Printer Friendly

Mwynhau'r hedd yng Nghors Bodgynydd.

BYD NATUR Gan BETHAN WYN JONES Tawelwch y lle wnaeth yr argraff fwyaf arna i. Y tangnefedd oedd i'w deimlo yma. Roeddwn i'n medru clywed 'tsip-tsip-tsip' y gylfingroes (Loxia curvirostra; Crossbill) yn galw o'r pellter yn y coed ond fel arall, doedd 'na ddim smic. Dim ond ymdeimlad llwyr o heddwch y gwanwyn - y distawrwydd cyn i natur ffrwydro yn wallgo las.

Ond rydw i'n rhoi'r drol o flaen y ceffyl. Dowch i mi ddweud lle roeddwn i. Yng Nghors Bodgynydd, ac wedi mynd yno yng nghwmni Rob Booth, swyddog gwarchodfeydd Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru.

I gyrraedd yno, rydach chi angen troi wrth y Ty Hyll (rhwng Capel Curig a Betws y Coed) a dal i fynd nes y gwelwch chi arwydd Llyn Geirionnydd. Troi wrth yr arwydd yma a dal i fynd am ryw chwarter milltir go dda nes y gwelwch chi fymryn o gilfan i droi i mewn iddo a reit yn ymyl, mae 'na giat bren a logo'r Ymddiriedolaeth arni hi. Ac rydach chi yno.

Un llwybr troed sy'n arwain drwy'r warchodfa, ac mi wnaiff y llwybr yma eich arwain i Gapel Curig yn y pendraw.

Gwartheg oedd yn fy nghroesawu i yno - mae 'na bedair ohonyn nhw i gyd a ffermwr lleol sy'n eu pori yno er mwyn cadw'r tyfiant i lawr. Maen nhw'n arbennig o ddefnyddiol yn pori glaswellt y gweunydd (Molinia caerulea; Purple moor grass), yn torri'r rhedyn ac yn bwyta coed helyg ifanc.

Cynefin gwlyb ydi hwn ac mae enghreifftiau o cyforgors, ffen a chors yma. Fe'i ffurfiwyd i ddechrau tua 1625 pan wnaeth dyn ddechrau cloddio am blwm yn yr ardal hon.

Roedd yn rhaid cael dwr ar gyfer y broses ac felly fe adeiladwyd argae gan ffurfio Llyn Bodgynydd Bach yn y top ac yn is i lawr, argae arall i ffurfio Llyn Ty'n y Mynydd.

Roedd hyn y gadael y canol yn gynefin gwlyb, a dros y blynyddoedd, mae o'n raddol wedi llenwi hefo mwsoglau, mawn a phlanhigion.

Gan fod planhigfeydd o goed o amgylch, yn raddol dros y blynyddoedd, yn y canol roedd coed conifferaidd fel sbriwsen Sitca a sbriwsen hemlog y Gorllewin wedi hadu a thyfu.

Fe gwympwyd y rhain yn ystod nawdegau'r ganrif ddiwethaf a gyda chymorth grwpiau o wirfoddolwyr yn dal i glirio'r rhai sy'n aildyfu a'r gwartheg yn pori, mae'r Ymddiriedolaeth wedi llwyddo i adfer y tir i'r cynefin gwlyb, cyfoethog sydd yno rwan.

Beth sydd yma erbyn heddiw ydi cynefin go arbennig lle mae amrywiaeth o'r migwyn, fel y Sphagnum magellanicum, yn tyfu ac ambell i rywogaeth o'r migwyn sy'n eithaf prin yng ngogledd Cymru.

Mae'r rhedynen gyfrdwy (Osmunda regalis; Royal fern) i'w gweld yma ac mae hon yn eithaf prin yng ngogledd Cymru. Mae cnwp-fwsoglau yn tyfu yma hefyd ac mi fues i'n ddigon ffodus i weld un neu ddau.

Roedd cnwp-fwsogl y gors (Lycopodiella inundata; Marsh clubmoss) yn arfer tyfu yma ond mae ryw ugain mlynedd ers pan gafodd ei weld. Mae'n hoff o dir asidig a'r gred ydi fod llai o goed conifferaidd a llai o law asid yn cyfri am ei absenoldeb.

Mae helygen Fair, llafn y bladur, chwys yr haul neu'r gwlithlys, tafod y gors a'r chwysigenddail bach i gyd i'w canfod yma. O ganlyniad mae digonedd o drychfilod o gwmpas.

Yn yr haf, mae tua dau ar bymtheg o wahanol rywogaethau o weision neidr a mursennod i'w canfod yma. Un o'r rheini ydi'r picellwr cribog (Orthetrum coerulescens; Keeled Skimmer), sy'n brin ond sydd i'w ganfod yma.

Mi fedrwch hefyd ganfod y waell ddu (Sympetrum danae; Black Darter) a'r fursen dinlas fach (Ischnura pumilio; Scarece Blue-tailed Damselfly) yma.

Mae'r giach cyffredin (Gallinago gallinago; Snipe) a'r giach bach (Lymnocryptes minimus; Jack snipe) i'w gweld yma hefyd.

Os dowch chi yma fin nos, mae'n ddigon posibl y bydd modd i chi glywed y troellwr (Nightjar) yn galw, ac mae'r Ymddiriedolaeth wedi trefnu dwy daith drwy'r warchodfa am 8.30 y nos ar yr 8fed a'r 16eg Mehefin er mwyn clywed yr aderyn nodedig hwn.

Pryd bynnag y dewiswch chi fynd draw am dro i Gors Bodgynydd, dwi'n reit siwr y cewch chi, fel finna, eich swyno gan y lle.

Wrth sgwennu hyn o bwt, rydw i'n ymwybodol iawn mai dyma'r tro olaf y bydda i'n sgwennu hefo Tudur Huws Jones fel Golygydd. 'Blaw amdano fo, faswn i ddim wedi cael y cyfle i ymweld a'r holl fannau hudolus rydw i wedi cael cyfle i'w gweld dros y blynyddoedd ac rydw i tu hwnt o ddiolchgar iddo fo am y cyfle.
COPYRIGHT 2018 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2018 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Daily Post (Conwy, Wales)
Date:Apr 25, 2018
Words:749
Previous Article:Morris off to a flier on the European GT stage; Marford racer Seb takes second place on Blancpain debut.
Next Article:S4C yn gwario PS3m ar [...].

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters