Printer Friendly

Hafif kafa travmali cocuklarda beyin BT'nin rolu/The role of head CT in pediatric patients with minor head injury.

Oz

Amac: Hafif kafa travmasi (HKT) nedeniyle beyin bilgisayarli tomografisi (BBT) cekilen cocuklarda, klinik, fizik muayene ve kafa radyografi bulgularina gore travmatik beyin hasarini (TBH) on gorebilecek risk faktorlerinin olup olmadigini belirlemek.

Gerec ve Yontem: Ekim 2009 ve Ekim 2010 tarihleri arasinda, hastanemiz acil servisinde HKT nedeniyle BT cekilen 0-16 yas arasi cocuk hastalarin medikal kayitlari ve goruntuleme bulgulari retrospektif olarak degerlendirildi. HKT icin ana kriter, Glaskow koma skoru (GKS)'nun13 veya uzerinde olmasiydi. TBH'i gostermede BT, referans yontem kabul edildi. Hastalar yas, cinsiyet, semptom, travma tipi, fizik muayene ve kafa radyografi bulgularina gore gruplara ayrildi; bu bulgularin anormal BT bulgulari ile olan iliskileri istatistiksel olarak degerlendirildi. BT'de, akut intra- ve ekstraaksiyel hemorajiler, parankimal kontuzyon, difuz aksonal zedelenme ve deplase-cokme tipinde fraktur travmatik beyin hasari bulgulari olarak tanimlandi.

Bulgular: Calismaya, 1230 hasta icerisinden kriterleri karsilayan 1000 hasta(E/K:580/420, ortalama yas:12,6[+ or -]2,4) dahil edildi. Hastalarin %6,2'sinde BT'de anormal bulgu ve %3,1'inde TBH saptandi. Hastalarin %0,3'unde (3/1000) norocerrahi tedavi uygulandi. Hasta yasinin ikinin altinda olmasi, uykuya egilim ve skalp hematomunun bulunmasi, GKS 13 ve 14 olmasi ve kafa radyografilerde fraktur varligi/suphesi ile TBH arasindaki iliski, istatistiksel olarak anlamli derecede yuksek bulundu (p[less than or equal to]0,021).

Sonuc: Hafif kafa travmali cocuk hastalarda yasin ikinin altinda olmasi, uykuya egilim ve skalp hematomunun bulunmasi, GKS'nun 13 ve 14 olmasi, kafa radyografilerinde fraktur varligi ya da suphesi, TBH acisindan risk faktoru bulundu. Tanimlanan risk faktorlerinden birisi veya birkacinin varligi, klinisyenlerin hangi hastada BT gerektigine karar vermesinde yardimci olarak, cocuklarda BT kullanimini azaltabilir.

Anahtar Kelimeler: Hafif kafa travmasi, bilgisayarli tomografi, Glasgow koma skoru

Abstract

Purpose: We aimed to evaluate the predictive value of several parameters (including GCS, several clinical symptoms, skull X-ray studies, and pre-CT scan physical examination findings) for a subsequent abnormal head CT in pediatric patients.

Materials and Methods: We retrospectively screened our imaging database and electronic medical files for patients referred to our clinic for a head CT scan after an episode of mild head trauma (MHI). The time frame was belween October 2009 and October 2010. The main criterion for MHI was considered as GCS of [greater than or equal to]13. Traumatic brain injury (TBI) was defined in the presence of intra-axial and extra-axial hemorrhages, parenchymal contusion, diffuse axonal injury, and depressed or diastatic skull fractures.

Results: Our screening revealed 1000 patients who underwent CT scans for MHI. The mean age was 12.6[+ or -]2.4 years. Males represented 58% (n=580) of the total, while females represented 42% (n=420). In total, 6.2% had positive findings on CT. TBI was detected in 3.1% of the patients, and 3 (3/1000, 0.3%) subsequently required surgery. We found that there was a significant correlation between an abnormal CT scan and the following features: 1) age under 2 years, 2) the presence of lethargy and scalp hematoma, 3) fracture on skull radiographs, and 5) GCS of 13 or 14 (p[less than or equal to]0.021).

Conclusion: We believe that the presence of lethargy and scalp hematoma, age under 2 years, fractures on skull X-rays, and GCS of 13 or 14 are predictive risk factors for an abnormal head CT scan. Therefore, we suggest that the presence of any of these findings warrantsa head CT scan.

Keywords: Head Injury, computed tomography, Glasgow coma scale

Giris

Kafa travmasi, cocuklarda travmaya bagli mortalite ve morbitenin onemli nedenlerinden birisidir [1]. Hastalarin prognozu, travmatik beyin hasarinin (TBH) erken tanisina ve tedavisine bagli oldugundan, hastalara yaklasimda esas amac TBH'ni zamaninda ve dogru olarak belirlemektir. Bu amacla, intrakraniyal hasarlarin cogunu hizli bir sekilde gosterebilen beyin bilgisayarli tomografisi (BBT) referans yontem olarak kabul edilmektedir [2]. Acil servise basvuran kafa travmali hastalarin buyuk kismini, norocerrahi tedavi gereksiniminin dusuk oldugu hafif kafa travmali (HKT) hastalar olusturmakta ve bu hastalara klinik yaklasimda ve ozellikle BT kullaniminda farkliliklar bulunmaktadir [2, 3]. Hafif kafa travmali hastalarin semptom ve muayene bulgularina dayanan, beyin hasarini on gorebilecek ve BT kullanimini azaltabilecek, klinisyenlerin karar vermesine yardimci kilavuzlar olusturulmaya calisilmaktadir. Bu calismadaki amacimiz, HKT nedeniyle BBT cekilen cocuklarin semptomlarini, fizik muayene bulgularini, Glasgow koma skorlarini (GKS), kafa radyografilerini ve BBT bulgularini degerlendirmek ve elde edilen veriler isiginda, BT'de anormal bulgulari ve TBH'ni on gorebilecek risk faktorlerinin olup olmadigini belirlemektir.

Gerec ve yontem

Calismaya, Ekim 2009 ile Ekim 2010 tarihleri arasinda hastanemiz acil servisinde HKT nedeniyle BBT cekilen, klinik ve fizik muayene bulgularinin tamamina ulasilabilen, norolojik muayenede fokal bulgusu olmayan, GKS [greater than or equal to]13 olan, ilk 4 saat icerisinde uygun protokolle cekilmis BT'si bulunan kunt kafa travmali 0-16 yas arasi hastalar dahil edildi. Hastalarin acil servise basvuru anindaki semptomlari, travma tipi, fizik muayene, kafa radyografileri ve BT bulgulari, GKS'lari retrospektif olarak degerlendirildi. TBH'ni gostermede BT, referans olarak kabul edildi. Kayitlarinin tamamina ulasilamayan, ilac veya alkol intoksikasyonu, coklu organ travmasi, muayenede belirgin cokme frakturu, kanama diatezi ve GKS<13 olan, kesici/delici aletle olusmus kafa travmasi bulunan, kafa travmasi son 24 saatten once olan ve artefaktlar nedeniyle BT'si tanisal kalitede olmayan hastalar calisma disi birakildi.

HKT'nin ana kriteri olarak GKS'nun 13 veya uzerinde olmasi kabul edildi [4]. Iki yas altindaki hastalarin intrakraniyal hasar bakimindan daha yuksek riske sahip olmalari nedeniyle, calismamiza dahil edilen hastalar 2 yas yas alti ve ustu olarak iki gruba ayrildi [5]. Travma tipleri yuksekten dusme, bisiklet, motorlu arac kazasi ve diger tiplerde olmak uzere gruplara ayrildi. Hastalardan ve yakinlarindan ogrenilen sikayetler bas agrisi, bilinc kaybi, uykuya egilim, amnezi, kusma ve nobet, fizik muayene bulgulari skalpte laserasyon ve sislik/hematom basliklari altinda degerlendirildi. Tum hastalarin fizik muayeneleri acil servis doktorlari ve daha sonra, yaklasik bir-iki saat icerisinde, beyin cerrahisi doktorlari tarafindan yapilmisti. Muayene sonrasi kafa radyografileri elde edilen hastalarin bulgulari, BT bulgulari ile karsilastirildi. BT'de akut intra- ve/veya ekstraaksiyel hemoraji, parankimal kontuzyon, difuz aksonal zedelenme, diastatik ve cokme tipinde fraktur TBH olarak kabul edildi. Kraniotomi, kraniektomi ve hematomun bosaltilmasi norocerrahi tedavi olarak kabul edildi.

Beyin bilgisayarli tomografileri, Hitachi Prontoc cihazi ile intravenoz kontrast madde kullanmadan, kesitler orbito-meatal hatta parelel, posterior fossa icin 5 mm, supratentoryal bolge icin 10 mm kesit kalinliginda ve 1 mm interval aralik olacak sekilde, ALARA prensipleri gozetilerek elde edilmistir [6]. Tum BT'ler kemik ve parankim penceresinde, iki radyolog tarafindan birlikte incelendi (noral parankim icin pencere genisligi 112, pencere seviyesi 25, kemik icin sirasiyla 1492 ve 320). Calismamiza dahil edilen hasta veya hasta yakinlarindan bilgilendirilmis onam formu alinmis ve calismamiz hastane etik kurulu'nun 26.08.2010 tarih ve 35 no'lu karari ile kabul edilmistir.

Istatistiksel analiz

Verilerin analizi SPSS for Windows 11,5 paket programinda (SPSS Inc., Chicago, IL, ABD) yapildi. Tanimlayici istatistikler, olgu sayisi (%) olarak gosterildi. BBT'de patoloji saptanmasi uzerinde etkili olabilecegi dusunulen risk faktorlerinin istatistiksel olarak onemi, Pearson'un Ki-Kare veya Fisher'in kesin sonuclu Ki-Kare testiyle degerlendirildi. Her bir degiskene ait Odds orani ve %95 guven araliklari hesaplandi. p<0,05 icin sonuclar, istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.

Bulgular

Bin iki yuz otuz hastanin kayitlari retrospektif olarak incelendi ve calisma kriterlerini karsilamayan 230 hasta (anormal norolojik muayene [n:78], kafa tabani frakturu bulgulari [n:18], ekstrakraniyal travma [n:48], yetersiz kalitede BT [n:86]) calisma disinda birakildi. Calismaya dahil edilen 1000 hastanin %58'i erkek (n:580), %42'si (n:420) kizdi. Hasta yaslari 2 ay ile 16 yil arasinda degismekte olup ([less than or equal to]2, n:197; >2, n:803), ortalamasi 12,6[+ or -]2,4 yildi (Tablo 1). BT'de tum hastalarin %6,2'sinde (yasi [less than or equal to]2 olanlarin %10,6'sinda, >2 olanlarin %5,1'inde) anormal bulgu ve %3,1'inde TBH saptandi (yasi [less than or equal to]2 olanlarin %8'inde, >2 olanlarin %1,8'inde) (Tablo 2). Anormal BBT oranlari GKS 13,14 ve 15 olanlarda sirasiyla %23,5, %10 ve %5'di. Tum yaslarda en sik saptanan beyin hasarlari, fraktur ve subdural hematomdu (Resim 1). Subdural hematom (n:6) ve kontuzyon (n:3) saptanan 9 hastada ve belirgin beyin fitiklasmasina neden olmayan beyin odemi ve kontuzyon saptanan 2 hastada, fokal sulkal subaraknoid kanama saptandi. Norocerrahi tedavi, cokme frakturu bulunan ve birisine epidural kanamanin eslik ettigi toplam 3 hastaya (%0,3) uygulandi. Opere edilen hastalarin takiplerinde ek norocerrahi tedavi gerekmedi. TBH hasari, 2 yas ve alti hastalarda, 2 yas ustu hastalara gore anlamli derecede yuksek bulundu (p:0,004). Hastalarin semptomlari arasinda, yasi 2'den kucuk olanlarda en sik uykuya egilim (%82), yasi 2'den buyuk olanlarda bas agrisi (%47,2) saptandi. Travma tipleri arasinda ilk iki sirada yuksekten dusme (%48,4) ve motorlu arac kazalari (%40,6) bulundu. Diger travma tipleri altinda degerlendirilen, yaslari 6 ay ile 18 ay arasinda degisen, ucunde diastatik kalvaryal fraktur ve skalp hematomu, digerlerinde skalp hematomu saptanan toplam 6 hastada istismardan suphelenilmisti. TBH ile uykuya egilim disinda (p<0,001), hastalarin semptomlari, cinsiyet ve travma tipleri arasinda istatistiksel olarak anlamli iliski bulunmadi (p>0,05). Muayenede skalpte laserasyonu bulunan hastalarin %1'inde, skalp hematomu/sisligi bulunan hastalarin %9'unda TBH saptandi. Travmatik beyin hasari, skalpte hematom/sisligi olanlarda, olmayanlara gore (p:0,004), GKS skoru 13 ve 14 olanlarda, skoru 15 olanlara gore, anlamli derecede yuksek bulundu (p<0,001 ve p:0,021). Iki yonlu kafa radyografileri bulunan 578 (%57,8) hastanin %31,6'sinda (n:183) fraktur ve/veya fraktur suphesi olusmus ve bu hastalarin %30'unda (55/183) BBT'de fraktur saptanmistir. Frakturlerin %84,2'si lineer, %12,2'si diastatik (>3 mm) ve %3,6'si cokme tipinde olup, frakturlere en sik skalp hematomu ve subdural hematom eslik etmektedir. TBH, radyografilerinde fraktur ve/veya fraktur suphesi olan hastalarda, olmayanlara gore anlamli derecede yuksek bulundu (p<0,001) (Tablo 3).

Tartisma

Acil servise basvuran kafa travmali hastalarin buyuk cogunlugunu, HKT'li hastalar olusturmakta ve bu hastalarin %10'undan azinda TBH saptanmaktadir [7, 8]. Amerika Birlesik Devletleri'nde acil servislerde, HKT'li cocuklarda BT'nin kullanim orani %19-58 arasinda degismektedir, bu oran hastanemizde %60-70 arasindaydi [9]. Gunumuzde BT'ye ulasilabilirligin artmasi, teknolojik gelismelere bagli tetkik surelerinin kisalmasi, medikolegal nedenlere bagli olarak BT'nin kullanimi, yetiskin hastalarda oldugu gibi cocuk hastalarda da belirgin olarak artmistir [10]. Bunun onemli nedenlerinden birisi, HKT sonrasi hangi kriterlere gore norogoruntuleme yapilacagi ile ilgili genel kabul goren kilavuzlarin olmamasidir. Ozellikle kucuk yas grubundaki cocuklarda, yetiskinlere gore hikaye ve muayene bulgularini degerlendirmedeki zorluk, klinisyenlerin olasi beyin hasari icin siklikla BBT istemelerine neden olmaktadir [11, 12]. Ancak, son yillarda BT'ye bagli radyasyonun zararlarina iliskin farkindaligin artmasi, klinisyenlerin BT kullaniminda daha dikkatli olmalarina neden olmaktadir. Literaturde, HKT ile ilgili yapilan calismalarda, TBH'yi on gorebilecek cesitli risk faktorleri bulunmustur. Bu calismalar icerisinde, "Pediatric Emergency Care Applied Research Network" (PECARN), "Canadian Assessment of Tomography for Childhood HeadInjury" (CATCH), "Children's Head Injury Algorithm for the Prediction of Important Clinical Events" (CHALICE) cocuk hastalara yonelik, cok merkezli ve genis hasta sayilari ile yapilan, cesitli algoritmalar sunan calismalardir [2, 3, 7]. PECARN algoritmasina gore, tum yaslarda normal mental duruma sahip, bilinc kaybi, kalvaryal fraktur bulgusu ve yuksek enerjili travma hikayesi bulunmayan cocuklar, frontal disinda skalp hematomu bulunmayan ve ebeveynlerinin ifadesine gore anormal hareket/durum sergilemeyen iki yasindan kucuk cocuklar ve kusmasi, ciddi bas agrisi bulunmayan iki yasindan buyuk cocuklar, TBH acisindan dusuk riske sahiptir. Bu algoritmaya gore, beyin hasari bakimindan dusuk riske sahip bu cocuklara BT cekilmeyebilir [7]. CATCH algoritmasina gore, siddeti artan bas agrisi, muayenede huzursuzluk, acik-cokme tipte kalvaryal fraktur bulgulari ve GKS<15 olmasi yuksek dereceli, tehlikeli-yuksek enerjili travma hikayesi, muayenede kafa tabani frakturu bulgulari ve buyuk skalp hematomu orta dereceli risk kriterleri olarak bulunmustur. Yuksek dereceli risk kriterlerinden herhangi birisinin saptanmasinin norocerrahi tedavi gerektiren TBH icin, orta dereceli risk kriterlerinden herhangi birisinin saptanmasinin ise BT'de anormallik bulunmasi ve beyin hasari bakimindan yuksek duyarliliga sahip oldugu bildirilmistir [2]. CHALICE algoritmasina gore, hikayesinde bilinc kaybi, amnezi, kusma ([greater than or equal to]3), kaza disi travma suphesi, nobet ve yuksek enerjili travma hikayesi, muayenesinde GKS<14 veya bir yasindan kucuklerde GKS<15 olmasi, cokme-kafa tabani fraktur bulgulari, gergin fontanel, anormal norolojik bulgu, bir yasin altinda skalp hematomu laserasyon (>5cm) semptom ve bulgularindan herhangi birisinin saptanmasi durumunda, BT cekilmesi onerilmistir [3]. Easter ve ark. [13] yaptigi arastirmada, PECARN algoritmasinin, bu calismalar arasinda, duyarlilik ve ozgulluk birlikte degerlendirildiginde TBH'i saptamada digerlerine ustun oldugu bildirilmistir. Calismamiza dahil edilen hastalar incelendiginde, literaturde tanimlanan risk faktorlerine gore BT cekilmesini gerektiren semptom ve bulgularin oldugu goruldu [3, 5, 8, 14, 15]. Hastalarin semptomlari icerisinde, tum yaslarda, sadece uykuya egilim ile TBH arasinda diger calismalara benzer anlamli birliktelik bulundu (p<0,001) [5, 16]. Calismamizda diger semptomlar, istatistiksel olarak risk faktoru olarak bulunmazken, bu semptomlarin diger calismalarda risk faktoru oldugu gorulmektedir [2, 7]. Calismalarda, iki yasin altindaki cocuklarda, travmaya bagli beyin hasari varligina ragmen asemptomatik olabilmeleri ve kalvaryal fraktur-komplikasyon insidansinin yuksek olmasi nedeniyle, kafa radyografileri ve BT'nin daha fazla kullanilabilecegi belirtilmistir [5, 16-19]. Calismamizda literatur ile uyumlu olarak, yasin ikinin altinda olmasi, kalvaryal fraktur ve skalp hematomu varligi, TBH icin risk faktoru olarak bulundu [3, 8, 16, 1823]. Literaturde, iki yas alti cocuklarda TBH orani %3-10 arasinda degismekte olup, bu oran bizim calismamizda %4'tur [5, 7, 17, 18]. Kafa radyografilerinde fraktur saptanmamasi, TBH'ni ekarte ettirmemekle birlikte, saptanmasi halinde %15-30 arasinda eslik eden TBH olabilecegi bildirilmistir [16]. Calismamizda, radyografilerde anormallik saptanan veya suphe edilen hastalarin %8'inde TBH saptandi. Calismamizda, literature benzer olarak, frakturlere subdural hematomlarin daha fazla eslik ettigi goruldu [24]. Buna, cocuklarda kalvaryumun esnekligi, miyelinizasyonun tamamlanmamis olmasi ve ekstraserebral subaraknoid mesafenin genis olmasi gibi sebeplere bagli olarak kortikal venlerin fazlaca gerilmesi yol aciyor olabilir. Calismamizda literatur ile uyumlu sekilde, lineer frakturleri bulunan hastalarda eslik eden intrakraniyal hemorajiler nedeniyle norocerrahi tedavi gereksinimi olmamistir [23]. Travmalarin tipleri ve olasi etkileri, hastanin yasina ve yasadigi bolgenin sosyokulturel ozelliklerine gore degisebilmektedir. Cocuklarda yasa bagli olarak kafanin buyuklugu, boyun kaslarinin zayifligi, kalvaryal kemiklerin ince ve yumusak olmasi gibi gelisime bagli etmenler travmanin etkilerini belirlemektedir. Ozellikle kucuk cocuklarda, bu faktorlere bagli olarak daha fazla TBH riski bulunmaktadir [5]. Calismamizda tum yaslarda en sik saptanan travma tipleri yuksekten dusme ve motorlu arac kazalari olup, travma tipleri ile TBH arasinda anlamli birliktelik bulunmamistir (p>0,05). Iki yasindan kucuk hastalarda motorlu arac kazasi ile dusme oranlari birbirine yakin bulunmus ve bunun sebebi olarak hastanemizin bulundugu bolgenin sosyokulturel duzeyi dusunulmustur. Calismamizda diger travma tipleri altinda degerlendirilen, fizik muayene ve goruntuleme bulgularina gore istismardan suphelenilen ve adli dosyalari olusturulan hastalar mevcuttur. Kucuk cocuklarda kaza disi travmanin onemli bir nedeni, cocuk istismaridir. Ozellikle iki yas altinda kafa travmasinin sebeplerinden birisi olan sarsilmis/hirpalanmis bebek sendromu, morbitide ve mortalitelere neden olabilmektedir. Cocuklarda fiziksel travmaya bagli beyin hasari, kalvaryal fraktur, subdural hematom, retinal hemoraji sendromun dikkat ceken baslica bulgularidir [25]. Acil servislere basvuran cocuklarin yaklasik %1'inin basvuru nedeninin gercekte fiziksel istismar oldugu ve olgularin %11 ile 64'unun fark edilemedigi tahmin edilmektedir [25]. Calismamizda, istismardan suphelenilen hasta sayisi %0,6'dir. Literaturde bir calismada, sarsilmis/hirpalanmis bebek sendromu insidansi 100.000'de 33,8 olarak bildirilmistir [26]. Istismar sarsilmis/hirpalanmis bebek sendromu hakkinda saglik personeli ve toplum tarafindan yeterli farkindaligin olmamasi, tanilarinin konulamamasina ve elde edilen oranlarin dusuk olmasina neden olmaktadir.

Literaturde HKT'li olgular icerisinde, calismamizda oldugu gibi en sik karsilasilanlar GKS 15 olan hastalardir [3, 21]. Calismamizda literature benzer olarak GKS 13 ve 14 olan hastalarda, skoru 15 olan hastalara gore daha yuksek oranda TBH saptandi ve TBH acisindan risk faktoru olarak kabul edildi [3, 8, 21, 27-29]. Calismalarda basvuru sirasinda GKS 15 olan hastalarda, eslik eden semptom ve bulgulara gore yaklasimlar onerilmektedir. Bas donmesi, isitme kaybi, kusma, bas agrisi gibi semptomlardan birisinin varliginda BBT'nin onerildigi calismalar bulunmaktadir [21, 30]. HKT'li cocuklarda ozellikle GKS 14-15 olanlarda anormal BT ve norocerrahi tedavi gereksinimi sik degildir [7, 8]. Calismamizda, hastalarin %6,2'sinde anormal BT bulgulari, %3,1'inde TBH ve %0,3'unde norocerrahi tedavi gereksinimi saptandi. Bu oranlar, literaturdeki oranlara gore dusuktur [2, 21, 22, 30]. Hastanemizde HKT nedeniyle BT cekilen hasta orani, ulkemiz ortalamasi bilinmemekle birlikte, Amerika Birlesik Devletleri'nde saptanan orandan yuksektir. Bunun nedenlerinin klinisyenlerin karar vermesine yardimci algoritmalarin eksikligi, medikolegal sebepler, hastalarin ailelerinin yarattigi baski ve BT'ye bagli radyasyon risklerinin yeterince onemsenmemesi olabilir.

Literaturdeki calismalarda, hangi semptomlara gore BT cekilmesi gerektigi hakkinda tam bir fikir birligi olmadigi gorulmektedir. Ancak, literaturde genel kabul goren calismalarla birlikte yasanilan ulkedeki farkliliklari yansitan calismalar da dikkate alinarak algoritmalar olusturulabilir [2, 7]. Olusturulan algoritmalarin etkinliginin klinisyenlerle birlikte degerlendirilmesi ve guncelliginin saglanmasi, cocuklarda BT'nin kullanimini, radyasyonun risklerini azaltarak, travmaya bagli yuksek riske sahip hastalarin belirlenmesini saglayabilir. 2015 yilinda yayimlanan bir calismada, tum bu sozu edilenlerin uygulanmasiyla, kafa travmali hastalarda BT kullanim oranlarinin azaltilabildigi bildirilmistir [31]. Cocuk hastalarda, yasa bagli olarak hikaye almakta ve semptomlari degerlendirmedeki guclukler, klinisyenlerin tek basina hikaye-semptomlara dayanarak karar vermelerinin zor oldugunu dusundurmektedir [12]. Bu yonuyle, ozellikle kucuk yas grubundaki hastalarda semptomlar disinda muayene ve radyografi bulgulari bulunmuyorsa, hastalarin belirli bir sure gozlem altinda tutulmasi gerektigini dusunmekteyiz. Travmaya bagli ciddi beyin hasari bulunan cocuklarda semptomlar, nadir olarak 4-6 saatten sonra ortaya ciksa da hastalarin gozlem altinda tutulmasi ile olasi beyin hasarinin saptanamamasi riski ve BT'nin kullanimi azaltilabilir [32, 33]. Klinigi, hikayesi, muayene ve goruntuleme bulgulari arasinda uyumsuzluk bulunan cocuklar, istismar yonunden degerlendirilmelidir. Calismamizda, buldugumuz risk faktorlerine gore GKS 13 ve 14 olan, uykuya egilimi olan hastalarin BT ile degerlendirilmesini onermekteyiz. Skalp hematomu saptanan ve yasi ikinin altinda olan hastalarin oncelikle kafa radyografileri ile degerlendirilmesini ve fraktur bulgusu var ise BT ile tetkik edilmesini onermekteyiz. Skalp hematomu bulunan diger yaslardaki hastalarin, GKS 15 olan veya yasi ikinin altinda olmasi disinda risk faktoru bulunmayan hastalarin gozlem altinda tutulmasi gerektigini dusunmekteyiz. Bu izlem sirasinda semptom ve bulgulari degisen hastalar, BT veya manyetik rezonans (MR) goruntuleme ile degerlendirilebilir. Besle ve uyut yontemiyle cocuklarda sedasyona ihtiyac duyulmadan ve iyonizan radyasyondan kacinilarak MR cekimi yapilabilir. Norogoruntulemesi yapilan ve anormal bulgu saptanmayan, GKS[greater than or equal to]14 olan hastalarin takiplerinde cerrahi gerektirecek anormallik riski cok dusuk oldugu icin, bu hastalar eger hala semptomatik degillerse, coklu organ-sistem travmalari yoksa onerilerle taburcu edilebilir [34].

Calismamizin bazi kisitliliklari bulunmaktadir. Birincisi, calismamiz retrospektiftir ve Ekim 2009-2010 tarihleri arasindaki tum HKT'li olgular calismaya dahil edilmemis, yalnizca BBT cekilen hastalar degerlendirilmistir. Ikincisi, TBH'ni gostermede referans yontem BT kabul edilmistir; BT'de patolojik bulgu saptanmayan hastalarda, MR goruntulemede anormallik saptanabilir. Ucuncusu, hastanede gozetim altinda tutulan veya opere edilen hastalarin kisa donem takipleri disinda taburculuk sonrasindaki durumlari (travmaya bagli sikayetlerinin devami, tekrar hastaneye basvuru gibi) degerlendirilememistir.

Sonuc olarak, HKT'li cocuk hastalarda yasin ikinin altinda olmasi, uykuya egilim ve skalp hematomunun bulunmasi, GKS 13 ve 14 olmasi, kafa radyografilerinde fraktur varligi ya da suphesi, TBH acisindan risk faktoru olarak bulundu. Tanimlanan risk faktorlerinden birisi veya birkacinin varligi, klinisyenlerin hangi hastada BT gerektigine karar vermesinde yardimci olabilir ve cocuklarda BT kullanimini azaltabilir.

Etik Komite Onayi: Bu calisma icin etik komite onayi Ankara Diskapi Yildirim Beyazit Egitim ve Arastirma Hastanesi Etik Kurulu'ndan alinmistir (35-26.08.2010).

Hasta Onami: Yazili hasta onami bu calismaya katilan hastalardan alinmistir.

Hakem Degerlendirmesi: Dis Bagimsiz.

Yazar Katkilari: Fikir - A.G.; Tasarim - A.G., S.O.G.; Denetleme - B.H.; Kaynaklar - A.G.; Malzemeler - A.G.; Veri Toplanmasi ve/veya islemesi - A.G., G.G., S.O.G.; Analiz ve/veya Yorum A.G., S.O.G., B.H.; Literatur taramasi - A.G., G.G.; Yaziyi Yazan - A.G.; Elestirel Inceleme - B.H., S.O.G.

Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi bildirmemislerdir.

Finansal Destek: yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.

Kaynaklar

[1.] Faul M, Xu L, Wald MM, Coronado V. Traumatic brain injury in the United States. Atlanta, GA: Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Injury Prevention and Control 2010.

[2.] Osmond MH, Klassen TP, Wells GA, et al. CATCH: a clinical decision rule for the use of computed tomography in children with minor head injury. CMAJ 2010; 182: 341-8. [CrossRef]

[3.] Dunning J, Daly JP, Lomas J, Lecky F, Batchelor J, Mackway-Jones K. Derivation of the children's head injury algorithm for the prediction of important clinical events decision rule for head injury in children. Arch Dis Child 2006; 91: 885-91. [CrossRef]

[4.] The management of minor closed head injury in children. Committee on Quality Improvement, American Academy of Pediatrics. Commission on Clinical Policies and Research, American Academy of Family Physicians. Pediatrics 1999; 104: 1407-15.

[5.] Greenes DS, Schutzman SA. Clinical indicators of intracranial injury in head-injured infants. Pediatrics 1999; 104: 861-7. [CrossRef]

[6.] Slovis TL. Children, computed tomography radiation dose, and the As Low As Reasonably Achievable (ALARA) concept. Pediatrics 2003; 112: 971-2. [CrossRef]

[7.] Kuppermann N, Holmes JF, Dayan PS, et al. Identification of children at very low risk of clinically-important brain injuries after head trauma: a prospective cohort study. Lancet 2009; 374: 1160-70. [CrossRef]

[8.] Palchak MJ, Holmes JF, Vance CW, et al. A decision rule for identifying children at low risk for brain injuries after blunt head trauma. Ann Emerg Med 2003; 42: 492-506. [CrossRef]

[9.] Mannix R, Meehan WP, Monuteaux MC, Bachur RG. Computed tomography for minor head injury: variation and trends in major United States pediatric emergency departments. J Pediatr 2012; 160: 136-9. [CrossRef]

[10.] Brenner DJ, Hall EJ. Computed tomography--an increasing source of radiation exposure. N Engl J Med 2007; 357: 2277-84. [CrossRef]

[11.] Blackwell CD, Gorelick M, Holmes JF, Bandyopadhyay S, Kuppermann N. Pediatric head trauma: changes in use of computed tomography in emergency departments in the United States over time. Ann Emerg Med 2007; 49: 320-4. [CrossRef]

[12.] Mannix R, Bourgeois FT, Schutzman SA, Bernstein A, Lee LK. Neuroimaging for pediatric head trauma: do patient and hospital characteristics influence who gets imaged? Acad Emerg Med2010; 17: 694-700. [CrossRef]

[13.] Easter JS, Bakes K, Dhaliwal J, Miller M, Caruso E, Haukoos JS. Comparison of PECARN, CATCH, and CHALICE rules for children with minor head injury: a prospective cohort study. Ann Emerg Med 2014; 64: 145-52. [CrossRef]

[14.] Dunning J, Batchelor J, Stratford-Smith P, et al. A meta-analysis of variables that predict significant intracranial injury in minor head trauma. Arch Dis Child 2004; 89: 653-9. [CrossRef]

[15.] Klemetti S, Uhari M, Pokka T, Rantala H. Evaluation of decision rules for identifying serious consequences of traumatic head injuries in pediatric patients. Pediatr Emerg Care 2009; 25: 811-5. [CrossRef]

[16.] Schutzman SA, Barnes P, Duhaime AC, et al. Evaluation and management of children younger than two years old with apparently minor head trauma: proposed guidelines. Pediatrics 2001; 107: 983-93. [CrossRef]

[17.] Gruskin KD, Schutzman SA. Head trauma in children younger than 2 years: are there predictors for complications? Arch Pediatr Adolesc Med 1999; 153: 15-20. [CrossRef]

[18.] Greenes DS, Schutzman SA. Infants with isolated skull fracture: what are their clinical characteristics, and do they require hospitalization? Ann Emerg Med 1997; 30: 253-9. [CrossRef]

[19.] Greenes DS, Schutzman SA. Clinical significance of scalp abnormalities in asymptomatic head-injured infants. Pediatr Emerg Care 2001; 17: 88-92. [CrossRef]

[20.] Dayan PS, Holmes JF, Schutzman S, et al. Risk of traumatic brain injuries in children younger than 24 months with isolated scalp hematomas. Ann Emerg Med 2014; 64: 153-62. [CrossRef]

[21.] Atabaki SM, Stiell IG, Bazarian JJ, et al. A clinical decision rule for cranial computed tomography in minor pediatric head trauma. Arch Pediatr Adolesc Med 2008; 162: 439-45. [CrossRef]

[22.] Oman JA, Cooper RJ, Holmes JF, et al. Performance of a decision rule to predict need for computed tomography among children with blunt head trauma. Pediatrics 2006; 117: 238-46. [CrossRef]

[23.] Erlichman DB, Blumfield E, Rajpathak S, Weiss A. Association between linear skull fractures and intracranial hemorrhage in children with minor head trauma. Pediatr Radiol 2010; 40: 1375-9. [CrossRef]

[24.] Atabaki SM. Pediatric head injury. Pediatr Rev 2007; 28: 215-24. [CrossRef]

[25.] Woodman J, Pitt M, Wentz R, Taylor B, Hodes D, Gilbert R. Performance of screening tests for child physical abuse in accident and emergency departments. Health Technol Assess 2008; 12: 1-95. [CrossRef]

[26.] Minns RA, Jones PA, Mok JY-Q. Incidence and demography of non-accidental head injury in southeast Scotland from a national database. Am J Prev Med 2008; 34: S126-33. [CrossRef]

[27.] Alharthy N, Al Queflie S, Alyousef K, Yunus F. Clinical manifestations that predict abnormal brain computed tomography (CT) in children with minor head injury. J Emerg Trauma Shock 2015; 8: 88-93.[CrossRef]

[28.] McLeod TCV. The prediction of intracranial injury after minor head trauma in the pediatric population. J Athl Train 2005; 40: 123-5.

[29.] Simon B, Letourneau P, Vitorino E, McCall J. Pediatric minor head trauma: indications for computed tomographic scanning revisited. J Trauma 2001; 51: 231-8. [CrossRef]

[30.] Haydel MJ, Shembekar AD. Prediction of intracranial injury in children aged five years and older with loss of consciousness after minor head injury due to nontrivial mechanisms. Ann Emerg Med 2003; 42: 507-14. [CrossRef]

[31.] Nigrovic LE, Stack AM, Mannix RC, et al. Quality Improvement Effort to Reduce Cranial CTs for Children With Minor Blunt Head Trauma. Pediatrics 2015; 136: 227-33. [CrossRef]

[32.] Nigrovic LE, Schunk JE, Foerster A, et al. The effect of observation on cranial computed tomography utilization for children after blunt head trauma. Pediatrics 2011; 127: 1067-73. [CrossRef]

[33.] Hamilton M, Mrazik M, Johnson DW. Incidence of delayed intracranial hemorrhage in children after uncomplicated minor head injuries. Pediatrics 2010; 126: 33-9. [CrossRef]

[34.] Holmes JF, Borgialli DA, Nadel FM, et al. Do children with blunt head trauma and normal cranial computed tomography scan results require hospitalization for neurologic observation? Ann Emerg Med 2011; 58: 315-22. [CrossRef]

Altan Gunes, Serra Ozbal Gunes, Gokhan Gural, Baki Hekimoglu

Hacettepe Universitesi Tip Fakultesi, Radyoloji Anabilim Dali (A.G.); Diskapi Yildirim Beyazit Egitim ve Arastirma Hastanesi, Radyoloji Klinigi (S.O.G., B.H.); Etlik Zubeyde Hanim Kadin Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi, Radyoloji Klinigi (G.G.), Ankara, Turkiye

Sorumlu Yazar: Altan Gunes

E-posta: altang77@gmail.com

Gelis Tarihi: 16.02.2016

Kabul Tarihi: 20.04.2016
Tablo 1. Calisma grubunudaki hastalarin ozellikleri

                 Hasta sayisi             Beyin BT'de anormallik
                  (%)                    saptanan hasta sayisi (%)

<2 yas            197 (19,7)                   21 (33,8)
2-16 yas          803 (80,3)                   41 (66,2)
Erkek             580 (58)                     40 (64,5)
Kiz               420 (42)                     22 (35,5)

BT: bilgisayarli tomografi

Tablo 2. Beyin BT'de saptanan anormal bulgular (a)

Anormal bulgular             Hasta sayisi (%)

Fraktur                        82 (82)
Epidural hematom                1 (1)
Subdural hematom               14 (14)
Kontuzyon                       3 (3)

(a) Bazi hastalarda birden fazla patolojik bulgu var.
BT: bilgisayarli tomografi

Tablo 3. Demografik ozelliklerin, semptomlarin ve bulgularin beyin
BT'de anormallik saptanmasi uzerine etkilerinin incelenmesi

Degiskenler                           BBT'de              BBT'de
                                   anormallik (-)      anormallik (+)

Yas
[less than or equal to]2          176 (%18,8)          21 (%33,9)
2-16                              762 (%81,2)          41 (%66,1)
Cinsiyet
Kiz                               398 (%42,4)          22 (%35,5)
Erkek                             540 (%57,6)          40 (%64,5)
Yuksekten dusme
Var                               448 (%47,8)          36 (%58,1)
Yok                               490 (%52,2)          26 (%41,9)
Motorlu arac kazasi
Var                               386 (%41,2)          20 (%32,3)
Yok                               552 (%58,8)          42 (%67,7)
Bisiklet kazasi
Var                                80 (%8,5)            2 (%3,2)
Yok                               858 (%91,5)          60 (%96,8)
Diger kazalar
Var                                24 (%2,6)            4 (%6,5)
Yok                               914 (%97,4)          58 (%93,5)
Amnezi
Var                               242 (%25,8)          16 (%25,8)
Yok                               696 (%74,2)          46 (%74,2)
Bas agrisi
Var                               448 (%47,8)          24 (%38,7)
Yok                               490 (%52,2)          38 (%61,3)

Kusma
Var                               350 (%37,3)          20 (%32,3)
Yok                               588 (%62,7)          42 (%67,7)
Bilinc kaybi
Var                               310 (%33,0)          14 (%22,6)
Yok                               628 (%67,0)          48 (%77,4)
Nobet
Var                                50 (%5,3)            7 (%11,3)
Yok                               888 (%94,7)          55 (%88,7)
Uykuya egilim
Var                               140 (%14,9)          20 (%32,3)
Yok                               798 (%85,1)          42 (%67,7)
Skalp telaserasyon
Var                                92 (%9,8)            3 (%4,8)
Yok                               846 (%90,2)          59 (%95,2)
Skalp hematomu
Var                               262 (%27,9)          28 (%45,2)
Yok                               676 (%72,1)          34 (%54,8)
GKS
15                                809 (%86,2)          43 (%69,4)
14                                102 (%10,9)          12 (%19,4)
13                                 27 (%2,9)            7 (%11,3)
Radyografide
fraktur veya suphesi
Var                               128 (%25,8)          55 (%67,1)
Yok                               368 (%74,2)          27 (%32,9)

Degiskenler                      P                  Odds orani
                                                    (%95 GA)

Yas
[less than or equal to]2        -                    1,000 (a)
2-16                            0,004         2,218 (1,278-3,847)
Cinsiyet
Kiz                             0,283         1,340 (0,784-2,291)
Erkek                           -                    1,000 (a)
Yuksekten dusme
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,116         1,514 (0,900-2,548)
Motorlu arac kazasi
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,167         0,681 (0,394-1,178)
Bisiklet kazasi
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,140         0,358 (0,086-1,490)
Diger kazalar
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,089         2,626 (0,882-7,822)
Amnezi
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,999         1,000 (0,556-1,800)
Bas agrisi
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,167         0,691 (0,408-1,170)

Kusma
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,425         0,800 (0,462-1,385)
Bilinc kaybi
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,088         0,591 (0,321-1,088)
Nobet
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,080         2,260 (0,979-5,218)
Uykuya egilim
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                            <0,001         2,714 (1,547-4,761)
Skalp telaserasyon
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                             0,196         0,468 (0,144-1,521)
Skalp hematomu
Var                                 -                1,000 (a)
Yok                             0,004         2,125 (1,263-3,574)
GKS
15                              -                    1,000 (a)
14                              0,021         2,213 (1,130-4,335)
13                             <0,001         4,878 (2,011-1,831)
Radyografide
fraktur veya suphesi
Var                             -                    1,000 (a)
Yok                            <0,001         5,856 (3,543-9,680)

BT: bilgisayarli tomografi; BBT beyin bilgisayarli tomografisi; GA:
guven araligi; a: referans kategori; GKS: Glasgow koma skoru
COPYRIGHT 2016 AVES
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2016 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:OZGUN ARASTIRMA; computed tomography
Author:Gunes, Altan; Gunes, Serra Ozbal; Gural, Gokhan; Hekimoglu, Baki
Publication:Turkish Journal of Radiology
Article Type:Report
Date:Apr 1, 2016
Words:5139
Previous Article:Gastrointestinal stromal tumorler: Radyolojik - patolojik korelasyon/Gastrointestinal stromal tumors: Radiological - pathological correlation.
Next Article:Radyolojik sonuclarin hastaya aciklanmasi konusunda, radyologlarin ve diger klinisyenlerin tercihleri: Anket calismasi/Preferences of radiologists...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |