Printer Friendly

Gweld y byd o ben Esgyryn.

O bentref bychan Esgyryn ger Llandudno gellir gweld myrdd o ryfeddodau. Gareth Pritchard fu'n syllu drwy'i sbienddrych ar yr ardal ENTREF bychan iawn yn ardal y Creuddyn, Bwrdeistref sirol Conwy, yw Esgyryn. Fe'i lleolir ar gyrion gogleddol Cyffordd Llandudno.

PBu cymuned fechan yn Esgyryn ers canrifoedd. I'r gogledd-orllewin ceir allt goediog a'r tir yn perthyn i ystad Bodysgallen. I'r gogledd-ddwyrain o'r pentref ceir pentref bychan Pydew (Bryn Pydew). Nodwedd amlycaf Esgyryn heddiw yw'r obelisg trawiadol a godwyd gan unigolyn.

Mae'r obelisg i'w weld wrth deithio oddi ar yr A55 o gylchfan y Gath Ddu i gyfeiriad Llandudno (ar yr A470); saif ar Allt Ffrith, Bryn Esgyryn, ger Cyffordd Llandudno.

Fe'i codwyd yn 1993 gan Richard Broyd, perchennog Bodysgallen ar y pryd, er gwaethaf llawer o wrthwynebiad. Mae'n 64 troedfedd o uchder ac ar ffurf tebyg i Nodwydd Cleopatra.

Dynodwyd y tir o gwmpas yr obelisg yn fan ddiddordeb gwyddonol arbennig ac mae'n rhyfeddol bod cymaint o wahanol flodau gwyllt a phlanhigion yn ffynnu yno er gwaethaf yr holl gwningod sydd o gwmpas.

Misoedd Mai a Mehefin yw'r adeg gorau i weld y carpedi lliwgar o flodau.

Yn ystod mis Mai mae yna for o Friallu Mair ar y llethrau.

Tynnwyd y llun (uchod dde?) ar Fai 13, 2015, yn wynebu i gyfeiriad Llandudno ac fe welir Pen y Gogarth yn y cefndir.

Planhigyn bach lluosflwydd gyda blodau persawrus melyn yw Briallen Fair Sawrus (Saesneg: Cowslip). Mae'n perthyn i deulu'r friallen a elwir yn Lladin yn Primula veris. Enwau eraill: Allweddau Pedr, Briallu Mair Sawrus, Briallu Dwbl, Dagrau Mair, Llysiau'r Parlys, Teth y Fuwch, Sawdl y Fuwch, Troed y Fuwch, Tafod yr Ych, Sgemran yr Ych, Symylen, Shwmbwls, Tewbanog Fechan.

Dywedir bod rhinweddau meddygol i'r blodyn: Dywedir bod rhoi poltis ohono ar yr arlais yn beth da at ddiffyg cwsg.

Planhigyn arall sy'n ffynnu yma yw seren y gwanwyn.

Mae'n blanhigyn sy'n gynhenid i Orllewin Ewrop gyda blodau bychain o siap seren.

Fel arfer mae ei faint yn amrywio o bump i bymtheg centimedr gyda dwy o'r saith deilen yn codi o waelod y planhigyn.

Does dim arogl ar y blodyn sydd a chwech o sepalau o liw fioled-glas. Gwelir ran amlaf yn agos i'r mor ble mae yna wair byr sych yn tyfu.

Dyma'r enwau Cymraeg: Seren y gwanwyneb, Seren y Gwanwyn, Serennyn, Serennyn y Gwanwyn a Wynwyn y Mor. Yr enw Saesneg yw 'spring squill' a'r enw Lladin - 'Scilla verna.'.

Tynnwyd y llun ar 8fed o Fehefin (2015) ac erbyn hynny roedd y rhan helaethaf o Friallu Mair wedi gwywo.

Mae cipolwg o'r Fardre yn y pellter a Phenmaenmawr a Phenmaenbach.

Llysieuyn blodeol bychan yw Troed y golomen. Mae'n perthyn i'r teulu Ranunculaceae. Yr enw Lladin yw Aquilegia vulgaris a'r enw Saesneg yw Columbine.

Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Blodau'r Sipsi, Blodau Colomennod, Blodau yr Eryr, Bonet Nain, Cap Nos Mamgu, Clychau Llundain, Colwmbein, Madwysg, Madwysg, Troed y Glomen, Cyffredin, Troed y Ceiliog, Troed y Glomen. Mae'r blodau'n gymesur ac yn ddeuryw. Nodwedd arbennig y planhigyn hwn yw bod y sepalau'n lliwgar ac yn edrych yn debyg iawn i betalau.

Ceir ychydig lleia erioed o wenwyn o fewn y planhigyn: protoanemonin, sy'n wenwyn i anifail a dyn, alcaloidau neu glycodidau.

Rhai o'r planhigion eraill sy'n tyfu yno Cor rosyn cyffredin Tegeirian coch y gwanwyn Pys y ceirw Llygad Doli Troed y Golomen Gwyn Cribell felen Troed y golomen glas | Trowch i dudalen 28 | Yr Obelisg ar Allt Ffrith, Bryn Esgyryn

CAPTION(S):

Briallu Mair ar lethr Allt Ffrith yn edrych i gyfeiriad Llandudno a Phen y Gogarth ac ar y dde, carped trwchus o seren y gwanwyn
COPYRIGHT 2018 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2018 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Daily Post (Conwy, Wales)
Date:Apr 18, 2018
Words:603
Previous Article:GET ON YOUR BIKE SHORTS.
Next Article:ROBERTS - MARGARET CHRISTINA, April 4, [...].

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters