hakem Degerlendirmesi: Dis Bagimsiz.

Yazar Katkilari: Fikir - U.K., Z.K.; Tasarim - U.K.; Denetleme - U.K., Z.K.; Kaynaklar - Z.K.; Malzemeler - Z.K.; Veri Toplanmasi ve/veya islemesi-U.K., Z.K., O.S., E.A., E.D.; Analiz ve/veya Yorum - U.K., Z.K., O.S., E.A., E.D.; Literatur taramasi - U.K., Z.K., E.A.; Yaziyi Yazan - U.K., Z.K.; Elestirel Inceleme - U.K., Z.K., O.S., E.A., E.D.

Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi bildirmemislerdir.

Finansal Destek: Yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.

Informed Consent: Not required in this study. Peer-review: Externally peer-reviewed.

Author contributions: Concept - U.K., Z.K.,; Design - U.K.; Supervision - U.K., Z.K.; Resource - Z.K.; Materials - Z.K.; Data Collection and/or Processing - U.K., Z.K., O.S., E.A., E.D.; Analysis and /or Interpretation - U.K., Z.K., O.S., E.A., E.D.; Literature Search - U.K., Z.K., E.A.; Writing - U.K., Z.K.; Critical Reviews - U.K., Z.K., O.S., E.A., E.D.

Conflict of Interest No conflict of interest was declared by the authors.

Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

KAYNAKLAR

(1.) Yazar S, Yaman O, Gozkenc N, Sahin I. Distribution of intestinal parasites among patients who presented at the Department of Parasitology of the Erciyes University Medical School. Turkiye Parazitol Derg 2005; 29: 261-3.

(2.) Korkmaz M, Kose S, Sin A, Ozkan AT, Ulgen Z. Serum levels of IgG, IgA, IgM, IgD and IgE in giardiasis patients. Turkiye Parazitol Derg 2000; 24: 101-5.

(3.) Buret A, Hardin JA, Olson ME, Gall DG. Pathophysiology of small intestinal malabsorption in gerbils infected with Giardia lamblia. Gastroenterology 1992; 103: 506-13. [CrossRef]

(4.) Ak M, Turk M, Gunes K. Giardiosis, Ozcel'in Tibbi Parazit Hastaliklari. 2007; pp:323-344s, Izmir.

(5.) Mons C, Dumetre A, Gosselin S, Galliot C, Moulin l. Monitoring of Cryptosporidium and Giardia river contamination in Paris area. Water Research 2009; 43: 211-7. [CrossRef]

(6.) Bakir, B, Tanyuksel M, Saylam F, Tanriverdi S, Araz RE, Hacim AK, Hasde M. Investigation of waterborne parasites in drinking water sources of Ankara, Turkey. The Journal of Microbiology 2003; 148-51.

(7.) Cicek, M, Korkoca H, Akkas O, Van ili icme sularinin Cryptosporidium spp. ookistleri yonunden incelenmesi. Turk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi 2011; 68: 122-6.

(8.) Ceber K, Aslan G, Otag F, Delialioglu N, Ozturk C, Babur C, et al. Investigation of Cryptosporidium spp. oocysts in tap water, well water, sewage water and sea water in Mersin, Turkey. Turkiye Parazitol Derg 2005; 29: 224-8.

(9.) Ustun S, Turgay N. Blastocystis hominis and Bowel Diseases, Turkiye Parazitol Derg 2006; 30: 73-77.

(10.) Sancak B, Akyon Y. Microsporidia: general characteristics, infections and laboratory diagnosis. Mikrobiyol Bul 2005: 39; 513-22.

(11.) Karaman U, Daldal N, Atambay M, Colak C. The epidemiology of microsporidiasis in humans (Malatya sample). Turk J Med Sci 2009; 39: 281-8.

(12.) Atambay M, Karaman U, Daldal N, Colak C. The prevalence of microsporidium among adult patients admitted to the Parasitology Laboratory at the Inonu University Turgut Ozal Medical Center. Turkiye Parazitol Derg 2008; 32: 113-5.

(13.) Karaman U, Atambay M, Daldal N, Colak C. The prevalence of Oicrosporidium among patients given a diagnosis of cancer. Turkiye Parazitol Derg 2008; 32: 109-12.

(14.) Turk S, Al DF, Karaman U, Kustimur S. Ishalli olgularda Microsporidia sikliginin farkli boyama yontemleriyle arastirilmasi, Mikrobiyol Bul 2012; 46: 85-92.

(15.) Yazar S, Eser B, Yalcin S, Sahin I, Koc N. Acase of Pulmonary Microsporidiasis in an Acute Myeloblastic Leukemia (AML)- M3 Patient. Yosei Med J 2003; 44: 146-9. [CrossRef]

Ulku Karaman (1), Zeynep Koloren (2), Onuralp Seferoglu (2), Emine Ayaz (2), Elif Demirel (2)

(1) Ordu Universitesi Tip Fakultesi, Tibbi Parazitoloji Anabilim Dali, Ordu, Turkiye

(2) Ordu Universitesi Fen Edebiyat Fakultesi, Biyoloji Anabilim Dali, Ordu, Turkiye

Bu calisma 18. Ulusal Parazitoloji Kongresinde poster bildiri olarak sunulmustur, 29 Eylul-5 Ekim 2013, Denizli, Turkiye.

This study was presented as a poster at the 18th National Congress on Parasitology, 29 September-5 October 2013, Denizli, Turkey.

Yazisma Adresi / Address for Correspondence: Ulku Karaman E.posta: ulkukaraman44@hotmail.com

[c] Telif hakki 2017 Turkiye Parazitoloji Dernegi - Makale metnine www.tparazitolderg.org web sayfasindan ulasilabilir.

[c] Copyright 2017 Turkish Society for Parasitology - Available online at www.tparazitolderg.org
Tablo 1. Samsun ilindeki cevresel sularda parazitlerin istasyonlara
gore dagilimi

                              Terme
                     OS-1  OS-2  OS-3  OS-4

Cryptoporidium sp.    12    10     9    14
Giardia sp.           12    14     8     6
Cyclospora sp.         6     4     4     7
Microsporia sp.        5     4     6     -
Strongyloides sp.      4     3     -     -
Entamoeba coli         4     3     4     2
Chilomastix mesnili    5     1     -     -
Dientemoeba            3     4     2     1
Kancali kurt           2     3     1     -

                                 Carsamba
                     OSI-1  OS-5  OS-6  OS-7  OS-8

Cryptoporidium sp.     -     11     8     9    10
Giardia sp.            -     15    13     8     9
Cyclospora sp.         -      4     5     4     2
Microsporia sp.        -      3     5     3     3
Strongyloides sp.      -      -     -     -     -
Entamoeba coli         -      3     5     2     2
Chilomastix mesnili    -      -     -     -     -
Dientemoeba            -      2     3     -     -
Kancali kurt           -      -     -     -     -

                               Tekkekoy
                     OSI-2  OS-9  OS-10   OS-11

Cryptoporidium sp.     -     11     9      10
Giardia sp.            -     10    11       8
Cyclospora sp.         -      5     -       5
Microsporia sp.        -      2     4       -
Strongyloides sp.      -      -     -       -
Entamoeba coli         -      5     -       3
Chilomastix mesnili    -      -     -       -
Dientemoeba            -      -     -       -
Kancali kurt           -      -     -       -

                            Samsun Merkez           Bafra
                     OSI-3  OS-12  OS-13  OS-14  OSI-4  OS-15

Cryptoporidium sp.     -      4      4      3      -      8
Giardia sp.            -      7      4      4      -     13
Cyclospora sp.         -      4      1      1      -      4
Microsporia sp.        -      -      -      -      -      3
Strongyloides sp.      -      3      -      -      -      -
Entamoeba coli         -      -      -      -      -      5
Chilomastix mesnili    -      3      -      -      -      -
Dientemoeba            -      -      -      -      -      3
Kancali kurt           -      -      -      -      -      -
COPYRIGHT 2017 AVES
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2017 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Samsun, Turkey
Author:Karaman, Ulku; Koloren, Zeynep; Seferoglu, Onuralp; Ayaz, Emine; Demirel, Elif
Publication:Turkish Journal of Parasitology
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Mar 1, 2017
Words:2327
Previous Article:Rekombinasyon Sonrasi Theileria annulata Populasyonlarinda Genetik Cesitliligin Belirlenmesinde Kullanilacak Markerlerin Secimi: Selection of Genetic...
Next Article:Coban Kopeklerinde Diski Bakisina Gore Helmint Enfeksiyonlari ve Zoonoz Onemi: Helminth Infections by Coprological Examination in Sheep-Dogs and...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters