Printer Friendly

Jan de Lang, Dienaar van koloniaal Nederland: Biografie van Frederik Christiaan Hendrik Hirschmann (1870-1935).

Jan de Lang, Dienaar van koloniaal Nederland: Biografie van Frederik Christiaan Hendrik Hirschmann (1870-1935). Amsterdam: Bert Bakker, 2011, 478 pp. ISBN 978.90.351.3626.7. Prijs 24,95 [euro].

Genealogisch onderzoek lag ook ten grondslag aan het ontstaan van de biografie Dienaar van koloniaal Nederland over Frederik Hirschmann (1870-1935). De auteur Jan de Lang (1942) promoveerde op dit levensverhaal van de overgrootvader van zijn echtgenote aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hirschmann was een onbekende, die door een toeval nu uit de vergetelheid is gelicht en wiens leven is geboekstaafd in bijna vijfhonderd bladzijden. En hoewel soms wel erg gedetailleerd vormt het resultaat voor zowel schrijver als lezer een interessant geheel. Hirschmann, uit een verarmde familie, belandde niettemin op de elitaire Koninklijke Militaire Akademie in Breda, waar hij in 1891 zijn opleiding afrondde als tweede luitenant van het KNIL. Zijn militaire loopbaan duurde tot 1919 en sloot hij af als luitenant-kolonel, waarmee hij toen tot de bijna honderd KNIL-topofficieren behoorde--een mooie maar geen opmerkelijke loopbaan. De tientallen overplaatsingen in die dertig jaar maakten hem ook rechtstreeks betrokkene bij de vestiging van de Indische koloniale staat, in Atjeh onder Van Heutsz, daarna in de Boni-expeditie op Celebes--waar hij ook optrad als verslaggever van de Java-Bode--en als hoogste militair bij de pacificatie van Ceram. Het verlof hierna ging over in zijn aanstelling in 1909 als militair commandant--van totaal driehonderd man die ook tot het KNIL behoorden--in het verpauperde en verwaarloosde Suriname, waar Hirschmann als energiek en zelfbewust manager minstens de neergang stuitte. Hij had daar te maken met een couppoging en raakte ook in een paar slopende affaires verzeild. In 1913 ging hij weer naar Indie, waar hij tot slot als militair commandant in de uitgestrekte Zuider- en Oosterafdeling van Borneo met maar duizend man orde en rust moest waarborgen. Zijn pensioen vulde hij daarna nog aan als belastinginspecteur in Indie en als burgemeester van Terschelling (1927-1930).

Al deze episodes in Hirschmanns leven--hij vervulde dertig functies in veertig woonplaatsen--worden door De Lang uitgebreid beschreven. Hij wil daarbij zowel de uniciteit van de persoon recht doen als zijn representativiteit als KNIL-officier, in een snel veranderende kolonie. Een interessante maatstaf zijn hierbij de loopbanen van zijn KMA-jaargenoten uit 1891, die telkens als vergelijkingsmateriaal worden gebruikt. Ook voor officieren was het KNIL een risicovolle werkgever--van de 24 haalden 14 regulier hun pensioen, 5 werden eerder afgekeurd, en 5 stierven voortijdig, in de strijd of anderszins.

De Lang zoekt ook naar de persoon van Hirschmann: een rechtlijnig militair, die hoge deugden zag in controle en beheersing, maar ook in staat was tot improvisatie en vernieuwing. Hirschmann is de spreekwoordelijke conservatieve koloniaal, voor wie een voortgezet Nederlands bestuur vanzelfsprekend was. In Nederland stond hij voor die opvatting in de conservatief-liberale Vrijheidsbond. Al met al is De Langs biografie een geslaagd voorbeeld van een zinvolle biografische bijdrage aan de militaire geschiedenis van Nederlands-Indie door middel van het levensverhaal van een toevallig gekozen ooggetuige.

COPYRIGHT 2012 Brill Academic Publishers, Inc.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2012 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

 
Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Korte signaleringen
Author:Poeze, Harry A.
Publication:Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania
Article Type:Book review
Date:Jan 1, 2012
Words:484
Previous Article:Otto van den Muijzenberg en Dinette Wijnen, De Mahnes: Familie in beweging 1750-1950.
Next Article:Herman van Bergeijk, Berlage en Nederlands-Indie: 'Een innerlijke drang naar het schoone land'.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2018 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters