Printer Friendly

Llwybrau Hardy a'r Emma angofiedig; BARN.

Byline: Angharad Tomos

DYNA pam mae rhywun yn mynd ar wyliau debyg gen i. Yn ogystal a chael amser i ymlacio a gweld rhywle newydd, rydyn ni'n gobeithio dod ar draws ambell berl, a chael gwefr yr annisgwyl. Yn Boscastle yng Nghernyw oedden ni, wedi dotio at y pentref, pan glywais gyfeiriad at eglwys fechan yr oedd gan Thomas Hardy gysylltiad a hi. Roedd sawl lle arall i'w weld, ond ron i'n benderfynol o ganfod St Juliot, a chwilio rhwng y gwrychoedd a'r caeau a wnaethom nes ei chanfod. Gwyddwn fy mod wedi cyrraedd man arbennig iawn.

Yma y daeth Thomas Hardy yn bensaer ifanc ym 1870 i wneud cynlluniau i adfer yr hen eglwys oedd mewn cyflwr torcalonnus. Byddai'r ymweliad yn newid cwrs ei fywyd. Taith drafferthus ydoedd o Dorset i St Juliot, a olygai godi yn blygeiniol a newid tren sawl gwaith.

Cyrhaeddodd Hardy y Ficerdy, ond roedd y ficer yn wael yn ei wely, a'i wraig yn tendian arno. Emma Gifford, chwaer y wraig, agorodd y drws i'w groesawu, a gwnaeth 'y wraig mewn gwisg winau' argraff yn syth arno - syrthiodd y ddau mewn cariad.

Gallwch ddarllen yr hanes i gyd yn 'A Pair of Blue Eyes', gan mai Emma yw'r ysbrydoliaeth ar gyfer prif gymeriad y nofel, Elfride Swancourt. Hon yw'r mwyaf hunangofiannol o holl weithiau Thomas Hardy. Mae Stephen Smith, pensaer ifanc yn teithio i gefn gwlad Cernyw i adfer eglwys, ac yn aros gyda'r ficer lleol cyn syrthio mewn cariad a'i ferch.... Llygaid Emma yw'r llygaid sy'n rhoi i'r nofel ei theitl These eyes were blue; blue as autumn distance - blue as the blue we see between the retreating mouldings of hills and woody slopes on a sunny September morning. A misty and shady blue, that had no beginning or surface.

Emma Gifford, yn anad neb, a sylweddolodd botensial Hardy fel nofelydd. Ar y noson honno ar y 7ed o Fawrth, 1870 pan gyrhaeddodd y Ficerdy, nid cynlluniau pensaer oedd ar y darn o bapur glas yn ei boced, ond copi o nofel a sgwennodd. Flwyddyn ynghynt, roedd wedi cychwyn 'The Poor Man and the Lady', ond fe'i gwrthodwyd gan y cyhoeddwyr. Roedd newydd bostio llawysgrif 'Desperate Remedies', a dyma fyddai ei waith cyhoeddedig cyntaf.

Roedd Hardy yn bensaer llwyddiannus, a thra'n aros yn y ficerdy ym 1872, cafodd lythyr yn cynnig gwaith pensaerniol pellach yn Llundain. Yn y cyfnod allweddol hwn yn ei yrfa, a gyda chefnogaeth Emma, gwrthododd y gwaith er mwyn iddo allu canolbwyntio ar ysgrifennu.

Bu Emma yn ei gynorthwyo efo'r gwaith o adfer yr hen eglwys, a ddyddiai'n ol i'r 14eg ganrif. Bu hi a'i chwaer yn peintio lluniau i godi arian, ac roeddent yn cynilo i helpu talu'r costau adeiladu. Emma osododd y garreg sylfaen, ac ymhen dwy flynedd, ym 1872, yr oedd y gwaith wedi ei gwblhau. Erbyn 1874 roedd Emma a Thomas Hardy yn briod. Yr oedd newydd orffen 'Far From the Madding Crowd' ac wedi cychwyn ar 'A Pair of Blue Eyes.' Tristwch yr hanes yw na fu yn briodas hapus. Bu farw Emma yn sydyn ym 1912, a dychwelodd Hardy i St Juliot. Yn wr 72 oed, roedd yn llawn euogrwydd am na ddaeth ag Emma yn ol i Gernyw fel y dymunai. O'r cyfnod hwn y daw rhai o gerddi gorau Hardy - 'Cerddi 1912-13', cerddi yn llawn cariad ac edifar.

Mae'n fan hudolus, ac mae'n werth ymweld a'r eglwys petai ond i weld ffenestr goffa Thomas Hardy a wnaed gan Simon Whistler yn 2003, ddwy flyendd cyn ei farw yntau.

Mae'r gwaith ysgythru o safon arbennig, ac mae golygfeydd lleol a dyfyniadau o gerddi Hardy yn ei lawysgrifen. Wele'r eglwys ei hun, offer pensaer, llyfrau a ffidil yr awdur, ac amlinell Emma ar gefn ceffyl. Ceir hefyd gwpled gyntaf y gerdd 'Beeny Hill', O the opal and the sapphire of that wandering western sea And the woman riding high above with bright hair flapping free.

Gyda'r ysgythriad ar y gwydr, mae amser wedi sefyll i rewi'r foment llawn cariad a brofodd Hardy ac Emma. Am eiliad, anghofiwch y tristwch, yr ail wraig, a'r farwolaeth anhymig.

Cofiwch wallt y ferch lygatlas a chofio fel y disgrifwyd y dydd hudolus gan y bardd, As we laughed light-heartedly aloft on that clear-sunned March day.

Yn eglwys fach St Juliot mae yna garreg ar y wal i Emma Gifford, a Thomas Hardy drefnodd ei bod yn cael ei gosod yno. Mae St Juliot yn un o'r ychydig fannau sy'n rhoi sylw dyledus i Emma, cymeriad a esgeulisir mor aml, ond un y mae gan lenyddiaeth gymaint o ddyled iddi.
COPYRIGHT 2016 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2016 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Daily Post (Conwy, Wales)
Date:Apr 20, 2016
Words:762
Previous Article:I love you so much ... please come home; MISSING WOMAN HEARTACHE DEVASTATED PARTNER SAYS HE 'CAN'T CARRY ON' WITHOUT AVRIL.
Next Article:GP crisis is just them crying wolf; ...that's the health minister's view but doctors say'no it's not'.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters