Printer Friendly

Overview of erectile dysfunction in the light of coronary angiographic findings/Koroner anjiyografik veriler isiginda erektil disfonksiyona bakis.

Erektil disfonksiyon (ED), en az 6 ay sUre ile seksuel iliski icin yeterli penis ereksiyonunu saglama ve surdurmede yetersizlik olarak tanimlanmaktadir. [1] ED, sikligi giderek artan, kisinin ve partnerin yasam kalitesini bozan, dunya uzerinde 140 milyondan fazla yasli erkegi etkiledigi bilinen ve 2025 yilinda bu sayinin 300 milyona ulasacagi tahmin edilen onemli bir hastaliktir. [2] Yapilan calismalarda ED'nin genel popUlasyondaki prevalansinin %19 ila %52 arasinda oldugu bildirilmistir. [3,4]

ED ile koroner arter hastaligi (KAH) risk faktorlerinin ve patofizyolojisinin ortustugu bildirilmistir. Iki hastalikta da altta yatan ortak temel faktor endotelyal disfonksiyon olup bununla iliskili olarak ED'nin koroner, periferik vaskUler ve serebrovaskUler hastaliklar icin bir belirtec olabilecegi dusunulmektedir. [5,6] Ayrica epidemiyolojik calismalar da ED ile vaskuler hastaliklar arasindaki yakin iliskiyi desteklemektedir. [7]

Calismamizin amaci iskemik kalp hastaligi on tanisi ile koroner anjiyografi yapilan hastalarda ED'nin risk faktorlerini belirlemek ve etkilenen koroner damarlar ile ED derecesi arasindaki iliskiyi degerlendirmektir.

Gerec ve yontem

Ocak 2008 ile Mart 2009 arasinda Kardiyoloji Klinigi'nde iskemik kalp hastaligi on tanisi ile koroner anjiyografi yapilan 200 erkek hasta, bilgilendirilmis olur formu alindiktan sonra, calismaya alindi. Bu hastalara yapilan koroner anjiyografi sonrasinda herhangi bir koroner arterde %50'nin uzerinde darlik olmasi KAH olarak kabul edildi.

Tum hastalar anjiyografi oncesi ayni uroloji doktoru tarafindan oyku ve fizik muayene ile degerlendirildi. Anjiyografi yapilan tUm erkeklerin ED risk faktorlerini belirlemek icin yas, hipertansiyon (HT), sigara kullanimi, diabetes mellitus (DM) ve damar tikanikligi sayisi not edilerek ED derecesi ile karsilastirildi. Koroner anjiyografi yapilan 200 hasta etkilenen damar sayisina gore koroner anjiyografisi normal olan hastalar (n=59), bir damar tikanikligi olanlar (n=54), iki damar tikanikligi olanlar (n=43) ve uc damar tikanikligi olanlar (n=44) olmak uzere dort gruba ayrildi. Erektil fonksiyonlarini degerlendirmek icin yuz yuze gorusme ile Turkce validasyonu yapilmis Uluslararasi Erektil Fonksiyon Skalasi (IIEF-EF) dolduruldu. [8] Hastalarin verdikleri cevaplara gore erektil fonksiyon dereceleri yok, hafif-orta, hafif, orta ve agir olarak siniflandirildi. IIEF-EF skoru <26 olan erkekler ED olarak kabul edildi.

Ozgecmisinde gecirilmis pelvik, prostat ve Uretra cerrahisi olan, karaciger sirozu, antidepresan ilac kullanimi ve kronik bobrek yetmezligi olan hastalar calismaya dahil edilmedi.

Istatistiksel degerlendirmede; ED uzerine etkisi olan risk faktorleri yonUnden ED ve normal grup arasindaki karsilastirmalarda ki-kare testi kullanildi. Yas ve IIEF-EF skorlari yonUnden tikali koroner damar sayilarina gore karsilastirmalarda tek yonlU ANOVA testi kullanilirken, gruplar arasindaki ikili karsilastirmalar icin Sheffe testi uygulandi. Risk faktorlerinin ED uzerine etkilerinin incelenmesinde coklu lojistik regresyon analizi yapildi. Tum analizlerde p degeri 0.05'in altinda ise istatistiksel olarak anlamli kabul edildi. Hesaplamalar SPSS 15.0 istatistik yazilimi ile yapildi.

Bulgular

ED'si olan ve olmayan hastalarin yas ortalamalari sirasiyla 61.41 [+ or -] 8.54 ve 51.52 [+ or -] 7.60 idi. Calismaya dahil edilen erkeklerin 38'inde (%19) DM mevcuttu ve bu erkeklerin 31'inde (%81) degisik derecelerde ED vardi. HT'si olan 98 (%49) erkegin ise 77'sinde (%78.57) ED mevcuttu (Tablo 1).

Anjiyografisi normal olan erkeklerin IIEF-EF puani 25.90 [+ or -] 5.28 iken bir, iki ve uc damar tikanikligi olanlarda bu degerler sirasiyla 23.91 [+ or -] 5.18, 16.88 [+ or -] 6.28 ve 9.32 [+ or -] 4.61 olarak tespit edildi (Tablo 2). Anjiyografisi normal olanlar ile bir damar hastaligi olanlar arasinda IIEF-EF puani bakimindan istatistiksel fark onemli degilken, diger tUm ikili karsilastirmalarda fark anlamli olarak saptandi (p=0.001).

Anjiyografisinde KAH'i tespit edilen 141 erkegin 113'unde (%81.9) degisik derecelerde ED tespit edilirken 28'inde (%19.1) ED tespit edilmedi ve bu fark istatistiksel olarak anlamliydi (p<0.001). Anjiyografide bulunan tikali damar sayisi ile ED olup olmamasini karsilastirdigimizda, anjiyografide bir damari tikali olan erkekler ile anjiyografisi normal olan erkekler arasinda anlamli fark gozlenmezken iki ve uc damar tikanikligi olan erkekler ile normal anjiyografik bulgulari olan erkekler arasindaki istatistiksel farkin onemli oldugu tespit edildi (Tablo 1).

Calismamizda olgulardaki ED puanlarini agir, orta, hafif-orta, hafif ve ED yok olarak sinifladigimizda tikali damar sayisi arttikca ED derecesinin arttigini ve sonuclarin istatistiksel olarak anlamli oldugu tespit edildi (r=-0.741, p<0.001) (Tablo 3).

Yasta bir birimlik artisin ED riskini 1.137 kat artirdigi tespit edildi (p<0.001). DM'si olan erkeklerin olmayan erkeklere gore ED riskinin 1.494 kat daha fazla oldugu gorUlUrken (p=0.494) benzer sekilde hipertansiyonu olan erkek olgularin olmayanlara gore ED riskinin 2.040 kat daha fazla oldugu belirlendi (p=0.088). DM ve HT hasta sayisinin artmasi durumunda risk faktoru olarak istatistiksel farkin anlamli hale gelecegi dusunulmektedir. ED gorulme ihtimali bir damar hastaligi olan erkeklerde olmayanlara gore 1.365 kat fazla iken iki ve uc damar hastaligi olan erkeklerde 17.211 kat daha fazla bulundu (Tablo 4).

Tartisma

Hasta ve partnerinin yasam kalitesi ve genel sagligini bozan ED, patofizyolojisinde norojenik, vaskuler, hormonal, iyatrojenik, psikojenik, kavernozal ve anatomik nedenlerin rol oynadigi multifaktoriyel bir hastaliktir. [9] Yasli erkeklerde ED'nin en onemli nedeninin ozellikle aterosklerozun neden oldugu damarsal bozukluga bagli gelisen organik patoloji oldugu bilinmektedir. [10,11] ED'nin prevalansi %19 ila %52 arasinda olup yaslanma ile prevalansinin ve siddetinin arttigi bildirilmistir. Buna gore Massachusetts yaslanan erkek calismasinda 40 ila 70 yas araligindaki 1,290 erkekte ED oraninin %52 oldugu ve bu oranin 70 yas uzerinde %70'e kadar yUkseldigi tespit edilmistir. [3] Ulkemizde Akkus ve ark. [12] tarafindan 1,982 erkek olgu uzerinde yapilan genis kapsamli prevalans calismasinda ED'nin tum derecelerdeki prevalansinin %69.2 oldugu ve ED'nin yaslanma ile prevalansinin ve siddetinin arttigi tespit edilmistir. Calismamizda da KAH dusununen erkeklerde yas ile ED'nin arttigi ve bu artisin her birim yas icin 1.137 oldugu bulundu. Yasam beklentisinin ve yasli populasyon oraninin giderek arttigi dunyamizda ED'nin gelecekte ciddi bir saglik sorunu olacagi dusunulmektedir.

Penil ereksiyon normal vaskuler cevap, noronal yolak ve psikosomatik uyariyi kapsayan koordine olaylar serisinin kompleks bir sonucudur. Endotel hucreleri, nonadrenerjik ve nonkolinerjik vazodilator transmitter olan ve vaskuler duvar regulasyonunu saglayan nitrik oksitin (NO) ana kaynagidir. Hem vaskuler endotelyum hem de kavernozal sinir uclarindan salinan NO cinsel uyari sonrasi parasempatik uyariya ikincil olarak aktive olur. NO siklik guanozin monofosfat (cGMP) duzeyini artiran guanil siklazi aktive etmektedir. Duz kas relaksasyonu ve trombosit agregasyonunun inhibisyonundan sorumlu ikincil haberci olan cGMP konsantrasyonundaki artis penis arteriyel duz kasinda relaksasyona neden olarak penis kan basincinda belirgin artisa yol acar. [13]

Hucresel seviyede endotelyal disfonksiyon NO saliniminin bozulmasi ile sonuclanmaktadir. Endotelyal NO'nun damar duz kas tonus duzenlemesine katkisinin yani sira trombosit agregasyonunun inhibisyonuna bagli olarak guclu anti-aterojenik ozellikleri vardir. Serbest oksijen radikalleri, endotelyum uzerine olan direkt toksik etki ve NO yolagini bozan etkileri ile hem klinik olarak bilinen kardiyovaskuler hastaliklar hem de vaskuler hasari olan preklinik hastaliklarin etiyolojisinde yer alan faktordur. Serbest oksijen radikallerinin meydana getirdigi hasar ve NO kullanilabilirliginin ve islevinin bozulmasi trombosit ile lokositlerin adezyonu ve agregasyonu ile beraber vasokonstriktif maddelerin salinimi ile sonuclanir. ED ile KAH arasindaki iliskinin penil ve koroner arterlerde olusan endotelyal hastaligin bir sonucu olarak meydana geldigi dusunulmektedir. [14,15]

ABD'de, KAH en onemli mortalite ve morbidite nedenidir ve 2004 yili itibariyle en az 25 milyon insanin aterosklerozun en az bir klinik sonucuna maruz kaldigi bildirilmistir. Ulkemizde, Turk Kardiyoloji Dernegi'nin onculugunde 1990 yilinda baslanan ve 12 yillik takipleri iceren TEKHARF calismasinda Turkiye'de 1990 yilinda 1,050,000 koroner arter hastasi oldugu ve 2010 yilinda bu sayinin 3,400,000'e kadar cikacagi bildirilmektedir. [16]

Erektil islev bozuklugunda bilinen ve yillardir irdelenen risk faktorleri aslinda ateroskleroz icin tanimlanan ve dolayisiyla KAH icin de tanimlanan risk faktorleridir. ED ile KAH arasinda bircok ortak ozellik vardir. Bu ozellikler ortak risk faktorlerini paylasmalari, bozulmus endotel disfonksiyonu iceren benzer patofizyolojiye sahip olmalari, ED'nin vaskuler hastaligi olan erkeklerde daha sik gozlenmesi ve son olarak da anatomik olarak ici kan dolu odaciklardan ve cevresinin kasilma gevseme ozelligine sahip kaslardan olusmasi sayilabilir.

KAH olan erkeklerde ED prevalansi %44 ila %65 arasinda degismektedir. [17-19] Kloner ve ark. [20] yaptiklari calismada kronik stabil KAH'i olan 76 erkegin %75'inde ED oldugunu gostermislerdir. Solomon ve ark. [21] ise anjiyografi ile dokumante edilmis 132 hastada ED sikligini %65 olarak bildirmistir. Calismamizda da KAH dusunulerek koroner anjiyografi yapilan ve en az bir koroner damarda %50 ve uzerinde darlik olan hastalarda ED orani %81.9 olarak bulunmustur. Ayrica, calismalarda ED semptomlari KAH semptomlarindan yaklasik olarak 2 ila 5 yil once ortaya cikabilecegi ve ED'ye sahip erkeklerde kardiyolojik degerlendirme ile KAH tespit edilebilecegi gosterilmistir. [22-24] Bunun da en buyuk nedeni penil arter capinin (1-2 mm) koroner arter capindan (3-4 mm) daha ince olmasi ve ateroskleroza bagli semptomlarin once penil arteri etkilemesi olarak dusunulmektedir. Montorsi ve ark. [22] calismalarinda ED olan erkeklerin %67'sinde 3 yil icinde KAH'a bagli anjinal semptomlarin ortaya ciktigini ve tikali koroner arter sayisi ile ED derecesi arasinda iliski bulunmadigini belirtmesine karsin, Greenstein ve ark. [25] calismalarinda bir damar hastaligi olanlarda iki ve uc damar hastaligi olanlara gore ereksiyonun daha sert ve uzun oldugunu tespit etmistir. Blumentals ve ark. [26] ED'nin akut miyokard enfarktusu icin prediktor olabilecegini ve agir ED'nin ciddi KAH ile iliskisi oldugunu belirtmistir. Calismamizda da anjiyografisinde tek damar hastaligi olan olgularda IIEF skoru 23.91 iken uc damar hastaligi olanlarda 9.32 bulunmus ve aradaki farkin istatistiksel olarak anlamli oldugu gorulmustur. Bundan baska iki ve uc damar hastaligi olanlarda ED gorulme oraninin, KAH'i tespit edilmeyen erkeklere gore 17.211 kat daha fazla oldugu tespit edilmistir.

Cesitli arastirmalarda sigaranin kardiyovaskuler hastalikla karsilasma riskini artirdigi ve kardiyovaskuler hastaliklarin ED ile yakin iliskisi oldugu bildirilmektedir. Sigara icenlerde orta ve agir ED gorulme olasiligi, icmeyenlere gore daha fazladir. [3,9,27] Feldman ve ark. [7] calismalarinda sigara icenlerde icmeyenlere gore ED'nin 1.97 kat daha fazla goruldugunu bildirmislerdir. Calismamizda ise sigara icenlerde icmeyenlere gore ED gorulme ihtimali 1.22 kat daha fazla olmasina ragmen istatistiksel olarak bu fark anlamli degildir (p=0.655). Ancak calismaya alinan yas grubunun yavas baslangicli hipogonadizm icin aday oldugu ve bununla iliskili olarak azalan testosteronun kardiyak fonksiyonlar icin risk faktoru olabilecegi goz onunde bulundurulursa hormonal degerlendirme yapilmamis olmasi bu calismanin bir kisitliligi olarak dusunulebilir.

Yasli erkeklerde ED siklikla vaskuler kaynakli bir hastaliktir ve KAH ile pek cok ortak ozelligi vardir. Calismamizda anjiyografi ile KAH gosterilmis erkeklerde degisik derecelerdeki ED sikligini %81.9 olarak tespit ettik. ED KAH olan erkeklerin pek cogunun karsilasabilecegi bir durum olmakla beraber pek cok calismada ED'nin aterosklerotik damar hastaligi icin bir isaret olabilecegi belirtilmistir. [21,28] KAH olan erkeklerde ED'nin erken tani icin bir belirtec olabilecegi goz onunde bulundurulmalidir. Bu konuda prospektif randomize daha genis calismalara ihtiyac oldugu dusunulmektedir.

Gelis tarihi (submitted): 20.04.2009

Duzeltime sonrasi kabul tarihi (Accepted after revision): 27.07.2009

Kaynaklar

[1.] National Institutes of Health Consensus Development Panel on Impotence. Proceedings of a conference held December 7-9, 1992, Bethesda MD. J Am Med Assoc 1993;270:83-90.

[2.] Ayta IA, McKinlay JB, Krane RJ. The likely worldwide increase in erectile dysfunction between 1995 and 2025 and some possible policy consequences. BJu Int 1999;84:50-6.

[3.] Feldman HA, Goldstein I, Hatzichristou DG, Krane RJ, McKinlay JB. Impotence and its medical and psychosocial correlates: results of the Massachusetts Male Aging Study. J Urol 1994;151:54-6.

[4.] Martin MA, Sanchez JJ, Saenz TI, Rodriquez VL, Jimenez JF, Burgos RR. Prevalence and independent risk factors for erectile dysfunction in Spain: results of the Epidemiologia de la Disfuncion Erectile Masculina Study. J Urol 2001;166:569-74.

[5.] Levine LA, Kloner RA. Importance of asking questions about erectile dysfunction. Am J Cardiol 2000;86:1210-3.

[6.] Nehra A, Kulaks?zo?lu H. Global perspectives and controversies in the epidemiology of male erectile dysfunction. Curr Opin Urol 2002;12:493-6.

[7.] Feldman HA, Johannes CB, Derby CA, Kleinman KP, Mohr BA, Araujo AB, et al. Erectile dysfunction and coronary risk factors: prospective results from the Massachusetts Male Aging Study. Preventive Med 2000;30:328-38.

[8.] Rosen RC, Riley A, Wagner G, Osterloh IH, Kirkpatrick J, Mishra A. The international index of erectile function (IIEF): a multidimensional scale for assessment of erectile dysfunction Urology 1997;49:822-30.

[9.] Chew KK, Bremner A, Stuckey B, Earle C, Jamrozik K. Is the relationship between cigarette smoking and male erectile dysfunction independent of cardiovascular Disease? Findings from a population-based cross-sectional study. J Sex Med 2009;6:222-31.

[10.] Solomon H, Man JW, Jackson G. Erectile dysfunction and the cardiovascular patient: endothelial dysfunction is the common denominator. Heart 2003;89:251-3.

[11.] Virag R, Bouilly P, Frydman D. Is impotence an arterial disorder? A study of arterial risk factors in 440 impotent men. Lancet 1985;1:181-4.

[12.] Akkus E, Kadioglu A, Esen A, Doran S, Ergen A, Anafarta K, et al. Prevalence and correlates of erectile dysfunction in Turkey: a population-based study. Eur Urol 2002;41:298-304.

[13.] Billups KL. Erectile dysfunction as an early sign of cardiovascular disease. Int J Impot Res 2005;17:19-24.

[14.] Jeremy JY, Angelini GD, Khan M, Mikhailidis DP, Morgan RS, Thompson CS, et al. Platelets, oxidant stress and erectile dysfunction: an hypothesis. Cardiovasc Res 2000;46:50-4.

[15.] Jones RW, Rees RW, Minhas S, Ralph D, Persad RA, Jeremy JY. Oxygen free radicals and the penis. Expert Opin Pharmacother 2002;3:889-97.

[16.] Onat A. Eri?kinlerde kalp hastaliklari prevalans, yeni koroner olaylar ve kalpten olum sikligi. TEKHARF calismasi verileri. Istanbul: Ohan Matbaacilik, 2000.

[17.] Dhabuwala CB, Kumar A, Pierce JM., Myocardial infarction and its influence on male sexual function. Arch Sexual Behavior 1986;15:499-504.

[18.] Gundle M, Reeves B, Tate S, Raft D, McLaurin LP. Psychological outcome after coronary artery surgery. Am J Psych 1980;137:1591-4.

[19.] Braun M, Wassmer G, Klotz T, Reifenrath B, Mathers M, Engelmann U. Epidemiology of erectile dysfunction: results of the 'Cologne Male Survey'. Int J Impot Res 2000;12:305-11.

[20.] Kloner RA, Mullin SH, Shook T, Matthews R, Mayeda G, Burstein S, et al. Erectile dysfunction in the cardiac patient: how common and should we treat? J Urol 2003;170:46-50.

[21.] Solomon H, Man JW, Wierzbicki AS, Jackson G. Relation of erectile dysfunction to angiographic coronary artery disease. Am J Cardiol 2003;91:230-1.

[22.] Montorsi F, Briganti A, Salonia A, Rigatti P, Margonato A, Macchi A, et al. Erectile dysfunction prevalence, time of onset and association with risk factors in 300 consecutive patients with acute chest pain and angiographically documented coronary artery disease. Eur Urol 2003;44:360-5.

[23.] Montorsi P, Montorsi F, Schulman CC. Is erectile dysfunction the 'tip of the iceberg' of a systematic vascular disorder? Eur Urol 2003;44:352-4.

[24.] Hodges LD, Kirby M, Solanki J. O'Donnell J, Brodie DA. The temporal relationship between erectile dysfunction and cardiovascular disease. Int J Clin Pract 2007;61:2019-25.

[25.] Greenstein A, Chen J, Miller H, Matzkin H, Villa Y, Braf Z. Does severity of ischemic heart disease correlate with erectile dysfunction? Int J Impot Res 1997;9:123-6.

[26.] Blumentals WA, Gomez-Caminero A, Joo S, Vannappagari V. Should erectile dysfunction be considered as a marker for acute myocardial infarction? Results from a retrospective cohort study. Int J Impot Res 2004;16:350-3.

[27.] Chew KK, Bremner A, Earle C, Jamrozik K, Stuckey BGA. Male erectile dysfunction and cardiovascular disease: Is there an intimate nexus? J Sex Med 2007;5:928-34.

[28.] Akili H, Gok H, Soylu A. Severity of coronary artery disease and symptoms of erectile dysfunction in males with a positive exercise treadmill test. Int J Urol 2007;14:733-7.

Nihat Uluocak (1), Dogan Atilgan (1), Koksal Ceyhan (2), Unal Erkorkmaz (3), Fikret Erdemir (1), Bekir Suha Parlaktas (1)

(1) Gaziosmanpasa Universitesi Tip Fakultesi, Uroloji Anabilim Dali, Tokat

(2) Gaziosmanpasa Universitesi Tip Fakultesi, Kardiyoloji Anabilim Dali, Tokat

(3) Gaziosmanpada Universitesi Tip Fakultesi, Biyoistatistik ve Tip Bilisimi Anabilim Dali, Tokat

Yazisma (Correspondence): Yard. Doc. Dr. Nihat Uluocak. Gaziosmanpasa Universitesi Tip Fakultesi, Uroloji Anabilim Dali, 60100 Tokat, Turkiye.

Tel: 0356 212 95 00 e-posta: nihatuluocak@gmail.com
Tablo 1. Erektil disfonksiyon uzerine etkisi olan risk
faktorlerinin dagilimi [Ortalama [+ or -] standart sapma ya da
hasta sayisi (%)]

 Toplam Normal
 (n=200) (n=62)

Yas (yil) 58.35 [+ or -] 9.43 51.52 [+ or -] 7.60
Diabetes mellitus 38 (%19.0) 7 (%1.3)
Hipertansiyon 98 (%49.0) 21 (%33.9)
Sigara 73 (%36.5) 25 (%40.3)
Tikali 1 damar 54 (%27.0) 23 (%37.1)
damar sayisi 2 damar 43 (%21.5) 5 (%8.1)
 3 damar 44 (%22.0) 0 (%0)
Koroner arter hastaligi 141 (%70.5) 28 (%45.2)

 Erektil
 disfonksiyon p
 (n=138)

Yas (yil) 61.41 [+ or -] 8.54 <0.001
Diabetes mellitus 31 (%22.5) 0.095
Hipertansiyon 77 (%55.8) 0.004
Sigara 48 (%34.8) 0.553
Tikali 1 damar 31 (%22.5) 0.110 *
damar sayisi 2 damar 38 (%27.5) <0.001 *
 3 damar 44 (%31.9) <0.001 *
Koroner arter hastaligi 113 (%81.9) <0.001

* Normal koroner arterli hastalara gore.

Tablo 2. Tikali koroner damar sayisi ile yas ve IIEF
(Uluslararasi Erektil Fonksiyon Skalasi) skoru iliskisi

 Tikali damar sayisi

 Normal 1 damar

Yas 54.71 [+ or -] 9.88 57.94 [+ or -] 9.04
IIEF 25.90 [+ or -] 5.28 23.91 [+ or -] 5.18

 Tikali damar sayisi p

 2 damar 3 damar

Yas 60.70 [+ or -] 9.72 61.41 [+ or -] 7.33 <0.001 *
IIEF 16.88 [+ or -] 6.28 9.32 [+ or -] 4.61 0.001 **

* Normal ile 2 ve 3 tikali damar arasinda fark bulundu, diger tum
ikili karsilastirmalarda fark bulunmadi.

** Normal ile 1 tikali damar arasinda fark bulunmadi, diger tum
ikili karsilastirmalarda onemli fark bulundu.

Tablo 3. Erektil disfonksiyon (ED) derecesine gore tikali koroner
damar sayisi dagilimi

 Tikali damar sayisi

 Normal 1 damar 2 damar 3 damar

Agir ED 1 0 3 24
Orta ED 1 4 13 18
Hafif-orta ED 5 11 21 1
Hafif ED 18 16 1 1
ED yok 34 23 5 0

Tablo 4. Erektil disfonksiyon uzerine etkisi olan faktorlerin
lojistik regresyon tablosu

 Standard
 P hata p

Yas 0.129 0.026 <0.001
Diabetes mellitus 0.408 0.597 0.494
Hipertansiyon 0.713 0.417 0.088
Sigara 0.196 0.438 0.655
Koroner arter | 1 damar 0.311 0.450 0.489
hastaligi | [less than
 or equal to] 2 damar 2.846 0.590 <0.001

 %95 Guven
 Odds orani araligi

Yas 1.137 1.081-1.196
Diabetes mellitus 1.504 0.467-4.840
Hipertansiyon 2.040 0.900-4.622
Sigara 1.216 0.516-2.869
Koroner arter | 1 damar 1.365 0.565-3.297
hastaligi | [less than
 or equal to] 2 damar 17.211 5.417-54.687
COPYRIGHT 2009 Aves Yayincilik
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2009 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Andrology/Androloji
Author:Uluocak, Nihat; Atilgan, Dogan; Ceyhan, Koksal; Erkorkmaz, Unal; Erdemir, Fikret; Parlaktas, Bekir S
Publication:Turkish Journal of Urology
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Dec 1, 2009
Words:3008
Previous Article:Risk factors associated with erectile and sexual dysfunction among non-diabetic hemodialysis patients/Hemodiyaliz tedavisi uygulanan non-diyabetik...
Next Article:The impact of previous transurethral prostate resection on functional and oncological outcomes of laparoscopic radical prostatectomy/Onceden yapilmis...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters