Printer Friendly

La Ribot: Zero Body on the Expanded Scene/La Ribot: Corpo Cero na Escena Expandida.

Introducion

Ma Jose Ribot, conecida como La Ribot, e unha artista espanola que recibiu o Premio Nacional de Danza no ano 2000. Os seus traballos distinguense polo seu caracter interdisciplinar xogando con elementos da arte contemporanea, a danza e a performance.

Neste traballo, buscase indagar nas estratexias que nos levan a denominar a sua practica artistica como escena expandida e nos significantes desa desnudez que amosa un corpo cunha vision multidirecional da identidade sexual e de xenero.

Esta analise centrase no espectaculo Panomarix, compendio de Las Piezas Distinguidas e clara mostra dese corpo cero, corpo expandido que se antolla coma un lenzo en branco onde desenvolver diferentes linguaxes.

Cada unha de Las Piezas distinguidas, nome que alude aos valses distinguidos de Erik Satie, foron vendidas a propietarios distinguidos de moi diversa indole, artistas, colecionistas, museos, galerias e empresas tentando cambiar tamen o xeito habitual de exhibicion e distribucion.

1. Escena Expandida

No ano 2003, La Ribot presentaba Panoramix no Palacio de Velazquez de Madrid, invitada polo Museo Reina Sofia despois do seu paso pola Tate Modern e antes de presentalo no Pompidou de Paris.

En Panoramix, La Ribot reunia as suas 34 Piezas distinguidas realizadas dende os anos noventa; 13 piezas distinguidas, Mas distinguidas e Still distinguished, plasmacion do ideario artistico dunha das pioneiras da nova danza en Espana.

Son pequenas pezas organizadas en series cunhas regras comuns que La Ribot se autoimpon: un corpo espido, en silencio--calquera son ten que vir despois --e un tempo fixo, de 30 segundos a 7 minutos (La Ribot, 2003: 217).

Con este traballo busca un cambio de escala, algo que puidera manexar "lo que yo estaba buscando con la escala pequena era un cambio en la forma de trabajar el cuerpo y la danza" (La Ribot, 2003: 218). A artista comeza a copiar o xeito de traballar dos pintores "me inspiro en las artes visuales, en el sentido mas clasico, el del pintor con su cuadrito, un objeto manejable." (La Ribot, 2003: 218).

Trata de cambiar o seu punto de vista habitual na creacion, ver como funciona dende os codigos doutras disciplinas "es una tentativa de ver el cuerpo y la danza desde un punto de vista que no sea solo el teatral." (La Ribot, 2003: 224) Fuxir dos seus propios codigos habituais "estoy tratando de olvidarme de algunos codigos teatrales para ver ese trabajo desde los codigos de otras disciplinas" (La Ribot, 2003: 224).

Jose A. Sanchez sinala unha natureza particular que atravesa cada serie que nos poderia levar a pensar as 13 piezas distinguidas como tetarais, as Mas distinguidas, como pictorica e a ultima, Still distinguished, como escultorica (Sanchez, 2003: 221). A propia artista o explica deste xeito:

La sensacion para mi es que en la primera estoy dentro de un cubo, que es el teatro; la segunda juego en dos planos que serian mi cuerpo y la vision; y la tercera serie es una cosa totalmente extendida en una superficie (La Ribot, 2003: 219).

Pero de seguido aclara que:

Incluso aunque yo este con esa teoria del presentar y no representar y todo este juego del presente, de que no interpreto nada, de que no soy mas que el cuerpo que veis. Hay un componente de espectacularidad fortisimo que yo relaciono al teatro, al circo, al virtuosismo fisico (La Ribot, 2003: 223).

Reivindica ese transito entre disciplinas coma un xogo de prismas no que o cambio se atopa no punto de vista sen deixar de ser teatral, sen anular nada senon dandolle un caracter acumulativo (La Ribot, 2003: 223).

Esta tendencia de fuga reflexabase en moitos traballos de artistas de finais dos '90 na procura dun novo xeito de presentacion e relacion co publico. Son corpos que van a encarnar os codigos e van proponer "sobre la superficie/ el espacio blanco una escritura visual, necesariamente efimera y performativa" (Sanchez, 2003: 13).

A obra de La Ribot e clara mostra dunha escena cuestionada en forma, estrutura e orixe que converte o espazo nun patio de butacas non delimitado, en constante dialogo co publico e coas propias formas artisticas. Poderia encadrarse como exemplo dunha escena expandida asimilando termos da teoria da escultura no campo expandido desenvolvida por Rosalind Krauss.

O discurso de orientacion posmoderna e posestruturalista de Rosalind Krauss buscaba dende o comezo abrir un debate sobre as relacions entre diferentes practicas artisticas e a relevancia destas articulacions sumamente complexas (Niculet, 2012).

O campo expandido nestas pezas viria xerado ao cuestionar o conxunto de oposicions nas que se atopa encadrada a categoria teatro (Krauss, 1996: 297). A propia ficionalidade do teatro cuestionada, nese presentar ou representar, no propio espazo de xogo e na propia interprete. Semella que La Ribot gusta de transitar entre os xogos de tensions, movese con comodidade de personaxe a persoa, do aqui e agora a un tempo ficional nun espazo que camina entre o teatral, o pictorico e o escultorico. Un teatro sen teatro que expande o seu significado traspasando os limites da categoria teatral.

2. Corpo Cero. Des-identidades

Un dos principais fios condutores do traballo de La Ribot e a presenza do seu corpo espido que amosa ante o publico nun exercicio de democratizacion do feito escenico, nunha tentativa de igualar os planos de actuacion e expectacion, partindo dunha exposicion de vulnerabilidade e honestidade que alude a un novo pacto escenico e que responde tamen, como sinala J. A. Sanchez, a busca da maior neutralidade na lina de propostas coma o Word Words de Yvonne Rainer (Sanchez, 2003: 14).

A desnudez do corpo, mostra inseparable do seu ideario artistico, foi unha das regras autoimpostas pola propia artista na xenese de Las Piezas Distinguidas establecendo un traballo sobre o corpo e dende o corpo nun exercicio de proximidade desprovisto de artificio. En palabras da propia artista:

No pretendo provocar. Estar desnuda frente al publico no me parece una provocacion. Al estar desnuda soy mas vulnerable, estoy mas abierta, es una forma de ser mas neutral, con un publico mas democratico, sin jerarquia entre el que actua y el espectador (Samaniego, 2003).

A desnudez do corpo parece ir acompanada pola necesidade cada vez maior de ir espindo tamen o espazo deixando ao publico liberado nun espazo onde ten que escoller o grao de proximidade que quere coa interprete.

Esa desnudez desprovista de provocacion produce o efecto paradoxal da desaparicion, a artista parece desfacerse da sua identidade e converterse nun obxecto "?Donde esta La Ribot durante la presentacion de las piezas? Esta y no esta. Esta en su cuerpo y en el espacio desprovista de mirada" (Sanchez, 2003: 14).

Ese corpo, agora obxecto, toma significado polas accions e pola adicion de novos obxectos ao mesmo e, so asi, volve a abrirse a unha nova lectura, a unha nova identidade escollida pola artista nos breves espazos de tempo que duran as diversas pezas. O xogo volve a ser xogado unha e outra vez, naturalizando e estranando o corpo, lembrando ao publico o pacto que se traen entre mans.

Corpo que pasa a converterse nun molde case aseptico, en branco, baleiro de connotacions, que parece significarse mais ala da propia evidencia de sexo e xenero, coma se La Ribot fose capaz de amosar un corpo colectivo a traves do seu espido dun corpo singular.

Semella capaz de desprenderse de todas as marcas, imposicions e topicos de xenero, situarse nun limbo de neutralidade, e dende ai, volver convertida nun corpo de muller porque asi o escolle "La Ribot vuelve a ponerse en escena una y otra vez como Otra" (Siegmund, 2003: 60).

A imaxe e corpo da muller e un dos temas transversais de Las Piezas Distinguidas que percorren Panoramix "el tema es siempre el mismo: son cuerpos de mujer ... el sexo, la violencia" (La Ribot, 2003: 220). Tratados dende unha sinxeleza estrema amosando un sentido do humor ludico pero cargado de critica e ironia a vez "la mujer, la violencia, el sexo ... pero todo visto un poco como de broma" (La Ribot, 2003: 219).

Este humor, ingrediente fundamental do traballo de La Ribot, dota as suas pezas duns matices case clownescos realizados cunha mestria e precision que atrapan ao publico dende o principio, quedando en mans da pallasa, da bufona Ribot que xa non nos deixa mais opcion que abandonarnos aos seu antollos e aproveitar o percorrido por todo un amplo abano de emocions.

Dende a muller que sae armada cunha cinta metrica en capricho mio (1994) para medir un corpo que non se axusta ao modelo canonico do 60-90-60; a muller convertida en equipaxe en outsized baggage (2000); a muller multitarefa en de la mancha (2000) que pretende executar un sinumero de accions simultaneas entre as que se conta calcetar e ler un fragmento de El Quijote escollido ao azar, La Ribot fai un repaso case exhaustivo en clave humoristica de todas a imaxes topicas que pesan sobre a muller.

But not everything La Ribot does is so funny: In Another Bloody Mary (pieza distinguida no. 17), 2000, the artist sprawls, showing her vagina. Everything is red--shoes, clothing, box--evoking blood, violence, and rape. (Aliaga, 2002: 189)

Como sinala J. V. Aliaga, sucedense as accions que, por veces, deixan de lado o humor e adquiren unha dimension mais fonda presentando unha violencia explicita. Na citada another bloody mary (2000) a artista fai de si mesma unha natureza morta prostrada no chan sobre unha mancha de obxectos vermellos que semellan un gran charco de sangue, ocultando o seu rostro e o seu sexo debaixo dunha perruca e un postizo de pelo louro, descargandose de identidade, obxectualizandose coma rastro abandonado despois dun acto de violencia (Figura 1).

Tamen en Eufemia (1993) aparece o vermello, o seu corpo aparece oculto tras un vestido branco sobre o que vai aparecendo unha mancha vermella que vai tinxindo todo o vestido e esvara entre as sua pernas ate cubrir o chan aos seus pes.

As veces, violencia vai aparecendo case sen darnos de conta, como na peza no 14 (1997) onde unha muller vestida cun cartel de 'se vende' e co corpo entrelazado nunha cadeira, vai abrindo e pechando pouco a pouco a cadeira nun simulado acto sexual marcado polos chios cada vez mais freneticos que provoca o peche e apertura desa cadeira sobre o corpo cosificado, en venta que semella, finalmente, violado e abandonado no chan. E volve, unha e outra vez, a interrogarnos sobre o corpo, sobre o prisma, o punto de vista, a ollada.

Na peza narcisa (1997) fotografia cunha polaroid os seus peitos e o seu sexo adherindo con cinta ao seu corpo as fotos recen feitas e invitando ao publico a compartir o momento do revelado dun novo corpo-espello, fragmentado, sobre un corpo real (Figura 2).

Na peza sin titulo IV (1997) colocase espida de costas tombada no chan ante un pequeno espello circular que vai movendo pouco a pouco, deixando ver ese punto de vista frontal do seu corpo, fragmentado, escollido nunha invitacion ao xogo dos reflexos.

E a invitacion, a pregunta, verbalizase e faise explicita na peza angelita (1997) onde mentres da pequenos saltos ataviada cunhas as nas suas costas pregunta:

Si hablo de un cuerpo que sirve para: bailar, cantar, parir, pensar, mirar, decir, no hacer, (...) gritar, pasar, reflejar, tocar, disfrutar, meditar, cambiar, jugar. ?De que cuerpo hablo? (La Ribot, 2007: 3).

Conclusion

As pequenas gran pezas de La Ribot transitan entre disciplinas artisticas sen estridencias nin aparentes conflitos, dun xeito tan fluido que nos obriga a repensar as categorias establecidas.

Dende unha aparencia de sinxeleza e estremo ludismo acaba por articular un discurso complexo, cargado de matices, nunha invitacion a cambiar a ollada, a asumir o risco de cambiar de lado o prisma da nosa vision.

E o cambio sucedese dun xeito case maxico, ante un corpo que e capaz de despoxarse de marca algunha, de asumir un corpo de muller, de utilizalo do mesmo xeito que utiliza o resto de obxectos e abandonalo coma quen se quita una abrigo.

Artigo completo submetido a 7 de setembro do 2015 e aprovado a 23 de setembro de 2015.

Referencias

Aliaga, Juan Vicente (2002) "La Ribot". Artforum [Consulta 2015-09-07] Disponible en URL: https://artforum.com/ inprint/issue=200205&id=47658&sectio n=madrid

Krauss, Rosalind (1996) La originalidad de la vanguardia y otros mitos modernos. Version espanola de Adolfo Gomez Cedillo. Madrid. Alianza. ISBN: 84-2067135-5.

La Ribot (2003) "Ese espacio que se abre ... donde todo esta girando." In Sanchez, Jose Antonio & Conde-Salazar, Jaime (Ed.) Cuerpos sobre blanco. Cuenca: Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha. ISBN: 84-8427-267-2.

La Ribot (2007) Treintaycuatropiecesdistin guees&onestriptease. Madrid: La Casa Encendida. ISBN: 978-84-96917-03-3.

Niculet, Loredana (2012) "Posestructuralismo y estetica." Revista Disturbis ISSN: 18872786. Vol. 1 (11).

Samaniego, Fernando (2003) "La Ribot juega con la danza y el arte en sus 'piezas distinguidas'". El Pais. [Consulta 2015-09-07] Disponible en URL: http:// elpais.com/diario/2003/05/08/ cultura/1052344807_850215.html

Sanchez, Jose Antonio (2003) "Cuerpos sobre blanco." In Sanchez, Jose Antonio & Conde-Salazar, Jaime (Ed.) Cuerpos sobre blanco. Cuenca. Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha. ISBN: 84-8427-267-2.

Siegmund, Gerald (2003) "El problema de la identidad en la danza contemporanea". In Sanchez, Jose Antonio & Conde-Salazar, Jaime (Ed.) Cuerpos sobre blanco. Cuenca: Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha. ISBN: 84-8427-267-2.

Ma. EUGENIA ROMERO BAAMONDE *

* Espana, actriz, creadora e directora teatral. Titulada Superior en Arte Dramatica, especialidade Direcion de Escena pola Escola Superior de Arte Dramatica de Galicia (ESAD). Mestrado en Artes Escenicas: Educacion e Animacion Teatral. Universidade de Vigo (UVigo). Investigadora pre-doutoral do equipo de investigacion PE4.

AFILIACAO: Universidade de Vigo, Facultade de Belas Artes, Calle de la Maestranza, 2, 36002 Pontevedra, Galicia, Espanha. E-mail: mullerona@hotmail.com

Caption: Figura 1. La Ribot, another bloody mary, 2000. Fotografia: Mario del Curto, 2000. Fonte: http://www. soledadlorenzo.com/artistas/ribot_2002/obras/05.html

Caption: Figura 2. La Ribot, narcisa, 1997Fotografia: Jaime Gorospe, 1997. Fonte: http://artesescenicas.uclm.es/ indee.php?seec=oras&idd229
COPYRIGHT 2016 Faculdade de Belas-Artes da Universidade de Lisboa
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2016 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original articles/Artigos originais
Author:Baamonde, Ma. Eugenia Romero
Publication:Estudio
Date:Jan 1, 2016
Words:2307
Previous Article:A turn into the imaterial: Sandro Novaes/Um desvio para o imaterial: Sandro Novaes.
Next Article:Anthropomorphic Figure and Questioned Identity in the artwork of Juan Munoz/Figura Antropomorfa e Identidad Cuestionada en la obra de Juan Munoz.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |