Printer Friendly

Methodes de Recherche en Relations Internationales.

Paris Siyasal Arastirmalar Enstitusu'nde (Sciences Po) Uluslararasi Iliskiler (UI) profesoru olan Guillaume Devin'in editorlugunde bir araya gelen akademik yasamin farkli asamalarindaki 22 arastirmacinin bolumlerini kaleme aldigi Methodes de Recherche en Relations Internationales (Uluslararasi Iliskilerde Arastirma Yontemleri) baslikli kitap 2016 yilinda Les Presses de Sciences Po yayinevi tarafindan Paris'te basilmistir.

Fransa'da UI disiplininin Hukuk, Tarih, Cografya, Sosyoloji gibi temel disiplinlerden ayrismasini saglayacak ozgun kavram ve metotlar uretebilmesi ve bu Amerika menseli yeni' alana karsi supheci ve dislayici bir tavri olan Fransiz sosyal bilimler dunyasinda ozerk bir disiplin haline gelmesi hayli uzun surdu. 2000'lerin basina kadar resmi bilim kuruluslari ve pek cok universite tarafindan ayri bir disiplin olarak taninmayan UI, bugun Fransa'nin cesitli kentlerinde daha da onemlisi ulkenin en prestijli universitelerinde kendi adina kursuleri olan bagimsiz ve oldukca revacta bir sosyal bilim alani haline geldi. Anglosakson dunyaya kiyasla Fransa'da yavas ve temkinli gelisen UI disiplini tam da bu nedenle Fransiz sosyal bilim anlayisinin icinde kendine ozgu nitelikler tasimakta ve bu yonuyle dunyadaki UI calismalarina ozgun katki saglamaktadir. Alanin onemli isimlerinden Guillaume Devin'in derledigi bu kitap, Fransa'da ilk kez UI disiplininin metodolojisine iliskin farkli yaklasimlari bir araya getirmekte ve bu ulkede kendine ozgu kosullarda gelisen UI'nin 'nasil arastirildigini' pek cok farkli acidan gozler onune sermektedir.

Uluslararasi Iliskileri, Fransa'da sosyal bilimler alanina hakim olan sosyoloji gelenegini takiben 'sosyal olgular' olarak niteleyen calisma, UI teorileri alaninda yazilmis cok sayida eser olmasina ragmen soz konusu sosyal olgularin nasil arastirildigina, yani metoduna iliskin gelismis bir yazin olmadigi ve bu konunun ihmal edildigi saviyla harekete gecilerek olusturulmustur. Kitabin bu yonuyle yazarlar, hem UI akademisyenlerine (ister kidemli ister cirak olsunlar) Fransa'daki UI mutfagini anlatmakta hem de Fransiz meslektaslari kadar dunyadaki UI akademisyenlerine de teorinin golgesinde kalan metodun onemini hatirlatmaktadirlar. Kitabin Giris kisminda editor Devin'in vurguladigi gibi bu calismayi ortaya cikaran fikir, Fransa'da ozgun olarak gelisen 'Uluslararasi Iliskiler Sosyolojisi' adiyla bilinen alanda uretilen bilimsel calismalarin tamamlayicisi olmakla ilgilidir.

20'den fazla arastirmacinin tecrube ettikleri metotlari bilimsellik ilkesi cercevesinde ve pek cok ornek olayla ortaya koydugu bu zengin ve titizlikle hazirlanmis kitap UI alaninda arastirma yaparken yararli olacak veri, kaynak ve metotlarin bir panoramasini sunmaktadir. Calisma, veri bankalarinin kullanimi, mulakat yapma bicimleri, haritalandirma, soylem ve goruntu analizi, niceliksel analiz gibi sadece UI alanina ozgu olmayan, sosyal bilimlerin tamaminda uygulanan metotlari sorgulayici bir yaklasimla ele almaktadir. Kitap tam da bu nedenle salt UI alaninda calisan ogrenci ve arastirmacilarin ilgisiyle sinirli degildir ve tum sosyal bilimler camiasi icin yakindan incelemeye deger niteliktedir.

Girisi editor Devin tarafindan kaleme alinan kitap dort kisimdan ve toplam on uc bolumden olusmaktadir. 'Dogal Olarak Aksi Iddia Edilebilir Birkac On Gorus' baslikli ilk kisim biri Guillaume Devin ve Marie-Francoise Durand tarafindan yazilmis 'Tasvir Etmek, Ortaya Koymak ve Yorumlamak' ve digeri 'Arastirma Nesnesinin Olusturulmasi ve Uluslararasi Iliskiler Alaninda Karsilastirma' baslikli Thomas Lindemann'in yazdigi bolum olmak uzere iki bolumden olusmaktadir. Sosyal bilimlerde arastirma yapmanin uc ana 'ani' (moments) olarak tanimladiklari tasvir, temsil ve yorumlamayi ayrintili bir bicimde ele alan Devin ve Durand kitabin sonraki bolumleri icin nitelikli bir zemin hazirlamislardir. Takip eden bolumde Lindemann yine sosyal bilimler icin onemi buyuk olan karsilastirma yonteminin, karmasik olarak niteledigi UI alaninda nasil uygulanabilecegini tartismakta ve idiografik yaklasim, bilimsel karsilastirma ve baglam icinde karsilastirma alt bolumlerinde ele aldigi cesitli orneklerle (2003 Irak'a uluslararasi mudahale, 2011 Libya'ya mudahale, Vietnam Savasi, Graham Allison'in Kuba Krizi yaklasimi vb.) ilk bolumun olusturdugu zemine katki saglamaktadir.

Ikinci kisim 'Bazi Kaynaklar ve Bunlarin Islenmesi' basligini tasimaktadir. Bu kismi olusturan dort bolumun ilki Una Bergmane'in 'Disisleri Arsivlerinin Incelenmesi: Fransa ve Amerika Ornekleri' baslikli yazisidir. UI alaninda calisan arastirmacilarla tarihciler arasindaki metodolojik yakinliga dikkat ceken Bergmane, UI alaninin giderek daha sikca arsivlere yoneldigi tespitini yaparak Fransa ve Amerika Birlesik Devletleri'ndeki (ABD) arsivlerde en guncel dokumanlara ulasmak icin anahtar oneriler sunmaktadir. Bu bolum kapsaminda Fransa'daki Courneuve ve Nantes'ta bulunan Diplomatik Arsivler Merkezi ve ABD'deki Roosevelt doneminden beri korunan Baskanlik Arsivleri ve Cold War History Project gibi ozel arsivler yakindan incelenmistir.

'Goruntuleri Ciddiye Almak: Nasil Analiz Edilebilirler?' baslikli takip eden bolumde, goruntunun onemini, Irak ve Suriye savaslarindan orneklerle vurgulayan ve sosyal medya platformlarindaki etkilesimlerin yuzde 87'sinin goruntuler araciligiyla yapildigini hatirlatan Corentin Cohen ve Frederic Ramel UI'de goruntunun nasil bir kaynak olabileceginin yollarini aciklamaktadirlar. Sira disi ve yeni kaynaklara deginmesi bakimindan kitabin belki de en ilginc bolumlerinden biri sayilabilecek bu bolum sosyal bilimlerde goruntunun rolunu anlamayi 'goruntu okur-yazarligi' olarak ifade etmekte ve goruntulerin dislanmasini onemli bir kaynak kaybi olarak nitelemektedir.

Marie-Francoise Durand ve Benoit Martin'in ortaklasa yazdiklari Aktorlerin ve Toplumlarin Mekansal Boyutunu Dusunmek ve Ortaya Koymak' basligini tasiyan ucuncu bolumde, haritalandirmanin sosyal bilimlerde nasil kullanildigi tarihsel surec dikkate alinarak degerlendirilmis, ardindan uluslararasi goc olgusu uzerinden bir inceleme ornegi sunulmustur. Birlesmis Milletler uzerine yurutulmus bir arastirmanin nasil insa edildigini aktaran 'BM'nin Internet Sunucusu, Kurumsal Coktarafliligin Internetteki Yuzu' baslikli Melanie Albaret ve Delphine Placidi-Frot tarafindan yazilan bolum ise tipki Cohen ve Ramel'in yazdigi bolum gibi, goruntu ve hizli haberlesme caginin belirleyicisi olan interneti sosyal bilimlerde bir ana kaynak olarak ortaya koymasi bakimindan dikkat cekicidir. Bu bolumde BM'nin ve alt organlarinin (Guvenlik Konseyi, Ecosoc gibi) web sitelerinin hem ortak BM kurum kimligini hem de oznel kurum kimliklerini ne sekilde yansittiklari, sitede bulunan belgelerin icerik ve siniflandirilmalari bakimindan kurumun yapisiyla ne sekilde iliskilendirilebilecekleri karsilastirmali olarak tartisilmistir.

Ucuncu kisim, UI disiplininde sosyolojiye bagliliktan oturu 'Fransiz dokunusu' olarak adlandirabilecegimiz saha calismalari uzerinedir. Fransa'daki UI alaninin ozgun metodolojisini gozler onune seren bu kisim, Devin'in eski ogrencileri olan Marieke Louis, Lucile Maertens ve Marie Saiget'nin ortaklasa yazdiklari ve UI alaninda saha calismasinin nasil orgutlenecegini sistematik bir sekilde ortaya koyan 'Saha Calismasi' baslikli bolum ve Delphine Alles, Auriane Guilbaud ve Delphine Lagrange'in kaleme aldiklari saha calismalarinin netameli, bir o kadar da etkili ve verimli metodu olan mulakat tekniklerini inceleyen 'Uluslararasi Iliskilerde Mulakat' baslikli bolumden olusmaktadir. Uluslararasi orgutler nezdinde yurutulen arastirmalari ornek olarak sunan Louis, Maertens ve Saiget'nin kaleme aldiklari bolum antropoloji ve sosyoloji geleneginin mirasi olan etnografik yontemin UI alanindaki uygulamasini ve bu uygulamanin gecerliligini tartismaktadir. Katilimci gozlem, dogrudan gozlem, ozdeslesme (immersion), mulakat gibi etnografik yaklasimda kullanilan yontemlerin Frankofon sosyal bilim anlayisinda kapladigi yeri ve onemini vurgulayan yazarlar bu yontemlerin genellikle teorik yaklasimlari benimseyen UI alaninda giderek nasil deger kazandiklarini anlatmaktadirlar. Yazarlar burada uc somut ornek uzerinden soz konusu yontemleri uygularken nelere dikkat edilmesi gerektigini, ne tur zorluklarla karsilasilabilecegini ve nelere meydan okunabilecegini ayrintili olarak ele almaktadirlar. Saha calismalarinda yaygin sekilde uygulanan ve Fransa'da uretilen UI calismalarinda sikca karsimiza cikan mulakat yontemi bir sonraki bolumde tum vecheleriyle ele alinmistir.

Butunuyle UI disiplininde niceliksel yontemlere ayrilmis olan dorduncu ve son kisim, 'Niceliksel Yaklasimlarin Katkilari' basligini tasimaktadir. 'Dunyayi Sayilarla Anlamak: Uluslararasi Iliskilerde Niceliksel Yaklasimlar' baslikli ilk bolumde Vincent Tiberj quantophobie olarak adlandirdigi genel olarak sosyal bilimlerde ozel olarak da UI disiplininde sayilardan kacinma' egiliminin sebeplerini tartisirken, Fransiz sosyal bilim anlayisinda bu durumun cok daha yaygin oldugunu vurgulamaktadir. Yukarida da sozu edildigi uzere Fransa'daki sosyal bilim evreninde, Anglo-Amerikan yaklasimlara yonelik elestiriler ve mesafeli tutum Fransa'da niceliksel yontemlere basvurulmasini da geciktirmis ve sinirlandirmistir. Sosyal olgularin teknik bicimde, sayisal verilerle aciklanmaya calisilmasini elestiren genel egilim Fransa'da niceliksel yontemleri sosyolojinin ve siyaset biliminin birkac alt alanina sikistirmistir. Tiberj bu genel durumu hatirlattiktan ve kendi deyimiyle quantophobie'yi acikladiktan sonra niceliksel yontemlerin UI alaninda hangi amaclarla kullanilabilecegine dair kisa bir degerlendirme sunmus ve olay incelemelerine de yer veren ileriki dort bolum icin analitik bir zemin hazirlamistir.

Simon Hug, 'Uluslararasi Iliskilerde Niceliksel Verilerin Islenmesine Ornekler' baslikli bolumde oncelikle UI alaninin prestijli dergilerinin niceliksel arastirma yontemlerine basvuran calismalara giderek daha cok yer vermelerine yine istatistiki verilere dayanarak deginmis, ardindan da 'uluslararasi muzakere', 'siddet' ve 'uluslararasi kurumlar' temalarina odaklanarak bu temalar uzerine yurutulen ve niceliksel yonteme dayanan arastirmalari pek cok grafik ve matematiksel arac kullanarak mercek altina almistir. Mederic Martin-Maze ise 'Uluslararasi Iliskilerde Coklu Uyum Analizi' baslikli bolumde, kamuoyu anketlerinde siklikla kullanilan bir yontem olan 'coklu uyum analizinin' UI alaninda nasil bir analiz araci haline getirilebilecegini tartismistir. Soz konusu analitik araca Fransiz sosyolog Pierre Bourdieu'nun siklikla basvurdugunu hatirlatan yazar, Fransiz sosyal bilimler dunyasindaki Bourdieu etkisine ragmen bu yontemin pek de revacta olmadigina dikkat cekmekte ve coklu uyum analizini '1992-2012 yillari arasinda sinir kontrolu ve guvenligi alaninda Orta Asya devletlerinin yararlandigi teknik destegi' inceledigi arastirmasina nasil uyguladigini etraflica ortaya koymaktadir. Niteliksel ve niceliksel arastirma yontemlerinin kesisim alaninda bulunan icerik analizine yer veren 'Sozcukler ve Soylemler: Nitelikselden Niceliksele' baslikli bolumde Alice Baillat, Fabien Emprin ve Frederic Ramel UI alaninin temel materyalleri olarak tanimladiklari uluslararasi antlasmalara, beyanlara ve kararlara odaklanarak, soz konusu metinlerin bir yandan 'sozcuk bilim' (lexicologie) cercevesinde niceliksel araclarla, diger yandan siyaset felsefesi' cercevesinde niteliksel olarak ayni anda, birbirinden ayri ve birbirini tamamlayan iki yontemle nasil ele alinip incelenebileceklerini aciklamaktadirlar. Son 10 yilda salt UI alaninda degil sosyal bilimlerin tamaminda dikkat ceken, bilimsellik tartismalarinda arastirmacilarin elini guclendiren 'karma metot' kullanimina bir ornek olarak gosterilebilecek bu analiz, kitabin ilgiyle okunan ve ozel bir dikkati hak eden bir diger bolumudur. Son olarak Milena Dieckhoff, Benoit Martin ve Charles Tenenbaum'un ortaklasa kaleme aldiklari 'Siniflandirmak, Duzene Koymak ve Niceliksellestirmek' baslikli bolum, UI'de niceliksel arastirma yontemlerini ele alan bu son kismi soz konusu yontemlere iliskin goreli bir elestiriyle tamamlamaktadir. Arastirmalarda kullanilan verilerin 'menseine' odaklanan, baska bir ifadeyle verilerin 'nasil insa edildigi' sorusunu soran yazarlar istatistiklerin arastirmacilara sagladigi objektiviteye ragmen sosyal olgulari dar alanlara indirgemek gibi bir yan etkiye sahip olduklarina dikkat cekmekte ve 'istatistikleri onceleyen realist paradigma' (paradigme realiste statistique) ile insaci yaklasim arasinda bir orta yol onermeye calistiklarini ifade etmektedirler.

Dunyanin farkli ulkelerinde UI alaninda arastirma yapan, yazina katki saglayan pek cok akademisyen tarafindan az ve cogu kez de yanlis bilinen Fransa'daki UI calismalarinin niteligini, cesitliligini ve zenginligini gozler onune seren bu kitap sadece Fransa'ya ya da Frankofon UI yazinina ozgu olmayan, disiplinde genellikle ihmal hatta goz ardi edilen yontem sorununa egilmesi bakimindan oldukca kiymetlidir. Fransizca konusan UI akademisyenleri ve ogrencileri icin degerli bir temel kitap olabilecek duzeyde titizlik ve akademik yetkinlikle hazirlanmis olmasi da bu kitabi 1990'larin ikinci yarisindan beri ozellikle Bertrand Badie, Marie-Claude Smouts, Beatrice Giblin, Yves Lacoste, Didier Bigo gibi arastirmacilarin calismalariyla UI alanina ozgun katki saglayan Fransiz dokunusunun genc kusakla sureceginin habercisi kilmaktadir.

Guillaume Devin (Der.)

Presses de Sciences Po, Paris, 2016, 270 sayfa, ISBN 978-2-7246-1895-2

Merve OZDEMIRKIRAN EMBEL

Dr. Ogr. Uyesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yonetimi (Fransizca) Bolumu, Marmara Universitesi, Istanbul.

E-posta: merve.ozdemirkiran@marmara.edu.tr

Bu kitap degerlendirmesine atif icin

O zdemirkiran Embel, Merve, Kitap Degerlendirmesi: "Guillaume Devin, Methodes de Recherche en Relations Internationales, Paris, Presses de Sciences Po, 2016", Uluslararasi Iliskiler, Cilt 16, Sayi 62, 2019, s. 159-162, DOI: 10.33458/uidergisi.588965

Erisim Icin: https://dx.doi.org/10.33458/uidergisi.588965

Uluslararasi Iliskiler Konseyi Dernegi | Uluslararasi Iliskiler

E-Posta: bilgi@uidergisi.com.tr
COPYRIGHT 2019 International Relations Council of Turkey
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2019 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:Embel, Merve Ozdemirkiran
Publication:Uluslararasi Iliskiler / International Relations
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Jun 22, 2019
Words:1720
Previous Article:Foreign Policy Analysis A Toolbox.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters