Printer Friendly

Examination of Musculoskeletal Pain in Operating Room Nurses/Ameliyathane Hemsirelerinde Kas Iskelet Sistemi Agrilarinin Incelenmesi.

Calisma yasaminin insan sagligi uzerindeki etkileri, yillar icinde sadece sanayi is kollarinda calisanlarin sorunlari olarak ele alinmistir. Oysa, cesitli is kollarinin ve uretim dallarinin tasidigi risk, meslek uyelerinin sagligini olumsuz yonde etkilemektedir. (1,2) Gunumuzde saglik calisanlari, diger sektorlerde calisanlarin maruz kaldigi is risklerinin yaninda, yaptiklari isin niteligine bagli olarak daha farkli is riskleriyle de karsi karsiyadir. (3) Bu nedenle calisan sagligi ve guvenligi, ozellikle saglik sektorunde onemli konularin basinda gelir. Saglik calisaninin anatomik, fizyolojik, psikolojik ve sosyo-kulturel ozellikleri, calisma teknigi ve calisma ortaminin fiziksel kosullari, ozellikle kas iskelet sistemi olmak uzere bircok sistemi olumsuz yonde etkilemektedir.(4) Genel endustri alanlarinda calisanlarda kas iskelet sistemi hastaliklarinin gorulme sikligi %5.7 iken, genel olarak hastanelerde bu oran %8.8 olarak bildirilmistir. (1,2)

Kas iskelet sistemi sorunlari; kas, sinir, tendon, bag, eklem, kikirdak yapi ya da omurilik disk bozukluklarini kapsamaktadir.(5) Bel agrisi basta olmak uzere kas iskelet sistemini ilgilendiren hastaliklar, calisma kosullariyla yakindan iliskili, yaygin ve onemi giderek artan sosyal ve ekonomik bir sorundur. (6) Saglik bakim sisteminin en buyuk profesyonel grubu olan hemsireler, is ile ilgili kas-iskelet sistemi hastaliklari acisindan yuksek risk altindadir. Hemsirelerde, bel agrisi en sik bildirilen kas-iskelet sistemi sikayetleri olup, gorulme sikligi %30-60 oranindadir. Bununla birlikte, hemsirelerin %30-48'inde boyun ve %43-53'unde omuz agrisi sikayetleri oldugu bildirilmistir. (7,8) Yasam kalitesini onemli olcude etkileyen, etkili calisma suresini azaltan, ise devamsizliklara neden olan kas iskelet sistemi sorunlarina icsel ve dissal cesitli faktorler neden olur. Bu olasi risk faktorleri yas, cinsiyet, beden kitle indeksi (BKI) gibi bireysel faktorler; agir yuk kaldirma, kotu durus (postur) ve titresim gibi biyomekanik faktorler ve is kontrolu, stres ve is memnuniyeti gibi psiko-sosyal faktorler olmak uzere uc farkli grupta ele alinir. Hemsirelerin siklikla yasadigi rutin olarak agir yuk kaldirma, hastayi transfer etme, kotu durus (postur) ve uzun sure ayni noktada durma gibi aktiviteler kas iskelet sistemi sorunlarina neden olabilmektedir. (5,9-13)

Hemsirelerin kas iskelet sistemi sorunlarini siklikla yasadiklari ozel bolumlerden biri de ameliyathanelerdir. Meijsen ve Knibbe (14) tarafindan kas-iskelet sistemi sorunlarindan sorumlu olabilecek ameliyathaneye ozgu bazi risk faktorleri kategorize edilmistir. Bu risk faktorleri arasinda statik stres (orn., uzun sure ayakta durma ve sabit duruslar, cerrahi islem sirasinda retraktorler gibi tutma araclari) ve manuel kullanim (orn., cekme/ itme veya setleri, hastalar ve agir ekipmanlari kaldirma) yer almaktadir. Ameliyathane hemsireleri, hastalari ve ekipmanlari elle kaldirma ve tasima gibi kapasitelerini asan aktiviteleri gerceklestirerek, omurgalarina asiri kuvvet uygulamakta, yaralanma, burkulma veya incinmeler ile karsi karsiya kalmaktadirlar. Sedye, yatak ya da diger ekipmanlari itme-cekme hareketi, hastayi ameliyathane masasina veya sedyeye tasima, pozisyon verme, hazirlik sirasinda bir ekstremiteyi uzun sure destekleme sirasinda postur hatasi, yani sira ayni noktada uzun sure ayakta durma, bel ve sirt agrilarina neden olabilmektedir. (13-18) Meijsen ve Knibbe'in (14) calismasinda ameliyathane hemsirelerinin %58'inin bel agrisi; %53'unun ise son 3 ayda boyun agrisi sikayetlerinin oldugu bildirilmistir. Uluslararasi literaturde ameliyathane hemsirelerinin kas iskelet sistemi sorunlarini belirlemeye yonelik cesitli calismalar (6,7,10,12,15,19,20) yer alirken; Turkiye'de saglik calisanlari kapsaminda hemsirelerin kas iskelet sistemi sorunlarini saptamaya yonelik sadece birkac calismaya (11,13,21,22) rastlanilmistir. Bu baglamda, bu calisma Turkiye'de ameliyathane hemsirelerinde kas iskelet sistemi agrilarinin gorulme sikligini belirleyen ilk calismadir.

Yontem

Arastirmanin Tipi ve Amaci

Arastirma, ameliyathane hemsirelerinde kas iskelet sistemi agrilarinin gorulme sikligini belirlemek amaciyla tanimlayici olarak planlandi ve gerceklestirildi.

Arastirmanin Yapildigi Yer ve Tarihi

Arastirma, Haziran-Ekim 2015 tarihleri arasinda Istanbul'da bulunan iki universite hastanesi, uc egitim arastirma hastanesi ve iki ozel hastane olmak uzere toplam 7 hastanenin genel cerrahi ameliyathanelerinde gerceklestirildi.

Arastirmanin Evreni ve Orneklem Secimi

Arastirmanin evrenini; Istanbul'da iki universite hastanesi, uc egitim arastirma hastanesi ve iki ozel hastane olmak uzere toplam yedi hastanenin genel cerrahi ameliyathanelerinde calisan 216 hemsire olusturdu. Arastirmanin orneklemini ise bu hastanelerin ameliyathanelerinde calisan, Haziran-Ekim 2015 tarihleri arasinda izinli-raporlu olmayan ve calismaya katilim konusunda istekli olan 162 hemsire olusturdu, boylece evrenin %75'ine ulasilmis oldu.

Veri Toplanma Araclari

Veriler, arastirmacilar tarafindan gelistirilen, hemsirelerin sosyo-demografik ozelliklerini, genel saglik ozelliklerini ve calisma kosullarini degerlendiren "Bireysel Ozellikler Formu" ve "Genisletilmis Nordic Kas Iskelet Sistemi Anketi-GNKISA (Extended Version of the Nordic Musculoskeletal QuestionnaireNMQ-E)" ile toplandi.

Bireysel Ozellikler Formu: hemsirelerin yas, cinsiyet, egitim durumu, cocuk sayisi, BKI, hemsire olarak calisma suresi, ameliyathane hemsiresi olarak calisma suresi, haftalik calisma saati, gunde ayakta kalma suresi gibi sorulardan olusmaktadir.

Genisletilmis Nordic Kas Iskelet Sistemi Anketi: Kas iskelet sistemi semptomlarinin gorulme sikligini degerlendirmek amaciyla kullanilmaktadir. Ilk olarak Kuorinka ve ark. (23) tarafindan gelistirilen ve Dawson ve ark. (24) tarafindan genisletilmis versiyonunun gecerlik ve guvenirlik calismasi yapilan GNKISA, boyun, omuz, sirt, dirsek, el/ el bilegi, bel, kalca/ uyluk, diz, ayak/ ayak bilegi olmak uzere dokuz semptom bolgesinde son bir hafta, bir ay ve bir yil icinde agrinin olup olmadigini; bununla birlikte agrinin ilk baslama yasini, agri nedeniyle hastaneye yatma, gorev yerini degistirme, ev/ is yasamini etkileme, hekime basvurma, ilac kullanma ve rapor alma durumlarini degerlendiren bir ankettir. (24) GNKISA, Turkiye'de kas iskelet sistemi agrilarinin belirlenmesi amaciyla yapilan bircok calismada yaygin olarak kullanilmistir. (11,25,26)

Verilerin Toplanmasi

Veriler, arastirma kriterlerine uyan, ameliyathane hemsirelerinin calisma gunlerinde ve is akis duzenini engellemeyecek zaman araliklarinda toplandi. Hemsirelerden bireysel ozellikler formu ve GNKISA'yi doldurmalari istendi. Soru ve anketlerin yanitlanmasi ortalama 10-15 dakika surdu.

Verilerin Degerlendirilmesi

Elde edilen veriler, bilgisayar ortamina aktarilarak SPSS 16.0 (IBM Corp., Armonk, New York) paket programinda uygun istatistik yontemler ile degerlendirildi. Verilerin analizinde tanimlayici istatistiklerin (frekans, yuzde, ortalama, standart sapma) yani sira ki-kare ve Mann Whitney U testleri kullanildi. Sonuclar %95 guven araliginda, anlamlilik p<0.05 duzeyinde degerlendirildi.

Arastirmanin Etik ve Yasal Yonleri

Arastirmanin yurutulebilmesi icin ilgili birimlerden gerekli kurum izni ve Istanbul Universitesi Cerrahpasa Tip Fakultesi Klinik Arastirmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul izni alindi. Arastirmada insan kullanimi, bireysel haklarin korunmasini gerektirdiginden, "bilgilendirilmis izin" kosulu bir etik ilke olarak yerine getirildi ve orneklem kriterlerini karsilayan, arastirmaya katilmaya istekli hemsirelerden, yazili ve sozlu izin alindi.

Bulgular

Calismaya katilan ameliyathane hemsirelerinde gorulen kas iskelet sistemi agrilarinin %56.8'inin sirt, %51.9'unun bel ve %49.4'unun boyun bolgesinde oldugu; bunlari sirasiyla omuz (%43.2), ayak/ ayak bilegi (%38.3) ve diz (%31.5) bolgelerinin izledigi goruldu. Ameliyathane hemsirelerinde son bir yilda gorulen agrilarin sirasiyla %95.2 bel, %88 sirt, %87.5 boyun; son bir ayda %85.7 bel, %80 boyun, %79.3 sirt ve son bir haftada ise %61.9 bel, %57.6 sirt, %52.5 boyun bolgelerinde goruldugu saptandi (Tablo 1).

Ameliyathane hemsirelerinin siklikla yasadigi sirt, bel ve boyun agrilarinin ilk baslama zamani ve yasamini etkileme surecine bakildiginda; sirt agrisi olan hemsirelerin kas iskelet sistemi agrilarinin 25.0 [+ or -] 5.7 yasinda basladigi; %58.6'sinin agri nedeniyle ev/ is yasaminin etkilendigi ve %56.5'inin ilac kullandigi saptandi. Bel agrisi olan hemsirelerin kas iskelet sistemi agrilarinin 24.9 [+ or -] 4.7 yasinda basladigi; %66.6'sinin agri nedeniyle ev/is yasaminin etkilendigi; %32.1'inin hekime gittigi, %66.6'sinin ilac kullandigi ve %27.3'unun rapor aldigi belirlendi. Boyun agrisi olan hemsirelerin kas iskelet sistemi agrilarinin 25.1 [+ or -] 6.5 yasinda basladigi; %61.2'sinin agri nedeniyle ev/is yasaminin etkilendigi ve %62.5'inin ilac kullandigi bulundu. Diger agri bolgelerine yonelik bulgular Tablo 2'de yer almaktadir.

Tablo 3'te ameliyathane hemsirelerinin bireysel ozellikleri ve bireysel ozellikleri ile kas iskelet sistemi agrisinin varligi arasindaki iliskiye yer verildi. Arastirmaya katilan ameliyathane hemsirelerinin yas ortalamasinin 30.3[+ or -]6.9 yil, %80.9'unun kadin ve %69.1'inin lisans ve uzeri mezunu oldugu belirlendi. Hemsirelerin %67.9'unun BKI'nin 18.50-24.99 kg/m2 (normal) oldugu, %63.6'smm 1-5 yil arasinda ameliyathane hemsiresi olarak calistigi ve haftada 45.2 [+ or -] 7.7 saat calistigi saptandi.

Ameliyathane hemsirelerinin bireysel ozellikleri ile kas iskelet sistemi agrisi varligi arasindaki iliskiyi gosteren bulgular incelendiginde; kas iskelet sistemi agrisi olan hemsirelerin yas ortalamasinin 28.82 [+ or -] 5.85, haftalik calisma saatinin 46.78 [+ or -] 8.90 oldugu; yas ortalamasi dusuk ve haftalik calisma saati uzun olan hemsirelerde kas iskelet sistemi agrilarinin istatistiksel olarak anlamli duzeyde daha fazla goruldugu saptandi (p<0.01). Cinsiyet, egitim, BKI, ameliyathane hemsiresi olarak calisma yili ve gunluk calisma temposu ile kas iskelet sistemi agrilari arasinda istatistiksel olarak anlamli bir iliski olmadigi goruldu (p>0.05).

Tartisma

Saglik calisanlari arasinda yaygin olarak gorulen kas iskelet sistemi agrilari, onemli bir mesleki sorun ve morbidite nedenidir. (7,15,27) Calismada ameliyathane hemsirelerinin yaklasik yarisinin, bedenin farkli bolgelerinde agri hissettigi belirlendi. Hemsirelerin en sik sirt, bel ve boyun agrisi yakinmalarinin oldugu ve elde edilen bu bulgunun onceki calisma sonuclarina (7,12,15,19,20,28) benzer oldugu belirlendi. Meijsen ve Knibbe'in (14) calismasinda da belirttigi gibi hemsirelik mesleginin kas iskelet sistemi sorunlarinin gelisimi acisindan yuksek riskli bir meslek oldugu anlasilmaktadir.

Hemsirelerde, bel agrisi en sik bildirilen kas-iskelet sistemi sikayetleri olup, gorulme sikligi %30-60 oranindadir. (7,8) Bu calismada ameliyathane hemsirelerinin son 1 yil, 1 ay ve 1 haftada en sik (sirasiyla %95.2; 85.7 ve 61.9 oraninda) bel agrisi yakinmalarinin oldugu goruldu. Bos ve ark.'nin (7) calismasinda, saglik calisanlarinda bel agrisi gorulme sikliginin %76 oldugu; Lorusso ve ark.'nin (27) calismasinda, hemsirelerde bel agrisi gorulme sikliginin %33-%86 arasinda oldugu; Homaid ve ark.'nin (12) calismasinda ise ameliyathane calisanlarinda bel agrisi gorulme sikliginin %74.2 oldugu saptanmistir. Turkiye'de yapilan calismalarda (29-31) da saglik calisanlarinda bel agrisi gorulme sikliginin %39.9-69 arasinda degistigi belirtilmektedir. Bu bulgu, ameliyathane hemsirelerinin bel agrisina neden olan fiziksel olarak agir yuk kaldirma, sik egilip bukulme, ani ve tekrarlayici hareketler, uzun sure ayni pozisyonda kalma ve psikolojik stresler gibi ameliyathaneye ozgu cesitli risk faktorlerine maruz kalmalari ile iliskili olarak beklenen bir sonuctur.

Genel olarak kas iskelet sistemi sorunlari olan hemsireler, semptomlari hafifletmek amaciyla siklikla ilac kullanmakta, tibbi, cerrahi ve fizik tedavi yontemlerine basvurmaktadir. (9,15,19) Bu calismada ameliyathane hemsirelerinin bedenlerinin cesitli bolgelerinde hissettikleri agri nedeniyle gorev yeri degisikligi istedigi, ev/is yasamlarinin etkilendigi, hekime basvurdugu, ilac kullandigi, hastanede yattigi ve rapor aldigi izlenmektedir. Hemsireler, dirsek ve el/ el bilegi agrilari nedeniyle hekime basvurmus ve gorev yeri degisikligi istemisken; sirt ve bel agrisi nedeniyle hastanede yatmak ve rapor almak durumunda kalmislardir. Onceki calismalarda da ameliyathane hemsirelerinin bu calisma sonuclarina benzer bicimde agri nedeniyle is ve aile yasamlarinin etkilendigi ortaya konulmustur. (8,15,19) Ancak, Moreira ve ark. (8) ile Choobineh ve ark.'nin (15) calismasinin aksine bu calismada, agri nedeniyle hekime basvuran ve rapor alan hemsire sayisi daha fazladir. Bu sonuclarda, farkli ulke ve kurumlarda calisan hemsirelerin ameliyathane ortamlarinin ergonomik kosullara uygunlugu, ameliyathane hemsirelerinin agir kaldirma, itme cekme ve tekrarlayici hareketlere, vibrasyonlu cihaz kullanimi gibi etkenlere maruz kalma durumu ve calisma kosullarindaki farkliliklar da etkili olabilir.

Ameliyathane hemsirelerinin kas iskelet sistemine yonelik agri yasamasi, hemsirelerin calisma verimlerini azaltmakta, ise devami olumsuz yonde etkilemekte ve isyeri degisimine neden olabilmektedir. (9,13,19) Bu calismada da yukarida belirtildigi uzere ameliyathane hemsirelerinin bedenlerinin cesitli bolgelerinde hissettikleri agri nedeniyle gorev yeri degisikligi istedigi ve ev/is yasamlarinin etkilendigi gorulmektedir. Choobineh ve ark.'nin (15) calismasinda, hemsirelerin yaklasik yarisinin (%53) kas iskelet sistemi sorunlari nedeniyle gelecekte islerini degistirebilecegini ifade etmistir. Farkli bir calismada da ameliyathane hemsire ve teknikerlerinin ise devam edememe nedenleri arasinda bel (%31) ve ayak bilegi/diz (%24) agrilarinin oldugu belirtilmistir. (19) Ameliyathanelerde calisma kosullarinin iyilestirilmesiyle is ile ilgili kas iskelet sistemi sorunlarinin azaltilabilecegi ve buna bagli olarak da is veriminin artabilecegi soylenebilir.

Calismada, yas ortalamasi dusuk ve haftalik calisma saati uzun olan ameliyathane hemsirelerinde kas iskelet sistemi agrilarinin daha fazla goruldugu saptandi. Bazi calismalarda, yas ilerledikce kas iskelet sistemi agrilarinin daha fazla goruldugu, (10,13,32) bazilarinda ise yasin etkili olmadigi (12,20,33,34) bildirilirken; bu calismada tum sozu edilen calismalarin aksine daha genc hemsirelerde kas iskelet sistemi agrilarinin daha yaygin oldugu bulundu. Choobineh ve ark.'nin (15) calismasinda da bu calisma ile benzer sonuca ulasilmis; 45 yas ve altindaki hemsirelerde daha sik kas iskelet sistemi semptomlarinin (el/ el bilegi) ortaya ciktigi saptanmistir. Bu calismada, daha genc ameliyathane hemsirelerinde kas iskelet sistemi semptomlarinin sik gorulmesinde, genclerde bas-boyun ve bel bolgesinin one egilmesi ve omuzlarin one cekilmis sekilde ekrana bakilmasina yol acan telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlarin yaygin bir sekilde kullanilmasinin etkili olabilecegi dusunulebilir. Bununla birlikte, bu bulgu yas ilerledikce agri toleransinin arttigi ve agri bildiriminin azaldigi bilgisiyle de uyumludur.

Haftalik calisma saati uzun olan hemsirelerde kas iskelet sistemi semptomlarinin daha fazla gorulmesi daha once yapilan calisma sonuclariyla (12,13,27) uyumlu olup, beklenen bir sonuctur. Cinsiyet, egitim, BKI, ameliyathane hemsiresi olarak calisma yili ve gunluk calisma temposu ile kas iskelet semptomlari arasinda istatistiksel olarak anlamli bir iliskinin olmadigi bulgusu ise literaturde yer alan calisma (10,12,20,33-35) sonuclarini kismen desteklemektedir.

Sonuc

Calismada, ameliyathane hemsirelerinde en fazla gorulen kas iskelet sistemi agrilarinin siklikla sirt, bel ve boyun bolgelerinde oldugu ve bunlari omuz, ayak/ ayak bilegi ve diz bolgelerinin izledigi goruldu. Kas iskelet sistemine yonelik yasanan agrinin; ameliyathane hemsirelerinin ev/is yasamini etkiledigi, ilac kullandigi, gorev yerini degistirdigi ve hastanede yatisa neden oldugu belirlendi. Daha genc olanlar ile uzun haftalik calisma saatleri bulunan hemsirelerde, kas iskelet sistemi semptomlarinin daha sik goruldugu saptandi. Bu sonuclar dogrultusunda, uzun sure ayni pozisyonda kalarak calisan ve ayni aktiviteleri tekrarlamak zorunda kalan ameliyathane hemsirelerinde, is ile ilgili kas iskelet sorunlarini en aza indirmek icin is yerlerinde ergonomik duzenlemelerin yapilmasi; calisan bireylerin beden mekanigini koruyabilmeleri ve kas iskelet sistemine binen olumsuz yukleri azaltabilmeleri icin mesleki risk faktorlerinin onceden belirlenmesi, bu konuda bilinclendirilmesi, koruyucu rehabilitasyon programlarinin planlanmasi ve isyeri saglik birimlerinin kurulmasi, haftalik calisma saatlerinin duzenlenmesi, daha genc hemsirelerde ortaya cikan kas iskelet sistemi agrilarinin calisma kosullarindan kaynaklanma durumunun arastirilmasina yonelik yeni calismalar yapilmasi onerilir.

doi: 10.5222/HEAD.20l9.001

KAYNAKLAR

(1.) Janowitz IL, Gille M, Ryan G, Rempel D, Trupin L, Swig L, et al. Measuring the physical demands of work in hospital setting: design and implementation of an ergonomics assessment. Appl Ergon. 2006;37(5):641-58. doi: 10.1016/j.apergo.2005.08.004.

(2.) Ilce A, Dramali A. Yogun bakim unitelerinin fiziksel ergonomik faktorler acisindan incelenmesi. Hemsire Arast Gelist Derg. 2010;12(1):53-63.

(3.) Meydanlioglu A. Saglik calisanlarinin sagligi ve guvenligi. Balikesir Saglik Bil Derg. 2013;2(3):192-9. doi: 10.5505/bsbd.2013.53825.

(4.) Kunduracilar Z. Saglik calisanlarinin calisma yasamindaki fiziksel tehlike ve risklerle sonuclari ve onlemleri. Saglik Calisanlarinin Sagligi 3. Ulusal Kongresi, Ankara: 2011:166-9.

(5.) Anap DB, Iyer C, Rao K. Work related musculoskeletal disorders among hospital nurses in rural Maharashtra, India: A multi centre survey. Int J Res Med Sci. 2013;1(2):101-7. doi: 10.5455/2320-6012. ijrms20130513.

(6.) Moscato U, Trinca D, Rega ML, Mannocci A, Chiaradia G, Grieco G, et al. Musculoskeletal injuries among operatingroom nurses: Results from a multicenter survey in Rome, Italy. J Public Health. 2010;18:453-9. doi: 10.1007/s10389-010-0327-9.

(7.) Bos E, Krol B, van der Star L, GroothoffJ. Risk factors and musculoskeletal complaints in non-specialized nurses, IC nurses, operation room nurses, and X-ray technologists. Int Arch Occup Environ Health. 2007;80(3):198-206. doi: 10.1007/s00420-006-0121-8.

(8.) Moreira RF, Sato TO, Foltran FA, Silva LC, Coury HJ. Prevalence of musculoskeletal symptoms in hospital nurse technicians and licensed practical nurses: associations with demographic factors. Braz J Phys Ther. 2014;18(4):323-33. doi: 10.1590/bjpt-rbf.2014.0026.

(9.) Pinar R. Work-related musculoskeletal disorders in Turkish hospital nurses. Turk J Med Sci. 2010;30(6):1869-75. doi: 10.5336/ medsci.2009-13539.

(10.) Keriri HM. Prevalence and risk factors of low back pain among nurses in operating rooms, Taif, Saudi Arabia. Am J Res Commun. 2013;1(11):45-70.

(11.) Gul A, Ustundag H, Kahraman B, Purisa S. Hemsirelerde kas iskelet agrilarinin degerlendirilmesi. HSP. 2014;1(1):1-10.

(12.) Homaid MB, Abdelmoety D, Alshareef W, Alghamdi A, Alhozali F, Alfahmi N, et al. Prevalence and risk factors of low back pain among operation room staff at a Tertiary Care Center, Makkah, Saudi Arabia: A cross-sectional study. Ann Occup Environ Med. 2016;28(1):1-8. doi: 10.1186/s40557-016-0089-0.

(13.) Simsek S, Yagci N, Senol H. Prevalence and risk factors of low back pain among health-care workers in Denizli. Pain. 2017;29(2):71-8. doi: 10.5505/agri.2017.32549.

(14.) Meijsen P, Knibbe HJJ. Work-related musculoskeletal disorders of perioperative personnel in the Netherlands. AORN J. 2007;86:193-208. doi: 10.1016/j.aorn.2007.07.011.

(15.) Choobineh A, Movahed M, Tabatabaie SH, Kumashiro M. Perceived demands and musculoskeletal disorders in operating room nurses of Shiraz city hospitals. Ind Health. 2010;48(1):74-84. doi: 10.2486/ indhealth.48.74.

(16.) Hughes N, Nelson A, Matz MW, Lloyd JD. AORN Ergonomic tool 4: Solutions for prolonged standing in perioperative settings. AORN J. 2011;93(6):767-74. doi: 10.1016/j.aorn.2010.08.029.

(17.) Waters T, Baptiste A, Short M, Plante-Mallon L, Nelson A. AORN ergonomic tool 6: Lifting and carrying supplies and equipment in the perioperative setting. AORN J. 2011a;94(2):173-9. doi: 10.1016/j. aorn.2010.09.033.

(18.) Waters T, Lloyd JD, Hernandez E, Nelson A. AORN ergonomic tool 7: Pushing, pulling, and moving equipment on wheels. AORN J. 2011;94(3):254-60. doi: 10.1016/j.aorn.2010.09.035.

(19.) Sheikhzadeh A, Gore C, Zuckerman JD, Nordin M. Perioperating nurses and technicians' perceptions of ergonomic risk factors in the surgical environment. Appl Ergon. 2009;40:833-9. doi: 10.1016/j. apergo.2008.09.012.

(20.) Nutzi M, Koch P, Baur H, Elfering A. Work-family conflict, task interruptions, and influence at work predict musculoskeletal pain in operating room nurses. Saf Health Work. 2015;6(4):329-37. doi: 10.1016/j.shaw.2015.07.011.

(21.) Diracoglu D. Saglik personelinde kas-iskelet sistemi agrilari. Turkiye Klin Tip Bilim Derg. 2006;26(2):132-9.

(22.) Solak Kabatas, M, Kocuk M, Kucukler, O. (2012). Saglik calisanlarinda bel agrisi gorulme sikligi ve etkileyen faktorlerin incelenmesi. FU Sag Bil Tip Derg. 2012;26(2):65-72.

(23.) Kuorinka I, Jonsson B, Kilbom A, Vinterberg H, Biering-Sorensen F, Andersson G, et al. Standardised Nordic questionnaires for the analysis of musculoskeletal symptoms. Appl Ergon. 1987;18(3):233-7. doi: 10.1016/0003-6870(87)90010-X.

(24.) Dawson AP, Steele EJ, Hodges PW, Stewart S. Development and test-retest reliability of an extended version of the Nordic Musculoskeletal Questionnaire (NMQ-E): A screening instrument for musculoskeletal pain. J Pain. 2009;10(5):517-26. doi: 10.1016/j.jpain.2008.11.008.

(25.) Tuncay SU, Yeldan I. Kas iskelet sistemi rahatsizliklariyla fiziksel inaktivite iliskili midir. Agri. 2013;25(4):147-55. doi: 10.5505/ agri.2013.09825.

(26.) Cetinkaya E, Tanir H, Atay E, Bulut C, Engin H. Vucut gelistirme ve fitness sporu yapanlarda, kas, iskelet sistemi sakatliklarinin belirlenmesi. Uluslararasi Insan Bilimleri Dergisi. 2017;14(4):4023-31.

(27.) Lorusso A, Bruno S, L'abbate N. A review of low back pain and musculoskeletal disorders among Italian nursing personnel. Ind Health. 2007;45(5):637-44. doi: 10.2486/indhealth.45.637.

(28.) Bakola H, Zyga S, Stergioulas A, Kipreos G, Panoutsopoulos G. Musculoskeletal problems among Greek perioperative nurses in regional hospitals in Southern Peloponnese. Adv Exp Med Biol. 2017;989:21-37. doi: 10.1007/978-3-319-57348-9_3.

(29.) Yilmaz E, Ozkan S. Hastanede calisan hemsirelerde bel agrisi prevalansinin saptanmasi. Turk Fiz Tip Rehab Derg. 2008;54(1):8-12.

(30.) Aksakal N, Ilhan MN, Yuksel H, Kurtcebe O, Bumin MA. Bir universite hastanesinde hemsire, saglik memuru ve hastabakicilarda bel agrisi sikligi ve etkileyen faktorler. Mesleki Saglik ve Guvenlik Dergisi. 2009;9(32):38-46.

(31.) Saygun M. Saglik calisanlarinda is sagligi ve guvenligi sorunlari. TAF Prev Med Bull. 2012;11(4):373-82.

(32.) Karahan A, Kav S, Abbasoglu A, Dogan N. Low back pain: prevalence and associated risk factors among hospital staff. J Adv Nurs. 2009;65(3):516-24. doi: 10.1111/j.1365-2648.2008.04905.x.

(33.) Wong TS, Teo N, Kyaw MO. Prevalence and risk factors associated with low back pain among health care providers in a district hospital. Malays Orthop J. 2010;4(2):23-8.

(34.) Rathore FA, Rayan Attique YA. Prevalence and perceptions of musculoskeletal disorders among hospital nurses in Pakistan: A cross-sectional survey. Cureus. 2017;9(1):e1001. doi: 10.7759/cureus.1001.

(35.) Altinel L, Kose KC, Altinel EC. Profesyonel hastane calisanlarinda bel agrisi prevalansi ve bel agrisini etkileyen faktorler. Tip Arast Derg. 2007;5(3):115-20.

Gelis Tarihi: 11.12.2017, Kabul Tarihi: 10.07.2018, Yayin Tarihi: 29.03.2019

Etik Komite Onayi: Bu calisma icin etik komite onayi, Istanbul Universitesi Cerrahpasa Tip Fakultesi Klinik Arastirmalar Etik Kurulu'ndan alinmistir (14.10.2014/83045809/604.01/02).

Bilgilendirilmis Onam: Calismaya katilan hemsirelerden bilgilendirilmis yazili onam alinmistir.

Hakem Degerlendirmesi: Dis bagimsiz. Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi olmadigini beyan etmislerdir.

Finansal Destek: Yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.

Ethics Committee Approval: Ethics committee approval was received for this study from the Istanbul University Cerrahpasa Medical Faculty Ethics Committee of Clinical Research (14.10. 2014/83045809/604.01/02).

Informed Consent: Written informed consent was obtained from nurses who participated in this study.

Peer-review: Externally peer-reviewed. Conflict of Interest: No conflict of interest was declared by the authors.

Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

DIDEM KANDEMIR *

AHMET KARAMAN **

GULAY ALTUN UGRAS ***

SEHER DENIZ OZTEKIN ****

* D Kandemir, Dr. Ogr. Uyesi

Maltepe Universitesi Hemsirelik Yuksekokulu, Istanbul

Yazisma Adresi / Address for Correspondence:

Maltepe Universitesi Marmara Egitim Koyu 34857 Maltepe / Istanbul

Tel: 0 216 626 10 50/ 2162 Faks: 0 216 626 10 70

e-posta: didem_ztrk@hotmail.com

** A Karaman, Aras. Gor.

Istanbul Universitesi-Cerrahpasa Florence Nightingale Hemsirelik Fakultesi, Istanbul

e-posta: karaman_ahmet@mynet.com

*** G Altun Ugras, Dr. Ogr. Uyesi

Mersin Universitesi Hemsirelik Fakultesi, Mersin

e-posta: gulay.altun@yahoo.com

**** S D Oztekin, Prof. Dr.

Istanbul Universitesi-Cerrahpasa Florence Nightingale Hemsirelik Fakultesi, Istanbul

e-posta: oztekin.deniz@gmail.com
Tablo 1: Ameliyathane Hemsirelerinin Agri Yasama Sikliklari (N=162)

AGRI BOLGESI          n (%)     SON BIR YILDA   SON BIR AYDA
                                    n (%)          n (%)

Boyun               80 (49.4)     70 (87.5)       64 (80)
Omuz                70 (43.2)     53 (75.7)       49 (70)
Sirt                92 (56.8)      81 (88)       73 (79.3)
Dirsek               9 (5.6)      8 (88.8)        5 (55.5)
El/ El Bilegi       36 (22.2)     32 (88.8)      30 (83.3)
Bel                 84 (51.9)     80 (95.2)      72 (85.7)
Kalca/ Uyluk        38 (23.5)     34 (89.4)      29 (76.3)
Diz                 51 (31.5)     45 (88.2)      38 (74.5)
Ayak/ Ayak bilegi   62 (38.3)     56 (90.3)      52 (83.8)

AGRI BOLGESI        SON BIR HAFTADA
                         n (%)

Boyun                  42 (52.5)
Omuz                   37 (52.8)
Sirt                   53 (57.6)
Dirsek                 5 (55.5)
El/ El Bilegi          19 (52.7)
Bel                    52 (61.9)
Kalca/ Uyluk           17 (44.7)
Diz                    21 (41.1)
Ayak/ Ayak bilegi       31 (50)

Tablo 2: Ameliyathane Hemsirelerinde Agrinin Baslama Yasi
ve Etkileri (N=162)

                                Agrinin          Agri
                                Baslama        Nedeniyle
                                 Yasi          Hastaneye
A?RI BOLGES?                                     Yatma

                            Ort [+ or -] SS      n (%)

Sirt (n=92)                25.0 [+ or -] 5.7   11 (11.9)
Bel (n=84)                 24.9 [+ or -] 4.7   12 (14.2)
Boyun (n=80)               25.1 [+ or -] 6.5    3 (3.7)
Omuz (n=70)                26.0 [+ or -] 6.8    4 (5.7)
Ayak/ Ayak bilegi (n=62)   25.7 [+ or -] 5.5    3 (4.8)
Diz (n=51)                 25.0 [+ or -] 4.4    2 (3.9)
Kalca (n=38)               26.3 [+ or -] 4.4    2 (5.2)
El/ El bilegi (n=36)       25.7 [+ or -] 5.7    1 (2.7)
Dirsek (n=9)               24.4 [+ or -] 5.4     0 (0)

                              Gorev        Ev/ Is        Agri
                             Yerinin      Yasaminin    Nedeniyle
                           De?i?ikli?i   Etkilenmesi    Hekime
A?RI BOLGES?                                            Basvuru

                              n (%)         n (%)        n (%)

Sirt (n=92)                  3 (3.2)      54 (58.6)     23 (25)
Bel (n=84)                   5 (5.9)      56 (66.6)    27 (32.1)
Boyun (n=80)                 6 (7.5)      49 (61.2)    17 (21.2)
Omuz (n=70)                  5 (7.1)      38 (54.2)    17 (24.2)
Ayak/ Ayak bilegi (n=62)      5 (8)       35 (56.4)    13 (20.9)
Diz (n=51)                   4 (7.8)      26 (50.9)    10 (19.6)
Kalca (n=38)                 3 (7.8)      17 (44.7)    9 (23.6)
El/ El bilegi (n=36)         2 (5.5)       1 (2.7)     15 (41.6)
Dirsek (n=9)                2 (22.2)      6 (66.6)     5 (55.5)

                             Ilac      Rapor Alma
                           Kullanma

AGRI BOLGESI

                             n (%)       n (%)

Sirt (n=92)                52 (56.5)    12 (13)
Bel (n=84)                 56 (66.6)   23 (27.3)
Boyun (n=80)               50 (62.5)   14 (17.5)
Omuz (n=70)                37 (52.8)   10 (14.2)
Ayak/ Ayak bilegi (n=62)   28 (45.1)    9 (14.5)
Diz (n=51)                 27 (52.9)    7 (13.7)
Kalca (n=38)               20 (52.6)    6 (15.7)
El/ El bilegi (n=36)       24 (66.6)    4 (11.1)
Dirsek (n=9)               5 (55.5)     1 (11.1)

Tablo 3: Ameliyathane Hemsirelerinin Bireysel Ozellikleri
ve Bireysel Ozellikleri ile Kas Iskelet Sistemi Agrisinin
Varligi Arasindaki Iliski (N=162)

BIREYSEL OZELLIKLER          Orneklem Grubu

                                 n (%)

Cinsiyet
Kadin                          131 (80.9)
Erkek                          31 (19.1)
Egitim
SML/Onlisans                   50 (30.9)
Lisans/Yuksek lisans           112 (69.1)

BKI (kg/[m.sup.2])

18.49 ve alti                   7 (4.3)
18.50-24.99                    110 (67.9)

25 ve uzeri                    45 (27.8)

Ameliyathane hemsiresi olarak calisma yili

1-5 yil                        103 (63.6)
6-10 yil                       35 (21.6)

11 ve uzeri                    24 (14.8)

Gunluk calisma temposu

Yogun degil/ Biraz yogun        9 (5.6)
Oldukca yogun                  106 (65.4)
Fazlasiyla yogun               47 (29.0)

Calisma sirasinda dinlenme arasi verme durumu

Evet                           126 (77.8)
Hayir                          36 (22.2)
BIREYSEL OZELLIKLER         Ort [+ or -] SS
Yas                        30.30 [+ or -] 6.9

Haftalik calisma saati     45.20 [+ or -] 7.7

BIREYSEL OZELLIKLER        Kas Iskelet Sistemi Agrisi

                                Var n (%)             Yok n (%)

Cinsiyet
Kadin                           71(54.2)              60(45.8)
Erkek                           13(41.9)              18(58.1)
Egitim
SML/Onlisans                    26 (30.9)             24 (48.0)
Lisans/Yuksek lisans            58 (69.1)             54 (48.2)

BKI (kg/[m.sup.2])

18.49 ve alti                   4 (51.7)              3 (42.9)
18.50-24.99                     54 (49.1)             56 (50.9)

25 ve uzeri                     26 (57.8)             19 (42.2)

Ameliyathane hemsiresi olarak calisma yili

1-5 yil                         58 (56.3)             45 (43.7)
6-10 yil                        19 (54.3)             16 (45.7)

11 ve uzeri                     7 (29.2)              17 (70.8)

Gunluk calisma temposu

Yogun degil/ Biraz yogun        3 (33.3)              6 (66.7)
Oldukca yogun                   52 (49.1)             54 (50.9)
Fazlasiyla yogun                29 (61.7)             18 (38.3)

Calisma sirasinda dinlenme arasi verme durumu

Evet                            66 (52.4)             60 (47.6)
Hayir                           18 (50.0)             18 (50.0)
BIREYSEL OZELLIKLER          Ort [+ or -] SS       Ort [+ or -] SS
Yas                        28.82 [+ or -] 5.85   31.89 [+ or -] 7.63

Haftalik calisma saati     46.78 [+ or -] 8.90   43.56 [+ or -] 5.89

BIREYSEL OZELLIKLER              Test (a)            p

Cinsiyet
Kadin                      [chi square] = 1.510    0.219
Erkek                             df = 1
Egitim
SML/Onlisans               [chi square] = 0.001    0.980
Lisans/Yuksek lisans              df = 1

BKI (kg/[m.sup.2])

18.49 ve alti
18.50-24.99                [chi square] = 1,047    0.592
                                  df = 2
25 ve uzeri

Ameliyathane hemsiresi olarak calisma yili

1-5 yil
6-10 yil                   [chi square] = 5.850    0.054
                                  df = 2
11 ve uzeri

Gunluk calisma temposu

Yogun degil/ Biraz yogun
Oldukca yogun                 2 = 3.395 df=2       0.183
Fazlasiyla yogun

Calisma sirasinda dinlenme arasi verme durumu

Evet                       [chi square] = 0.064    0.801
Hayir                              df=1
BIREYSEL OZELLIKLER              Test (b)            p
Yas                              U= 2.495         0.009 **
                                Z= -2.624
Haftalik calisma saati           U= 2.543         0.007 **
                                Z= -2.680

SML: Saglik Meslek Lisesi; BKI: Beden Kitle Indeksi

a: Ki-kare testi; b: Mann Whitney U testi

* p<0.05; ** p<0.01
COPYRIGHT 2019 KARE Publishing
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2019 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:research/arastirma
Author:Kandemir, Didem; Karaman, Ahmet; Ugras, Gulay Altun; Oztekin, Seher Deniz
Publication:Journal of Education and Research in Nursing
Date:Jan 1, 2019
Words:4529
Previous Article:Sevgili Hemsirelikte Egitim ve Arastirma Dergisi okurlari.
Next Article:The Care Needs and Care Dependency of Coronary Artery Bypass Graft (CABG) Patients After Hospital Discharge/Hastaneden Eve Uzanan Yolda CABG...

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters