Printer Friendly

Identification of the variables which predict alienation from work in nurses who are studying at a university hospital/Bir universite hastanesinde calisan hemsirelerde ise yabancilasmayi yordayan degiskenlerin incelenmesi.

ise yabancilasma, gunumuzde calisanlarin en onemli sosyo-psikolojik problemlerinden birisi olarak degerlendirilmektedir. Yasaminin buyuk bir kismini is yerinde geciren bireyler cesitli faktorler nedeniyle islerine yabancilasarak, olumsuz tutum ve davranislar gosterirler. [1] Elma, tarafindan ise yabancilasma is gorenin isini anlamsiz bulmasi; orgutunde kurdugu iliskilerden doyum saglayamamasi; kendisini yalniz, yetersiz, gucsuz gormesi; gelecege iliskin umutlarini yitirmesi ve kendisini sistemin basit bir carki olarak algilamasi biciminde tanimlanmaktadir. [2] Is ortaminda yabancilasmanin gorulmesinde etkili olan faktorleri inceleyen arastirmalar isin kosullari, calisma ortami, rol belirsizligi, kisiye kurum tarafindan deger verilmemesi, calisanin orgutsel sureclerdeki kontrolunu kaybetmesi, kendisini ifade edememesi, otonomi ve kontrol yetkisine sahip olmamasi ve isin ilerlemesini ozgurce belirleme olanaginin olmadigi is cevresinin etkili oldugunu ifade etmektedirler. [3,4]

Yabancilasmanin sonuclari hem birey icin hem de orgut icin olumsuz olmaktadir. [5] Bu olumsuzluklar sonucunda yapilan is daha cok para gibi dissal faktorler amac edinilerek yapilir ve calisan hem kisisel hem de mesleki doyuma ulasamaz. Ise yabancilasma sonucunda calisanlarda dusuk orgutsel baglilik, is ve yasam doyumunda azalma, motivasyon kaybi, tukenme, sinizm ve isten ayrilma niyetlerinde artma soz konusu olur. [6-8] Basaran, calisanin orgute karsi gelistirecegi en istenmeyen tutumun ise yabancilasmasi oldugunu ifade eder. [9]

Yabancilasmanin bircok meslek orgutunde oldugu gibi hemsirelik meslegi uzerinde de etkileri gorulebilmektedir. [10,11] Hemsirelik, calisma kosullarindan dolayi yogun is yukune sahip stresli bir meslektir. [12] Calisma ortamindan kaynakli problemler hemsireleri fiziksel, duygusal ve sosyal yonden etkilemektedir. Kotu calisma kosullari, calisma ortamindaki gorev karmasasi, agir is yuku, farkli egitim duzeyine sahip hemsirelerin ayni kadroda calismasi, yetersiz insan gucu ile calisma, karar sureclerine katilamama, isin tekduze olmasi, meslegini sevmeden yapma, aldigi ucretten memnun olmama, sikca kendini tukenmis hissetme, vs. gibi durumlar hemsirelik mesleginde yabancilasmanin nedenleri olarak degerlendirilmektedir. [10,12-14] Calisma sartlari iyilestirilen, idareciler tarafindan desteklenen hemsirelerin islerine daha bagli olduklari, performanslarinin daha yuksek oldugu ve ise yabancilasma oranlarinin daha az oldugu ifade edilmektedir. [10,11,15]

Ise yabancilasmanin bireysel ve orgutsel acidan olumsuz sonuclarinin varligi son zamanlarda arastirmacilarin konu ile ilgilenmesine neden olmaktadir. Yapilan literatur incelemesinde ise yabancilasma ile ilgili saglik calisanlari ve hemsirelerle yapilmis calisma sayisinin dunyada ve ulkemizde oldukca az oldugu gorulmustur.

Bu arastirma hemsirelerde ise yabancilasmayi yordayan degiskenlerin belirlenmesi amaciyla gerceklestirildi. Arastirmada bu amac dogrultusunda asagidaki sorulara yanit arandi.

Arastirma Sorulari

* Hemsirelerin ise yabancilasma duzeyleri nedir?

* Hemsirelerin ise yabancilasma duzeylerini anlamli sekilde yordayan degiskenler hangileridir?

Yontem

Arastirmanin Tipi, Zamani ve Yeri

Arastirma tanimlayici ve kesitsel tiptedir. Arastirma 600 yatak kapasiteli Manisa Celal Bayar Universitesi Hafsa Sultan Hastanesinde, 01 Ocak - 28 Subat 2015 tarihleri arasinda yurutuldu. Arastirmanin evrenini, Manisa Celal Bayar Universitesi Hafsa Sultan Hastanesinde calisan 327 hemsire olusturdu. Arastirmada herhangi bir orneklem secim yontemi kullanilmadan soz konusu hastanede gorevli ve arastirmanin verilerinin toplandigi tarihlerde izinli ve raporlu olmayan arastirmaya katilmayi gonullu olan hemsireler arastirma kapsamina alindi. Verilerin toplandigi tarihlerde izinli, raporlu olan ve arastirmaya katilmak istemeyen 59 hemsire arastirma disinda birakildi. Arastirmaya katilim orani % 82'dir (n=268).

Veri Toplama Araclari

Arastirmada veri toplama araci olarak "Hemsire Tanitici Bilgi Formu" ve "Hemsirelikte Ise Yabancilasma Olcegi" kullanildi. Veriler hemsirelerle yuz yuze gorusulerek soru formlarinin dagitilmasi ve ayni gun icinde ya da birkac gun sonra geri alinmasi seklinde toplandi.

Hemsire Tanitici Bilgi Formu: Literatur isiginda arastirmacilar tarafindan olusturulan bilgi formunda hemsirelerin sosyo- demografik ve mesleki ozelliklerini tanimlayan 15 soru yer almakta idi.

Hemsirelikte Ise Yabancilasma Olcegi 2004 yilinda Oruc [10] tarafindan olusturulan Olcek 5'li Likert tipi derecelendirmeye sahiptir. Olcekte 27 madde ve (hizmetin uretimi sirasinda yaraticiligin kullanilmasi, is bolumu, hizmetin uretimi sirasinda insiyatif kullanabilme, karar surecine katilim, uretim sureci, yaptigi isin kendisi icin anlamliligi olmak uzere) 6 alt boyut bulunmaktadir. Olcekte 'hic' kategorisindeki maddelere 5 puan, 'cok' kategorisindeki maddelere 1 puan verilmekte ve 3, 10, 11 ve 25. maddeler tersten puanlanmaktadir. Olcekten alinabilecek toplam puan 27-135 arasinda degismektedir ve puan arttikca yabancilasma duzeyi de artmaktadir. Hemsirelikte Ise Yabancilasma Olceginden alinan toplam puan 27-62 arasi 'dusuk duzeyde'; 63-98 arasi 'orta duzeyde' ve 99-135 arasi 'yuksek duzeyde yabancilasma' yasiyor seklinde yorumlanmaktadir. Olcekte orta duzey yabancilasma puanlarinda yigilma olmasi uzerine bu grup kendi icinde iki esit parcaya bolunerek, "orta- dusuk duzey" (63-80 puan) ve "orta-yuksek duzey" (81-98 puan) olarak gruplandirilmistir. [10,16] Oruc [10] tarafindan Olcegin Cronbach Alfa katsayisi 0.82 olarak bildirilmistir. Bu calismada Ocegin Cronbach Alfa katsayisi 0.84 olarak bulundu.

Verilerin Degerlendirilmesi

Arastirmada bagimli degisken olarak hemsirelerin ise yabancilasma duzeyleri, bagimsiz degiskenler olarakta hemsirelerin sosyo-demografik ve mesleki ozellikleri alindi. Arastirmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 15.0 paket programi kullanildi. Hemsirelikte Ise Yabancilasma Olceginin normal dagilima uygunlugu Kolmogorov-Smirnov testi ile degerlendirildi. Hemsirelerin tanitici ozelliklerinin dagilimi frekans dagilimi (sayi ve yuzde) ile, hemsirelerin ise yabancilasma duzeyi ve alt boyut puan ortalamalari aritmetik ortalama ve standart sapma ile, hemsirelerin ise yabancilasma duzeyi ile tanitici ozelliklerinin karsilastirilmasi bagimsiz gruplarda t testi ve tek yonlu vaiyans analizi (ANOVA), Kruskal Wallis ve LSD Post Hoc testi ile cok degiskenli analizler Multiple Linear Regresyon analizi ile incelendi. Yapilan testler icin istatistiksel anlamlilik duzeyi 0.05 olarak kabul edildi.

Arastirmanin Etik Yonu

Arastirma icin Celal Bayar Universitesi Tip Fakultesi Yerel Etik Kurulu'ndan onay ve Celal Bayar Universitesi Hafsa Sultan Hastanesi Hemsirelik Hizmetleri Mudurlugu'nden yazili izin alindi. Veri toplama islemine baslanmadan once de hemsirelerden bilgilendirilmis onam formu ile yazili izin alindi.

Arastirmanin Sinirliliklari

Arastirmanin tek bir kurumda yurutulmus olmasi, sonuclarin yalnizca arastirmanin yurutuldugu hastaneyi kapsamasi ve diger kurumlara genellenemez olmasi arastirmanin ilk sinirliligi olarak degerlendirildi. Ikinci sinirlilik ise yabancilasmayi degerlendirmede kullanilan Olcegin kisinin oz-bildirimine dayali bir olcek olmasidir. Diger bir noktada arastirmada kullanilan Olcek ile yapilan calisma sayisinin azliginin (Oruc 2004, Yetis 2013) yani sira hemsirelerde ise yabancilasma konusunda yapilan calisma sayisinin da az olmasinin konuyu diger arastirmalar ile tartisma noktasinda sinirlamasi idi.

Bulgular

Arastirma kapsamindaki hemsirelerin tanitici ozellikleri Tablo l'de verildi. Hemsirelerin %58.2'si 31 yas ve alti grubunda, %88.4'nu kadin, %58.2'si evli, %55.2'si lisans mezunu, %35.8'i 0-5 yil arasinda mesleki deneyime sahiptir.

Orneklemdeki hemsirelerin mesleki ozelliklerine bakildiginda %51.5'inin kliniklerde (cerrahi ve dahili birimler) calistigi, %61.6'smm servis hemsiresi oldugu, %85.1'nin kadrolu, %70. l'inin gece+gunduz calistigi, %44.0'nun mesai saatlerinde en fazla tani tedavi isleriyle ugrastigi, %78,0'inin hemsireligi kendi istegi ile sectigi, %93.3'unun calistigi ekipten memnun oldugu, %61.9'unun aldigi ucretten memnun olmadigi, %82.l'inin mesleki derneklere uye olmadigi, %56.0'smm mesleki yayinlari takip etmedigi saptandi (Tablo 2).

Tablo 3'de hemsirelerin Hemsirelikte Ise Yabancilasma Olceginden aldiklari puanlarin dagilimi verildi. Arastirmada hemsirelerin ise yabancilasma toplam puan ortalamasi 75.27 [+ or -] 10,33 puan ile "orta-dusuk duzeyde" saptandi. Hemsirelerin ise yabancilasmalarinin en yuksek oldugu alt boyut 17.48 [+ or -] 3.56 puan ortalamasi ile "Karar Surecine Katilim" iken, ise yabancilasmanin en dusuk oldugu alt boyut 7.81 [+ or -] 1.69 puan ortalamasi ile "Is Bolumu" olarak belirlendi (Tablo 3).

Ise yabancilasma puanlarina gore hemsirelerin %55.6'smm "orta-dusuk duzey"de, % 31.7'sinin ise "orta-yuksek duzey"de, ise yabancilasma yasadigi goruldu (Tablo 4).

Hemsirelerin sosyo-demografik ve mesleki ozellikleri ile Hemsirelikte Ise Yabancilasma Olcegi arasinda yapilan tek degiskenli analizler sonucunda anlamli cikan degiskenler ile cok degiskenli model tablosu olusturuldu. Cok degiskenli model sonucunda medeni durum, is yerindeki pozisyon, mesleki derneklere uye olma, mesleki yayinlari takip etme degiskenlerinin hemsirelerde ise yabancilasmanin % 16'sini yordadigi bulundu. Ancak tek degiskenli analizlerde anlamli oldugu icin modele alman egitim durumu, meslekte calisma suresi, calistigi birim, mesai sirasinda en fazla mesgul olunan isler degiskenlerinin hemsirelerde ise yabancilasmayi yordamadigi anlasildi. Tablo 5'deki standardize edilmis regresyon katsayilarina (p) gore, yoi- dayici degiskenlerin Ise Yabancilasma Olcegi puanlari uzerindeki goreli onem sirasi; is yerindeki pozisyon (0.37), mesleki yayinlari takip etme (0.25), mesleki derneklere uye olma (0.22) ve medeni durum (0.12)'dur (Tablo 5).

Tartisma

Literatur arastirmasi sonucunda ise yabancilasma konusunda en cok calisma yapilan sektorlerin egitim, turizm ve sanayi oldugu gorulurken, hemsireler ile yapilan arastirmalar ise oldukca sinirlidir. Bu arastirmada kullanilan 2004 yilinda Oruc taralindan olusturulan Ise Yabancilasma Olcegi ile Turkiye'de yapilmis bir arastirmaya rastlanmis [16] Ve yurtdisinda ise hicbir arastirmaya rastlanmamistir. Yurt disinda hemsirelerde ise yabancilasmayi arastiran sinirli sayidaki arastirmada da ise yabancilasma ile arasinda iliski aranan degiskenler ve kullanilan olcekler-alt boyutlari bu arastirmadan farklilik gosterdigi icin bulgularin tartisilmasinda sikinti yasanmistir.

Hemsirelerde ise yabancilasmayi yordayan degiskenlerin belirlenmesi amaci ile yapilan arastirmada bulgular literatur bilgileri isiginda arastirma sorularina yonelik olarak tartisilmistir. Arastirmada yanit aranan ilk soru "hemsirelerin ise yabancilasma duzeyleri nedir?" sorusu olmustur. Arastirma sonucunda hemsirelerin sadece %12.7'sinin dusuk duzeyde yabancilasma yasadigi, kalan %87.3'un orta-dusuk ve orta yuksek duzeyde ise yabancilasma yasadiklari saptanmistir. Oruc'un [10] 2004 yilinda Kocaeli ilinde kamu hastanelerinde calisan 549 saglik calisani ile yaptigi calismada ve Yetis'in [16] 2013 yilinda Erzurum ilinde kamu hastanelerinde calisan 842 hemsire ile yaptigi calismada hemsirelerin ise yabancilasma duzeyi bu arastirmadan daha yuksek (orta yuksek duzeyde) bulunmustur. Dariyemez [17] (2010) tarafindan Baskent Universitesi kurumlari bunyesindeki bir vakif hastanesi olan Baskent Universitesi Ankara Hastanesinde 20 doktor, 20 hemsire ve 20 destek hizmetler calisani olmak uzere toplam 60 kisi ile yaptigi calisma sonucunda ise yabancilasmanin doktorlardan sonra en cok hemsirelerde goruldugunu bildirmistir. Dariyemez [17] arastirmasinda yabancilasma duzeyinden soz etmeden yabancilasmanin varligindan soz etmistir. Arastirmada ise yabancilasma duzeyinin diger iki arastirmadan daha dusuk olmasinin nedeni bu arastirmanin bir Universite Hastanesinde yapilmis olmasi olabilir. Her ne kadar bu calismanin sonucu diger iki calismanin sonuclarindan daha iyi durumda olsa da arastirmada sonuclar hemsirelerin buyuk cogunlugunun ise yabancilasma yasadigini gostermektedir. Bir kurumda istendik olan calisanlarin ise yabancilasma duzeylerinin en az duzeyde olmasidir. Ise yabancilasan hemsirelerin kendinden, calistigi hastaneden, hastalardan, calisma arkadaslarindan ve cevresinden uzaklasmalari sonucunda hasta bakiminin da olumsuz etkilenmesi soz konusu olur.

Arastirmada hemsirelerin en yuksek duzeyde ise yabancilasma yasadiklari alt boyut "Karar Surecine Katilim"'dir. Yonetime katilma; kurumda demokratik bir yonetimin sergilenmesine, verimliligin arttirilmasina, etkili bir iletisim ortami saglamaya, isyerinde calisma barisini saglamaya katkida bulunurken, bireysel anlamda da calisanlarin moralinin yukselmesine, kendisini ifade etmesine, sorumluluk almasina, isinden doyum saglamasina, kurumsal aidiyet duygusunun gelismesine, orgut icin degerli ve onemli oldugu duygusu yasamasina ve orgute baglilik duygusunun artmasina neden olur. [18] Kararlara katilma olanaginin bulunmadigi, kurallarin kati bir sekilde uygulandigi ve asiri kontrolun saglandigi kurumlarda yabancilasma duzeyinin yuksek oldugu belirtilmektedir. [19]

Knox [20] ABD'deki alti ayri hastanede calismakta olan 240 hemsire ile yaptigi calismada hemsirelerin kararlara katilim, bagimsizlik ve kisisel gelisimlerini saglama isteklerinden dolayi surekli kontrol odakli bir orgut ortaminda yabancilasmayi daha cok yasadiklarini belirtmistir. Bu nedenle hemsire yoneticilerin ise yabancilasmayi azaltmaya yonelik olarak daha katilimci yonetim yaklasimlarini benimsemelerinin uygun olacagi dusunulmektedir.

Arastirmada hemsirelerin en az duzeyde ise yabancilasma yasa diklari alt boyut "Is Bolumu"dur. Literaturde yabancilasmaya yol acan etmenler arasinda is bolumu de belirtilmektedir. Fourier [21] is bolumunun insani on iki saat boyunca tek tip iste calismak zorunda biraktigini ve bu zorunlulugun isin tekrari, basitligi ve surekliligi sonucunda kisinin aklinin ve vucudunun tum parcalarini birbiri ardina calistiramaz hale getirdigini vurgular. Bu tek duze ve monoton is sureci bir sure sonra kisinin isine yabancilasmasina neden olur. Ancak bu calismada is bolumunden kastedilen islerin ekipce birlikte yapilmasidir. Ekip; amaclari ortak her biri kendi gorevini yapan, en iyi sonuca ulasmak icin deneyim ve bilgilerini paylasan kisilerin olusturdugu gruptur. Bu nedenle boyle bir calismada monotonluktan cok bilgi, beceri ve sorumluklarin isin icine katilmasi soz konusudur. Arastirmada hemsirelerin en az duzeyde yabancilasma yasadiklari alt boyut olan is bolumu Yetis'in ve Oruc'un calismalari ile de benzerlik gostermektedir. [10,16] Hemsirelerin hastalara bakim sunarken bilgi, beceri ve sorumluluklari dogrultusunda ekipce yaptiklari is bolumunun bu sonuclarda etkili oldugu varsayilmaktadir. Arastirmada yanit aranan ikinci soru "Hemsirelerin ise yabancilasma duzeylerini anlamli sekilde yordayan degiskenler hangileridir?" sorusudur. Arastirmada olusturulan cok degiskenli model sonucunda is yerindeki pozisyon, mesleki yayinlari takip etme, mesleki derneklere uye olma, ve medeni durum degiskenlerinin hemsirelerde ise yabancilasmanin %16'sini yordadi- gi goruldu. Aciklanamayan % 84'luk bolumun diger bagimsiz degiskenlerden etkilendigi soylenebilir.

Arastirmada ise yabancilasmayi en yuksek duzeyde yordayan degisken is yerindeki pozisyondur. Bu sonuca gore hemsireler yonetici hemsirelere gore ise yabancilasmayi daha cok yasamaktadir. Oruc'un calisma bulgulari bu arastirma sonucu ile benzerken, Yetis'in [16] arastirma bulgulari ise farklilik gostermektedir. Yoneticilik yapan hemsirelerin islerinde daha fazla sorumluluk almalari, insiyatif kullanabilmeleri, kararlara katilmalari ya da kararlari direkt kendilerinin vermesi ise yabancilasma puanlarinin dusuk olmasinda etkili olmus olabilir. [10] Yeniceri [22] tarafindan yuksek oranda merkezilesmis orgutlerin bireylere kendilerine verilmis gorevler uzerinde cok az ozerklik, kendilerini ilgilendiren ya da orgutun genel amacini ilgilendiren karar alma surecine cok az katilim olanagi vermesinin calisanlarda yuksek oranda yabancilasma duygusu yaratacagi bildirilmektedir.

Modelde hemsirelerin ise yabancilasma duzeylerini en yuksek oranda yordayan ikinci ve ucuncu degisken sirasi ile mesleki yayinlari takip etme ve mesleki derneklere uye olma idi. Mesleki yayinlari takip etmeyen ve mesleki derneklere uye olmayan hemsirelerin mesleki yayinlari takip eden ve yine mesleki derneklere uye olan hemsirelerden daha fazla ise yabancilasma yasadiklari saptandi. Bu iki sonuc birlikte degerlendirildiginde mesleki derneklere uye olan ve mesleki yayinlari takip eden hemsirelerin meslek bilincinin gelismis, sorumluluklarinin farkinda olan profesyonel hemsireler olabilecegini soylemek yanlis olmaz. Miller [23] yapmis oldugu calisma sonucunda ABD'nin

Nebraska eyaletinde bulunan uc hastanede calisan hemsirelerin, profesyonellesme algisi ile ise yabancilasmalari arasinda negatif yonlu zayif bir iliski bulundugunu bildirmistir. Oruc'un [10] ve Yetis'in [16] calismalarinda ise hemsirelerin mesleki yayinlari takip etmesi ve mesleki derneklere uye olmasi ile ise yabancilasma arasinda anlamli bir iliskinin saptanmadigi bildirilmistir. Modelde ise yabancilasmayi anlamli sekilde yordayan son degisken hemsirelerin medeni durumu idi. Arastirmada bekar olan hemsirelerin evli olan hemsirelere gore daha yuksek duzeyde ise yabancilasma yasadiklari goruldu. Evlilik ve ailesel tatminin yasam doyumu icin en guclu ongorucu oldugu bildi- rilmektedir. [24] Yine Ergin [25] evli bireylerde aile uyelerinin sevgi ve desteginin calisana tukenmislik duygusuyla basa cikmada yardimci oldugunu bildirmektedir. Literaturde medeni durum ile ise yabancilasma arasindaki iliskiye yonelik farkli bilgiler yer almaktadir. Oruc'un [10] ve Yetis'in [16] hemsireler ile yaptigi calismalarda ise yabancilasma puan ortalamasi ile medeni durum arasinda iliski saptanmamistir. Durmaz'in [26] Isparta ilindeki 3 hastanede 400 saglik calisani ile farkli bir olcek kullanarak yaptigi calismada bekar saglik calisanlarinin ise yabancilasma olceginin isten uzaklasma, cevreden uzaklasma ve normsuzluk alt boyutlarindan daha yuksek puan alarak en cok bu boyutlarda ise yabancilasma yasadiklarini saptamistir.

Sonuc

Hemsirelerin %55.6'sinin "orta-dusuk duzey"de, % 31.7'sinin ise "orta-yuksek duzey"de, ise yabancilasma yasadigi goruldu. Hemsirelerin ise yabancilasmasini anlamli sekilde yordayan degiskenler ise isyerindeki pozisyon, mesleki yayinlari takip etme, mesleki derneklere uyelik ve medeni durumdu. Arastirma sonucunda elde edilen bulgularin hemsirelerin ise yabancilasmasi konusunda yoneticilere, arastirmacilara ve konu ile ilgili diger kisilere onemli ipuclari sunacagi dusunuldu.

Bu sonuclar dogrultusunda, hemsirelerin ise yabancilasma duzeylerini ve ise yabancilasmalarini yordayan degiskenlerin baska arastirmalar yapilaraktan da sinanmasi ve yapilan calismalarin sonuclarinin yonetici hemsireler tarafindan iyi anlasilmasi ve uygulamaya aktarilmasi, hemsirelerin karar verme sureclerine katilimlarini destekleyen yonetim politikalarinin hayata gecirilmesi, hemsirelerin ekip calismasi icinde is bolumu yaparak calismalarina olanak saglanmasi, mesleki derneklere uyeliklerinin desteklenmesi, hastanelerde hemsirelerin mesleki yayinlari takip edebilecekleri sistemlerin olusturulmasi ve bekar olan hemsirelerin sosyal acidan desteklenmesi onerilmektedir.

doi: 10.5222/HEAD.2017.025

KAYNAKLAR

[1.] Kanten P. & Ulker F. Yonetim tarzinin uretkenlik karsiti is davranislarina etkisinde ise yabancilasmanin aracilik rolu. Mugla Sitki Kocman Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi 2014; (32):16-40.

[2.] Tokmak I. Duygusal Emek ile Ise Yabancilasma Iliskisinde Psikolojik Sermayenin Duzenleyici Etkisi, Isletme Arastirmalari Dergisi 2014; 6(3):134-56.

[3.] Pugh KJ, Zhao Y. Stories of teacher alienation: A look at the unintended consequences of efforts to empower teachers. Teaching and Teacher Education 2003; 19(2):187-201. http://dx.doi.org/10.1016/S0742-051X(02)00103-8

[4.] Ceylan A, Sulu S. Work alienation as a mediator of the relationship of procedural injustice to job stress. South East European Journal of Economics and Business 2010; 5:2; 65-74. http://dx.doi.org/10.2478/ v10033-010-0016-1

[5.] Chiaburu DS, Diaz I, De Vos A. Employee alienation: relationships with careerism and career satisfaction. Journal of Managerial Psychology 2013; 28(1): 4-20. http://dx.doi.org/10.1108/02683941311298832

[6.] Nair N, Vohra N. The concept of alienation: towards conceptual clarity. International Journal of Organizational Analysis 2012; 20(1):25-50. http://dx.doi.org/10.1108/19348831211215641

[7.] Tummers LG. Den Dulk L. The effects of work alienation on organisational commitment, work effort and workdtodfamily enrichment. Journal of Nursing Management 2013; 21(6):850-9. http:// dx.doi.org/10.1111/jonm.12159

[8.] Yildiz S, Saylikay M. The effect of organisational cynicism on alienation. Procedia-Social and Behavioral Sciences 2014; 109:622-7. http://dx.doi. org/10.1016/j.sbspro.2013.12.517

[9.] Basaran I. E. Orgutsel davranis insanin uretim gucu. Ankara: Ekinoks Yayincilik; 2008.

[10.] Oruc D. Kocaeli'ndeki Kamu hastanelerinde calisan hemsirelerde yabancilasmayi etkileyen faktorler Saglik Bilimleri Enstitusu Yayimlanmamis Yuksek Lisans Tezi. Kocaeli Universitesi: Kocaeli 2004.

[11.] Cetin G. Hastanelerde calisan hemsirelerin olumlu is ortamina iliskin goruslerinin belirlenmesi. Halic Universitesi: Saglik Bilimleri Enstitusu, Hemsirelik Anabilim Dali Yuksek Lisans Tezi. Istanbul: 2008

[12.] Gok A. Hemsirelerin mesleklerini birakma nedenlerinin incelenmesi. Dokuz Eylul Universitesi Saglik Bilimleri Enstitusu, Hemsirelikte Yonetim Anabilim Dali Yuksek Lisans Tezi. Izmir: 2008.

[13.] Surer P. Hastanelerde calisan hemsirelerde is gucu devir hizi ve ayrilma nedenlerinin incelenmesi. Dokuz Eylul Universitesi, Saglik Bilimleri Enstitusu, Hemsirelikte Yonetim Anabilim Dali Yuksek Lisans Tezi. Izmir: 2009.

[14.] Duygulu S. Korkmaz F. Hemsirelerin orgute bagliligi is doyumlari ve isten ayrilma nedenleri. Cumhuriyet Universitesi Hemsirelik Yuksek Okulu Dergisi 2008; 12(2):9-20.

[15.] Usta D. Is memnuniyetini etkileyen faktorler. Yalova Universitesi Insan Kaynaklari ve Calisma Iliskileri Anabilim Dali Yuksek Lisans Tezi. Yalova: 2009.

[16.] Yetis Z. Kamu hastanelerinde calisan hemsirelerde ise yabancilasma, Ataturk Universitesi Hemsirelikte Yonetim Anabilim Dali Yuksek Lisans Tezi. Erzurum: 2013.

[17.] Dariyemez K. Orgutlerde ortaya cikan yabancilasma sorunu ve bu sorunun cozumu acisindan Halkla Iliskiler calismalarinin onemi (Baskent Universitesi Ankara Hastanesi ornegi) T.C. Baskent Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Halkla Iliskiler Ve Tanitim Ana Bilim Dali Yayinlanmamis Yuksek Lisans Tezi. Ankara:2010.

[18.] Ugur A, Erol Z. Orgutlerde kritik sorun kaynagi olarak ise yabancilasma, yabancilasma ve burokrasi arasindaki iliskiye yonelik kavramsal bir yaklasim. Kastamonu Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakultesi Dergisi Temmuz 2015; 8:182-92.

[19.] Soyuk S. Orgutsel adaletin is tatmini uzerine etkisi ve Istanbul Ilindeki ozel hastanelerde calisan hemsirelere yonelik bir calisma. Istanbul Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Yayimlanmamis Doktora Tezi. Istanbul: 2007.

[20.] Knox D. M. E. The relationship of risk-propensity, organizational climate and alienation of nurses in urban hospitals. Doctoral Dissertation, The University of Tulsa, Oklahoma, 1986.

[21.] Turan M, Parsak G. Yabancilasma ve is tatmini iliskisi: Bir devlet universitesi idari personeli uzerinde arastirma. Cukurova Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi 2011; 20(2):1-20.

[22.] Yeniceri O. Orgutlerde catisma ve yabancilasma yonetimi. Istanbul: Kultur Sanat Yayincilik; 2009.

[23.] Miller JC. Professionalism, alienation and organizational membership among nurses. Doctoral Dissertation, University of Nebraska, Nebraska, 1975.

[24.] Eroglu E. Orgutlerde iletisim kalitesini etkileyen faktorlerin degerlendirilmesi. Selcuk Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi 2011; 26:137-49.

[25.] Ergin C. Doktor ve hemsirelerde tukenmislik ve Maslach Tukenmislik Olceginin uyarlanmasi. 7.Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Calismalari. Ankara: Turk Psikologlar Dernegi Yayinlari; 1992.

[26.] Durmaz M. Saglik calisanlarinda yabancilasma duzeyi: Isparta Ili ornegi. T.C. Suleyman Demirel Universitesi Sosyal Bilimleri Enstitusu Saglik Yonetimi Anabilim Dali, Yayinlanmamis Yuksek Lisans Tezi. Isparta: 2015.

PINAR ERTEKIN **

DILEK OZMEN ***

* Bu calisma, Doc. Dr. Dilek OZMEN danismanliginda hazirlanan ve Manisa Celal Bayar Universitesi Saglik Bilimleri Enstitusu'ne sunulan yuksek lisans tezinden uretilmistir.

** P Ertekin, Uzman Hemsire

Manisa Celal Bayar Universitesi Hafsa Sultan Hastanesi

Cerrahi Yogun Bakim Sorumlu Hemsiresi, Manisa

Yazisma Adresi / Address for Correspondence:

Manisa Celal Bayar Universitesi Hafsa Sultan Hastanesi

Uncubozkoy Kampusu, Manisa

Tel.: 0 236 236 03 30 Faks: 0 236 233 80 40

e-posta: ertekinpnr06@hotmail.com

*** D Ozmen, Doc. Dr.

Manisa Celal Bayar Universitesi Saglik Bilimleri Fakultesi, Manisa

Gelis Tarihi: 15.03.2016, Kabul Tarihi: 22.02.2017
Tablo I. Arastirmaya Katilan Hemsirelerin Tanitici Ozelliklerinin
Dagilimi

OZELLIKLER                                            n       %

Yas (3 1.12 [+ or -] 5.55 ,Min: 18.00, Maks:51.00)
31 yas ve alti                                       156    58.2
32 yas ve uzeri                                      112    41.8

Cinsiyet
Kadin                                                237    88.4
Erkek                                                 31    11.6

Medeni Durum
Evli                                                 156    58.2
Bekar                                                112    41.8

Egitim Durumu
SML/On Lisans                                         79    29.5
Lisans                                               148    55.2
Yuksek lisans/Doktora                                 41    15.3

Meslekte Calisma Suresi
0-5 yil                                               96    35.8
6-10 yil                                              85    31.7
11-20 yil                                             77    28.7
20 yildan fazla                                       10     3.7

TOPLAM                                               268    100.0

Tablo 2. Arastirmaya Katilan Hemsirelerin Mesleki Ozelliklerinin
Dagilimi

OZELLIKLER                                                 n      %

Calistigi Birim/Boliim
Servisler                                                 138   51.5
Ameliyathane/Acil servis                                  42    15.7
Yogun Bakim                                               62    23.1
Poliklinik                                                22     8.2
Yonetim                                                    4     1.5

Is Yerindeki Pozisyonu
Sorumlu Hemsire                                           27    10.1
Servis Hemsiresi                                          165   61.6
Ameliyathane/Yogun Bakim Hemsiresi                        72    26.9
Supervizor                                                 4     1.5

Statu Durumu
Kadrolu                                                   228   85.1
Sozlesmeli                                                40    14.9

Calisma Sekli
Surekli Gunduz                                            69    25.7
Surekli Gece                                              11     4.1
Gece+Gunduz                                               188   70.1

Mesai Sirasinda En Fazla Mesgul Oldugu Isler
Tani--Tedavi                                              118   44.0
Hemsirelik Bakimi                                         45    16.8
Hemsirelik Disi--Destek Hizmetler                         105   39.2

Hemsireligi Kendi Istegi ile Tercih Etme Durumu
Evet                                                      209   78.0
Hayir                                                     59    22.0

Ucretten Memnun Olma Durumu
Evet                                                      102   38.1
Hayir                                                     166   61.9

Calistigi Ekipten Memnun Olma Durumu
Evet                                                      250   93.3
Hayir                                                     18     6.7

Mesleki Derneklere Uye Olma Durumu
Evet                                                      48    17.9
Hayir                                                     220   82.1

Mesleki Yayinlari Takip Etme Durumu
Evet                                                      118   44.0
Hayir                                                     150   56.0

TOPLAM                                                    268   100.0

Tablo 3. Hemsirelerin Hemsirelikte Ise Yabancilasma Olcegi
Toplam Puan ve Alt Boyut Puan Ortalamalari

ISE YABANCILASMA OLCEGI              Min.       ORT. [+ or -] SS
BOYUTLARI                           -Maks.

Hizmetin uretimi sirasinda          20-Apr    11.43 [+ or -] 1.82
  yaraticiligin kullanilmasi
Hizmetin uretimi sirasinda           5-25     I4.48 [+ or -] 2.87
  inisiyatif kullanabilme
Karar surecine katilim               6-30     I7.48 [+ or -] 3.56
Uretim sureci boyutu                 5-25     12.49 [+ or -] 2.38
Yaptigi isin kendisi icin            4-20     11.55 [+ or -] 2.97
  anlamliligi
Is bolumu boyutu                     3-15      7.81 [+ or -] 1.69
TOPLAM                              27-135    75.27 [+ or -] 10.33

Tablo 4. Hemsirelerin Ise Yabancilasma Duzeyleri

YABANCILASMA DUZEYI                    n     %

Dusuk Duzeyde Yabancilasma            34    12.7
Orta-Dusuk Duzey Yabancilasma         149   55.6
Orta-Yuksek Duzey Yabancilasma        85    31.7
TOPLAM                                268   100.

Tablo 5. Hemsirelikte Ise Yabancilasmayi Aciklayan Cok
Degiskenli Model Tablosu

DEGISKENLER [R.sup.2]=0,16                   t      [beta]     P

Medeni Durum (0: Evli/l: Bekar)            2.1 13   0.128    0.036

Egitim Durumu (0: Lisans/ 1: SML           -0.013   -0.001   0.989
Onlisans/ 2: Yukseklisans Doktora

Meslekte Calisma Suresi                    l.l 12   0.068    0.267
(0: 11 yil ve uzeri/1:
0-5 yil/2: 6-10 yil)

Is Yerindeki Pozisyonu                     5.636    0.378    0.000
(0: Yonetici Hemsire 1: Hemsire)

Calistigi Birim (0: Poliklinik/1:           1.00    0.062    0.316
Ameliyathane-Acil Servis/ 2:
Klinikler/ 3: Yogun Bakim/ 4:
Yonetim)

Mesai Sirasinda En Fazla Mesgul            -0.529   -0.032   0.597
Olunan Isler (0: Hemsirelik
Bakimi/ 1:
Hemsirelik Disi-Destek
Hizmetler / 2:
Tani Tedavi)

Mesleki Derneklere Uye Olma                -3.697   -0.221   0.000
Durumu (0: Evet/ 1: Hayir)

Mesleki Yayinlari Takip Etme               4.338    0.257    0.000
Durumu (0: Evet/ 1: Hayir)
COPYRIGHT 2017 KARE Publishing
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2017 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:arastirma
Author:Ertekin, Pinar; Ozmen, Dilek
Publication:Journal of Education and Research in Nursing
Date:Jan 1, 2017
Words:3723
Previous Article:The knowledge levels of fourth-year health science students on occupational organization/ Saglik yuksekokulunda okuyan 4. Sinif ogrencilerinin...
Next Article:Review of disease self-management strategies among diabetic individuals and their caretaker nurses: a qualitative study/Diyabetli bireyler ve onlara...

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters