Printer Friendly

Psychometric properties of the Turkish versions of three different clock drawing tests in patients with dementia/Demans hastalarinda uc farkli saat cizme testinin Turkce uyarlamalarinin psikometrik ozellikleri.

Giris

Gorsel uzaysal islevler ile yurutucu islevleri degerlendirmeye yarayan Saat Cizme Testi (SCT)'i kisa zamanda, kolaylikla uygulanabilir olusu nedeniyle demans icin tarama amacli olarak sikca kullanilmaktadir. Saat Cizme Testi ile ilgili ilk sistematik calisma Goodglass ve Kaplan tarafindan 1983'te yapilmistir (1,2). Ilerleyen yillarda SCT icin bircok farkli uygulama ve puanlama yontemi onerilmis, testin farkli versiyonlarinin yuksek duyarlilik, ozgulluk ve degerlendiriciler arasi guvenirlik degerleri gibi benzer psikometrik ozelliklere sahip oldugu gosterilmistir (3,4). Saat Cizme Testi icin genel olarak iki uygulamadan bahsedilmektedir. Bunlardan ilki serbest saat cizme yontemi olup, deneklerden bir saat cizmeleri istenmektedir. Bu uygulama bazi yazarlar tarafindan denegin saat kadranini cizebilmesinin onemli oldugu vurgulanarak onerilmektedir (4). Buna karsin, bazi arastirmacilar denek tarafindan cizilen dairenin yeterince buyuk ve simetrik olmamasi, daire biciminde cizilmemesi gibi durumlarda SCT'nin uygun bicimde degerlendirilemedigini one surmekte ve onceden cizilmis bir daire kullanilmasinin daha uygun oldugunu belirtmektedirler (4,5). Saat Cizme Testi ile ilgili calismalarda da siklikla onceden cizilmis dairenin/saat kadraninin kullanildigi dikkat cekmektedir (3).

Saat Cizme Testi'nin bazi versiyonlarinda ya deneklerden saati gostermeleri istenmemekte ya da herhangi bir saati gostermeleri istenmektedir. Ancak, bu yontemler bellek islevinin degerlendirilmesine, saatin kollarinin dogru gosterilip gosterilmediginin ve uzaysal alan ihmalinin denetlenmesine olanak tanimadigi icin elestirilmektedir. Diger versiyonlarda ise deneklerden belli bir saati gostermeleri istenmektedir. En sik 10 gece, 8'i 20 gece, ve saat 3" SCT'leri kullanilmaktadir. Her iki uzaysal alani da icerdigi ve daha fazla yurutucu islev gerektirdigi icin 10 gece" yonteminin kullanilmasi onerilmektedir (4). Saat Cizme Testi icin onerilen uygulama ve puanlama yontemleri icin henuz gorus birligine varilamamistir, ancak saat kadraninin hazir olarak verildigi ve 10 gecenin gosterilmesinin istendigi versiyonlarin daha fazla kabul gordugu ve bu versiyonlarin daha fazla calisildigi uzerinde durulmaktadir (3,5).

SCT, kolay uygulanmasi, kisa surmesi, puanlamasinin basit olmasi, demans tanisinda duyarliliginin ve ozgullugunun yuksek olmasi gibi ozelliklerinden oturu iyi bir tarama araci olarak gorulmektedir. SCT, demans taramasinda yaygin olarak kullanilan Standardize Mini Mental Test'in (SMMT) yeterince degerlendirmedigi yurutucu islevler ve gorsel uzaysal islevleri de degerlendirdigi icin iki testin birlikte kullanilmasinin demans tanisi icin duyarliligi arttirdigi one surulmektedir (6-8).

Tarama testleri icin aranan ozelliklerden biri de farkli kultur ve dillerde gecerli olcum saglamalaridir. Saat Cizme Testi'nin farkli versiyonlari cesitli dillere cevrilmis ve farkli kulturlerde gecerlik ve guvenirlik calismalari yapilmistir (3,9-11). Dort puan uzerinden degerlendirilen SCT'nin 50 yas ve uzeri Turk populas-yonunda gecerlik ve guvenirlik calismasi Cangoz ve arkadaslari tarafindan yapilmistir (12). Ancak, soz konusu calismada serbest saat kullanilmakta, yani saat kadrani denek tarafindan cizilmektedir. Oysa, klinik uygulamalarda hastalar tarafindan cizilen bazi saatler yukarida sozu edilen nedenlerden oturu puanlama yapilmasina olanak tanimamaktadir. Bu nedenle diger uygulama ve puanlama yontemlerinin de Turkce uyarlamalarina ihtiyac oldugu gorulmustur. Bu calismada hazir olarak verilen daire/ saat kadrani ile uygulanan SCT icin daha once Shulman ve arkadaslari (13), Sunderland ve arkadaslari (14) ile Watson ve arkadaslari (15) tarafindan gelistirilmis olan ve sik kullanilan uc farkli puanlama yonteminin Turkce uyarlamalarinin 65 yas ve uzerindeki demans hastalari ile saglikli kontrollerde gecerlik ve guvenirliklerinin arastirilmasi, bu uc yontemin psikometrik ozellikleri bakimindan birbirleriyle ve SMMT ile karsilastirilmasi amaclanmistir. Ayrica, SCT'lerin SMMT ile beraber kullanimlarinin demans tanisini yordamadaki etkinliginin arastirilmasi da hedeflenmistir. Boylece farkli puanlama yontemlerinin Turkce uyarlamalarinin tek baslarina ya da SMMT ile beraber kullanildiklarinda demansi yordama guclerinin degerlendirilmesi, klinik uygulamalar ve arastirmalarda demans taramasinda ilk basamak olarak kullanilmak uzere en iyi yontemin onerilmesi mumkun olacaktir.

Yontemler

Calismaya bir universite hastanesinin Geropsikiyatri Poliklini-gi'ne iki yil icinde ardisik olarak basvuran, 65 yas ve uzerinde, en az 5 yil egitim gormus olan ve DSM-IV-R'ye (16) gore demans tanisi alan hastalar (n=65) dahil edilmistir. Kontrol grubu ise ayni universite hastanesinin Geriatri poliklinigine ayaktan basvuran, demans tanisi almayan ve baska herhangi bir psikiyatrik/norolojik hastaligi bulunmayan hastalardan (n=112) olusturulmustur. Tum deneklere ayrintili noropsikiyatrik muayene uygulanmis, SCT ve SMMT verilmistir. Noropsikiyatrik muayene ve laboratuar tetkikleri sonrasinda DSM-IV tani olcutlerine gore demans hastalarinin 32'si (%49) Alzheimer Tipi Demans, 10'u (%15) Vaskuler Demans, 16'si (%25) Cogul Etiyolojiye Bagli Demans, 7'si Baska Turlu Adlandirilamayan Demans olarak siniflandirilmistir.

Standardize Mini Mental Test'in Egitimlililer icin olan versiyonu kullanilmistir. Bu test Folstein tarafindan gelistirilmis olup, Gungen ve arkadaslari tarafindan Turkce gecerlik ve guvenirlik calismasi yapilmistir. Olcek icin toplam puan 30'dur, bilissel bozulma arttikca olcekten alinan puan azalmaktadir. SMMT icin kesme puani 24 olarak bulunmustur (17,18). Saat Cizme Testi'nde katilimcilardan 10cm capinda, onceden cizilmis bir daire icerisine tam bir saat olacak bicimde saatin rakamlari ve kollarini yerlestirmeleri ve saatin 10 geceyi gostermesi istenmistir. Katilimcilarin SCT'leri, taniya ve SMMT'ye kor olan, iki ayri degerlendirici (SSC, ETOK) tarafindan Shulman (13), Sunderland (14) ve Watson (15) puanlama yontemlerine gore puanlanmistir (Ek-1). Puanlama yonergeleri uc yazar (SSC, ETOK, ET) tarafindan Turkce'ye cevrilmistir. Geri cevirileri bir Ingilizce dilbilim uzmani tarafindan yapilmistir. Ingilizce geri cevirileri ile orijinal yonergeler paralellik gosterdigi icin ceviriler uzerinde degisiklik yapilmamistir. Arastirmada kullanilmadan once yonergelerin on uygulamalari Geropsikiyatri Poliklinigi'ne basvuran demans hastalarinda yapilmistir.

Istatistiksel Analiz

Saat cizme testlerinin ayirdedici gecerliliginin degerlendirilmesi icin demans hastalari ve kontrollerin SMMT ve SCT puanlari t-testi kullanilarak karsilastirilmistir. Aynilik gecerliligi icin SMMT ile SCT puanlari arasindaki korrelasyona Pearson testi kullanilarak bakilmistir. Degerlendiriciler arasi guvenirlik analizinde her SCT icin sinif ici korrelasyon katsayilari hesaplanmistir.

ROC (Receiver Operating Characteristics) egrisi yontemi ile SCT'lerin kesme puanlari belirlenmis ve bu kesme puanlarina gore demans tanisi icin duyarlilik ve ozgulluk degerleri hesaplanmistir. SCT'lerin ve SMMT'nin demans olan ve olmayan bireyleri ayirt etme guclerini karsilastirmak amaciyla ROC egrisinde egri altinda kalan alanlar Ki kare testi ile karsilastmlmistir. Tum istatistikler SPSS ve STATA paket programlari kullanilarak yapilmistir.

Bulgular

Sosyodemografik ve Klinik Bulgular

Demans hastalarinin (n=65) 38'i (%58) erkek, 27'si (%42) kadindir. Ortalama yaslari 75.13 [+ or -] 7.89, ortalama egitim sureleri 8.27 [+ or -] 3.8 yil olarak saptanmistir. Kontrol grubunu olusturan 112 kisinin 71'i (%63) erkek, 41'i (%37) kadindir. Kontrol grubunda ortalama yas 73.78 [+ or -] 5.13, ortalama egitim suresi 8.94 [+ or -] 3.7 yil olarak bulunmustur. Demans ve kontrol gruplari arasinda yas, egitim sureleri ve cinsiyet acisindan fark saptanmamistir (sirasiyla [t.sub.(175)]=1.89, p=0.06; [t.sub.(175)]=-1.14, p=0.25; [X.sub.(1)] =0.42, p=0.52).

Guvenirlik Analizine Iliskin Bulgular

Degerlendiriciler arasi guvenirligi degerlendirmek uzere her SCT icin sinif ici korelasyon katsayilari hesaplanmistir (Tablo 1). Degerlendiriciler arasi guvenirlik yuksek oldugundan, sonraki tum analizler icin ilk degerlendiricinin puanlari esas alinmistir.

Gecerlik Analizine Iliskin Bulgular

Demans ve kontrol gruplarinin SMMT, Sunderland, Shulman ve Watson SCT yontemlerine gore ortalama puanlari ve karsilastirmalari Tablo 2'de verilmistir.

Shulman ve Sunderland SCT'leri ile SMMT arasinda istatistiksel olarak anlamli pozitif, Watson SCT ile SMMT arasinda ise anlamli negatif korelasyon oldugu saptanmistir (sirasiyla r=0.720, p<0.001; r=0.719, p<0.001; r=-0.505, p<0.001). Yas ile Shulman, Sunderland SCT'leri arasinda anlamli negatif, Watson SCT ile de anlamli pozitif korrelasyon oldugu bulunmustur (sirasiyla r=-0.178, p=0.018; r=-0.186, p=0.013; r=0.172, p=0.022). Toplam egitim suresi ile SCT'leri arasinda ise anlamli iliski saptanmamistir.

ROC Analizine Iliskin Bulgular

SCT ve SMMT puanlarinin demans tanisi icin duyarlilik ve ozgullugu ROC Analizi ile degerlendirilmistir. Buna gore her uc test icin kesme puanlari belirlenmistir. Uc SCT puanlama yontemi ve SMMT'e ait ROC egrileri Sekil 1 'de, ROC analizine ait istatistiksel degerler ise Tablo 3'te verilmistir.

ROC analizinde egri altinda kalan alan bakimindan karsilastirildiginda Standardize Mini Mental Test ile uc Saat Cizme Testi arasinda fark bulunmustur ([chi] =23.73; p<0.001). Bu farkin nereden kaynaklandigini bulmak uzere Ki kare testi kullanilarak ROC egrisi altinda kalan alan bakimindan testler arasinda ikili karsilastirmalar yapilmistir. Buna gore SMMT icin egri altinda kalan alan tum SCT'lerden anlamli olarak daha fazla bulunmustur (her biri icin p<0.001). Shulman SCT ile Sunderland SCT arasinda egri altinda kalan alan acisindan anlamli fark bulunmazken (p=0.07), Shulman ve Sunderland SCT icin egri altinda kalan alanin Watson SCT'den anlamli olarak fazla oldugu saptanmistir (sirasiyla, p=0.001 ve p=0.04).

Shulman SCT ve SMMT beraber kullanildiklarinda, herhangi birinin pozitif olmasi durumunda demans tanisi icin duyarliligin %100, ozgullugun ise %83 oldugu, Sunderland SCT ve SMMT icin duyarliligin %100, ozgullugun %73 oldugu Watson SCT ve SMMT icin ise duyarliligin %95, ozgullugun ise %62 oldugu saptanmistir.

Tartisma

Bu calismada en sik kullanilan uc SCT'nin Turkce uyarlamalarinin gecerlik ve guvenirlikleri degerlendirilmis, psikometrik ozellikleri bakimindan birbirleriyle ve SMMT ile karsilastirmalari yapilmistir. Demans hastalari ve kontrol grubu arasinda her uc yontemin ortalama puanlari acisindan anlamli fark oldugu saptanmistir. Saat cizme testleri ile SMMT puanlari arasinda anlamli iliski oldugu bulunmustur. Bununla birlikte tum SCT'ler icin degerlendiriciler arasi guvenirligin yuksek oldugu saptanmistir. Uc SCT'nin de demans tanisi icin duyarliliklarinin yuksek oldugu, ancak Watson SCT'nin ozgullugunun daha dusuk oldugu gorulmustur. Ayrica, Shulman ve Sunderland SCT yontemlerinin, Watson yontemine gore demans icin yordama guclerinin daha fazla oldugu da bulunmustur. Onceki calismalara bakildiginda SCT'lerin duyarliliklarinin genellikle %80-85 civarinda bulundugu, ancak ozgulluk degerlerinin degistigi izlenmektedir. Benzer sekilde, Storey ve arkadaslari bes farkli SCT puanlama yontemini karsilastirdiklari calismalarinda demans tanisi icin ROC egrisi altinda kalan alanin Shulman SCT icin en fazla, Watson SCT icin ise en dusuk oldugunu bildirmislerdir. Shulman SCT icin duyarliligin %93, ozgullugun %55, Sunderland SCT icin duyarliligin %69, ozgullugun %58, Watson SCT icin ise duyarliligin %69, ozgullugun %44 oldugu bulunmustur (19). Tuokko ve arkadaslari da genis bir orneklemde demans tanisinda Shulman SCT'nin duyarliliginin yuksek (%93), Watson SCT'nin duyarliliginin ise daha dusuk (%67) oldugunu gostermislerdir (20). Brodaty ve Moore da, Shulman, Sunderland ve Wolf-Klein yontemlerini karsilastirdiklari calismalarinda Shulman SCT icin kesme puani 2/3 alindiginda duyarliligin %86, ozgullugun %96, Sunderland SCT icin kesme puani 8/9 olarak alindiginda duyarliligin %79, ozgullugun ise %93 oldugunu, Shulman SCT'nin Sun-derland'e gore yordama gucunun (ROC egrisi altinda kalan alan acisindan) daha fazla oldugunu bulgulamalardir (7). Schramm ve arkadaslari bes puanlama yontemini karsilastirmislar ve orijinal kesme puanlari icin Shulman SCT ile Sunderland SCT'nin benzer duyarlilik (%81/%85) ve ozgulluk (%79/%80) degerlerine sahip oldugunu, Watson SCT'nin ise daha dusuk duyarlilik (%56) degerlerine sahip oldugunu gostermislerdir (6). En son Berger ve arkadaslari saatin gosterilmesinin istendigi ve istenmedigi SCT'leri karsilastirmislar; saatin gosterilmesinin istendigi SCT'lerin demans tanisi icin daha duyarli oldugunu saptamislardir. Ayni calismada Shulman SCT'nin %90 duyarlilik, %56 ozgulluk, Watson SCT'nin ise %72 duyarlilik, %64 ozgulluk degerleri- ne sahip oldugu bildirilmistir (21).

Watson puanlama yonteminde saatin kaci gosterdigi ve saatin kollarinin pozisyonu degerlendirilmemektedir. Diger taraftan denekler rakamlarin yerlesimindeki ufak bozukluklar nedeniyle yuksek puan alabilmektedirler (Bkz. Ek-1). Bu hatalarin yurutucu islevlerdeki bozulmalardan cok gorsel uzaysal islevlerdeki bozulmalara karsilik geldigi dusunulmustur. Degerlendirilmedeki bu farkliliklarin, Watson SCT'nin onceki calismalarda ve bizim calismamizda demans tanisi icin duyarlilik ve ozgullugunun daha dusuk bulunmasina neden olabilecegi akla gelmektedir.

[GRAPHIC OMITTED]

Bu calismada, SMMT icin elde edilen kesme puani orijinal kesme puani olan 24'tur. SMMT'nin demans tanisinda duyarliligi %94, ozgullugu de %88 olarak hesaplanmistir. Buna gore SMMT'nin demans tanisindaki duyarliliginin ve ozgullugunun SCT'lerden daha yuksek oldugu ve demans hastalariyla sagliklilari daha iyi ayirt edebildigi gorulmustur. Saat Cizme Testi ve SMMT'nin karsilastirildigi onceki calismalarda degisik sonuclar elde edilmistir. Brodaty ve Moore, SCT'nin SMMT'ye gore daha duyarli oldugunu bulmustur (7). Chan ve arkadaslari, Cinli yasli hastalarda yaptiklari calismada SCT'nin demans tanisindaki duyarliliginin SMMT'ye benzer, ancak ozgullugunun daha dusuk oldugunu saptamislardir (22).

Standardize Mini Mental Test Shulman veya Sunderland SCT'leri ile beraber kullanildiginda duyarliligin %100'e ciktigi, Watson SCT ile beraber kullanildiginda ise duyarliligin degismedigi izlenmistir. Demans taramasinda kullanilan araclar hakkinda yapilan bir gozden gecirmede, onceki calismalarda da SMMT'nin duyarlilik ve ozgulluk oranlarinin SCT'ye gore daha yuksek bulundugu, iki test birlikte kullanildiginda ise duyarliligin arttigi ancak ozgullugun dustugu bildirilmistir (8). Bir calismada da, SMMT ve SCT'nin birlikte kullanildiginda CAMCOG gibi daha detayli bilissel testlerin yerini alabildigine dikkat cekilmistir (23).

Calismada ROC egrisi yontemi kullanilarak saptanan kesme puanlari Shulman (kesme puani=3) ve Watson (kesme puani=4) tarafindan onerilen orjinal kesme puanlari ile aynidir (13,15). Sunderland yontemi icin kesme puani orijinal calismasinda 5/6 olarak saptanmis (14), ancak sonrasinda yapilan calismalarda bizim calismamizda oldugu gibi kesme puaninin yukari cekilmesinin (8/9) ozgullugu belirgin olarak arttirdigi gozlenmistir (6,7,17).

Sonuc olarak, SCT demans tanisinda ileri bilissel degerlendirmelerin gerekip gerekmedigini belirlemek acisindan SMMT'ye yardimci olarak kullanilabilecek faydali bir tarama aracidir. Bu calismada elde edilen sonuclar her uc SCT'nin Turkce versiyonlarinin demans riskini belirlemede birer tarama araci olarak kullanilabilecegini gostermektedir. Shulman veya Sunderland yontemleri ozgullukleri ve ayirt edici gucleri daha fazla oldugundan, Watson SCT'ye tercih edilebilir. Bu calisma demans tanisi alan ve almayan yasli klinik populasyonu hedef almistir. Hafif bilissel bozuklugu olan hastalar calismaya dahil edilmemistir. Dolayisiyla, elde edilen sonuclarin hafif bilissel bozuklugu olan hastalarda yapilacak calismalar ve toplum tabanli calismalarla da desteklenmesi gereklidir. Ayrica, egitimsiz hastalarda SCT'nin uygulanabilirligi dusuk oldugundan, bu calismada 5 yildan az egitim gorenler calismaya alinmamistir. Bu nedenle, klinik ortamlarda, egitimsiz ya da dusuk egitimli hastalarin degerlendirilmesinde SCT yerine baska bilissel degerlendirme araclarinin ve bilgilendiriciye uygulanan anketlerin kullanilmasi, bu tur araclarin Turkce versiyonlarina yonelik calismalar yapilmasi gerekmektedir.

DOI: 10.4274/npa.5340

Kaynaklar

(1.) Goodglass H, Kaplan E. Assessment of Aphasia and Related Disorders. Hardcover, Philadelphia: Lea&Febiger, 1972. [Abstract]

(2.) Battersby WS, Bender MB, Pollack M et al. Unilateral spatial agnosia (inattention) in patients with cerebral lesions. Brain 1956; 79:68-93. [Abstract]

(3.) Shulman KI. Clock Drawing: is it the ideal cognitive screening test? Int J Geriatr Psychiatry. 2000; 15:548-61. [Abstract]/[PDF]

(4.) Freedman M, Leach L, Kaplan E. Introduction. Winocur G, Shulman KI, Delis DC, editorler. Clock Drawing: A neuropsychological analysis icinde. New York: Oxford University Press, 1994, s. 3-8.

(5.) Wolf-Klein G, Silverstone F, Levy A et al. Screening for Alzheimer's disease by Clock Drawing. J Am Geriatr Soc 1989; 37:730-4. [Abstract]

(6.) Schramm U, Berger G, Muller R. Psychometric properties of Clock Drawing Test and MMSE or Short Performance Test (SKT) in dementia screening in a memory clinic population. Int J Geriatr Psychiatry 2002; 17: 254-60. [Abstract]/[PDF]

(7.) Brodaty H, Moore CM. The clock drawing test for dementia of the Alzheimer's type: a comparison of three scoring methods in a memory disorders clinic. Int J Geriatr Psychiatry 1997; 12:619-27. [Abstract]/[PDF]

(8.) Harvan JR, Cotter V. An evaluation of dementia screening in the primary care setting. J Am Acad Nurse Pract 2006; 18:351-60. [Abstract] /[Full Text]/[PDF]

(9.) Ravaglia G, Forti P, Maioli F et al. The clock-drawing test in elderly Italian community dwellers: associations with sociodemographic status and risk factors for vascular cognitive impairment. Dement Geriatr Cogn Disord 2003; 16:287-95. [Abstract]/[Full Text]/[PDF]

(10.) Nagahama Y, Okina T, Nabatame H ve ark. Clock drawing in dementia: its reliability and relation to the neuropsychological measures. Rinsho Shinkeigaku 2001; 41:653-8. [Abstract]/[Full Text]

(11.) Jitapunkul S, Worakul P, Kiatprakoth J. Validity of clinical use of the clock-drawing test in Thai elderly patients with memory problems. J Med Assoc Thai 2000; 83:342-7. [Abstract]/[Full Text]

(12.) Cangoz B, Karakoc E, Selekler K. Saat Cizme Testinin 50 yas ve uzeri Turk yetiskin ve yasli orneklemi uzerinde norm belirleme ve gecerlik-guvenirlik calismalari. Turkish J Geriatrics 2006: 9;136-42. [Abstract]/[PDF]

(13.) Shulman K, Gold D, Cohen C et al. Clock-drawing and dementia in the community: A longitudinal study. Int J Geriatr Psychiatry 1993; 8:487-96. [Abstract]/[PDF]

(14.) Sunderland T, Hill JL, Mellow AM et al. Clock drawing in Alzheimer's disease. A novel measure of dementia severity. J Am Geriatr Soc 1989; 37:725-9. [Abstract]/[Full Text]

(15.) Watson YI, Arfken CL, Birge SJ. Clock completion: an objective screening test for dementia. J Am Geriatr Soc 1993; 41:1235-40. [Abstract]/[Full Text]

(16.) Amerikan Psikiyatri Birligi: DSM-IV-R Tani Olcutleri Basvuru Elkitab. Yeniden Gozden Gecirilmis Baski. Amerikan Psikiyatri Birligi, Washington D.C 2000'den cev. Ed. Koroglu E, Ankara, Hekimler Yayin Birligi, 2001, p. 217.

(17.) Folstein M, Folstein S, McHugh PR. Mini-mental state: a practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. J Psychiatr Res 1975; 12:189-98. [Abstract]/[PDF]

(18.) Gungen C, Ertan T, Eker E, Yasar R, Engin F. Reliability and Validity of The Standardized Mini Mental State Examination in The Diagnosis of Mild Dementia in Turkish Population. Turk Psikiyatri Derg 2002; 13:273-81. [Abstract]/[Full Text]/[PDF]

(19.) Storey JE, Rowland JT, Basic D et al. A comparison of five clock scoring methods using ROC (receiver operating characteristic) curve analysis. Int J Geriatr Psychiatry 2001; 16:394-9. [Abstract]/[PDF]

(20.) Tuokko H, Hadjistavropoulos T, Rae S et al. A comparison of alternative approaches to the scoring of clock drawing. Arch Clin Neuropsychol 2000; 15:137-48. [Full Text]

(21.) Berger G, Frolich L, Weber B et al. Diagnostic accuracy of the clock drawing test: the relevance of "time setting" in screening for dementia. J Geriatr Psychiatry Neurol 2008; 21:250-60. [Abstract]/[PDF]

(22.) Chan CC, Yung CY, Pan PC. Screening of dementia in Chinese elderly adults by the clock drawing test and the time and change test. Hong Kong Med J 2005; 11:13-9. [Abstract]/[PDF]

(23.) Heinik J, Solomesh I, Bleich A et al. Are the clock-drawing test and the MMSE combined interchangeable with CAMCOG as a dementia evaluation instrument in a specialized outpatient setting? J Geriatr Psychiatry Neurol 2003; 16:74-9. [Abstract]/[PDF]

Serdar Suleyman CAN, Erguvan Tugba OZEL KIZIL, Murat VARLI *, Engin TURAN, Teslime ATLI *

Ankara Universitesi Tip Fakultesi, Psikiyatri Anabilim Dali, Geropsikiyatri Birimi, Ankara, Turkiye

* Ankara Universitesi Tip Fakultesi, Geriatri Anabilim Dali, Ankara, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Serdar Suleyman Can, Ankara Universitesi Tip Fakultesi Psikiyatri Anabilim Dali, Geropsikiyatri Birimi, Ankara, Turkiye E-posta: serdarsccan@yahoo.com Gelis tarihi/Received: 07.07.2009 Kabul tarihi/Accepted: 16.10.2009
Tablo 1. Saat cizme testleri icin degerlendiriciler
arasi guvenirlik analizi

                 Sinif Ici         %95          p
                 Korelasyon     Guvenlik
                 Katsayisi       Araligi
                              (Alt sinir -
                               Ust Sinir)

Shulman SCT        0.928      0.904- 0.946    <0.001
Sunderland SCT     0.952      0,936- 0,964    <0.001
Watson SCT         0.977      0,970- 0,983    <0.001

SCT: Saat Cizme Testi

Tablo 2. Demans hastalari ve kontrol grubunun saat
cizme testi ve standardize mini mental test (SMMT)
ortalama puanlari acisindan karislastirilmasi

                       Demans                Kontrol
                       Grubu                 Grubu
                       (n=65)                (n=112)

SMMT            18.09 [+ or -] 5.91   27.75 [+ or -] 2.05
Shulman SCT      1.92 [+ or -] 1.22    3.92 [+ or -] 0.91
Sunderland SCT   4.73 [+ or -] 2.71    8.52 [+ or -] 1.74
Watson SCT       5.67 [+ or -] 2.02    3.00 [+ or -] 2.37

                          t     sd      p

SMMT                   -15.74   175   <0.001
Shulman SCT            -12.34   175   <0.001
Sunderland SCT         -11.29   175   <0.001
Watson SCT               7.59   175   <0.001

SMMT: Standardize Mini Mental Test,
SCT: Saat Cizme Testi

Tablo 3. Uc farkli saat cizme testi ve standardize mini
mental testin demans tanisinda ROC analizi ile
karsilastirilmasi

                                        %95
                          Egri       Guvenlik
                        Altinda       Araligi
                         Kalan      Alt Sinir-
                          Alan       Ust Sinir      p

SMMT (<24) *             0.967      0.929-0.988   <0.001
Shulman SCT(<3) *        0.893      0.838-0.934   <0.001
Sunderland SCT(<8) *     0.863      0.804-0.910   <0.001
Watson SCT(>4) *         0.802      0.735-0.858   <0.001

                       Duyarlilik    Ozgulluk
                          (%)           (%)

SMMT (<24) *               94           88
Shulman SCT(<3) *          91           79
Sunderland SCT(<8) *       89           73
Watson SCT(>4) *           85           59

* Kesme puanlari, ScT: Saat cizme Testi

EK 1. Sunderland Puanlama Sistemi

10-6 Saat ve rakamlar genel olarak dogru cizilmistir.

10  Kollar dogru pozisyondadir.
9   Kollarin yerlestirilmesi ile ilgili kucuk hatalar vardir.
8   Kollarin yerlestirilmesi ile ilgili belirgin hatalar vardir.
7   Kollar tamamiyla hatali yerlestirilmistir.
6   Saatin kollari uygunsuz kullanilmistir (Ornegin dijital olarak
    gosterilmistir ya da talimat tekrarlanmasina ragmen rakamlar daire
    icine alinmistir).
5-1 Rakamlar hatali dizilmistir.
5   Rakamlar saatin bir tarafindayikilmistir ya da ters dizilmistir.
    Kollar bir bicimde var olabilir.
4   Rakam sirasi daha bozuktur. Saatin butunlugu bozulmustur (Ornegin
    rakamlar eksiktir ya da saatin disinda yer alir.).
3   Rakamlar ve saat iliskili degildir. Kollar yoktur.
2   Cizimden talimatlarin alindigi izlenimi edinilir ancak yalnizca
    saatin silik bir temsili mevcuttur.
1   Ya hic gayret gostermez ya da yorumlanamayacak bir gayret
    gosterir (26).
Shulman Puanlama Sistemi
0   Saatin gecerli bir temsili yoktur.
*   Herhangi bir girisim yoktur.
*   Saat sureti yoktur.
*   Kelime ya da isim yazilmistir.
1   2. maddede tanimlanan dezorganizasyon siddetlidir.
2   11'i 10 gece dogru olarak gosterilemeyecek bicimde rakamlarda orta
    derecede gorsel-uzaysal dezorganizasyon vardir.
*   Rakam aralari orta derecede bozuktur.
*   Rakamlar eksiktir.
*   Perseverasyon (tekrar) vardir. Daire tekrarlanir ya da 12'den
    sonra 13, 14, 15 biciminde devam edilir.
*   Rakamlar saatin tersi yonunde dizilmistir.
*   Disgrafi vardir (Rakamlar dogru yazilmamistir.).
3   Gorsel-uzaysal oryantasyon kusursuzdur ya da ufak sapmalar
    mevcuttur, ancak 10 gece dogru olarak gosterilmemistir.
*   Dakika kolu 10'u gosterir.
*   "11'i 10 geciyor" yazilmistir.
*   Herhangi bir bicimde saat gosterilmemistir.
4   Ufak gorsel-uzaysal hatalar vardir.
*   Rakam aralari hafif derecede bozuktur.
*   Rakamlar dairenin disinda yer alir.
*   Rakamlari yazarken sayfayi cevirir, bu nedenle bazi rakamlar
    bas asagi gozukur.
*   Rakam aralarini belirlemek icin cizgiler cizer.
5   Saat kusursuzdur
    Watson Puanlama Sistemi
*   Daireyi ortadan ve 12 rakaminin ya da 12'ye iyi karsilik gelen
    noktanin ortasindan gecen bir cizgi ve bunu dik olarak kesen
    ikinci bir cizgi ile dort esit kadrana bolunuz.
*   Her kadrandaki basamaklari 12'den baslayarak saat yonunde sayiniz.
    Her basamagi yalnizca bir kez sayiniz. Eger basamak diger kadranin
    referans cizgisi uzerinde yer aliyorsa, bu basamak cizginin saat
    yonune dogru dusen kadran dahilinde degerlendirilir. Her kadranda
    3 basamak olmasi dogru kabul edilir.
*   Ilk 3 kadrandaki basamak sayilarinda hata varsa 1 puan verilir.
    Dorduncu kadrandaki basamak sayilarinda herhangi bir hata varsa
    4 puan verilir.
COPYRIGHT 2010 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Research Article/Arastirma Makalesi
Author:Can, Serdar Suleyman; Kizil, Erguvan Tugba Ozel; Varli, Murat; Turan, Engin; Atli, Teslime
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Clinical report
Geographic Code:7TURK
Date:Jun 1, 2010
Words:3486
Previous Article:Cognitive impairment in patients with early relapsing-remitting multiple sclerosis/Erken donem relapsing-remitting multipl skleroz hastalarinda...
Next Article:A sex-related genetic difference in bipolar disorder: tryptophan hydroxylase 1 gene 218 A>C polymorphism/Ikiuclu bozuklukta cinsiyetler arasi genetik...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters