Printer Friendly

Neuropsychological and clinical profiles of children and adolescents diagnosed with childhood obsessive compulsive disorder/Cocukluk cagi baslangicli obsesif kompulsif bozukluk tanili cocuk ve ergenlerde klinik ve noropsikolojik ozelliklerin incelenm esi.

Giris

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), klinik olarak obsesyon ve kompulsiyonlarm siklikla birlikte goruldugu, ancak tani koymak icin obsesyon veya kompulsiyonlardan birinin varliginin yeterli oldugu, bireyde yeti kaybina neden olan bir hastaliktir (1).

Epidemiyolojik arastirmalardan elde edilen veriler, daha onceki genel kabullenmelere zit olacak sekilde, OKB'nin cocuk ve ergenlerde nadir gorulen bir durum olmadigini ortaya koymaktadir. Arastirmalar OKB'nin yasam boyu prevalansinin %3,0, bir yillik prevalansinin ise %0,5-2,1 arasinda oldugunu gostermektedir. Bu oranlar cocuk, ergen ve eriskinler icin benzerdir (1,2,3).

Yazinda OKB, semptomlar ergenlik oncesi donemde baslamis ise cocukluk cagi baslangicli OKB, ergenlik donemi veya sonrasinda baslamis ise eriskin baslangicli OKB olarak adlandirilmaktadir (4). Bu iki grup arasindaki ayrim net olmamakla birlikte, cocukluk cagi baslangicli OKB, cinsiyet dagilimi, eslik eden psikiyatrik hastaliklar, tedavi yaniti, obsesyon ve/ kompulsiyonlarin dagilimi, yuksek genetik gecis gostermesi bakimindan eriskin baslangicli OKB'den farklilasmakta, bir alt grup olup olmadigi tartismalari devam etmektedir. Cocukluk cagi baslangicli OKB'de genetik etkilenmenin %45-65 arasinda oldugu bildirilmektedir (5). Obsesif kompulsif bozuklukta yapilan ikiz calismalari es-hastalanma oranlarinin, monozigotlarda %70-80, dizigotlarda %20-50 arasinda oldugunu ortaya koymaktadir (6). OKB tanisi olan bireylerin birinci derece akrabalarinda OKB ve esik alti OKB gorulme oranlari incelenmis ve kontrol etme kompulsiyonu olanlarin birinci derece akrabalarinda %19,8, yikama kompulsiyonu olanlarin birinci derece akrabalarinin %8,7'sinde OKB/esik alti OKB goruldugu belirlenmistir (7). Bu verilerden yola cikarak, OKB'nin bazi klinik alt tipleri icin genetik ozelliklerin daha onemli olabilecegi, genetik ozelliklerin hastaligi dogrudan ortaya cikarmaktansa OKB'ye zemin hazirladigi dusunulmektedir.

Goruntuleme ve noropsikolojik calismalardan elde edilen veriler OKB patofizyolojisini anlamamizda oldukca onemlidir. OKB tanisi olan bireylerin, saglikli kontroller ile karsilastirildiklari yapisal ve fonksiyonel beyin goruntuleme calismalari prefrontal korteks, bazal ganglionlar, anterior singulat korteks ve/veya talamus da farkliliklar ortaya koymaktadir (8). Hastalarin dinlenme ve semptom provakasyonu durumunda orbitofrontal korteks (OFK), anterior singulat korteks (ASK) ve kaudat nukleusta artmis aktivite gostermesi, tedaviyi takiben aktivitenin azalmasi, bu bolgelerin OKB semptomlarinda onemli oldugunu dusundurmektedir (9). OFK'nin medial bolgesi ozellikle odul ve motivasyonel degerlendirme, uyarana uygun cevabin ogrenilmesinde onemlidir ve emosyonun duzenlenmesinden sorumlu paralimbik, limbik, ve diensefalik yapilarla (insular korteks, amigdala ve hipotalamus) dogrudan baglantilidir. Lateral bolge ise davranis inhibisyonu, cevap onleme, cevaplardan birinin secilmesiyle ilgilidir ve kaudat nukleusla baglantilidir (10). Ayrica OFK, belirsiz sartlarda uygun davranis biciminin belirlenmesi, guclu cevap kaliplarinin onceliginin ortaya konmasi, kendi davranisini goz lemleme ve hata tespiti gibi islevlerde onemli rol oynayan ASK ile baglantilidir (11). Yurutucu islevlerden sorumlu olan prefrontal korteks bolgelerinden dorsolateral prefrontal korteks (DLFK) ise ozellikle dikkat, planlama ve calisan bellekle (working memory) ilgilidir (12,13).

OKB tanisi olan cocuklar ile yapilan calismalarin azligi, arastirmalarin farkli yas gruplari uzerinde yurutulmus olmasi ve kullanilan testlerin olctukleri bilissel ozelliklerin ayni olmamasi nedeniyle, cocukluk cagi baslangicli OKB'nin noropsikolojik ozelliklerini yansitan tutarli bir model olusturulamamaktadir. Elde edilen sonuclar, yurutucu gorevler (yanit inhibisyonu, kurulumu degistirme, karar verme) (14,15), sozel olmayan bellek, uzamsal calisan bellek sorunlari (16,17) ve dikkat (surdurulen dikkat, dikkatin kaydirilmasi) (18) uzerinde yogunlasmaktadir. Eriskin orneklemde yapilmis az sayida calisma yanit inhibisyonu, kurulumu degistirme (14) ve planlama (19) sorunlarinin OKB icin noropsikolojik endofenotip adaylari olabilecegine isaret etmektedir.

Bu calismada cocukluk cagi baslangicli OKB'nin klinik ve noropsikolojik ozelliklerini belirlemek, ailesel kumelenme ve klinik degiskenlerin bilissel fonksiyonlar uzerindeki etkisini incelemek, erken baslangicli OKB ile iliskili noropsikolojik risk faktorlerini ortaya koyabilmek amaclanmistir.

Yontem

Orneklem

Calisma orneklemi, poliklinige basvuran, 8-15 yas arasi, DSM-IV-TR tani olcutlerine gore Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) tanisi alan, semptomlari 12 yas ve altinda baslayan, degerlendirme sirasinda CYB-OKO'den 10 ve uzerinde puan alan 35 kisilik hasta grubu ve kendisinde, ailesinde herhangi bir psikiyatrik hastalik bulunmayan, sosyodemografik ozellikler bakimindan hasta grubu ile benzerlik gosteren 35 kisilik saglikli kontrol grubu olmak uzere iki gruba ayrilmistir. Ayrica OKB grubu bazi istatistiksel analizlerde, ebeveyn gorusmeleri ile 1. ve/2. derece akrabalarinda klinik olarak OKB tani kriterlerini karsilayan, tedavi almis bireylerin bulunup bulunmamasina gore aile oykusu olan ve olmayan grup olarak ikiye ayrilmistir.

Klinik Degerlendirme Araclari

Sosyodemografik Veri Toplama Formu: Arastirmacilar tarafindan calismaya ozel olarak hazirlanan bu form; olgularin kimlik, adres, telefon, egitim durumu, ailenin sosyoekonomik durumu, anne-baba-kardes ve aile yapisi ile ilgili bilgileri icermistir. Ayrica hasta grubu icin hastaligin baslangic yasi, sekli ve gidisi, tedavi basvurusuna kadar gecen sure, kullandigi ilaclar ve ailenin psikiyatrik hastalik oykusu kaydedilmistir.

Okul Cagi Cocuklari icin Duygulanim Bozukluklari ve Sizofreni Gorusme Cizelgesi--Simdi ve Yasam Boyu Sekli (CDSG-SY): Katilimcilarin tumu CDSG-SY ile degerlendirilmis, tanilar ve ek tanilar belirlenmistir. Bu cizelge cocuk ve ergenlerin DSM-III-R ve DSM-IV tani olcutlerine gore gecmisteki ve su andaki psikopatolojilerini saptamak amaciyla Kaufman ve ark. (20) tarafindan 1997 yilinda gelistirilmis olan yari yapilandirilmis bir gorusme formudur. CDSG-SY icin Turkce gecerlik ve guvenirlik calismasi, Gokler ve arkadaslari (2004) tarafindan yapilmistir (21).

Cocuklar icin Yale-Brown Obsesyon-Kompulsiyon Olcegi (CYB-OKO): Goodman ve arkadaslari tarafindan 1986 yilinda gelistirilmis olan bu olcek, klinik gorusmeye dayanan yari yapilandirilmis bir sorgulama formudur. Degerlendirme, cocuk ve ebeveynin verdigi bilgileri temel alarak gorusmecinin klinik yargisina gore yapilmaktadir. Sonucta obsesyon siddeti puani, kompulsiyon siddeti puani ve her ikisinin toplamindan olusan toplam siddet puani elde edilir. Olcegin Turk ornekleminde degerlendiriciler arasi guvenilirlik calismasi Yucelen ve arkadaslari (2006) tarafindan yayinlanmistir (22).

Conners Ana\Baba Derecelendirme Olcegi (CADO-48): Toplam 48 maddeden olusan bir olcektir. "Dikkat eksikligi" faktoru altinda 5, "hiperaktivite" faktoru altinda 4, "karsi olma karsi gelmeyi" tarayan 5, "davranim bozuklugunu" tarayan 11 madde bulunmaktadir. Olcegin ic tutarliligi Cronbach alfa katsayisi ile hesaplanmis ve dort alt olcek icin 0,67 ile 0,92 arasinda bulunmustur. Madde-toplam korelasyon araligi r degeri 0,35-0,81 olarak bildirilmistir. Olcegin Turkce uyarlamasi Dereboy ve arkadaslari tarafindan 1998 yilinda yapilmistir (23).

Cocuklar icin Depresyon Olcegi (Child Depression inventory) (CDO): 6-18 yas arasi cocuklar tarafindan uygulanabilen kendini degerlendirme olcegidir. 27 maddelik olcekte her madde icin uc degisik secenek bulunmaktadir. Cocuktan son iki hafta icinde kendisine en uygun secenegi secmesi istenir. Her madde belirti siddetine gore hesaplanir ve 0, 1 ve 2 puan alir. Alinan puan ne kadar yuksekse depresyonun siddeti o kadar fazladir. En yuksek puan 54 ve kesim noktasi 19'dur. Turkce gecerlilik ve guvenilirlik calismasi Oy ve arkadaslari tarafindan yapilmistir (24).

Yale Genel Tik Agirligini Degerlendirme Olcegi (YGTDO): Klinisyen tarafindan doldurulan, yari-yapilandirilmis gorusmeye dayali bir cizelgedir. Cocugun ve ebeveynin bildirimine dayali olarak, son bir haftadir mevcut olan hareket ve ses tikleri kaydedilir. Olcegin Turk ornekleminde uygulanmasi ve guvenilirlik calismasi Zaimoglu ve ark (1995) tarafindan yapilmistir (25).

Noropsikolojik Testler

Wisconsin Kart Esleme Testi (WKET): Berg tarafindan 1948 yilinda gelistirilmis, 1981 ve 1993 yillarinda Heaton ve arkadaslari tarafindan degisiklikler yapilarak testin el kitabi hazirlanmistir (26). Calismada testin bilgisayar versiyonu kullanilmis ve toplam tepki sayisi (WKET1), toplam yanlis sayisi (WKET2), toplam dogru sayisi (WKET3), tamamlanan kategori sayisi (WKET4), toplam perseveratif tepki sayisi (WKET5), toplam perseveratif hata sayisi (WKET6), toplam perseveratif olmayan hata sayisi (WKET7), perseveratif hata yuzdesi (WKET8), ilk kategoriyi tamamlamada kullanilan tepki sayisi (WKET9), kavramsal duzey tepki sayisi (WKET10), kavramsal duzey tepki yuzdesi (WKET11), kurulumu surdurmede basarisizlik (WKET12), ogrenmeyi ogrenme (WKET13) puanlari analize alinmistir.

Stroop Renk Kelime Karistirma Testi: Ilk olarak 1935 yilinda Stroop tarafindan deneysel bir gorev olarak gelistirilmistir. Stroop testinin cesitli formlari bulunmaktadir. Calismamizda Stroop testi TBAG (temel bilimler arastirma grubu) formu kullanilmistir. Turk toplumu icin Stroop Testi TBAG formu standartizasyon calismalari yapilmistir (27). Temel olarak zamana ve verilen ise bagli olarak "dikkatin yogunlastirilmasi ve surdurulebilmesini", "araya karisan bozucu uyaranlara karsi direnebilmeyi", "uygunsuz uyaranlari ve uygunsuz tepki egilimlerini durdurup bastirabilmeyi" degerlendirir. Stroop testi TBAG Formunun olctugu en gecerli ozelligin bozucu etki (2. karttaki renklerin soylendigi 5. bolum) oldugu bulunmustur. Testin ayrica dikkati yansitan okuma hizi (1. kart tamamlama suresi) ve renk soylemeyi (3. ve 4. kart tamamlama suresi) degerlendirdigi bildirilmektedir. Calismamizda dikkati degerlendiren stroop 1 sure puani ve bozucu etkiyi degerlendiren stroop 5 sure puanlari dikkate alinmistir.

Surekli Performans Testi (SPT): Dikkatin surdurulebilme yetisini olcen bu test uyaran akisi icinde rastgele meydana gelen degisikliklerin izlenebilmesi esasina dayanir. Bilgisayar ekraninda gorulup kaybolan harflerle gerceklestirilmektedir. Burada hem hedef uyarana yanit verilmesi hem de hedef olmayan uyaranlardan kacinilmasi gereklidir. Kacirilan hedefler dikkatsizligin, basilmayacak yerde basmalar durtuselligin gostergesi olarak degerlendirilir (28). SPT'nin degerlendirilmesi bilgisayar tarafindan gerceklestirilir.

Wechsler Cocuklar icin Zeka Olcegi-Yeniden gozden gecirilmis formu (WCZO): 6-16 yas arasi cocuklar icin Wechsler tarafindan gelistirilmis bir zeka testidir (29). Turk cocuklari icin gecerliligi ve guvenilirligi yapilmistir (30). Arastirmada katilimcilara psikometrik degerlendirme icin ayni uzman psikolog tarafindan WCZO uygulanmis, sozel zeka bolumu katsayisi (Sozel ZBK), performans ZBK ve toplam zeka katsayisi degerlendirmeye alinmistir.

Prosedur

Katilimcilarin tumunde CDSG-SY ile tanilar ve ek tanilar degerlendirilmistir. Katilimcilara psikometrik degerlendirme icin uzman psikolog tarafindan WCZO uygulanmistir. Katilimcilarin ebeveynleri ile birlikte gorusmeci tarafindan sosyodemografik verileri sosyodemografik veri formuna aktarilmistir. CDO katilimcilarin kendilerine, CADO-48 ise ailelerine verilmistir. CYB-OKO ve YGTDO klinik degerlendirme verileri isiginda gorusmeci tarafindan doldurulmustur. Klinik degerlendirmenin ardindan katimcilara gorusmeci tarafindan birbirini takip eden olgular arasinda donusumlu olarak degisen sira ile Wisconsin Kart Esleme Testi (WKET), Stroop Testi TBAG Formu ve Surekli Performans Testi (SPT) uygulanmistir.

Verilerin degerlendirilmesi

Calismamizda sayisal degiskenler, ortalama [+ or -] standart hata veya ortanca (minimum-maksimum), kategorik degiskenler sayi ve yuzde (%) olarak verilmistir. Surekli degiskenlerin normallik dagilim kontrolu icin Kolmogorow-Simirnov testi uygulanmis ve verilerimiz normal dagilim gostermediginden analizde nonparametrik testler kullanilmistir. Gruplarin karsilastirilmasi istatistiksel varsayimlara uygunluguna gore Student T testi, Mann-Whitney U Testi, Ki-kare testi kullanilarak yapilmistir. Dagilimin normal bulunmadigi degiskenlerin baginti analizleri icin Spearman baginti katsayisi kullanilmistir. Coklu regresyon modeli secim yontemleri ile tahmin edilen modeller olabilirlik oran istatistigi ile karsilastirilmistir, p<0,05 degeri istatistiksel olarak anlamli kabul edilmistir. Verilerin analizinde Statistical Package for Social Sciences 13.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programi kullanilmistir.

Arastirmanin etik ilkeleri

Gerekli olan izin Tip Fakultesi Etik Kurulundan alinmis ve arastirmaya gonullu onami olan aile ve cocuklari dahil edilmistir.

Bulgular

Lateralizasyon ozellikleri

Katilimcilarin lateralizasyon degerlendirmesinde, yazi sirasinda el kullanimi acisindan OKB ve kontrol grubunun her ikisinde de sag el kullanma orani %94,3, sol el kullanma orani ise %5,7 olup, gruplar arasinda fark yoktu (p=1).

Zeka olcumu

WCZO toplam puan ortalamasi, sozel ve performans puan ortalamalari gruplar icin ayri ayri belirlendi ve ortanca degerler karsilastirildi. OKB ve kontrol grubu arasinda WCZO toplam ve alt puanlari arasinda fark bulunmadi (SZB icin z=0,56 ve p=0,81, PZB icin z=1,23 ve p=0,23, TZB icin z=0,89 ve p=0,5). WCZO toplam puanlari aile oykusu olan ve olmayan OKB gruplari icin tekrar degerlendirildi. Aile oykusu bulunan grupta WCZO toplam puan ortanca degeri 94,5 (min-maks:82-115), diger grubun ortanca degeri 96 (min-maks:86-109) idi ve gruplar arasinda istatistiksel olarak anlamli fark yoktu (p=0,463).

OKB grubunun klinik ozellikleri

OKB grubunda hastalik ortalama baslangic yasi 9,51 [+ or -] 1,77 idi ve hastalarin %40'i semptomlar baslamadan onceki bir ay icerisinde psikososyal bir stres etkeni ile karsilastiklarini belirtti. Hastalarin %48,6'si ailelerinin istegi ile, %45,7'si aile ve kendi istekleri ile, %5,7'si ise ogretmen yonlendirmesi ile tedavi basvurusunda bulundu.

Hastalarin %85,7'sinde obsesyon ve kompulsiyon birlikte bulunurken, %14,3'unde obsesyonun eslik etmedigi kompulsiyon vardi. OKB grubunun semptom dagilimi incelendiginde, en sik gorulen obsesyonlar sirasiyla kirlenme obsesyonu (%45,7), saldirganlik obsesyonu (%25,7), cinsel obsesyon (%11,4), dini obsesyon (%11,4), buyusel dusunce/batil inanc obsesyonu (%5,7) iken, en sik gorulen kompulsiyonlar yikama/temizleme kompulsiyonu (%45,7), kontrol etme kompulsiyonu (%34,3), siralama/ duzenleme kompulsiyonu (%28,6), diger kompulsiyonlar (%17,1), tekrarlayici torensel davranislar (%8,6) ve asiri buyusel dusunceler/batil davranislar (%8,6) idi.

OKB grubu komorbid psikiyatrik hastaliklar bakimindan degerlendirildiginde, hastalarin %71,4'unun ek psikiyatrik hastalik tanisinin bulundugu, en sik eslik eden bozukluklarin sirasiyla tik bozuklugu, dikkat eksikligi hiperaktivite bozuklugu (DEHB), yaygin anksiyete bozuklugu (YAB), ozgul fobi (OF), karsit olma karsi gelme bozuklugu (KOKGB), sosyal kaygi bozuklugu (SAB), depresif bozukluk, davranim bozuklugu (DB) ve enurezis oldugu goruldu.

WKET Puanlari

Wisconsin kart esleme testi (WKET) alt boyut puanlari Mann-Whitney U testi ile degerlendirildiginde gruplar arasinda toplam dogru, ilk kategoriyi tamamlama tepki sayisi, kurulumu surdurmede basarisizlik, ogrenmeyi ogrenme alt boyut puanlari disindaki puanlarda istatistiksel olarak anlamli fark oldugu goruldu. WKET alt boyut puanlarinin gruplar icin karsilastirilmasi Tablo 1'de sunulmustur.

Stroop Testi Puanlari

Karsilastirma gruplari, Stroop 1 ve 5 tamamlama suresi puanlari icin analiz edildiginde, OKB grubunun Stroop 5 tamamlama suresi puanlari acisindan kontrol grubuna gore anlamli duzeyde daha uzun surede tamamladiklari saptandi (Tablo 1).

SPT Puanlari

Surekli performans testi (SPT) atlama ve hatali basma sayilari gruplar arasinda anlamli fark gosterdi. OKB grubu kontrol grubuna gore her iki puan turunden istatistiksel olarak anlamli duzeyde daha yuksek puan aldi (Tablo 1).

OKB'de Aile Oykusu bulunmasi ve Noropsikolojik Ozellikler

Hasta grubu birinci ve ikinci derece yakinlarinda OKB oykusu bulunup bulunmamasina gore gruplandirildiktan sonra noropsikolojik test sonuclari yeniden degerlendirildi. Aile oykusu pozitif olan grup, WKET toplam perseveratif tepki sayisi (p=0,049*), toplam perseveratif hata sayisi (p=0,017*), SPT gereken yerde basmama (p=0,02*), SPT basilmayacak yerde basma (p=<0,001*) puanlari bakimindan daha kotu performans gosterirken, Stroop-1 ve Stroop-5 tamamlama sureleri bakimindan gruplar arasinda fark bulunmadi (p=0,405, p=0,134).

Aile oykusunde OKB bulunan OKB grubunun yas ortalamasi aile oykusu olmayan OKB grubundan anlamli duzeyde kucuk oldugundan, iki grup arasinda fark tespit edilen noropsikolojik ozellikler icin yas etkisi Spearman korelasyon katsayisi kullanilarak kontrol edildi. SPT basilmayacak yerde basma (p=0,00, rho=(-0,519)), SPT gereken yerde basmama puanlari (p=0,037, rho=(-0,355)) yas ile negatif korelasyon gosterirken, WKET toplam perseveratif tepki sayisi (p=0,135, rho=(-0,257)) ve toplam perseveratif hata sayisi (p=0,063, rho=(-0,317)) yas ile iliskili bulunmadi.

Coklu Regresyon Analizi

Calismamizda psikometrik testlerden SPT basilmayacak yerde basma, gereken yerde basmama puanlari ile yas arasinda negatif korelasyon saptandi. Aile oykusu bulunan OKB grubunda ortalama yasin aile oykusu bulunmayan OKB grubundan kucuk olmasi ve ayni zamanda yas ile negatif korelasyon gosterdigi belirlenen alt puanlar bakimindan iki grup arasinda istatistiksel olarak anlamli fark bulunmasi nedeniyle, degiskenlerin test sonuclari uzerine etkisini kontrol etmek icin coklu regresyon analizi kullanildi. SPT basilmayacak yerde basma, SPT gereken yerde basmama icin etkili olabilecek faktorler kullanilarak (aile oykusu varligi, yas, DEHB ve Tik Bozuklugu komorbiditesi) iki model olusturuldu. Her iki coklu regresyon modeli icin istatistiksel olarak anlamli sonuclar elde edildi. Ailede OKB oykusu bulunmasinin, SPT gereken yerde basmama ve SPT basilmayacak yerde basma puanlari uzerine istatistiksel olarak onemli duzeyde etki eden tek faktor oldugu goruldu (Tablo 2, 3).

DEHB Komorbiditesi ve Noropsikolojik Test Sonuclari OKB grubunda 9 kiside (%25,7) DEHB komorbiditesi vardi. DEHB'nin noropsikolojik testler uzerine olasi etkisini dislamak amaciyla, bu hastalar analizden cikarildiktan sonra istatistiksel olarak anlamli bulunan veriler yeniden degerlendirildi. DEHB'li olgularin analizden cikarilmasi sonuclari etkilemedi. Sonuclar Tablo 4'de ozetlendi.

Tik Bozuklugu Komorbiditesi ve Noropsikolojik Test Sonuclari OKB grubunda 10 kiside (%28,6) Tik bozuklugu komorbiditesi vardi. Tik bozuklugunun noropsikolojik testler uzerine olasi etkisini dislamak amaciyla, bu hastalar analizden cikarildiktan sonra istatistiksel olarak anlamli bulunan veriler yeniden degerlendirildi. Stroop-5 tamamlama suresi disindaki anlamliliklar olgularin analizden cikarilmasindan sonrada devam etti. Sonuclar Tablo 5'de sunuldu.

Hastalik Siddeti, Topam Suresi ve Noropsikolojik Test Sonuclari Hasta grubu icin hastalik siddetini belirlemek amaciyla kullanilan Cocuklar icin Yale Brown Obsesyon ve Kompulsiyon olcegi toplam puani ile istatistiksel olarak onemli bulunan noropsikolojik test sonuclari arasinda iliski olup olmadigi Spearman korelasyon katsayisi kullanilarak degerlendiridi. Hastalik siddeti ile WKET tamamlanan kategori sayisi arasinda istatistiksel olarak anlamlilik gosteren negatif korelasyon bulundu (p=0,34, rho= (-0,358)). Hastalik suresi ile noropsikoloijk test sonuclari arasinda ise anlamli korelasyon bulunmadi.

Tartisma

Bu calisma, Cocukluk Cagi Baslangicli OKB tanisi konan cocuk ve ergenler ile klinik acidan herhangi bir psikopatolojisi olmayan cocuk ve ergenleri sosyodemografik, klinik ve noropsikolojik ozellikleri bakimindan karsilastiran, ailede OKB oykusu bulunmasinin klinik, noropsikolojik ozellikler uzerindeki olasi etkisini inceleyen, noropsikolojik islevlerdeki bozukluk ile hastalarin klinik bulgulari arasindaki iliskiyi arastiran kesitsel bir calismadir.

Arastirmamizda dikkat ve yurutucu fonksiyonlari degerlendirmek uzere uc noropsikolojik test kullanilmistir. Bunlar Wisconsin Kart Esleme Testi, Stroop Testi ve Surekli Performans Testidir. WKET'nin olctugu ozellikler acisindan literaturde degisik gorusler bulunmaktadir. Bu ozellikler arasinda "soyut irdeleme", "kavram olusturma", "kavramsal irdeleme", "ozellik belirleme", "calisma bellegi", "yonetici islevler" ve "dikkat" bulunmaktadir. Yapilan faktor analiz calismalarina gore WKET alt puanlari 3 faktor altinda toplanmaktadir; 1. Faktor perseverasyon egilimi, 2. Faktor kavramsallastirma\irdeleme olarak nitelendirilirken 3. Faktor'un varyansin kucuk bir bolumunu acikladigi ve soz konusu puanlar arasinda da anlamli korelasyonlar bulunmadigi bildirilmektedir (31). WKET'de perseveratif tepki sayisinin fazla olmasi, dogru olmayan yaniti baskilayamama ile iliskilendirilir, bu da kisinin eski kurulumu surdurmede israr etmesine yol acar (32). Andres ve arkadaslari 2008 yilinda, 7-18 yas araliginda komorbiditesi olmayan OKB tanili 29 hasta ile 22 saglikli kontrolu eslestirdikleri calismada, WKET'nin bazi parametrelerinde (tamamlanan kategori sayisi, hata puani, perseverasyonlar) tedavi oncesi donemde hastalarin anlamli duzeyde bozulma gosterdigini belirtmislerdir (15). Shin ve arkadaslari ise 6-16 yas araliginda, 17 OKB, 25 DEHB, 21 Tik Bozuklugu tanili hasta ve 23 saglikli kontrol ile yaptiklari arastirmada, OKB ve DEHB grubu WKET'de saglikli kontrol grubuna gore "tamamlanan kategori sayisi", "toplam yanlis sayisi" puanlarinda daha kotu performans gosterirken, OKB grubunun ortalama perseveratif hata skorlari depresyon ve saglikli kontrol grubundan yuksek bulmustur (33). Bunun yaninda OKB tanili cocuk ve ergenlerde WKET kullanan ve hasta grup ile saglikli kontroller arasinda fark bulmayan calismalarda vardir (18,34). Ancak bu calismalarin hemen hicbirisinin orneklem grubu OKB'nin baslangic donemini (cocukluk ya da eriskin baslangic) belirtmemektedir. Bizim sonuclarimiz hastalarin perseverasyon egilimi gosteren alt puanlarda daha kotu performans gosterdikleri yonunde veriler sunan arastirmalar ile uyumlu bulunmustur. Katilimcilarimizin sadece cocukluk cagi baslangicli OKB tanili bireyler oldugu goz onunde bulunduruldugunda, daha ozgul bir grupta ulasilan bu sonuclarin, hastaligin henuz gelisimini tamamlamamis santral sinir sistemi ve erken donemde yurutucu fonksiyonlar uzerindeki olumsuz etkilerini gostermesi bakimindan onemli oldugu soylenebilir. Eriskin hastalar ile yapilmis bazi calismalar toplam hata (35), perseveratif hata (36) ve tamamlanan kategori sayisinda (37) belirgin bozulma oldugunu bildirirken, diger bazi calismalarin sonuclari bunlari desteklememektedir (38,39). Cocuklukta baslayan OKB'nin eriskin donemde yaklasik %40 oraninda devam ettigi yazin bilgisinden yola cikarak (40), sonraki calismalarda cocukluk cagi baslangicli OKB olgularinin eriskin donemde, noropsikolojik testler ile hastaligin klinik olarak devam ettigi ve etmedigi gruplar icin ayri ayri degerlendirilmesi, gelisimsel surecte bozuklugun kalici defisitlere neden olup olmadigini aciklamaya yonelik onemli bilgiler sunabilir. Diger taraftan calismamizda, kavramsallastirma/irdelemeyi gosteren alt puanlardan sadece kavramsal duzey tepki yuzdesi icin iki grup arasinda fark bulunmasi, bu faktor altinda toplanan diger alanlarda fark olmamasi bize bu sonucun anlamli olmayabilecegini dusundurmustur. Literatur incelendiginde OKB tanili bireylerin kurulumu surdurmede basarisizlik gosterdikleri yonunde verilere rastlanmakla birlikte (33),

calismamizda boyle bir sonuca ulasilmadi.

Stroop testi temelde zamana ve verilen ise bagli olarak "dikkatin yogunlastirilmasi ve surdurulebilmesini", "araya karisan bozucu uyaranlara karsi direnebilmeyi", "uygunsuz uyaranlari ve uygunsuz tepki egilimlerini durdurup bastirabilmeyi" deger lendirir. Stroop testi TBAG formunun olctugu en gecerli ozelligin bozucu etki (Ikinci karttaki renklerin soylendigi besinci bolum) oldugu belirtilir. Bozucu etki altinda kurulumu surdurmede bozulmanin ozellikle orbitofrontal korteks (OFK) hasari ile iliskili oldugu ifade edilir. Testin ayrica dikkati yansitan okuma hizi (birinci karti tamamlama suresi) ve renk soylemeyi (ucuncu ve dorduncu kartlari tamamlama suresi) degerlendirdigi bildirilmektedir (41). Arastirmamizda Stroop-1 ve Stroop-5 tamamlama sureleri degerlendirildi ve Stroop-5 tamamlama suresi bakimindan hasta grubu kontrol grubundan anlamli farklilik gosterdi. Literatur incelendiginde, durtu ve dusunce kontrolu mekanizmalarinda bozulma olmasini, OKB patofizyolojisi acisindan bilissel davranisci model icin temel bozulma olarak esas alan yayinlarin bulundugu, bu kapsamda Stroop testinin bilissel inhibisyon sureclerini degerlendirmede kullaniminin onerildigi gorulur (42). OKB tanili cocuk ve ergenlerde tedavi oncesi ve sonrasi norokognitif ozellikleri arastiran bir calismada, tedavi almamis OKB tanili bireylerin Stroop testinde otomatik yanit inhibisyonu kontrol grubundan kotu bulunmus ve tedavi sonrasi gruplar arasinda fark tespit edilmedigi bildirilmistir (15). Beers ve arkadaslari, 21 OKB olgusu (yas ortalamasi: 12,3) ve 21 saglikli kontrol grubunu (yas ortalamasi 12,2) karsilastirdiklari calismada, Stroop testinde OKB grubunun kelime okuma ve renk adlandirma puanlari bakimindan daha kotu performans gosterdiklerini belirtmistir (34). Chamberlain ve arkadaslari ise, OKB tanisi olan bireylerin hastaliktan etkilenmemis birinci derece akrabalarini saglikli kontrollerle karsilastirmis ve yanit inhibisyonunun OKB icin bir endofenotip olabilecegini belirtmistir (14). Bu verilerin yaninda OKB tanili cocuk ve ergenlerde bilissel inhibisyon sureclerinde bozulma olmadigini bildiren yayinlar da vardir (43,44).

SPT temel olarak "dikkatin surdurulebilme" yetisini olcer ve uyaran akisi icinde rastgele meydana gelen degisikliklerin izlenebilmesi esasina dayanir. Kacirilan hedefler dikkatsizligin, yanlis alarmlar, diger bir deyisle basilmayacak yerde basmalar durtuselligin gostergesi olarak degerlendirilir (28). Calismamizda hasta grubu atlama skoru ve hatali basma skoru alt puanlarinda saglikli kontrollerden istatistiksel olarak anlamli farkliliklar elde edilmistir. Shin ve arkadaslari 6-16 yas araliginda 106 cocuk ve ergenle yaptiklari arastirmada OKB grubunda SPT sonuclarini saglikli kontrollerden farkli bulmadi (33). Bu sonuclara karsin Wooley ve arkadaslari, kismi remisyonda olan 10 OKB tanili adolesan ile 9 saglikli bireyi, islevsel Manyetik Rezonans Goruntuleme (fMRG) yontemi kullanarak, inhibitor kontrol gerektiren uc farkli gorev sirasinda karsilastirdiklari calismalarinda, OKB'li grupta "dur" gorevi sirasinda sag orbitofrontal korteks, talamus ve bazal gangliada, "yetersiz inhibisyon" durumunda ise mesial frontal bolge aktivitesinde azalma gosterdiklerini belirledi. Gorev degistirme ve bozucu etkinin baskilanmasi frontal, temporoparietal ve serebellar bolgelerdeki aktivasyonun surdurulmesi ile iliskili bulundu. OKB'de motor inhibisyon icin gerekli frontostriatotalamik beyin bolgelerinde bozulma oldugu, temporoparietal ve frontoserebellar dikkat yolaklarindaki bozulmanin ise inhibisyonun daha cok bilissel sureclerini icerdigi ifade edildi (45). Bizim sonuclarimiz OKB tanili bireylerde motor inhibisyon sureclerinde bozulma oldugu yonundeki verilerle uyum gosterdi.

OKB grubu kendi icinde ailede hastalik oykusu olup olmamasina gore noropsikolojik test sonuclari icin karsilastirildiginda, Stroop testi puanlarinda herhangi bir fark tespit edilmezken, WKET toplam perseveratif tepki sayisi, toplam perseveratif hata sayisi ve SPT gereken yerde basmama, SPT basilmayacak yerde basma puanlari bakimindan aile oykusu olan grubun daha kotu performans gosterdigi belirlendi. Menzies ve arkadaslari, 31 OKB tanili birey ve hastaliktan etkilenmemis 31 birinci derece akrabayi saglikli kontroller ile karsilastirdiklari arastirmada, "dur" gorevi sirasinda OKB tanili hastalar ve yakinlarinin yanit inhibisyonu bakimindan saglikli kontrollere gore gecikmis tepki gosterdiklerini bildirmislerdir. Hasta ve yakinlarinda saptanan davranissal inhibisyondaki bozulma, orbitofrontal, sag inferior frontal bolgelerdeki azalmis gri madde hacmi ile ve singulat, parietal, striatal bolgelerde ise artmis gri madde hacmi ile onemli duzeyde iliskili bulunmustur. Bu MRG bulgulari, OKB icin inhibisyon gorevlerine iliskin onerilen endofenotipik ozelligin olasi anatomik bolgeleri olarak yorumlanmistir (46). Bir baska arastirmada ise, 35 cift OKB probandindan hasta ve hastaliktan etkilenmemis akrabasi, 31 cift OKB probandinda olmayan saglikli kontrol ve akrabasi ile Hanoi kulesi, Iowa kumar testi, WKET kullanilarak noropsikolojik ozellikleri bakimindan karsilastirilmistir. OKB tanili bireyler karar verme, planlama ve bilissel esneklik alanlarinda yetersizlik gosterirken, OKB probandinda olan yakinlari saglikli kontrol probandinda bulunanlardan her uc testte de daha zayif performans sergilemistir. Bu bulgular, arastirmacilar tarafindan yurutucu fonksiyon bozuklugunun OKB icin endofenotip olabilecegi, karar verme ve planlama sorunlarinin OKB probandinda bulunan ailelerde kumelendigi ve OKB'nin kalitsal komponentine isaret ettigi seklinde yorumlanmistir (47). Bizim calismamizin sonuclari, aile oykusu bulunan OKB tanili bireylerin onceki davranista israr etme tutumlarinin daha fazla, dikkati surdurme ve motor inhibisyonu saglama yetilerinin ise daha az olabilecegini dusundurdu. Onceki arastirmalarda ifade edilen genetik yuklulugun hastaliktan etkilenmemis kisilerde bile noropsikolojik bozulmalara yol actigi bilgisinden yola cikarak, OKB tanili bireylerde aile oykusu varliginin daha fazla bilissel bozulmaya neden oldugu soylenebilir.

Sonuc olarak, gunumuzde en fazla kabul goren sekliyle Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kortikostriatotalamokortikal yolakta islevsel patoloji olmasi nedeniyle gelistigi dusunulen bir hastaliktir. Ozellikle orbitofrontal-limbik-bazal gangliyon disfonksiyonu uzerinde durulmakla birlikte, OKB tanili bireylerde belirlenen dikkati kaydirma gorevinde basarisizligin dorsolateral ve ventrolateral prefrontal korteks ile iliskili oldugu ve OKB'de gorulen bilissel sorunlarin yalnizca orbitofrontal-limbik-bazal gangliyon dongusundeki bozulma ile aciklanamayacagi belirtilir (48). Ayrica orbitofrontal korteks (OFK), anterior singulat korteks (ASK) ve dorsolateral prefrontal korteks (DLPFK) bolgelerinin karar vermede onemli rol oynadigi, bu yolaklardaki bozulma sonucu OKB'de odul degerlendirme, hata saptanma ve davranisi planlanma yetilerinin aksadigi, buna bagli olarak bazal gangliyon aktivitesinde artma ile anormal davranis yanitinin siklastigi ifade edilir (49). Bataryamizdaki noropsikolojik testlerden WKET'nin ozellikle DLPFK bolgesine duyarli bir frontal lob testi oldugu dusunulur (201). Stroop testi ise bir bozucu etki altinda kurulumu surdurmeden sorumlu OFK basta olmak uzere ASK, sag DLPFK, sag lateral prefrontal korteks ile iliskilendirilir (41). SPT'nin sol taraf daha baskin olmak uzere mesial frontal korteks ile iliskili oldugu vurgulanir (50). Calismamizda kullanilan WKET, Stroop testi ve SPT verileri butuncul olarak incelendiginde, cocukluk cagi baslangicli OKB tanili hastalarin yurutucu islevler, surdurulen dikkat, motor inhibisyon gorevlerinde bozulma oldugu ve bu bulgularin OKB icin tanimlanan noroanatomik model ile uyumluluk gosterdigi sonucuna varilir.

Kisitliliklar

Oncelikle hasta sayimizin gorece yetersizligi nedeniyle semptom profillerine gore alt gruplarin olusturulamamasi ve farkli obsesyon-kompulsiyon belirti kumelerinin noropsikolojik test sonuclari ve klinik ozelliklerle iliskisinin degerlendirilememis olmasi belirtilebilir. Ileriki arastirmalarda daha fazla katilimci ile, klinik olarak heterojen dogasi olan bu bozuklugun, belirlenen noropsikolojik defisitleri etkileyen ozellikli gruplar icerip icermedigi incelenebilir. Diger onemli kisitlilik ise, hasta bireylerin ebeveynleri degerlendirilirken DSM-IV kriterleri goz onune alinarak klinik tani konulmus olmasi, yapilandirilmis veya yari yapilandirilmis gorusme yontemi kullanilmamasi, hastalarin ikinci derece akrabalarina iliskin bilgilere oykude sorgulanarak dolayli olarak ulasilmasidir. Cocukluk cagi baslangicli OKB icin bilinen yuksek komorbidite oranlari nedeniyle calismamizda ek tanilarin bazilari dislanamadi. Bu onemli kisitliligi gidermek amaciyla noropsikolojik testler uzerine etkili olabilecek bazi degiskenler istatistiksel olarak kontrol edildi. Orneklemimizin %29,9'unda stimulan veya stimulan olmayan dikkat artirici ilac kullanimi bulunmasi ve hastalara noropsikolojik testlerin tedavi alirken uygulanmasinin bazi noropsikolojik ozelliklerin ortaya cikmasini engellemis olabilecegi dusunuldu. Ayrica calismamizda dikkat ve yurutucu islevleri incelemek uzere uc noropsikolojik test kullanildi. Sonraki arastirmalarda daha genis noropsikolojik test bataryalari ile sonuclarin desteklenmesi, bellek, calisma bellegi ve sosyal bilis gibi alanlarin incelenmesi cocukluk cagi baslangicli OKB icin farkli ozellikler ortaya koyabilir.

Doi: 10.5152/npa.2014.6862

Kaynaklar

(1.) American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. American Psychiatric Press. Washington DC, 2000.

(2.) Rasmussen SA, Eisen JL. Clinical and epidemiological features of obsessive-compulsive disorder. In MA. Jenike L, Baer WE. Minichiello (eds.).Obsessive-compulsive disorder: Practical management. 1998; pp. 12-43. St.Lous: Mosby.

(3.) Valeni-Basile LA, Garrison CZ, Waller JL, McKeown RE, Addy CL, Cuffe SP Frequency of obsessive-compulsive disorder in a com munity sample of young adolescent. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1994; 33:782-791. [CrossRef]

(4.) Karla SK, Swedo SE. Children with obsessive-compulsive disorder: are they just 'little adults'S J. Clin. Invest. 2009; 119:737-746. [CrossRef]

(5.) Van Grootheest DS, Catch DC, Beekman AT and Boomsma DI. Twin studies on obsessive-compulsive disorder: a review. Twin Res Hum Genet 2005; 8:450-458. [CrossRef]

(6.) Rauch SL, Cora-Locatelli G, Greenberg BD. Pathogenesis of obsessive- compulsive disorder. In: Stein DJ, Hollander E.(eds). Texbook of Anxiety Disorders. Washington DC: American Psychiatric Publishing. 2002; 191-206.

(7.) Bhattacharyya S, Prasanna CLN, Khanna S, Reddy YCJ, Sheshadri S. A family genetic study clinical subtypes of obsessive-compulsive disorder. Psychiatry Genet 2005; 15:175-180. [CrossRef]

(8.) Huey ED, Zahn R, Krueger F, Moll J, Kapogiannis D, Wassermann E, Grafman J. A psychological and neuroanatomical model of obsessive-compulsive disorder. The Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences 2008; 20:309-408. [CrossRef]

(9.) Maia VT, Cooney ER, Peterson BS. The neural bases of obsessive-compulsive disorder in children and adults. Development and Psychopathology 2008; 1251-1283. [CrossRef]

(10.) Bradshaw JL, Sheppard DM. The neurodevelopmental frontostriatal disorders: Evolutionary adaptiveness and anomalous lateralization. Brain and Language 2000; 73: 297-320. [CrossRef]

(11.) Carter CS, MacDonald AM, Botvinick MM, Ross LL, Stenger VA, Noll D, Cohen JD. Parsing executive processes: Strategic vs. evaluative functions of the anterior cingulate cortex. Proc Natl Acad Sci U S A 2000; 97:1944-1948. [CrossRef]

(12.) Saxena S, Brody Al, Schwartz JM, Baxter LR. Neuroimaging and frontal-subcortical circuitry in obsessive-compulsive disorder. Br J Psychiatry 1998; 173:26S-37S.

(13.) Schultz RT, Evans DW, Wolf M. Neuropsychological models of childhood obsessive compulsive disorder. Child and Psychiatric Clinics of North America 1999; 8:513-531.

(14.) Chamberlain SR, Fineberg NA, Menzies LA, Blackwell A, Bullmore ET. Robbins TW, Sahakian BJ. 2007b. Impaired cignitive flexibility and motor inhibition in unaffected first degree relatives of patients with obsessive-compulsive disorder. American Journal of Psychiatry 2007; 164:335-338. [CrossRef]

(15.) Andres S, Lazaro L, Salamero M, Boget T, Penades R, Castro-Fornieles J. Changes in cognitive dysfunction in children and adolescent with obsessive-compulsive disorder after treatment. J Psychiatric Research 2008; 42:507-514. [CrossRef]

(16.) Kuelz AK, Hohagen F, Voderholzer U. Neuropsychological performance in obsessive-compulsive disorder: a critical review. Biol Psychol 2004; 65:185-236. [CrossRef]

(17.) Gladstone M, Carter AS, Schultz RT ve ed. Neuropsychological functioning of children affected with Tourette syndrome and obsessive-compulsive disorder. J Clin Exp Neuropsychol 1993; 15:70.

(18.) Cox CS, Fedio IT Rapoport JL. Neuropsychological testing of obsessive- compulsive adolescents. In: Rapoport JL, editor. Obsessive-compulsive disorder in children and adolsecent. Washington(DC): American Psychiatric Press 1989; p. 73-85.

(19.) Delorme R, Gouse V, Roy I, Trandafir A, Mathieu F, Mouren Simeoni MC, Betancur C, Leboyer M. Shared executive dysfunctions in unaffected relatives of patients with autism and obsessive-compulsive disorder. European Psychiatry 2007; 2:32-38. [CrossRef]

(20.) Kaufman J, Birmaher B, Brent D, Rao U, Flynn C, Moreci IT Williamson D, Ryan N. Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL): initial reliability and validity data. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1997; 36:980. [CrossRef]

(21.) B Gokler, F Unal, B Pehlivanturk, EC Kultur, D Akdemir, Y Taner. Okul cagi cocuklari icin duygulanim bozukluklari ve sizofreni gorusme cizelgesi-simdi ve yasamboyu sekli-Turkce uyarlamasinin gecerlik ve guvenirligi. Cocuk ve Genclik Ruh Sagligi Dergisi 2004; 11:109-116.

(22.) Yucelen Erkal G, Arman Rodopman A, Topcuoglu V, Fisek G, Yazgan MY. Cocuklar icin Yale-Brown Obsesif Kompulsif Olcegi Gecerlilik Guvenilirlik Calismasi. 12. Ulusal Cocuk ve Ergen Psikiyatrisi Kongresinde poster olarak sunulmustur. Istanbul. 2002.

(23.) Dereboy C, Senol S, Sener S. Conner's anababa derecelendirme olcegi uyarlama calismasi. X. Ulusal Psikoloji Kongresi, Ankara 1998.

(24.) Oy B. Cocuklar icin depresyon olcegi gecerlik guvenlik calismasi. Turk Psikiyatri Dergisi 1991; 2:132-137.

(25.) Zaimoglu S, Rodopman A, Sabuncuoglu O. Yale Genel Tik Agirligini Derecelendirme Olceginin guvenilirlik calismasi. Sunum. 5. Ulusal Cocuk ve Ergen Psikiyatrisi Kongresi, Ankara, 1995.

(26.) Heaton RK, Chelune GJ, Talley JL, Kay GG, Curttis CG. Wisconsin card sorting test manual: Revised and expanded. Florida: Psycological Assesment Resources, 1993.

(27.) Karakas S. Bilissel fonksiyonlarin degerlendirilmesinde noropsikolojik testler. Turk Noroloji Dergisi. 2002; 8:61-69.

(28.) Corkum PV, Siegel LS. Is the Continuous test a voluable research tool for use with children with ADHDS J Child Psycho Psychiatr 1993; 34:1217-1239. [CrossRef]

(29.) Wechsler D. WISC-R, manual for the Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised. New York (US): Psychological Corporation; 1974.

(30.) Savasir I, Sahin N. Wechsler cocuklar icin zeka olcegi (WISC-R) el kitabi. Ankara: Turk Psikologlar Dernegi Yayinlari; 1995.

(31.) Karakas S, Eski R, Baser E. Turk kulturu icin standardizasyonu yapilmis bir noropsikolojik testler toplulugu. BILNOT Bataryasi. 32. Ulusal Noroloji Kongresi Kitabi. 1996; Istanbul, Ufuk Matbaasi.

(32.) Sanz M, Molina V, Calcedo A. The Wisconsin Card Sorting Test and the assessment of frontal function in obsessive-compulsive patients: An event-related potential study. Cognitive Neuropsychiatry 2001; 6:109-129. [CrossRef]

(33.) Shin MS, Choi H, Kim H, Hwang JW, Kim BN, Cho SC. A study of neuropsychological deficit in children with obsessive-compulsive disorder. Eur Psychiatry 2008; 23:512-520. [CrossRef]

(34.) Beers SR, Rosenberg DR, Dick EL, Williams T, O'Hearn KM, Birmaher B, Ryan CM. Neuropsychological study of frontal lobe function in psychotropic-naive children with obsessive-compulsive disorder. American Journal of Psychiatry. 1999; 157:1182-1183.

(35.) Gambini O, Abbruzzese M, Scarone S. Smooth-pursuit and saccadic eye-movements and Wisconsin Card Sorting Test performance in obsessive-compulsive disorder. Psychiatry Research 1993; 48:191-200. [CrossRef]

(36.) Head D, Bolton D, Hymas N. Deficit in cognitive shifting ability in patients withobsessive-compulsive disorder. Biological Psychiatry 1989; 25:929-937. [CrossRef]

(37.) Hymas N, Lees A, Bolton D, Epps K, Head D. The neurology of obsessional slowness. Brain 1991; 114:2203-2233. [CrossRef]

(38.) Cavallaro R, Cavedini IT Mistretta P Basal-corticofrontal circuits in schizophrenia and obsessive-compulsive disorder: A controlled, double dissociationstudy. Biological Psychiatry. 2003 ;54:437-443. [CrossRef]

(39.) Roth R M, Baribeau J, Milovan DL, O'Connor K. Speed and accuracy on tests of executive function in obsessive-compulsive disorder. Brain and Cognition 2004; 54:263-265. [CrossRef]

(40.) Stewart SE, Geller DA, Jenike M, Pauls D, Shaw D, Mullin B, Faraone SV. Long-term outcome of pediatric obsessive-compulsive disorder: a meta-analysis and qualitative review of the literature. Acta Psychiatry Scand 2004; 110:4-13. [CrossRef]

(41.) Karakas S, Erdogan E, Sak L, Soysal S, Ulusoy T, Ulusoy IY, Alkan S. Stroop Testi TBAG Formu: Turk kulturune standardizasyon calismalari, guvenirlik ve gecerlik. Klinik Psikiyatri 1999; 2:75-88.

(42.) Chambelain SR, Fineberg NA, Blackwell AD, Robbins TW, Sahakian BJ. Motor inhibition and cognitive flexibility in obsessive-compulsive disorder and trichotillomania. American Journal of Psychiatry 2006; 163:1282-1284. [CrossRef]

(43.) Andres S, Boget T, Lazaro L, Penades R, Morer A, Salamero M, Castro- Fornieles J. Neuropsychological performance in children and adolescent with obsessive-compulsive disorder and influence of clinical variables. Biological Psychiatry 2007; 61:946-951. [CrossRef]

(44.) Chang WS, McCracken J, Piacentini CJ. Neurocognitive correlates of child obsessive compulsive disorder and Tourette syndrome. Journal of clinical and experimental neuropsychology. 2007; 29:724-733. [CrossRef]

(45.) Wooley J, Heyman I, Brammer M, Frampton I, McGuire PK, Rubia K. Brain activation in paediatric obsessive-compulsive disorder during tasks of inhibitory control. The British Journal of Psychiatry 2008; 192:25-31. [CrossRef]

(46.) Menzies L, Achard S, Chamberlain SR, Fineberg N, Chen CH, Campo N, Sahakian BJ, Robbins TW, Bullmore E. Neurocognitive endophenotypes of obsessive-compulsive disorder. Brain 2007; 130:3223-3236.[CrossRef]

(47.) Cavedini P Zorzi C, Piccinni M, Cavallini MC, Bellodi L. Executive dysfunctions in obsessive-compulsive patients and unaffected relatives: searching for a new intermediate phenotype. Biol Psychiatry 2010; 67:1178-1184. [CrossRef]

(48.) Nagahama Y, Okada T, Katsumi Y, Hayashi T, Yamauchi H, Oyanagi C, Konishi J, Fukuyama H, Shibasaki H. Dissociable mechanisms of attentional control within the human prefrontal cortex. Cerebral Cortex 2001; 11:85-92. [CrossRef]

(49.) Westenberg HGM, Fineberg NA, Denys D. Neurobiology of obsessive-compulsive disorder: Serotonin and beyond. CNS Spectrums 2007; 12:14-27.

(50.) Rezai K, Andersen NC, Aliger R, Cohen G, Swayze G, O'Leary S. The neuropsychology of the prefrontal korteks. Archives of Neurology 1993; 60:636-642. [CrossRef]

Saliha BAYKAL [1], Koray KARABEKIROGLU [2], Ahmet SENSES [3], Melih Nuri KARAKURT [4], Tulay CALIK [2], Murat YUCE [2]

[1] Dumlupinar Universitesi Evliya Celebi Egitim ve Arastirma Hastanesi, Cocuk Psikiyatrisi Klinigi, Kutahya, Turkiye

[2] Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi, Cocuk Psikiyatrisi Klinigi, Samsun, Turkiye

[3] Isparta Kadin Dogum ve Cocuk Hastaliklari Hastanesi, Cocuk Psikiyatrisi Klinigi, Isparta, Turkiye

[4] Diyarbakir Kadin Dogum ve Cocuk Hastaliklari Hastanesi, Cocuk Psikiyatrisi Klinigi, Diyarbakir, Turkiye
Tablo 1. Karsilastirma gruplarinin WKET, Stroop ve SPT
alt boyut puanlarinin karsilastirilmasi

                          OKB grubu    Kontrol Ortanca
                           Ortanca       (min-maks)
                         (min-maks)

Toplam tepki sayisi          128             95
                          (80-128)        (72-128)
Toplam dogru sayisi          76              73
                           (51-90)        (60-100)
Toplam yanlis sayisi         47              25
                           (13-77)         (10-56)
Toplam perseveratif          28              14
  tepki sayisi             (6-55)          (6-37)
Toplam perseveratif          20              12
  olmayan tepki sayisi     (7-38)          (4-45)
Toplam perseveratif          24              12
  hata sayisi              (3-45)          (6-33)
Tamamlanan kategori           4               6
  sayisi                    (1-6)           (3-6)
Perseveratif hata           18,7            11,7
  yuzdesi                (6,8-35,1)       (7-25,7)
Ilk kategori tamamlama       12              12
  tepki sayisi             (10-55)         (10-41)
Kavramsal duzey             53,1            72,4
  tepki yuzdesi          (17,1-81,2)    (17,7-84,7))
Kurulumu surdurmede           2               1
  basarisizlik              (4-4)          (0-11)
Ogrenmeyi ogrenme           -1,5            -0,6
  puani                  (-179-10,3)     (-14,9-5,7)
Stroop-1 tamamlama          10,24           9,71
  suresi                 (7,3-15,2)      (6,8-14,3)
Stroop-5 tamamlama          30,72           27,16
  suresi                 (17,9-55,9)      (19-37,9)
SPT gereken yerde             3               1
  basmama                  (0-16)           (0-7)
SPT basilmayacak              9               3
  yerde basma              (1-33)          (0-13)

                           z        p

Toplam tepki sayisi       4,0    <0,001 *
Toplam dogru sayisi       0,1      0,92
Toplam yanlis sayisi     4,73    <0,001 *

Toplam perseveratif      4,64    <0,001 *
  tepki sayisi
Toplam perseveratif      4,26    <0,001 *
  olmayan tepki sayisi
Toplam perseveratif      4,25    <0,001 *
  hata sayisi
Tamamlanan kategori      4,31    <0,001 *
  sayisi
Perseveratif hata        4,44    <0,001 *
  yuzdesi
Ilk kategori tamamlama   1,178    0,239
  tepki sayisi
Kavramsal duzey          4,42    <0,001 *
  tepki yuzdesi
Kurulumu surdurmede      0,71     0,474
  basarisizlik
Ogrenmeyi ogrenme        1,15     0,248
  puani
Stroop-1 tamamlama       1,903    0,057
  suresi
Stroop-5 tamamlama       2,719    0,007 *
  suresi
SPT gereken yerde        3,259    0,001 *
  basmama
SPT basilmayacak         3,954   <0,001 *
  yerde basma

WCST: Wisconsin kart esleme testi; SPT:Surekli performans testi

Tablo 2. SPT basilmayacak yerde basma puanlari uzerine
etkili olabilecek faktorler arasinda yapilan coklu
regresyon analiz sonuclari

Degisken          Parametre   Standart    Beta      t         p
                     (B)        Hata

Sabit              43,543      7,327              5,943     0,000
Ailede OKB         -10,651     3,188     -0,525   -3,341   0,002 *
  oykusu olmasi
Yas                -1,342      2,896     -0,065   -0,463    0,647
DEHB               -3,852      3,204     -0,166   -1,202    0,239
Tik Bozuklugu      -6,053      3,233     -0,270   -1,872    0,072

F(6,28)=6,942 [r.sup.3]=0,598

SPT: Surekli performans testi; OKB: Obsesif kompulsif bozukluk;
DEHB:Dikkat eksikligi hiperaktivite bozuklugu

Tablo 3. SPT gereken yerde basmama toplam puani uzerine
etkili olabilecek faktorler arasinda yapilan coklu
regresyon analiz sonuclari

Degisken          Parametre   Standart    Beta      t         p
                     (B)        Hata

Sabit               6,464      5,545              1,166     0,253
Ailede OKB         -4,692      1,993     -0,482   -2,355   0,026 *
  oykusu olmasi
Yas                -0,587      0,416     -0,260   -1,410    0,169
DEHB                3,761      1,840     0,338    2,044     0,50
Tik Bozuklugu       2,961      1,983     0,275    1,493     0,146

F(5,29)=2,454 [r.sup.3]=0,297

SPT:Surekli performans testi; OKB:Obsesif kompulsif bozukluk,
DEHB:Dikkat eksikligi hiperaktivite bozuklugu

Tablo 4. Kontrol grubu ve DEHB komorbiditesi olmayan OKB
grubunun noropsikolojik test sonuclarinin karsilastirmasi

                         DEHB'siz OKB N=26       Kontrol N=35
                         Ortanca (min-maks)   Ortanca (min-maks)

Toplam tepki sayisi             128                   95
                              (80-128)             (72-128)
Toplam yanlis sayisi             47                   25
                              (13-82)              (10-56)
Toplam perseveratif             30,5                  14
  tepki sayisi                 (6-60)               (6-37)
Toplam perseveratif              22                   12
  olmayan tepki sayisi         (7-38)               (4-45)
Toplam perseveratif              25                   12
  hata sayisi                  (3-53)               (6-33)
Tamamlanan kategori              4                    6
  sayisi                       (1-6)                (3-6)
Perseveratif hata               20,7                 11,7
  yuzdesi                    (7,5-41,4)            (7-25,7)
Kavramsal duzey                 51,1                 72,4
  tepki sayisi              (17,1-81,2)          (17,7-84,7)
Stroop-5 tamamlama              30,9                 27,1
  suresi                    (19,2-52,5)           (19-37,9)
SPT gereken yerde               3,5                   1
  basmama                      (0-22)               (0-7)
SPT basilmayacak                7,5                   3
  yerde basma                  (1-33)               (0-13)

                          z        p

Toplam tepki sayisi      3,68   <0,001 *
Toplam yanlis sayisi     4,44   <0,001 *
Toplam perseveratif      4,48   <0,001 *
  tepki sayisi
Toplam perseveratif      4,25   <0,001 *
  olmayan tepki sayisi
Toplam perseveratif      3,96   <0,001 *
  hata sayisi
Tamamlanan kategori      4,28   <0,001 *
  sayisi
Perseveratif hata        4,28   <0,001 *
  yuzdesi
Kavramsal duzey          4,22   <0,001 *
  tepki sayisi
Stroop-5 tamamlama       2,22    0,027 *
  suresi
SPT gereken yerde        3,17    0,001 *
  basmama
SPT basilmayacak         3,19    0,001 *
  yerde basma

SPT:Surekli performans testi; DEHB:Dikkat eksikligi hiperaktivite
bozuklugu; OKB:Obsesif kompulsif bozukluk

Tablo 5. Kontrol grubu ve Tik bozuklugu komorbiditesi
olmayan OKB grubunun noropsikolojik test sonuclarinin
karsilastirmasi

                          Tik bozuklugu ek       Kontrol N=35
                          tanisiz OKB N=25    Ortanca (min-maks)
                         Ortanca (min-maks)

Toplam tepki sayisi             128                   95
                              (80-128)             (72-128)
Toplam yanlis sayisi             47                   25
                              (13-82)              (10-56)
Toplam perseveratif              28                   14
  tepki sayisi                 (6-60)               (6-37)
Toplam perseveratif              21                   12
  olmayan tepki sayisi         (7-38)               (4-45)
Toplam perseveratif              24                   12
  hata sayisi                  (3-53)               (6-33)
Tamamlanan kategori              4                    6
  sayisi                       (1-6)                (3-6)
Perseveratif hata               18,7                 11,7
  yuzdesi                    (6,8-41,4)            (7-25,7)
Kavramsal duzey                 53,1                 72,4
  tepki sayisi              (17,1-81,2)          (17,7-84,7)
Stroop-5 tamamlama              30,2                 27,1
  suresi                      (17-55)             (19-37,9)
SPT gereken yerde                2                    1
  basmama                      (0-22)               (0-7)
SPT basilmayacak                 5                    3
  yerde basma                  (1-29)               (0-13)

                          z        p

Toplam tepki sayisi      3,22    0,001 *
Toplam yanlis sayisi     3,84   <0,001 *
Toplam perseveratif      3,73   <0,001 *
  tepki sayisi
Toplam perseveratif      3,81   <0,001 *
  olmayan tepki sayisi
Toplam perseveratif      3,22   <0,001 *
  hata sayisi
Tamamlanan kategori      3,41   0,001 *
  sayisi
Perseveratif hata        3,57   <0,001 *
  yuzdesi
Kavramsal duzey          3,55   <0,001 *
  tepki sayisi
Stroop-5 tamamlama       1,77    0,076
  suresi
SPT gereken yerde        2,40   0,016 *
  basmama
SPT basilmayacak         2,78   0,005 *
  yerde basma

SPT: Surekli performans testi; OKB: Obsesif kompulsif bozukluk
COPYRIGHT 2014 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2014 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Research Article/Arastirma Makalesi
Author:Baykal, Saliha; Karabekiroglu, Koray; Senses, Ahmet; Karakurt, Melih Nuri; Calik, Tulay; Yuce, Murat
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Report
Date:Dec 1, 2014
Words:6517
Previous Article:Depression, anxiety, and anger in patients with polycystic ovary syndrome/Polikistik over sendromu olan hastalarda depresyon, anksiyete ve ofke.
Next Article:Childhood traumatic experiences, anxiety, and depression levels in fibromyalgia and rheumatoid arthritis/Fibromiyalji ve romatoid artritte cocukluk...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters