Printer Friendly

O'r Streic i'r Senedd - gyrfa gyffrous gwraig i lowr.

Byline: Sian James

EFALLAI mai methiant fu Streic y Glowyr 1984-85, ond i Sian James, gwraig i lowr, o Gastell-nedd roedd yr anghydfod yn fan cychwyn i yrfa wleidyddol a arweiniodd i San Steffan a chyfnod o ddeng mlynedd fel Aelod Seneddol Llafur Dwyrain Abertawe.

Mae'r rhaglen Sian James: O'r Streic i'r Senedd ar S4C nos Fercher, 9 Medi yn olrhain hanes Sian o'i dyddiau fel mam ifanc i ddau o blant, drwy fisoedd cythryblus y streic pan fu'n arwain mudiad gweithgar y merched i'w degawd yn San Steffan - cyfnod a ddaeth i ben yn gynharach eleni pan roddodd y gorau i fod yn Aelod Seneddol.

Roedd hanes ymgyrch Sian yn ystod y streic yn rhan o'r ffilm Pride am gefnogaeth aelodau o'r grwp Hoyw, Lesbiaidd, Deurywiol a Thrawsrywiol i'r glowyr. Yn y rhaglen mae Sian yn cwrdd a rhai o'r grwp unwaith eto.

Mae'r rhaglen yn creu darlun o wraig benderfynol a digyfaddawd gyda'i holl fryd ar wneud y gorau i'r rhai yr oedd hi'n eu cynrychioli boed yn lowyr a'u teuluoedd neu yn etholwyr Dwyrain Abertawe.

Ym 1979, y flwyddyn daeth Margaret Thatcher yn Brif Weinidog, aeth Martin, gwr Sian, i weithio tan ddaear yng nglofa Abernant, ger Pontardawe, yr un lofa y bu ei thad yn gweithio ynddi.

Sian James | "O'n i'n teimlo mor gryf am beth oedd yn digwydd yn y meysydd glo; yn gweld y fath o fywyd yn newid. O'n i'n gweld bod y Toriaid ym 1979 a Margaret Thatcher wedi cael eu hethol ac mi oedd ein bywydau ni yn mynd i newid - a newid yn sylfaenol," meddai Sian.

Yr hyn oedd i ddilyn oedd misoedd o frwydro, a Sian ar flaen y gad ar y llinellau piced.

"O'n i'n gwybod bod y Llywodraeth yn bendant eu bod nhw am ein curo ni'r tro yma. Felly para oedd y peth, para a sefyll allan yn ddigon hir i frwydro ac i ennill beth oedd 'ishe arnom ni - i gadw'r pyllau glo ar agor yn ein cymdeithasau."

Wedi'r streic, bu Sian yn astudio ym Mhrifysgol Abertawe a graddiodd yn y Gymraeg cyn wynebu'r her nesaf - mynd i San Steffan fel Aelod Seneddol. Fe'i dewiswyd allan o restr o ferched i ymladd y sedd dros Lafur yn Nwyrain Abertawe yn 2005 ar adeg pan oedd rhestr fer merched yn unig yn fater dadleuol o fewn y Blaid Lafur. Yn yr Etholiad Cyffredinol yn 2005 enillodd Sian y sedd gyda mwyafrif o dros ddeng mil.

Hyd yn oed pan gyrhaeddodd ei huchelgais o fod yn Aelod Seneddol doedd dim newid i'w weld yn Sian James yn ol cyn-Aelod Seneddol arall, Adam Price.

"Doedd dim newid acen nac agwedd i'w gweld yn Sian. Doedd hi ddim yn cyfaddawdu gyda rheolau clwb y gentlemen ar lannau'r Tafwys," meddai.

SIAN JAMES: O'R STREIC I'R SENEDD S4C, nos Fercher 9.30pm

COPYRIGHT 2015 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2015 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

 
Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Features
Publication:Daily Post (Conwy, Wales)
Date:Sep 5, 2015
Words:471
Previous Article:Lan a Lawr yn ol gyda chyffro a gwen.
Next Article:Wythnos fawr i Gymru ar y meysydd chwarae.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2018 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters