Printer Friendly

Rhyfel niwclear.

Byline: Gan ERYL CRUMP

PETAI defnyddwyr trydan yn gwneud mwy i arbed ynni fuasai ddim angen adeiladu gorsaf ynni niwclear newydd ar Ynys Mon.

Dyna ddadl Carl Clowes, un o arweinwyr y grwp Pobl yn ErbynWylfa B (PAWB).

Mae'r llywodraeth eisoes wedi datgan y bwriad i adeiladu nifer o orsafoedd pwer newydd i ymateb i'r gofyn cynyddol am ynni. Yn eu plith mae cyfres o orsafoedd niwclear, yn bennaf ger y gorsafoedd presennol.

ByddWylfa yn stopio cynhyrchu trydan ymhen 12 mis a bydd y pwerdy yn cael ei dad-gomisiynu - proses gall gymryd dros ganrif i'w chwblhau.

Dywedodd y meddyg o Roscefnhir: "Mae'r gorsafoedd niwclear presennol yn cynhyrchu tua 20% o'r trydan sydd ei angen arnom. Ond gellid arbed gymaint a hynny yn gymharol rwydd, mae'n hollol ymarferol felly does dim angen y gorsafoedd niwclear. Gellid cyflenwi unrhyw angen ychwanegol drwy ddefnyddio ynni amgen, tonnau'r mor, cerrynt y mor, gwynt ac yn y blaen."

Ar hyn o bryd mae dros 500 yn gweithio ynWylfa. Bydd angen tua 400 i ddigomisiynu'r pwerdy ond pryder gwleidyddion yr ynysywbydd cyflogwr mawr arall Mon, Alwminiwm Mon yng Nghaergybi, yn methu sicrhau cyflenwad rhad o ynni ac yn cau'n gyfangwbl gyda 500 o swyddi da yn cael eu colli'n gyfangwbl.

Yn ol canlyniadau arolwg a gyhoeddwyd yn 2006 byddai un o bob 10 yn colli ei waith ar yr ynys pe byddai'r Wylfa ac Alwminiwm Mon yn cau, a byddai economi'r ynys yn dlotach o pounds 42m.

"Mae'r pryder am swyddi yn Alwminiwm Mon (AM) yn ddealladwy.

Maen nhw wedi dibynnu ers cychwyn ym 1971 ar drydan rhad, ac wedi elwa ar be sy'n sybsidi cyhoeddus. Ond mae AM, yr Wylfa, a Chyngor Mon yn gwybod ers 2000 mai 2010 fyddai dyddiad cau'r Wylfa, ac mae pob lefel o wleidydd yn gwybod nad ydi gorsafoedd niwclear yn gallu cario 'mlaen am byth. Felly mae'n deg dweud fod yna ddiffyg cynllunio wedi bod," meddai.

Ond mae gan Mr Clowes bryderon eraill am adeiladu gorsaf newydd yn Wylfa.

"Nid yw'r broblem o beth sy'n digwydd i'r gwastraff ymbelydrol wedi ei ddatrys. Mae'n ymddangos mai'r bwriad yw ei storio'n lleol ar safle'n orsaf newydd. Mae hynny'n annerbyniol.

"Rhaid wedyn ystyried y posibilrwydd o ddamwain. Rhaid peidio anghofio'r digwyddiadau yn Three Mile Island, Chernobyl a'r un yn Ffrainc.

"Doedd y digwyddiad yn Buncefield (storfa petrol mawr yn Lloegr) ddim i fod i ddigwydd ond fe wnaeth oherwydd camgymeriad dynol. Gall yr un peth ddigwydd yn Wylfa. Petai rhywbeth yn digwydd a'r gwynt o'r cyfeiriad anghywir gallai effeithio ar ran fwyaf o Gymru," honnodd Mr Clowes.

Wfftio'r honiad wnaeth y Cyng GarethWinston Roberts, bu'n ddeilydd portffolio datblygu economaidd Cyngor Mon: "Fy her i, i'r bobl sydd yn erbyn ynni niwclear ydi: fedran nhw enwi i mi unrhyw bwerdy ym Mhrydain syddwedi cael damwain dros y 35 mlynedd dwytha, a dwi ddim yn son am broblemau fel rhywbeth wedi torri, neu bwmp ddim yn gweithio neu 'fuel rod' wedi disgyn."

Crybwyllwyd y ddamwain yn yr Wylfa ym1993, pan ddisgynnodd "grab" oddi ar beiriant codi ffyn tanwydd i mewn i un o'r adweithyddion.

Derbyniodd cwmni Nuclear Electric, perchnogion yr atomfa bryd hynny, ddirwy o pounds 250,000 ar ol pledio'n euog i bedwar cyhuddiad dan y ddeddf Iechyd a Diogelwch.

Dywedodd prif arolygydd niwclear y Llywodraeth, Sam Harbison, fod potensial i'r digwyddiad fod yn llawer mwy difrifol.

"Ond ar ddiwedd y dydd, gofyn cwestiwn syml yr ydw i," meddai Mr Roberts, "Oes 'na rhywun o'r tu allan i giat pwerdy wedi cael damwain ym Mhrydain? I mi mae pethau mecanyddol yn torri i lawr, ond y ffordd yr ydan ni'n ymdrin a hynny sy'n cyfrif."

Doedd damwain Chernobyl - 22 mlynedd yn ol - ddim yn ffactor i'w ystyried wrth bendroni dros ddyfodol ynni niwclear chwaith, meddai.

Ymateb Mr Clowes oedd: "Ond o ran yr egwyddor sylfaenol, pa hawl sydd gennym ni i drosglwyddo problemau fel hyn i genedlaethau'r dyfodol?Wedi'r cwbl, mae'n cymryd 240,000 o flynyddoedd i bob elfen ymbelydrol ddirywio i ddim byd, fellymae gennym ddigon o broblemau fel y mae hi heb greu rhagor."

Beth yw eich barn chi? Gadewch i'r Daily Post Cymraeg wybod. Ysgrifennwch i'r Golygydd, Daily Post Cymraeg, Vale Road, Cyffordd Llandudno, LL31 9ZD neu ddanfon e-bost i cymraeg@ dailypost.co.uk

CAPTION(S):

Bydd Wylfa yn stopio cynhyrchu trydan ymhen 12 mis; Mae gwahaniaeth amlwg ym marn y Cyng Gareth Winston Jones, chwith, a Dr Carl Clowes am ddyfodol gorsafoedd ynni niwclear
COPYRIGHT 2008 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2008 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Features
Publication:Daily Post (Liverpool, England)
Date:Dec 17, 2008
Words:735
Previous Article:Cynllun maer yn sarhad ar iaith.
Next Article:Dwi'n fwy na maint C - o beth coblyn!

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters