Printer Friendly

Performance of risk assessment indices for the prediction of postmenopausal osteoporosis/ Risk degerlendirme indekslerinin postmenopozal osteoporozu tahmin etmedeki performanslari.

Giris

Osteoporoz dusuk kemik kutlesi ve kemik dokunun mikromimarisinde bozulma sonucu kemik kirilganligi ve kirik riskinde artis ile karakterize sistemik bir iskelet hastaligidir (1). Ortalama insan omrunun uzamasindan dolayi artan kemik kaybi ve kirik riski nedeniyle osteoporoz onemli bir saglik sorunu haline gelmistir. Kemik kaybinin erken donemde, ozellikle kirik olusmadan once saptanmasi ve onlenmesi, morbidite ve mortalitenin azaltilmasi acisindan oldukca onemlidir (2).

Gunumuzde osteoporoz tanisi icin en sik kullanilan yontem duyarliliginin yuksek olusu nedeniyle Dual enerji Xray absorbsiyometridir (DEXA) (3). Pek cok osteoporoz tani rehberi osteoporoz tanisi icin 65 yas ve uzeri tum kadinlarda DEXA ile kemik mineral yogunlugu olcumu yapilmasi gerektigini bildirmektedir (4-6). Buna karsilik bazi rehberler ise kemik mineral yogunlugu olcumune gonderilecek hastalarin osteoporoz icin belirlenmis bazi risk faktorlerine dayali olarak secilmesini onermektedir (7-9). Bu noktadan yola cikilarak dusuk kemik mineral yogunluguna sahip hastalari saptamak ve DEXA tetkikine hangi hastalarin gonderilmesinin gerekli olacagini belirleyebilmek amaci ile bazi major risk faktorlerinin sorgulandigi cesitli osteoporoz risk degerlendirme indeksleri gelistirilmistir. 272 postmenopozal Turk hasta grubu ile yapilan calismada osteoporoz risk sorgulama formunun DEXA olcumu yapilacak hastalari ayirdetmede kullaniminin faydali oldugu ve gereksiz DEXA istemini onleyecegi bildirilmistir (10). Ancak bu indeksler kullanilirken duyarlilik ve ozgullukleri gozonunde bulundurulmalidir. Bir testin guvenilirligini belirleyen etkenler ise duyarliligi ve ozgullugudur. Duyarlilik; kullanilan olcum yonteminin gercekten hasta olanlardan, ne kadarini hasta olarak saptayabildigini gosterir. Ozgulluk ise yeni kullanilan olcum yonteminin, saglam olanlardan ne kadarini dogru olarak saptayabildigini gosterir. ideal bir teshis testi, hasta olan herkeste pozitif sonuc, hasta olmayan herkeste negatif sonuc alinarak dogru bilgi vermesinin yaninda, hizli, emniyetli, basit, guvenilir ve maliyeti az olmalidir (11).

Bu calismanin amaci osteoporoz risk degerlendirme indekslerinin osteoporoz icin yuksek risk tasiyan, DEXA tetkiki onerilecek postmenopozal hastalari saptamadaki performanslarini degerlendirmektir.

Gerec ve Yontem

Calismaya poliklinigimize basvuran 45 yas ve uzeri 98 postmenopozal kadin (yas ortalamasi 57,36t5,78 yil) alindi. Hastalar calisma hakkinda bilgilendirildi ve gonullu olarak katilmaya kabul eden hastalar calismaya dahil edildi. Metabolik kemik hastalagi olanlar, kanser hikayesi olanlar, renal ve hepatik bozuklugu olanlar, endokrin hastaligi olanlar ostrojen ve tiroid hormonu kullanimi olanlar, daha once osteoporoz tanisi almis ve tedavi baslanmis hastalar calisma disi birakildi. Hastalarin yasi, boyu, agirligi ve menapoz suresi (yil) kaydedildi. Vucut kitle indeksleri (VKI) kg/[m.sup.2] cinsinden hesaplandi. Hastalarin DEXA (Lunar, DPX-IQ, Madison, WI ) yontemi ile L2-L4 omurga ve proksimal femur kemik mineral yogunlugu olcumleri yapildi. Dunya saglik orgutu tarafindan tanimlanan osteoporoz tani kriterleri (T skor >-1 normal, -1 [mayor que o igual a] T skor [menor que o igual a] -2,5 osteopeni, T skor [menor que o igual a]-2,5 osteoporoz) kullanildi (12).

Hastalar osteoporoz risk indekslerinden National Osteoporosis Foundation (NOF), Osteoporosis Prescreening Risk Assessment (OPERA), Osteoporosis Screening Tool (OST) ve Age, years after Menopause, age at MEnarche, Body mass index (AMMEB) kullanilarak osteoporoz riski acisindan degerlendirildi. NOF 65 yas ve uzerindekilerde ve osteoporotik kirik icin bir ya da daha fazla risk tasiyan daha genc postmenapozal kadinlarda kemik mineral yogunlugu olcumunu onermektedir (13). OPERA'da risk faktorlerinden yas, agirlik, kirik oykusu, erken menapoz ve steroid kullanimini parametreleri kullanilmaktadir (14). OST, femur boynu osteoporotik olan kadinlari saptamak amaciyla gelistirilmis bir indekstir (15). AMMEB'te ise yas, postmenapozal period, menars yasi ve VKI temel alinmaktadir (2). Indekslerin skorlama sistemi ve esik degerler Tablo l'de ayrintili olarak verilmektedir. Hastalari DEXA tetkikine gondermek icin risk indeksleri icin belirlenmis esik degerler kullanildi. Esik deger NOF icin [mayor que o igual a]1, OPERA icin >2, OST icin <2, AMMEB icin >10'dur.

Istatistiksel Analiz

Analizler icin SPSS 10.0 paket programi kullanildi. Istatistiksel olarak anlamlilik duzeyi p<0,05 kabul edildi. Demografik verilerin analizi tanimlayici istatistikler kullanilarak incelendi. Risk indekslerinin duyarlilik ve ozgullukleri saptandi. Duyarlilik=Dogru pozitif/(dogru pozitif+yanlis negatif)x100 seklinde, Ozgulluk=Dogru negatif/(yanlis pozitif+dogru negatif)x100 seklinde hesaplandi. Pozitif Kestirim Degeri=Dogru pozitif/(dogru pozitif+ yanlis pozitif)x100 seklinde ve Negatif Kestirim Degeri=Dogru negatif/(dogru negatif+yanlis negatif)x100 seklinde hesaplandi. Ayrica bir teshis testinin dogru teshis koyma yuzdesi olarak bilinen teshis degeri su sekilde belirlendi. Teshis Degeri=n-(yanlis pozitif+yanlis negatif)/n olarak hesaplandi.

Bulgular

Calismaya alinan 98 postmenopozal kadin hastanin yas ortalamalari 57,36 [+ or -] 5,78 yil, menopoz suresi ortalamalari 10,68 [+ or -] 6,8 yil ve VKI ortalamalari 28,82 [+ or -] 5,29 kg/m2 idi. DEXA sonucuna gore hastalarin %33.7'sinin (33/98) L2-L4 omurgada, %14,3'unun (14/98) femur boynunda osteoporotik (T skor <_-2,5) oldugu saptandi.

Risk indekslerinin L2-L4 omurga ve femur boynunda duyarlilik, ozgulluk, pozitif kestirim degeri, negatif kestirim degeri ve teshis degerleri Tablo 2'de verilmektedir. Tablo 2 incelendiginde dort risk indeksinin de lomber osteoporozu saptamada duyarliliklarinin dusuk oldugu, OPERA'nin ise lomber osteoporozu saptamadaki ozgullugunun yuksek (%93) oldugu, buna karsilik femur boynu osteoporozunu saptamada OST (%80) ve AMMEB'in (%80) yuksek duyarliliga sahip oldugu gorulmektedir. Ayrica dort indeksin de hem femur boynunda hem de lomber omurgada yuksek pozitif kestirim degerine ve dusuk negatif kestirim degerine sahip oldugu saptandi. Indekslerin dusuk t skorlu hastalari ayirt edebilme yeteneklerini degerlendirmek amaciyla Algilayici Isletim Egrisi [Receiver Operating Characteristics (ROC)] analizi kullanilarak egri altinda kalan alan [Area Under the Receiver Operating Characteristics Curve (AUROC)] hesaplamasi yapildi. Lomber omurga ve femur boynu osteoporozu icin AUROC egrileri sekil 1 ve sekil 2'de verilmektedir. Indekslerin lomber omurga ve femur boynunda saptanan AUROC degerleri ise Tablo 3'te verilmektedir. Tablo 3 incelendiginde AMMEB'in femur boynunda en iyi AUROC degerine (0,767) sahip oldugu gorulmektedir.

[GRAPHIC 1 OMITTED]

[GRAPHIC 2 OMITTED]

Tartisma

Bu calismanin verileri lomber osteoporozu saptamada OST, AMMEB, NOF ve OPERA'nin duyarliliklarinin dusuk oldugunu, femur boynu osteoporozunu saptamada ise OST ve AMMEB'in yuksek duyarliliga sahip oldugunu gostermektedir. Toplumdaki osteoporozlu bireyleri saptamada DEXA onemli bir yontem olmakla birlikte tum kadinlarin olcumunun yapilmasi ciddi ekonomik maliyete neden olur. Bu nedenle dusuk kemik mineral yogunluguna sahip hastalari saptayarak, DEXA tetkikine hangi hastalarin gonderilmesinin gerekli olacagini belirleyebilmek amaci ile bazi major risk faktorlerinin sorgulandigi cesitli osteoporoz risk degerlendirme indeksleri gelistirilmistir. Ancak bu indekslerin tarama amaciyla kullanilabilmesi icin testin guvenilir olmasi gerekir. Bir testin guvenilirligini belirleyen etkenler ise duyarliligi ve ozgullugudur. Ayrica eger test tarama amaciyla kullaniliyorsa teshisteki degeri yuksek testler hem klinik hem de taramalarda guvenli kullanilabilirler (11). Calismamizda kullanilan dort indeksin de teshis degeri birbirine yakin bulunmustur (%62-%69 arasinda). Bununla birlikte OST ve AMMEB'in yuksek duyarliliga sahip oldugu goz onune alindiginda OST ve AMMEB'in femur boynu osteoporozunu saptamada tarama test olarak kullanilabilecegini soyleyebiliriz.

OST sekiz Asya ulkesinden 860 kadindan olusan bir populasyonda femur boynu osteoporotik olan kadinlari saptamak amaciyla gelistirilmis bir indeks olup duyarliligi %91, ozgullugu %45 ve AUROC degeri 0,79 olarak bildirilmistir (15). Bizim calismamizda da benzer degerler elde edildi ve femur boynu osteoporozu icin duyarlilik %80, ozgulluk %69 saptandi. Ancak AUROC degeri hem lomber omurga (0,272) hemde femur boynunda (0,3S5) dusuk bulundu. OST'un diger indekslere gore avantaji daha basit ve kolay uygulanabilir olmasidir. AMMEB ise D'Amelio ve ark. tarafindan yas, postmenapozal period, menars yasi ve VKI temel alinarak gelistirilmis bir indekstir (2). Ayni calismada AMMEB icin AUROC degeri 0,71 olarak bildirilmistir. Bizim calismamizda da AMMEB icin AUROC degeri (0,767) bu degere cok yakin saptandi. Ayrica femur boynu osteoporozunu saptamada yuksek duyarliliga sahip oldugu bulundu. Bununla birlikte AMMEB'in uygulanmasi OST'a gore biraz daha zaman alicidir. NOF 1998'de (1999'da revize edilmis) 65 yas ve uzerindekilerde ve osteoporotik kirik icin bir ya da daha fazla risk tasiyan daha genc postmenapozal kadinlarda kemik mineral yogunlugu olcumunu onererek yayinlanmis ve diger indeksler NOF'tan sonra gelistirilmistir (13). 45 yas ustu 2365 postmenopozal kadinla yapilan calismada NOF'un duyarliligi %96,2, ozgullugu %17,8 ve AUROC degeri 0,70 olarak bildirilmistir (16). Bizim calismamizda da femur boynunda benzer AUROC degeri (0,602) saptandi. OPERA, Salaffi ve ark. tarafindan 1522 Italyan postmenopozal kadin ile yapilan calismada, risk faktorlerinden yas, agirlik, kirik oykusu, erken menopoz ve steroid kullanimini parametreleri kullanilarak gelistirilmistir. Femur boynu osteoporozunda duyarliligi %88,1, ozgullugu %60,6, lomber omurga osteoporozunda ise duyarliligi %90, ozgullugu %64,2 olarak bildirilmistir (14). Bizim calismamizda ise OPERA'nin yalnizca lomber osteoporozu saptamadaki ozgullugunun yuksek (%93) oldugunu saptadik. Diger uc indeksee oldugu gibi lomber omurga osteoporozunu saptamada duyarliligi dusuktu. AUROC degerleri lomber omurgada 0,866 femur boynunda 0,814 bildirilmekle birlikte biz bu degerlerin daha dusuk (0,S68, 0,767 sirasiyla) oldugunu saptadik.

Calismamizda risk indekslerinin femur boynu osteoporozunu saptamadaki performanslarinin lomber bolgeye gore daha iyi oldugunu gozlemledik. Bu bulgu literaturdeki diger calismalarla da uyumludur (17,18). Turk hasta grubunda yapilan bir baska calismada da benzer sonuclar elde edilmistir. Bu calismada OST, Osteoporosis Index of Risk (OSIRIS), Osteoporosis Risk Assessment Instrument (ORAI), ve Simple Calculated Osteoporosis Risk Estimation (SCORE) indekslerinin femur boynu osteoporozunu saptamada daha etkin olduklari bildirilmistir (19).

Osteoporoza bagli kiriklar ve bu kiriklarin neden oldugu is gucu kaybi onemli bir ekonomik yuk getirmekle birlikte gereksiz olarak istenilen DEXA olcumlerinin ozellikle bizim gibi gelismekte olan ulkeler icin maliyeti onemlidir. 4053 postmenopozal kadinin degerlendirildigi bir calismada tarama testlerinin (OST, OSIRIS, ORAI, SCORE) osteoporoz taramasinda DEXA'yi temel alan yaklasimlara gore daha kolay uygulanabilir ve maliyetinin daha dusuk oldugu saptanmistir (17).

Sonuc olarak osteoporoz risk degerlendirme indeksleri ozellikle OST ve AMMEB, kemik mineral yogunlugu olcumu yapilacak hastalari belirlemede kullanilabilir. Boylece gereksiz DEXA tetkiki istenmesi ve bunun yol acacagi ekonomik kayiplari onlemede faydasi olacagini dusunmekteyiz. Ancak bu konuda daha genis serili ve toplumumuzdaki risk faktorlerine yonelik calismalara gereksinim vardir.

Kaynaklar

(1.) Consensus development conference. Diagnosis, prophylaxis and treatment of osteoporosis. Am J Med 1993;94:646-50.

(2.) D'Amelio P, Tamone C, Pluviano F, Di Stefano M, Isaia G. Effects of lifestyle and risk factors on bone mineral density in a cohort of Italian women: suggestion for a new decision rule. Calcif Tissue Int 2005,77:72-8.

(3.) Scientific Advisory Board, Osteoporosis Society of Canada. Clinical practice guidelines for the diagnosis and management of osteoporosis. CMAJ 1996;155:1113-33.

(4.) Nelson HD, Helfand M, Woolf SH, Allan JD. Screening for postmenopausal osteoporosis: A review of the evidence for the U.S. Preventive Services Task Force. Ann Intern Med 2002;137:529-41.

(5.) US Preventive Task Force. Screening for osteoporosis in postmenopausal women: recommendations and rationale. Ann Int Med 2002;137:526-8.

(6.) North American Menopause Society. A decision tre efor the use of estrogen replacement therapy or hormone replacement therapy in postmenopausal women: consensus opinion of the North American Menopause Society. Menopause 2000;7:76-86.

(7.) Genant HK, Cooper C, Poor G, Reid I, Ehrlich G, Kanis J, et al. Interim report and recommendations of the World Health Organization Task-Force for Osteoporosis. Osteoporosis Int 1999;10:259-64.

(8.) Cadarette S, Jaglal S, Kreiger N, Mclsaac W, Darlington G, Tu J. Development and validation of the osteoporosis risk assessment instrument to facilitate selection of women for bone densitometry. Can Med Assoc J 2000;162:1289-94.

(9.) Lydick E, Cook K, Turpin J, Melton M, Stine R, Byrnes C. Development and validation of a simple questionnaire to facilitate identification of women likely to have low bone density. Am J Manage Care 1998;4:37-48.

(10.) Bagis S, Camdeviren H, Sahin G, Bolgen-Cimen O, Guler H, Ergdogan C. Osteoporoz risk sorgulama formunun Dexa olcumu yapilacak hastalari ayirdetmede kullanimi. Osteoporoz Dunyasindan 2003,9:96-9.

(11.) Aziz Akgul. Arastirmanin Tasarimi. In: Aziz Akgul editor. Tibbi Arastirmalarda Istatistiksel Analiz Teknikleri-SPSS Uygulamalari. Emek Ofset Ltd. Sti, 2003:1-40.

(12.) Assessment of fracture risk and its application to screening for postmenopausal osteoporosis. Report of a WHO Study Group.World Health Organ Tech Rep Ser 1994;843:1-129.

(13.) Fulton JP. New guidelines for the prevention and treatment of osteoporosis. National Osteoporosis Foundation. Med Health R 11999;82:110-1.

(14.) Salaf6 F, Silveri F, Stancati A, Grassi W. Development and validation of the osteoporosis prescreening risk assessment (OPERA) tool to facilitate identification of women likely to have low bone density. Clin Rheumatol 2005;24:203-11.

(15.) Koh LK, Sedrine WB, Torralba TP, Kung A, Fujiwara S, Chan SP et al. Osteoporosis Self-Assessment Tool for Asians (OSTA) Research Group. A simple tool to identify asian women at increased risk of osteoporosis. Osteoporos Int 2001;12:699-705

(16.) Cadarette SM, Jaglal SB, Murray TM, Mclsaac WJ, Joseph L, Brown JP; Canadian Multicentre Osteoporosis Study. Evaluation of decision rules for referring women for bone densitometry by dual-energy x-ray absorptiometry. JAMA 200;286:57-63.

(17.) Richy F, Ethgen O, Bruyere O, Mawet A, Reginster 1Y. Primary prevention of osteoporosis: mass screening scenario or prescreening with questionnaires? An economic perspective. J Bone Miner Res 2004;19:1955-60.

(18.) Rud B, Jensen JE, Mosekilde L, Nielsen SP, Hilden 1, Abrahamsen B. Performance of four clinical screening tools to select peri- and early postmenopausal women for dual X-ray absorptiometry. Osteoporos Int 2005;16:764-72.

(19.) Gunaydin R, Karatepe AG, Kaya T, Karlibas U. Postmenopozal Osteoporozun Tahmininde Risk Degerlendirme Indekslerinin Performansi. Romatizma 2007;22:48-54.

Sibel Unsal Delialioglu, Kurtulus Kaya, Zuhal Ozisler, Sumru Ozel

Ankara Fizik Tedavi Rehabilitasyon Egitim ve Arastirma Hastanesi, 3. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Klinigi, Ankara, Turkiye

Yazisma A iresi/Address for Correspondence: Dr. Sibel Unsal Delialioglu, Ankara Fizik Tedavi Rehabilitasyon Egitim ve Arastirma Hastanesi, 3. FTR Klinigi, Ankara, Turkiye Tel.: +90 0312 310 32 30/329 Gsni: +90 505 299 87 95 E-posta: sibelunsal74@yahoo.com Gelis TarihUReoeived: 26.05.2008 Kabul Tarihi/Accepted: 23.11.2008 Osteoporoz Dunyasindon Dergisi, Galerios vayincibk tarafindan basilmistir Her hakki saklidir. / World of Osteoporosis, published by Galenos Pubbshmg All rights reserved.
Tablo 1. Osteoporoz risk indeksleri ve skorlamasi

Indeks Skorlama Sistemi Skor

NOF Yas [greater than or equal [greater than or equal to] 1
 to] 65
 Agirlik <57,6
 >40 yas, minimal
 travma ile kirik hikayesi
 Ailede kirik hikayesi
 Sigara kullanimi

OPERA Yas >65 >2
 Agirlik<57
 >54 yas, minimal travma
 ile kirik
 Erken menapoz, <45 yas
 Steroid kullanimi >6ay
 (>5mgrlgun)

OST 0.2 X (vucut agirligi-yas) <2
AMMEB Yas ([greater than or equal [greater than or equal to] 10
 to] 75 yas ise 15,
 65-74yas 9,
 55-64yas 5, <55yas 0)
 VKI (<20 ise 6, 20-23 2,
 24-26 1, >26 0)
 Menars Yasi (<11yas ise 0,
 11-13yas 1, >13yas 6)
 Postmenapozal period (16yil
 ise 5, 12-16 3, 5-11 1,
 <5 0)

NOF: National Osteoporosis Foundation
OPERA: Osteoporosis Prescreening Risk Assessment
OST Osteoporosis Screening Tool
AMMEB: Age, years alter Menopause, age at MEnarche, Body mass index

Tablo 2. Risk indekslerinin L2-L4 omurga ve femur boynunda duyarlilik,
ozgulluk ve teshis degerleri (%) ,

 L2-L4 Omurga
 Duyarlilik(%) Ozgulluk PKD(%) (%) NKD(%) Teshis
 Degeri (%)

NOF 42 72 43 71 62
OPERA 12 93 50 67 66
OST 54 76 54 76 69
AMMEB 60 73 54 78 69

 Femur Boyun
 Duyarlilik(%) Ozgulluk(%) PKD(%) NKD Teshis(%)
 Degeri (%)

NOF 60 62 21 91 62
OPERA 35 71 17 86 66
OST 80 68 28 95 69
AMMEB 80 68 27 93 69

NOF: National Osteoporosis Foundation
OPERA: Osteoporosis Prescreening Risk Assessment
OST: Osteoporosis Screening Tool
AMMEB: Age, years after Menopause, age at MEnarche, Body mass index
PKD: Pozitif Kestirim Degeri
NKD: Negatif Kestirim Degeri

Tablo 3. Risk indekslerinin L2-L4 omurga ve femur boynundaki AUROC
(Area Under the Receiver Operating Characteristics Curve) degerleri

 L2-L4 Omurga Femur Boyun
NOF 0,568 0,602
OPERA 0,541 0,599
OST 0,272 0,355
AMMEB 0,568 0,767

NOF: National Osteoporosis Foundation
OPERA: Osteoporosis Prescreening Risk Assessment
OST: Osteoporosis Screening Tool
AMMEB: Age, years after Menopause, age at MEnarche, Body mau index
COPYRIGHT 2009 Galenos Yayincilik
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2009 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Investigation/Orijinal Arastirma
Author:Delialioglu, Sibel Unsal; Kaya, Kurtulus; Ozisler, Zuhal; Ozel, Sumru
Publication:From the Osteoporosis World
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Apr 1, 2009
Words:2499
Previous Article:Comparison of the effects of strontium ranelate and raloxiphene on bone mineral density in postmenopausal osteoporosis/ Postmenopozal osteoporozda...
Next Article:Kienbock's disease: case report/Kienbock hastaligi: olgu sunumu.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2022 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |