Printer Friendly

Hypersecretory disorders and botulinum toxin/Hipersekretuvar bozukluklar ve botulinum toksini.

Giris

Son yillarda hipersekresyonun eslik ettigi bozukluklarin tedavisinde Botulinum Toksini (BT) kullanimi ile yeni ufuklar acilmistir. Simdiye kadar cesitli tedavilerin caresiz kaldigi veya yan etkileri nedeniyle kullanilamadigi hipeksekretuvar durumlarda BT ilk secenek haline gelmistir. Botulinum toksini noromuskuler kavsaktaki kolinerjik sinir terminallerinden baska postganglionik sempatik ve ozellikle de parasempatik kolinerjik sinir terminallerine etki ederek asetilkolin salinisini engeller (1). Boylelikle hipersekretuvar bozuklukla giden cesitli durumlarin tedavisinde Botulinum toksini-A (BT-A) ve Botulinum toksini-B (BT-B) preparatlari kullanilabilir. Asagida cesitli hipersekretuvar bozukluklardaki BT kullanimi hakkinda ayrintili bilgi verilecektir.

Hiperhidrozis

Terleme vucut isisinin ayarlanmasi icin gerekli olan normal bir fizyolojik olaydir. Insan vucudunda 2 ila 5 milyon arasinda ter bezi bulunur ve gunde duruma gore 10 litreye kadar ter salgilanabilir (1,2). Fokal veya jeneralize olabilen hiperhidrozis "asiri terleme" olarak tarif edilebilir. Hiperhidrozisi olan kisiler termal, emosyonel veya nedensiz olarak asiri terlerler. Eger altta yatan bir neden olmadan 5 dakika icinde 50 ml'den fazla terleme varsa o kiside hiperhidrozis dusunulur. Fokal hiperhidrozis koltuk altinda (aksiler), el ayasinda (palmar), ayak tabaninda (plantar) veya yuzde olabilir (faysal). Bazen bu bolgelerden birkaci birlikte etkilenilir. Fokal hiperhidroziste yakinmalar genellikle hayatin ikinci veya ucuncu dekatinda baslar. Aile hikayesi fokal hiperhidrozisli kisilerde %30-50 oraninda bulunur (3,4). Simdiye kadar yapilan arastirmalar toplumun %0.6-2.8'nin fokal hiper-hidrozisten etkilendigini gostermistir (5). Jeneralize hiperhidrozis metabolik (diabet, hipertiroidi), enfeksiyoz (tuberkuloz), alkolizm, malignite ve hipotalamik lezyonlar gibi cesitli durumlardan kaynaklanabilir. Dolayisiyla hiperhidrozis varliginda bunun altta yatan bir nedene bagli olup olmadiginin arastirilmasi onem tasir. Hiperhidrozis is ve sosyal yasamda ciddi sikintilara yol acarak yasam kalitesini bozabilir. Ayrica hiperhidrozis dehidratasyona, deride maserayona ve deri enfeksiyonlarina yol acabilir.

Fokal hiperhidrozisi bulunan kisilerde herhangi bir strukturel anormallik gosterilmemistir (2). Ter bezlerindeki norojenik hiperaktivitenin hiperhidrozisin patofizyolojisinde rol oynadigi dusunulmektedir. Norojenik hiperaktivite hipotalamik ve prefrontal baglantilarin disfonksiyonundan kaynaklanabilir (2,6). Nadiren spinal kord yaralanmalari ve polinoropatilerden sonra da fokal hiperhidrozis ortaya cikabilir.

Fokal hiperhidrozisin tedavisinde oral (orn. antikolinerjikler, beta blokerler) ve topikal (orn. alimunyumlu preperatlar) ilaclar ile genellikle yuz guldurucu sonuclar alinmaz (7). Ayrica oral olarak kullanilan ilaclarin sistemik yan etkileri de hastalarda sikinti yaratabilir. Fokal hiperhidroziste kullanilan diger tedavi yontemleri arasinda iontoferez, subkutan ter bezlerinin kuretaji ve sempatektomi vardir (7). Ancak bu yontemler gerek uygulama zorlugu gerekse potansiyel komplikasyonlari nedeniyle fazla tercih edilmezler. Subkutan ter bezlerinin kuretaji ve sempatektomi gibi cerrahi uygulamalardan sonra vucudun baska bolgelerinde de hipehidrozisin ortaya cikma olasiligi vardir.

Simdiye kadar bircok acik ve birkac plasebo kontrollu calismada aksiller ve palmar hiperhidrozisin BT ile tedavisinin etkin ve guvenilir oldugu gosterilmistir (8-14). Ayrica bazi acik olcekli calismalarda faysal hiperhidrozisin tedavisinde BT ile basari saglanmistir (15). Botulinum toksini tedavisi ile hayat kalitesi belirgin olarak duzelir (1619). Eger fokal hiperhidrozisi olan bir hastanin hayat kalitesi olumsuz etkileniyorsa, topikal preparatlar ile basari saglanamiyorsa ve yakinmalar 1 yildan fazla bir sureden beri varsa BT tedavisi dusunulmelidir. Botulinum toksini tedavisi jeneralize hiperhidrozisli vakalarda, hamilelerde, noromuskuler hastaligin varliginda ve aminoglikozid kullaniminda uygulanmamalidir.

Botulinum toksini uygulamasi yapmadan once hiperhidrozisli alanin sinirlari "Minor iyot-nisasta testi" ile gosterilebilir (20). Boylelikle BT tedavisi sadece hiperhidrozisli alanlara yapilmis olur. Bu test icin koltuk alti tuy temizligi yapilmis olmali ve uygulamadan 24 saat once deodorant veya antiperspirant kullanilmamalidir. Ilk olarak uygulanacak bolge kurulanir. Daha sonra %5 iyot-alkol solusyonu ile hedef bolge boyanir ve hedef bolge uzerine misir, patates veya pirinc nisastalarindan biri serpilip 5 dakika beklenir. Bu sure gectikten sonra asiri terleyen alanlarin mavi-siyah renge donustugu gorulur. Daha sonra bu alanlarin sinirlari cizilerek enjeksiyon alani belirlenir ve nisasta ortamdan uzaklastirilir. Minor iyot-nisasta testi cevre ve vucut isisindan, nemden, hava akiminin olup olmamasindan, daha onceki fiziksel aktivite varligindan ve emosyonel durumdan etkilenebilir. Dolayisiyla bu testi dikkatli yorumlamak gerekir.

Aksiller hiperhidrozisin tedavisinde her aksilla icin 50 MU Botox[R] veya 200-250 MU Dysport[R] kullanilabilir. Cogunlukla bir flakon Botox[R] veya Dysport[R] her iki aksillaya esit olarak paylastirilir. Hiperhidrotik alanin buyuklugune gore bir aksilla 1.5-2cm2 alanlara bolunerek 10-15 enjeksiyon intradermal olarak yapilir. Palmar veya plantar hiperhidroziste doz hastadan hastaya ve hidrotik alanin boyutlarina gore degisir. Bu uygulamalarda genellikle aksillaya gore daha fazla doz gerekir (her bir el veya ayak icin 15-25 enjeksiyon). Her 1.5-2cm2 alan icin 2.5-5 MU Botox[R] veya 8-10 MU Dysport[R] yapilir. Botulinum toksini enjeksiyonu sonrasi terlemede azalma cogunlukla %50'den fazladir. Botulinum toksininin fokal hiperhidrozis tedavisindeki etki suresi distoni ve spastisite icin yapilan kas enjeksiyonlarina gore daha uzundur. Etki 2-4 gunde baslar ve sonraki 4-14 aylik bir zaman araliginda terleme belirgin olarak azalir. Iki yila kadar BT'den yarar saglayan vakalar bildirilmistir (21). Etkinin bu kadar uzun surmesinin nedeni sempatik sinir liflerinde SNAP-25 proteininin tekrar olusturulmasinin uzun zaman almasi veya aksonal filizlenmenin sempatik sinir liflerinde yavas seyretmesinden olabilir. Botulinum toksini ter bezlerinde atrofiye yol acmaz (22). Hiperhidrozisin tedavisinde yeni bir BT-A preparati olan Xeomin[R]'in ve BT-B'nin (Myobloc[R] veya Neurobloc[R]) de etkili oldugu bildirilmistir (23,24).

Fokal hiperhidroziste BT uygulamasinin yan etkileri arasinda enjeksiyon esnasinda agri (ozellikle palmar ve plantar uygulamalarda), lokal hematomlar ve palmar uygulamalarda toksinin el kaslarina difuzyonuna bagli gecici gucsuzluk sayilabilir (25,26). Gucsuzluk genellikle hastayi rahatsiz etmez ve ne kadar yuksek doz BT kullanilirsa o kadar fazla oranda gorulur. El kaslarindaki gucsuzluk genellikle enjeksiyondan sonraki 1. haftada baslar ve 3-5 haftada kaybolur. Palmar ve plantar uygulamalar cok agrili olabilir. Bu durumu onlemek icin cok derine enjeksiyondan kacinilmali (intradermal olarak 1mm) ve ince uclu enjektorler kullanilmalidir (30G). Lokal sogutma, topikal anestezi (EMLA[R]: 25 mg lidokain, 25 mg prilokain) ve etil klorur uygulamalarindan biri veya birkaci hastanin agri hissetmesini azaltabilir. Palmar uygulamalar icin ulnar ve median sinir blokaji, plantar uygulamalar icin tibial ve sural sinir blokaji yapilmasi da agriyi engellemek icin yapilabilir. Sinir blokajinin olasi yan etkileri hiperemi ve nadiren lokal sinir-damar hasaridir. Bazen BT uygulanan bolge disindaki alanlarda terlemede artma olabilir.

Elimizdeki mevcut bilgiler BT'nin aksiller hiperhidrozis tedavisinde 1. sinif ve palmar hiperhidrozis tedavisinde 2. sinif kanita dayali tip bilgisi ile kullanilabilecegini gostermektedir (27).

Frey Sendromu (Aurikulotemporal sendrom)

Frey sendromu BT'nin etkin olarak kullanildigi diger bir hipersekretuvar bozukluktur. Parotis bezinin cesitli nedenlerle cerrahi olarak alinmasi sonrasi hastalarin gustatuvar alanda uygunsuz terleme yasamasi durumuna Frey sendromu adi verilir (28). Hastalar cigneme esnasinda yuzde ve boyunda hiperemi ve asiri terleme yasarlar. Bu durum ter bezlerinin ve damarlarin uygunsuz parasempatik innervasyonundan yani kolinerjik liflerin yanlis filizlenmesinden kaynaklanir. Paroidektomi sonrasinda hastalarin yaklasik yarisinda Frey sendromu gorulur (28). Botulinum toksini-A'nin Frey sendromundaki etki suresi ortalama 17 aydir ve bu sure 3 yila kadar uzayabilir (29-31). Etki suresinin neden bu kadar uzun oldugu bilinmemektedir. Frey sendromunda 2.5-5 MU Botox[R] veya 8-10 MU Dysport[R] etkilenen alana (2.5-4cm2) enjekte edilir. Botulinum toksini enjeksiyonu Frey sendromlu hastalarda hayat kalitesini belirgin olarak duzeltir (32). Botulinum toksini-B'nin de Frey sendromu icin etkinligi bildirilmistir (33).

Siyalore

Tukuruk salgisi major (parotis, submandibular, sublingual) ve sayisi birkac yuzu bulan minor tukuruk bezleri tarafindan yapilir. Tukuruk bezlerinde gunluk 750 ml ile 1.5 litre arasinda salgi olur. Bu salginin %95'i parotis ve submandibular bezler tarafindan yapilir (34). Tukuruk sekresyonunda sempatik ve parasempatik sistemler birlikte rol oynarlar. Ancak tukuruk salgisi esas olarak parasempatik kolinerjik liflerin kontrolu altindadir. Parasempatik sistem parotis, submandibular ve sublingual bezleri innerve eder ve direkt stimulasyon yapar. Buna karsin sempatik sistem tukuruk bezi kanallari etrafindaki kas liflerinin kontraksiyonunu stimule etmekle gorevlidir. Amiyotrofik Lateral Skleroz (ALS) ve Parkinson Hastaligi gibi norodejeneratif hastaliklarda siyalore sik karsilasilan bir problemdir. Spontan yutma hizinda azalma (orn. Parkinsonizm), farinks kaslarinda gucsuzluk veya inkoordinasyon (ALS, inme, serebral felc, bulber ve psodobulber paralizi) ve kognitif bozukluk siyaloreye neden olabilir. Parkinson hastalarinin %70'i, ALS hastalarinin %20'si siyaloreden yakinirlar. Parkinsonizmde siyalorenin nedeni yutmadaki yavaslamanin yani sira one egik postur de olabilir. Esasinda Parkinson hastalarindaki tukuruk miktari azalmistir (35,36). Siyalore dehidratasyona, agiz kokusuna, agiz kenarindaki ciltte catlaga, sosyal sikintiya, konusma ve yutma guclugune, aspirasyona ve akciger enfeksiyonuna yol acabilir.

Oral antikolinerjik ilaclar tukuruk sekresyonunu azaltabilir ancak gorme bulanikligi, idrar retansiyonu ve unutkanlik gibi yan etkileri oldukca fazladir. Parotis bezinin denervasyonu, tukuruk bezi kanalinin baglanmasi, tukuruk bezlerinin cikarilmasi veya tukuruk bezlerine radyasyon uygulamasi gibi yontemlerin komplikasyon orani yuksektir (37). Ayrica bu yontemlerden bazilarinin geri donusumu yoktur.

Botulinum toksininin siyalore tedavisinde kullanilabilecegi ilk olarak botulismus klinigini tarifleyen Justinus Kerner tarafindan dusunulmustur (38). Simdiye kadar yapilan acik ve plasebo kontrollu calismalarda BT-A ve BT-B'nin Parkinson ve ALS hastalarindaki siyalore tedavisinde basarili olarak kullanilabilecegi gosterilmistir (3945). Hastalarin 2/3'u BT tedavisi ile belirgin veya orta derece duzelme gosterirler. Amerikan Noroloji Akademisinin yakin zamanda yaptigi bir gozden gecirmede ALS hastalarindaki siyalore tedavisinde BT-B icin 1. sinif, BT-A icin 2. sinif kanita dayali tip bilgisi oldugu bildirilmistir (46). Simdiye kadar yapilan calismalarda BT dozlari, uygulama teknigi ve etki suresi ile ilgili cesitli farkliliklar bulunmaktadir. Siyalore icin enjeksiyon esas olarak parotis bezine yapilir. Submandibular beze BTA uygulamasi lokalizasyonu nedeniyle daha zordur ve bu nedenle enjeksiyonu nadiren gereklidir. Enjeksiyonlar her bir parotis bezine 3-4 noktadan, submandibular beze 1 noktadan yapilir. Botulinum toksini ile siyalorenin tedavisinde yan etkilerden kacinmak icin bazi noktalara dikkat etmek gerekir. Bunun icin BT mumkun oldugunca az oranda sulandirilmali (1-2 ml) ve ilk enjeksiyonda yuksek doz kullanilmamalidir. Parotis bezlerinin her birine 10-40 MU Botox[R] veya 40-225 MU Dysport[R], submandibular beze 5-15 MU Botox[R] veya 20100 MU Dysport[R] uygulanir. Ulkemizde bulunmayan BT-B (Myobloc[R] veya Neurobloc[R]) icin bu doz her bir parotis bezine 2500 MU'dir. Botulinum toksininin tukuruk sekresyonunu azaltmadaki etkisi genellikle 2 hafta icinde baslar ve 6 hafta ile 6 ay arasinda surer. Bazi yazarlar tarafindan tukuruk bezlerinin anatomik lokalizasyonunu bulmakta ultrasonografi (USG) kullanilmasinin yararli olabilecegi bildirilmistir (47). Ultrasonografi kullanmak yan etki veya komplikasyon oranini azaltabilir.

Siyalore icin yapilan BT enjeksiyonlarinin yan etkileri arasinda agri, lokal hematom, tukuruk kanalinda tas olusumu, tukuruk bezinde enfeksiyon, agiz kurulugu, disfaji ve cene kaslarinda gucsuzluk sayilabilir (48,49). Amiyotrofik lateral skleroz hastalarinda BT uygulamasi yaparken ozellikle disfaji ve cene kaslarinda gucsuzlugun ortaya cikabilme ihtimali goz onune alinmalidir. Bu hastalarda yuksek dozlarda BT uygulanmasindan kacinilmali ve enjeksiyon sonrasi yakin takip yapilmalidir.

Hiperlakrimasyon (Timsah Gozyasi Sendromu)

Periferik fasyal sinir felci, kafa travmasi ve akustik norinom cerrahisinden sonra gorulen nadir bir sendromdur. Yemek yerken tek tarafli olarak tetiklenen uygunsuz ve bazen asiri lakrimasyon ile karakterizedir. Hastaligin nedeni otonomik sinir liflerinin tukuruk bezi yerine yanlislikla lakrimal beze dogru filizlenmesidir. Bu hastalar skopolamin uygulanmasi, lakrimal bezin rezeksiyonu veya sfenopalatinum ganglionunun kalici blokaji gibi yontemlerle tedavi edilmeye calisilabilir. Ancak bu yontemlerle yan etki oranlari oldukca yuksektir. Botulinum toksininin lakrimal beze enjeksiyonu ile nadir gorulen bu sendromda oldukca basarili sonuclar alinir (50). Enjeksiyon sonrasi etki suresi 6-12 aydir. Kullanilan BT-A dozu Botox[R] icin 2,5-5 MU, Dysport[R] icin 20 MU'dir. Botulinum toksinin olasi yan etkileri arasinda goz kurulugu, lokal enfeksiyon, pitoz ve diplopi yer alir.

Nazal Hipersekresyon

Alerjik rinitin tedavisinde BT-A'nin etkin olabilecegi birkac acik tasarimli calismada bildirilmistir. Bu calismalarda 20-30 MU Botox[R] her burun deligine enjeksiyon veya bir beze emdirilerek lokal olarak uygulanmistir (51-53). Botulinum toksini uygulamasi sonrasi rinore, nazal obstruksiyon ve hapsirma belirgin olarak azalmis ve etki yaklasik 6 ay surmustur.

Sonuc

Botulinum toksini tedavisinin hipersekretuvar bozukluklarda kullanilmasi gun gectikce artmaktadir. Tecrubeli ellerde BT tedavisi guvenilir ve yuz guldurucu bir tedavi yaklasimidir.

DOI: 10.4274/npa.y5920

Kaynaklar

(1.) Kreyden OP, Schidegger EP. Anatomy of the sweat glands, pharmacol-ogy of botulinum toxin, and distinctive syndromes associated with hyperhidrosis. Clinics in Dermatology 2004; 22:40-4. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(2.) Sato K, Kang WH, Saga K et al. Biology of sweat glands and their dis-orders. I. Normal sweat gland function. J Am Acad Dermatol 1989; 20:537-63. [Abstract]

(3.) Ro KM, Cantor RM, Lange KL et al. Palmar hyperhidrosis: evidence of genetic transmission. J Vasc Surg 2002; 35:382-6. [Abstract] / [Full Text] /[PDF]

(4.) Rompel R, Scholz S. Subcutaneous curettage vs injection of botulinum toxin A for treatment of axillary hyperhidrosis. J Eur Acad Dermatol Venereol 2001; 15:207-11. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(5.) Strutton DR, Kowalski JW, Glaser DA et al. US prevalence of hyper-hidrosis and impact on individuals with axillary hyperhidrosis: Results from a national survey. J Am Acad Dermatol 2004; 51:241-8. [Abstract] / [Full Text] /[PDF]

(6.) Sato K, Kang WH, Saga K et al. Biology of sweat glands and their dis-orders. ll. Disorders of sweat gland function. J Am Acad Dermatol 1989; 20:713-26. [Abstract]

(7.) Solish N, Bertucci V, Dansereau A et al. A comprehensive approach to the recognition, diagnosis, and severity-based treatment of focal hyperhidrosis: Recommendations of the Canadian hyperhidrosis advi-sory committee. Dermatol Surg 2007; 33:908-23. [Abstract] / [Full Text] /[PDF]

(8.) Heckmann M, Ceballos-Baumann AO, Plewig G. Botulinum toxin A for axillary hyperhidrosis (excessive sweating). N Engl J Med 2001; 344:488-93. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(9.) Naumann M, Flachenecker P, Brocker EB et al. Botulinum toxin for palmar hyperhidrosis. Lancet 1997; 349:252. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(10.) Naumann M, Lowe NJ. Botulinum toxin type A in treatment of bilateral primary axillary hyperhidrosis: randomised, parallel group, double blind, placebo controlled trial. BMJ 2001; 323:596-9. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(11.) Lowe NJ, Yamauchi PS, Lask GP et al. Efficacy and safety of botulinum toxin type a in the treatment of palmar hyperhidrosis: a double-blind, randomized, placebo-controlled study. Dermatol Surg 2002; 28:822-7. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(12.) Lowe NJ, Glaser DA, Eadie N et al. North American Botox in Primary Axillary Hyperhidrosis Clinical Study Group. Botulinum toxin type A in the treatment of primary axillary hyperhidrosis: a 52-week multicenter dou-ble-blind, randomized, placebocontrolled study of efficacy and safety. J Am Acad Dermatol 2007; 56:604-11. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(13.) Saadia D, Voustianiouk A, Wang AK et al. Botulinum toxin type A in pri-mary palmar hyperhidrosis: randomized, single-blind, two-dose study. Neurology 2001; 57:2095-9. [PDF]

(14.) Schnider P, Binder M, Auff E et al. Double-blind trial of botulinum A toxin for the treatment of focal hyperhidrosis of the palms. Br J Dermatol 1997; 136:548-52. [Abstract]

(15.) Glaser DA, Hebert AA, Pariser DM et al. Facial hyperhidrosis: best practice recommendations and special considerations. Cutis 2007; 79(Suppl 5):29-32. [Abstract]

(16.) Tan SR, Solish N. Long-term efficacy and quality of life in the treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin A. Dermatol Surg 2002; 28:495-9. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(17.) Campanati A, Penna L, Guzzo T et al. Quality-of-life assessment in patients with hyperhidrosis before and after treatment with botulinum toxin: results of an open label study. Clin Ther 2003; 25:298-308. [Abstract] / [PDF]

(18.) Naumann MK, Hamm H, Lowe NJ. Effect of botulinum toxin type A on quality of life measures in patients with excessive axillary sweating: a randomized controlled trial. Br J Dermatol 2002; 147:1218-26. [Abstract] / [Full Text] /[PDF]

(19.) Swartling C, Naver H, Lindberg M. Botulinum A toxin improves life qual-ity in severe primary focal hyperhidrosis. Eur J Neurol 2001; 8:247-52. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(20.) Minor V. Eines neues verfahren zu der klinsichen untersugung der schweissabsonderung. Dtsch Z Nervenheilkd 1928; 101:302-8.

(21.) Moffata CE, Hayesa WG, Nyamekye lK. Durability of botulinum toxin treatment for axillary hyperhidrosis. European Journal of Vascular and Endovascular Surgery 2009; 38:188-91. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(22.) Coskun BU, Savk H, Cicek ED et al. Histopathological and radiological investigations of the influence of botulinum toxin on the submandibular gland of the rat. Eur Arch Otorhinolaryngol 2007; 264:783-7. [Abstract] / [PDF]

(23.) Baumann L, Slezinger A, Halem M et al. Pilot study of the safety and efficacy of Myobloc (botulinum toxin type B) for treatment of axillary hyperhidrosis. Int J Dermatol. 2005; 44:418-24. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(24.) Dressler D. Comparing Botox and Xeomin for axillar hyperhidrosis. Neural Transm 2010; 117:317-9. [Abstract] / [PDF]

(25.) Pena MA, Alam M, Yoo SS. Complications with the use of botulinum toxin type A for cosmetic applications and hyperhidrosis. Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery 2007; 26:29-33. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(26.) Swartling C, Farnstrand C, Abt G et al. Side-effects of intradermal injec-tions of botulinum A toxin in the treatment of palmar hyperhidrosis: A neurophysiological study. Eur J Neurol 2001; 8:451-6. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(27.) Naumann M, So Y, Argoff CE et al. Therapeutics and Technology Assessment Subcommittee of the American Academy of Neurology Assessment: Botulinum neurotoxin in the treatment of autonomic dis-orders and pain (an evidence-based review): report of the Therapeutics and Technology Assessment Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology 2008; 70;1707-14. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(28.) Linder TE, Huber A, Schmid S. Frey's syndrome after parotidectomy: a ret-rospective and prospective analysis. Laryngoscope 1997; 107:1496-501. [Abstract]

(29.) de Bree R, Duyndam JE, Kuik DJ. Repeated botulinum toxin type A injections to treat patients with Frey syndrome. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2009; 135:287-90. [Abstract]/[PDF]

(30.) Eckardt A, Kuettner C. Treatment of gustatory sweating (Frey's syn-drome) with botulinum toxin A. Head Neck 2003; 25:624-8. [Abstract] / [Full Text] /[PDF]

(31.) Naumann M, Zellner M, Toyka KV et al. Treatment of gustatory sweat-ing with botulinum toxin. Ann Neurol 1997; 42:973-5. [Abstract]

(32.) Hartl DM, Julieron M, LeRidant AM et al. Botulinum toxin A for quality of life improvement in post-parotidectomy gustatory sweating (Frey's syndrome). J Laryngol Otol 2008; 122:1100-4. [Abstract]

(33.) Cantarella G, Berlusconi A, Mele V et al. Treatment of Frey's syndrome with botulinum toxin type B. Otolaryngol Head Neck Surg. 2010; 143:214-8. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(34.) Bell G, Emslie-Smith D, Paterson C. Mouth, oesophagus and swallow-ing. In: Bell G, Emslie-Smith D, Paterson C (editorler) Textbook of phys-iology icinde. 10. baski. New York: Churchill Livingstone; 1980; s. 36-42.

(35.) Persson M, Osterberg T, Granerus AK et al. Influence of Parkinson's disease on oral health. Acta Odontol Scand 1992; 50:37-42. [Abstract]

(36.) Proulx M, de Courval FP, Wiseman MA et al. Salivary production in Parkinson's disease. Mov Disord 2005; 20:204-7. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(37.) Hockstein NG, Samadi DS, Gendron K et al. Sialorrhea: a management challenge. Am Fam Physician 2004; 69:2628-34. [Full Text] / [PDF]

(38.) Erbguth FJ. Botulinum toxin, a historical note. Lancet 1998; 351:1820.

(39.) Lipp A, Trottenberg T, Schink T et al. A randomized trial of botulinum toxin A for treatment of drooling. Neurology 2003; 61:1279-81. [Abstract]

(40.) Racette BA, Good L, Sagitto S et al. Botulinum toxin B reduces sialorrhea in parkinsonism. Mov Disord 2003; 18:1059-61. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(41.) Lagalla G, Millevolte M, Capecci M et al. Botulinum toxin type A for drool-ing in Parkinson's disease: a double-blind, randomized, placebo-con-trolled study. Mov Disord 2006; 21:704-7. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(42.) Mancini F, Zangaglia R, Cristina S et al. Double-blind, placebo-controlled study to evaluate the efficacy and safety of botulinum toxin type A in the treatment of drooling in parkinsonism. Mov Disord 2003; 18:685-8. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(43.) Ondo WG, Hunter C, Moore W. A double-blind placebo controlled trial of botulinum toxin B for sialorrhea in Parkinson's disease. Neurology 2004; 62:37-40. [Abstract]

(44.) Costa j, Rocha ML, Ferreira J et al. Botulinum toxin type-B improves sialorrhea and quality of life in bulbar onset amyotrophic lateral scle-rosis. J Neurol 2008; 255:545-50. [Abstract] / [PDF]

(45.) Jackson CE, Gronseth G, Rosenfeld J et al. Muscle Study Group. Randomized doubleblind study of botulinum toxin type B for sialorrhea in ALS patients. Muscle Nerve 2009; 39:137-43. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(46.) Miller RG, Jackson CE, Kasarskis EJ et al. Practice Parameter update: The care of the patient with amyotrophic lateral sclerosis: Multidisciplinary care, symptom management, and cognitive/behavioral impairment (an evidence-based review). Neurology 2009; 73;1227-33. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(47.) Dogu O, Apaydin D, Sevim S et al. Ultrasound-guided versus 'blind' intraparotid injections of botulinum toxin-A for the treatment of sialor-rhoea in patients with Parkinson's disease. Clin Neurol Neurosurg 2004; 106:93-6. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(48.) Lim M, Mace A, Reza Nouraei SA et al. Botulinum toxin in the management of sialorrhoea: a systematic review. Clin Otolaryngol 2006; 31:267-72. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(49.) Molloy L. Treatment of sialorrhea in patients with Parkinson's disease: best current evidence. Curr Opin Neurol 2007; 20:493-8. [Abstract]

(50.) Kyrmizakis DE, Pangalos A, Papadakis CE et al. The use of botulinum toxin type A in the treatment of Frey and crocodile tears syndromes. J Oral Maxillofac Surg. 2004; 62:840-4. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(51.) Rohrbach S, Laskawi R. Minimally invasive application of botulinum toxin type A in nasal hypersecretion. ORL J Otorhinolaryngol Relat Spec 2001; 63:382-4. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(52.) Ozcan C, Vayisoglu Y, Dogu O et al. The effect of intranasal injection of botulinum toxin A on the symptoms of vasomotor rhinitis. Am J Otolaryngol 2006; 27:314-8. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(53.) Unal M, Sevim S, Dogu O et al. Effect of botulinum toxin type A on nasal symptoms in patients with allergic rhinitis: a double-blind, placebo-controlled clinical trial. Acta Otolaryngol 2003; 123:1060-3. [Abstract] / [PDF]

Hasmet A. HANAGASI

Istanbul Universitesi, Istanbul Tip Fakultesi, Noroloji Anabilim Dali, Davranis Norolojisi ve Hareket Bozukluklari Birimi, Istanbul, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Hasmet A. Hanagasi, Istanbul Universitesi Istanbul Tip Fakultesi, Noroloji Anabilim Dali, 34094 Capa, Istanbul, Turkiye E-posta: hasmet@yahoo.com
COPYRIGHT 2010 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:Hanagasi, Hasmet A.
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Dec 1, 2010
Words:3450
Previous Article:Botulinum toxin applications in overactive bladder symptoms secondary to neurological diseases/Norolojik hastaliklara ikincil gelisen asiri aktif...
Next Article:Botulinumtoxin in pain treatment/ Agrill durumlarda botulinum toksini.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters