Printer Friendly

Evaluation of Physical Restraint Practices and Their Neurovascular Effect on Intensive Care Unit Patients/Yogun Bakim Hastalarinda Kisitlama Uygulamalarinin ve Norovaskuler Etkilerinin Incelenmesi.

Giris

Yogun bakim uniteleri (YBU), hastalara ihtiyac duyduklari yuksek kalitedeki bakim hizmetlerinin sunuldugu ozel bolumlerden biridir. Bu nedenle mukemmel bir hasta bakimi icin, sunulan bakimin yonetimi ve tedavi sureci oldukca onemlidir (1). Kisitlama uygulamalari ise saglik bakim kurumlarinda, ozellikle YBU'lerde hastalarin guvenligini saglama egiliminde yaygin olarak kullanilan yontemlerden biri olmakla birlikte ayni zamanda tartismali bir konu olarak kabul edilmektedir (2-4).

Kisitlama uygulamasi, fiziksel kisitlama (FK) ve kimyasal kisitlama (KK) olmak uzere 2 genel siniflama kategorisinde ele alinmaktadir (5,6). Fiziksel kisitlama, hastanin kendisinin veya baskasinin zarar gormesini ya da yaralanmasini onlemek amaciyla basvurulan, vucudun bir bolumunun baglanarak, kisinin kolayca kontrol edemeyecegi ya da uzaklastiramayacagi bir yontemle serbest vucut hareketlerini kisitlayan herhangi bir eylem ya da prosedur olarak tanimlanmaktadir (5, 7, 8). Ozellikle mekanik ventilatore bagli hastalar icin olagan bir tedavi sekli olarak da kabul edilen KK ise; anksiyeteyi, agriyi, hastanin davranislarini kontrol etmek ve tibbi mudahaleleri kolaylastirmak amaciyla sedasyan saglayan bir ilacin kullanimini icerir (1, 5, 9).

Kisitlama kullanimi, hasta guvenliginin tartismasiz bir gereklilik olarak kabul edilmesi gerektigi YBU'lerde, hasta davranislarinin zararli oldugu ve ancak alternatif yontemlerin hastayi ve digerlerini korumada yetersiz kaldigi durumlarda uygulanmasi gereken bir yontemdir (3, 10). Fiziksel kisitlamanin, hastalar icin etkin ve guvenilir bir yontem oldugunu destekleyecek kanitlarin yetersizligine ve kisitlama kullanimi ile iliskili olasi risklere ragmen, dunya genelindeki farkli YBU'lerde %0-90 arasinda degisen bir prevalansla yaygin olarak kullanildigi bildirilmektedir (4,11-17). Eriskin YBU'lerde mekanik ventilatore bagli hastalarda, fizyolojik durumun stabilizasyonunu ve hasta konforunu amaclayan KK kullanim yayginliginin ise %20-30 arasinda degistigi bildirilmektedir (12, 18).

Kullanim sikligini azaltmak icin devam eden girisimlere ragmen, YBU'lerdeki hastalarin kritik durumlari ve mekanik ventilasyon gibi agresif tedavi yontemlerinin kullanilmasi, arteriyel hatlar, endotrakeal tupler ve intravenoz kateterler dahil olmak uzere invaziv cihazlarin kullaniminin yayginligi gibi nedenlerle YBU'lerde, kisitlamalar daha sik uygulanmaktadir (2, 16, 17, 19, 20). Bununla birlikte YBU'lerdeki hastalarin onemli bir bolumunde cesitli derecelerde huzursuzluk, konfuzyon ve deliryum tablosunun gelistigi bilinmektedir (16, 21). Bu tur hastalarin, endotrakeal tupun veya diger tibbi cihazlarin yerinden cikmasina neden olabilecek ajite ve kontrol altina alinamayan davranislari, hastanin planlanan tedavisinin uygulanamamasina, hem kendine hem de cevresindekilere zarar vermesine, ciddi yaralanmalara, hasta dusmelerine hatta olume neden olabilir (1, 3, 16).

Kisitlama kullanimi tedavi uygulamalarina imkan veren ve hasta guvenligine katkida bulunan bir uygulama olarak algilanabilir, bununla birlikte hastaya verebilecegi zarar ve yarar dengesi iyi degerlendirilmesi gereken fiziksel, psikolojik, etik ve ahlaki konulari icinde barindiran karmasik bir prosedurdur (3, 8, 20, 22). Literatur, kisitlama kullaniminin zararli fiziksel ve psikolojik etkileri konusunda cok sayida kanit sunmaktadir. Bir protokol dogrultusunda uygulanmayan KK'nin hastalarda ajitasyonda artisa ve neden olabilecegi derin sedasyonun da, solunum depresyonu ve olum gibi ciddi komplikasyonlara yol acabilecegi bildirilmistir (11, 12). Fiziksel kisitlama altindaki hastalarda, hareketliligin azalmasi, sinir hasari ve basi yarasi riskinin artmasi, hipertansiyon, tasikardi, dolasim bozuklugu, artmis tromboz riski, aspirasyon ya da uriner/ fekal inkontinans, hayati tehdit eden yaralanmalar ve olum gibi bircok olumsuz sonucun gelisebilecegi belirtilmektedir (1, 4, 11, 12, 14, 19, 21, 23). Ayrica, bircok calismada FK'nin ciltte hasara ve uygulanan alanda norovaskuler komplikasyonlara neden olabilecegi de vurgulanmistir (17, 24-28). Hastanin otonomisini ve ozgurlugunu ihlal ederek, haklarini riske atan bir uygulama olarak da kabul edilen kisitlama uygulamalarinin, hasta uzerindeki etkilerini degerlendiren calismalar, hastalarin, sinirlanmaya karsi guclu duygusal tepkilere sahip oldugunu, ofkeli, kirgin, uzgun hissettiklerini, endise ve korku deneyimlediklerini gostermektedir (29).

Turkiye'de YBU hastalarinda kisitlama kullanim yayginligini ve karakteristiklerini belirlemeye yonelik yapilan calismalarin sayisi sinirlidir. Bununla birlikte, ozellikle hemsirelerle yapilmis calisma sonuclari incelendiginde YBU'lerde kisitlama kullaniminin siklikla basvurulan bir uygulama oldugunu soylemek mumkundur (28, 30-34). Bu calismanin amaci, YBU'lerde kisitlama uygulamalarinin ozelliklerini ve siklikla kullanildigi bilinen FK uygulamalarinin hasta uzerindeki norovaskuler etkilerini incelemektedir. Yapilan bu calismanin sonuclarinin kisitlama altindaki hastalarin bakiminin planlanmasi ve yonetiminde YBU'lerde calisan saglik profesyonellerine yol gosterici olacagi dusunulmektedir.

Gerec ve Yontemler

Arastirmanin Turu

Kesitsel ve gozlemsel tasarim niteligindeki bu calisma, Afyonkarahisar ilindeki bir hastanenin dahili ve cerrahi YBU'lerinde gerceklestirilmistir.

Arastirmanin Evreni ve Orneklemi

Haziran ve Eylul 2018 tarihleri arasinda gerceklestirilen bu calismanin evrenini, arastirmanin yurutuldugu zaman araliginda, belirtilen hastanenin dahili ve cerrahi YBU'lerine yatisi yapilan toplam 617 hasta olusturmustur. Orneklemini ise YBU'lerine yatisi yapilan bu hastalardan kisitlama uygulamasinin yapildigi 330 hastadan, arastirmanin dahil edilme kriterlerine uygun (YBU'de 24 saatten daha uzun sure kalan, kisitlama uygulamasi yapilan, kisitlama uygulamasinin baslatildigi birinci gunden itibaren bes gun boyunca duzenli izlemi yapilan, hasta verilerinin gozlenmesi ve toplanmasi icin hasta yakinlarindan izin alinabilen) toplam 120 YBU hastasi olusturmustur. Arastirmanin yapildigi zaman araliginda kisitlama uygulamasi yapilmayan 287 hasta, 24 saat daha kisa sureli YBU'de kalan 102 hasta, bes gun araliksiz takip edilemeyen 57 hasta ve yakinlarindan izin alinamayan 52 hasta arastirma kapsami disinda birakilmistir.

Veri Toplama Araclari

Verilerin elde edilmesinde literatur taramasi (9, 11, 12, 17, 26, 28-30, 32, 33, 35) ve uzman gorusu dogrultusunda olusturulan Hasta Bilgi Formu ve Kisitlama Uygulanan Hasta Gunluk Izlem Formu kullanilmistir. Hazirlanan veri toplama formlarinin kapsam gecerliligi YBU'de calisma deneyimi olan 2 uzman hemsire ve 3 akademik uzman tarafindan degerlendirilmistir. Uzman goruslerinin ardindan veri toplama formlarinda herhangi bir degisiklik onerilmemis, yedi YBU hastasi ile on calisma yapilarak, veri toplama formlarina son hali verilmistir. Bu calismada, veri toplama formlarinda yer alan ve YBU'lerdeki mevcut kisitlama uygulamalarinin ozelliklerinin belirlenmis olan standartlara uygunlugunun degerlendirilmesini arastiran sorularin hazirlanmasinda ayni zamanda Saglik Bakanligi Kalite ve Akreditasyon Daire Baskanligi tarafindan 2015 yilinda Saglikta Kalite Standartlari kapsaminda tanimlanmis olan kisitlama uygulama standartlari ve arastirmanin yurutuldugu kurumdaki mevcut kisitlama altindaki hasta bakim proseduru de rehber alinmistir. Ulkemizdeki kisitlama uygulamasi ile ilgili standartlar ve kurumdaki yazili prosedur, kisitlamanin hekim sorumlulugunda ve hekimin yazili istemi ile uygulanmasini, kisitlama icin verilen hekim isteminde; kisitlama uygulamasinin yapilacagi bolgenin ve kisitlamamin etkileri bakimindan bolgenin kontrol sikliginin yazili olarak bildirilmesini, kisitlamanin gerekliliginin 24 saatte bir gozden gecirilmesini gerekli kilmaktadir.

Hasta bilgi formu arastirmaya dahil edilen hastalarin demografik (yas, cinsiyet) ve tibbi ozellikleri (tanisi, Glasgow koma skoru (GKS) degeri, akut fizyoloji ve kronik saglik degerlendirmesi skoru- APACHE-II, YBU'de yatis suresi) ile kisitlama uygulamalarinin ozelliklerine (kisitlama tipi, turu, materyali, baslangic zamani, kisitlama icin hekim istemi, kisitlama nedeni, alternatif girisimler vb.) yonelik 26 soruyu icermektedir. Kisitlama Uygulanan Hasta Gunluk Izlem Formu; fiziksel kisitlama uygulamasinin hasta uzerindeki norovaskuler etkilerini degerlendirmeye yonelik, kisitlama altindaki bolgenin odem, isi, nabiz gucu, renk degisikligi, kapiller geri dolum suresine iliskin verileri gunluk olarak degerlendirmeyi amaclayan sorulari kapsamaktadir.

Arastirma Verilerinin Toplanmasi

Arastirmaci tarafindan calismanin yurutuldugu YBU'leri gunluk olarak ziyaret edilerek, veriler gozlem ve gorusme yontemi ile hasta kayitlarinin incelenmesi, hastanin gozlenmesi ve hastanin bakimindan sorumlu hemsireler ile gorusulerek toplanmistir. Kisitlama uygulanan hastalarin demografik ve tibbi ozellikleri ile iliskili veriler, hastalarin arastirmaya dahil edildigi ilk 24 saati icerisinde elde edilmistir. YBU'lerdeki kisitlama uygulamalarinin ozelliklerine iliskin veriler, hastalara kisitlamanin basladigi ilk 24 saat icinde elde edilmis olup, FK uygulamasinin hastalardaki norovaskuler etkilerine iliskin veriler, kisitlanan hastalarin 24 saat araliklarla bes gun boyunca ayni saatte norovaskuler bulgular yonunden gozlemlenmesi ve degerlendirilmesi ile elde edilmistir.

Kisitlanan bolgedeki odem degerlendirmesi; bes gunluk izlem suresince var/yok ve gode derinligine gore yapilmistir. Gode degerlendirmesinde; parmakla odemli bolgeye 4-5 saniye sureli basi uygulanarak olusan cukurlasmanin derinligi ve cukurlasmanin eski haline donme suresi kriter alinmistir. Bu derecelendirmede gode derinligi <2 mm: hizla duzelme 1.derece (+), 2-4 mm: 10-15 saniyede duzelme 2.derece (++), 4-6 mm: 1 dakikada duzelme 3.derece (+++), 6-8 mm: 2 dakikanin uzerinde duzelme suresi 4.derece (++++) odem olarak tanimlanmistir. Kisitlanan bolgedeki nabiz gucu degerlendirmesi; periferik nabizlarin palpasyonu yapilarak nabizin dolgunluk derecesine gore 0-4 arasinda derecelendirilerek puanlanmistir. Bu derecelendirmede; yuksek basinc uygulansa da nabiz alinamadiginda 0 puan: nabiz yok, palpe edilebilir ama sayilamiyor ise cok hafif nabiz 1 puan (+), zayif ve ipliksi ise zayif nabiz 2 puan (++), nabiz kolaylikla duyuluyor ise normal nabiz 3 puan (+++), nabiz guclu ve uygulanan basinc degistirildiginde kaybolmuyorsa sicrayici tarzda, gozle gorulebilir nabiz 4 puan (++++) olarak tanimlanmistir. Kapiller geri dolum suresi degerlendirmesi; kisitlanan ekstremitenin distalindeki tirnak yatagina uygulanan basinc sonrasinda, beyazlasan alanin tekrar pembelesmesi icin gecen suresinin 2 saniyelik zaman diliminin uzerinde ya da altinda olmasina kriterine gore; renk degerlendirmesi; kisitlama uygulanan alan ve cevresindeki derinin rengine gore; isi degerlendirmesi kisitlama uygulanan alan ve cevresindeki arteriyel dolasimi degerlendirmek icin palpasyon muayenesi ile ekstremitenin ilik/soguk olarak siniflandirilmasina gore degerlendirilmistir.

Etik Izin

Arastirmanin yapilabilmesi icin, Afyon Kocatepe Universitesi Klinik Arastirmalar Etik Kurulu'ndan 2018/19 tarih ve sayili etik kurul izni ve arastirmanin yapilacagi kurumlardan yazili izin alinmistir. Ayrica arastirmaya dahil edilen yogun bakim hastalarinin yakinlarindan arastirmanin amaci hakkinda bilgi verilerek sozlu ve yazili bilgilendirilmis onamlari alinmistir.

Istatistiksel Analiz

Arastirma verilerin analizi SPSS versiyon 22.0 (Armonk, NY: IBMCorp) paket programinda yapildi. Surekli degiskenlere ait veriler ortalama ve standart sapma ile, kategorik degiskenler ait veriler frekans ve yuzde kullanilarak tanimlandi. Kategorik degiskenlerin bagimli grup karsilastirmalari icin Cochran's Q testi, bagimsiz grup karsilastirmalarinda ki kare testi kullanildi. Normal dagilim gostermeyen surekli degiskenlerin 2'den fazla bagimli grup karsilastirmalari Friedman testi, bagimsiz grup karsilastirmalari Kruskal Wallis testi ile analiz edildi. Yapilan testlerde istatistiksel anlamlilik siniri icin alfa duzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.

Bulgular

Kisitlama Altindaki Hastalarin Ozellikleri

Hastalarin %58.3'nin erkek, yas ortalamasinin 72.2 [+ or -] 13.9 yil, YBU'de yatis suresi ortalamasinin 5.3 [+ or -] 8.4 gun oldugu saptandi. Hastalarin %30.8'i solunumsal, dortte birinden fazlasi (%27.5) ise norolojik bir taniya sahipti. Hastalarin %38.3'unun anestezi YBU'de yattigi, yarisindan fazlasinin (%55.8) solunum destegine bagli oldugu, solunum destegi altindaki hastalarin buyuk cogunlugunun (%88.1) mekanik ventilator destegi altinda oldugu belirlenirken, hastalara bagli ekipman sayisinin cogunlukla (%78.3) 2-4 arasinda degistigi saptandi (Tablo 1).

Kisitlama Uygulamalarinin Ozellikleri

YBU'lerdeki kisitlama uygulamalarinin ozelliklerine iliskin bulgular Tablo 2'de sunuldu. Hastalarin %70'ine sadece FK uygulandigi belirlenirken, dortte birine yakininin (%22.5) ise hem FK hem de KK altinda oldugu saptandi. FK altindaki hastalarin (n= 111) %36.7'sinde yazili bir hekim isteminin olmadigi belirlenirken, kisitlanan hastalarin yarisindan fazlasinda (%58.3) yazili hekim isteminde belirtilen kriterler (kisitlamanin turu, kisitlanan bolge, kisitlama uygulanan bolge sayisi, kisitlanan bolgenin komplikasyon yonunden kontrol edilme sikligi) ile hastaya uygulanan kisitlama prosedurunun uyumlu olmadigi goruldu. Hastalarin cogunlukla (n= 75) hafta sonu ve gece vardiyasini kapsayan zaman dilimlerinde kisitlanmaya basladiklari belirlenirken, kisitlamanin cogunlukla (%76.7) yogun bakim hemsireleri tarafindan uygulandigi saptandi. Fiziksel kisitlama uygulamasinin hastalarin cogunlugunda iki tarafli el bilegi (%59.8) seklinde uygulandigi, hastalarin cogunlukla (%48.6) hasta guvenlik kemeri olarak tanimlanan ozel kisitlama ekipmani ile kisitlandiklari belirlendi.

Fiziksel olarak kisitlanan hastalarin cogunlukla "hastanin kendisine ve cevresine zarar vermesini onlemek" (%22.1), "saglik personelinin tibbi tedavi yapmasina izin vermek" (%20.5) gibi nedenlerle kisitlandiklari, hastalarin yaklasik yarisina yakininda (%48.2) kisitlama oncesinde alternatif bir yontemin uygulanmadigi belirlendi. Kisitlama altindaki hastalarin cogunlugunun (%79.2) iki saat araliklarla kontrol edildigi belirlenirken, hemsire tarafindan yapilan hasta izlem kayitlarinda, kisitlanan bolgenin nabiz gucu ve isisinin hic degerlendirilmedigi, KK uygulanan hastalarda ise hastanin sedasyon gereksinimini degerlendiren bir skalanin kullanilmadigi saptandi (Tablo 2).

Fiziksel Kisitlamanin Norovaskuler Etkileri

Fiziksel olarak kisitlanan bolgenin birinci gunden besinci gune kadar norovaskuler ozelliklerindeki degisime iliskin bulgular Tablo 3'te sunuldu. Bulgulara gore; fiziksel kisitlama altindaki bolgedeki odemin, renk degisikliginin bes gunluk izlem surecinde istatistiksel olarak anlamli farkla arttigi, nabiz gucunun ise azaldigi saptandi (p<0.05). Kisitlanan bolgenin isisi ve kapiller geri dolum suresi gibi ozelliklerin ise bes gunluk izlem suresince anlamli bir degisiklik gostermedigi belirlendi (p>0.05).

Odem ve nabiz gucu ozellikleri bakimindan tespit materyalleri arasinda istatistiksel bakimdan anlamli bir farklilik olmadigi belirlenirken, renk degisikligi, kapiller geri dolum suresi, ikinci ve ucuncu gunlerdeki kisitlanan bolenin isisi parametreleri bakimindan kisitlama materyallerinin anlamli farklilik gosterdigi, hasta guvenlik kemeri kullanilarak kisitlanan hastalarda, bolgede renk degisimi gozlemlenen hasta oraninin bes gunluk gozlem suresince azaldigi, yesil kumas bag kullanilan hastalarda bu oranin artis gosterdigi, gazli bez ile kisitlanan hastalarda ise renk degisikligi gozlenen ve gozlenmeyen hasta oranlarinin gozlem suresince birbirine benzer oldugu saptandi. Yesil kumas bag ile kisitlanan hastalarda kapiller geri dolum suresi iki saniyenin uzerinde olan hasta oraninin bes gunluk gozlem surecinde artis gosterdigi belirlenirken, hasta guvenlik kemeri ile kisitlanan hastalarda, azalma yonunde degisim gosterdigi saptandi (p<0.05, Tablo 4).

Tartisma

YBU'lerdeki hastalar, hayati tehdit edebilecek ciddi hastaliklara sahip olmalari, karmasik ve kritik durumlari nedeniyle hasta bakiminin buyuk onem tasidigi hasta grubunu olusturmaktadir (1). Bu hastalarda yas, deliryum, mekanik ventilasyon ve invaziv arac kullanimi gibi hasta ile iliskili faktorlerin, kisitlama kullanim gereksinimini arttirdigi bildirilmistir (4, 11, 14, 16, 17). Bu nedenle kisitlama uygulamalari, YBU'lerdeki saglik profesyonellerinin tedavi edici ortam olusturma sorumlulugu ile dogrudan iliskili bir uygulama olarak kabul edilmelidir.

YBU'lerde kisitlama kullaniminin karakteristiklerinin ve hastalarda norovaskuler etkilerinin degerlendirildigi bu calismada, en sik kullanilan kisitlama turunun FK oldugu belirlenmistir. Gu ve ark. (16) tarafindan yapilan calismada YBU'deki hastalarin %61'nin kisitlandigi ve hastalarin %24.1'inde YBU'de kaldiklari sure boyunca birden fazla FK uygulandigi bildirilmistir. Benzer sekilde, hastalar icin guvenlik ve etkinligi supheli olmasina ragmen FK yonteminin YBU'de hala yaygin olarak kullanilmaya devam eden bir girisim oldugunu bildiren cok sayida calismaya rastlamak mumkundur (1, 12, 14, 17, 21). Ulkemizde yapilan bazi calismalarda da benzer sonuclara rastlanmistir (27, 28, 30-32). Bununla birlikte, YBU'deki kisitlanan hastalarin yaklasik dortte birine yakininda KK'nin kullanildigi gorulmektedir. Mekanik ventilasyon tedavisi altinda olan hastalarin onemli bir bolumunde, mekanik ventilasyonla iliskili ajitasyon, agri ve anksiyetenin hafifletilmesi icin sedasyon olusturan farmakolojik ajanlarin uygulandigi bilinmektedir (9, 35, 36). Diger taraftan, KK'nin belirli bir protokol dogrultusunda uygulanmamasinin, hastanin mekanik ventilatorden daha gec ayrilmasina neden olabilecegi bilinmektedir. Buna ek olarak asiri sedasyon, kan basincinda dusme, kardiyak outputta ve gastrointestinal motilitede azalma ile iliskilendirilmistir (11). Bu nedenle, FK ve KK arasindaki tercihin hastaliga, uygulanan tedaviye ve mevcut kaynaklara bagli olarak yapilmasi gerektigi belirtilmektedir (16).

Calismamizda kisitlama uygulanan hastalarin bir bolumunde hem FK hem de KK'nin birlikte uygulandigi saptanmistir. Kimyasal kisitlamanin, fiziksel olarak kisitlanan hastalarda alternatif veya ek bir yontem olarak da kullanildigi bildirilmistir (11). Bununla birlikte, yapay solunum destegi altindaki hastalarda, optimal hasta bakimini saglamak ve yasam destegi icin gerekli olan mekanik cihazlarin, hastanin ajite ve kontrol altina alinamayan davranislari nedeniyle kendisi tarafindan cikarilmasini onlemek amaciyla FK ya tek basina ya da sedatif ajanlarla kombinasyon halinde kullanilmaktadir (19). Gunumuzde, YBU hastalarinda daha hafif ve aralikli sedasyon stratejisinin kullanilmasina yonelik mevcut egilimin, uyanik hastalarda FK kullanimina olan gereksinimi arttirdigi belirtilmektedir (37,38). Calismamizda hastalarin yarisindan fazlasinin mekanik ventilasyon destegi altinda olmasi, cogunlugunda 2 veya daha fazla bir tibbi ekipmanin var olmasi ve KK kullanilan hastalarin buyuk cogunlugunda aralikli sedasyon stratejisinin uygulanmasi, bu calismadaki hastalarin cogunlugunda FK kullanimini ve KK kisitlama uygulanan hastalarda da FK kullanimini aciklayabilir.

Yaptigimiz calismada kisitlanmis hastalarin tanilarinin onemli bir bolumunu solunumsal ve norolojik bir taniya sahip hastalar olusturmaktadir. Bu bulgular Al-Khaled ve ark.'nin (23) calisma bulgulariyla uyumludur. Bu tur bir taniya sahip olan kritik YBU hastalarinda kisitlama kullanimi, hastalarin tibbi durumlari nedeniyle destekleyici solunum cihazlarina duyduklari gereksinime, degisen bilinc duzeyi ve norolojik tanilari ile iliskili anormal davranislari sebebiyle yakindan izlem gereksinimlerine baglanabilir.

Kisitlama kullanimi, kritik ve davranislari kontrol edilemeyen hastalarda tedavi mudahalesi sorununa ve hastanin guvenligini saglamada basit bir cozum olarak kabul edilmektedir (10). Bu calismada YBU'deki hastalarda kisitlama kullaniminin en temel nedenlerini, hastanin tedavisinin surdurulmesi ve guvenligini saglamaya yonelik gerekcelerin olusturdugu belirlenmistir. Bulgularimizla benzer sekilde, hem uluslararasi (2, 9, 11, 16, 29, 39-41) hem de ulusal (30, 32, 33, 42) literaturdeki calismalarda; YBU'deki hastalarda, tibbi aletlerin yerinden cikmasini onlemek, huzursuz davranislari kontrol altina almak, hastayi kendisine ve cevresine zarar vermekten korumak, onerilen tibbi tedaviyi uygulayabilmek gibi nedenlerle kisitlamaya basvuruldugu bildirilmistir. Bununla birlikte hem bizim bulgularimizda hem de yapilan farkli calismalarda (11, 12, 16, 17, 28, 30, 41) hastalarin fiziksel olarak kisitlanan bolgelerinin buyuk cogunlugunu, tek veya cift tarafli ust ekstremite kisitlamalarinin olusturmasi, bu sonuclari desteklemektedir.

Bulgularimiza gore, YBU'deki hastalarda kisitlama uygulamasinin baslangic zamaninin, cogunlukla hafta sonu ve gece vardiyasini kapsayan zaman dilimlerine karsilik geldigi belirlenmistir. Yapilan bazi calismalarda; FK kullaniminin, insan gucunun yoklugunu telafi edici bir arac olarak kabul edildigi, bu durumun YBU'de kisitlama kullaniminin potansiyelini arttirdigi belirtilmektedir (4, 23, 25, 43). Hastanin bakimindan birinci derecede sorumlu olan YBU hemsireleri, hastanin kisitlama ihtiyacinin baslatilmasi ve sonlandirilmasi gereksinimini takip etmede ve kisitlama uygulanan hastanin bakiminda anahtar role sahiptir (2, 9, 16). Turkiye'de yetersiz hemsire sayisi ve ozellikle YBU'de olmasi gerekenden daha dusuk bir hasta-hemsire orani, hemsirelerin hastalarin davranislarini tam ve surekli olarak gozlemleyebilmesine engel teskil ederek, hastalarin guvenligini saglamada kisitlamalari onleyici tedbir olarak tercih etmelerine neden olabilir.

Kisitlama uygulama prosedurleri bakimindan dunyadaki cesitli ulkeler arasinda farkliliklar oldugu bilinmektedir. Bazi ulkelerde, kisitlamalarin uygunsuz kullanimini azaltmak icin cesitli kurallar ve rehberler gelistirilmistir (44, 45). Turkiye'de kisitlama uygulamalari ile ilgili standartlar, Saglik Bakanligi Kalite Akreditasyon Daire Baskanligi tarafindan 2015 yilinda yayinlanan Saglik Kalite Standartlarinda belirlenmistir. Duzenlemeye gore; kisitlama uygulamalari hekimin sorumlulugunda ve hekimin yazili direktifi ile uygulanmasi gereken bir girisimdir. Ayrica kisitlama uygulamalarinin hasta uzerindeki etkileri duzenli araliklarla kontrol edilmeli ve kayit altina alinmalidir (46). Bulgularimiz KK uygulanan hastalarin buyuk cogunlugunda, yazili bir hekim isteminin bulundugunu gosterirken, FK'yi hekim istemi ile gerceklestiren hemsire oraninin daha dusuk oldugunu, buna ek olarak hastalarin cogunlugunda hekim istemi ve hastaya uygulanan kisitlama prosedurunun, kisitlamanin turu, kisitlanan bolge, kisitlama uygulanan bolge sayisi, kisitlanan bolgenin komplikasyon yonunden kontrol edilme sikligi gibi ozellikler bakimindan uyumlu olmadigini ortaya koymustur. Turkiye'de hemsirelerin yetki ve sorumluluklarini duzenleyen yasal mevzuatlar kapsaminda, hastaya bir ilac uygulamasini gerektiren her turlu girisim yazili bir hekim istemini gerektirmektedir. Kimyasal kisitlama uygulamasinin da hastaya sedasyon etkili bir farmakolojik ajan uygulanmasini icermesi, hem hekim hem de hemsire acisindan yazili hekim istemi dogrultusunda bu girisimin uygulanma oraninin daha yuksek olmasini aciklayabilir. Bununla birlikte, FK uygulamasi da hekim direktifi ve yazili order ile uygulanmasi gereken bir girisimdir. Buna ragmen hem ulkemizde (32-34, 47) hem de farkli ulkelerde (9, 16, 21, 23, 24, 40, 43) yapilan calismalar, kritik bakim alanlarindaki bircok hemsirenin FK uygulama kararini bagimsiz olarak aldigini gostermektedir. Buna ek olarak, hemsirelerin kisitlamaya karar verirken cogunlukla deneyim ve sezgilerine guvendikleri, klinik kanitlardan yeterince yararlanmadiklari bildirilmistir (7, 22). Bu durum kisitlamaya iliskin olasi hasta zararlarina yol acabilir. Ulkemizde, kisitlama kullanimina yonelik mevcut duzenlemelere ragmen, hemsirelerin hekim istemi olmadan kisitlama uygulamalari, hastanin bakim ve tedavisinde rol alan meslek uyeleri arasindaki koordinasyonun yetersizliginin bir sonucu olabilir. Hastanin davranislarini yakindan gozlemleyen hemsirelerin, kisitlama karari gereksinimini hekim ile paylasmamalari, hekimlerin yazili istem yazma hususunda yeterince ozen gostermemeleri gibi nedenler bu durumda etkili olabilir. Bunun sonucunda kritik bakim alanlarindaki hemsireler, acil durumlarda hastanin guvenligi ve etik hususlar gibi unsurlari goz onune alarak, ekipmanlarin cikarilmasini onlemek ya da hastanin guvenligini saglama noktalarinda, kisitlamayi hasta yararina bir girisim olarak algilayarak, hekim istemini goz ardi edebilmektedir. Bununla birlikte mevcut duzenlemelere uymamanin yasal sorunlara neden olabilecegi de unutulmamalidir.

Bu calismadaki hastalarin yarisinda FK icin gazli bez ve yesil kumas bag kullanildigi gorulurken, neredeyse yariya yakininda da ozel kisitlama ekipmanlarinin kullanildigi belirlenmistir. Fiziksel kisitlama icin uygun materyalin secilmesi, kisitlama ile iliskili istenmeyen komplikasyonlarin onlenmesi bakimindan onemlidir (5). Bu nedenle hastanin guvenligini saglayan ve zarar vermeyen materyallerin saglik kuruluslarinda bulundurulmasi gereklidir (43). Yapilan calismalarda, gazli bezin ya da tabakalar arasina pamuk eklenerek, hastane kumasindan uretilen baglama ekipmanlarinin, temel bir kisitlama malzemesi oldugunu belirten kanitlar bulunmamasina ragmen, en sik kullanilan kisitlama materyalleri oldugu, ozel kisitlama ekipmanlarina sahip olan kurumlarin yetersiz oldugu bildirilmistir (9, 17, 21). Benzer sonuclar, ulkemizde yapilan bazi calismalarda da gorulmektedir (28, 30, 31).

Fiziksel kisitlama kullaniminin hastaya zarar verebilecek bircok komplikasyon riskini de beraberinde getirdigi bilinmektedir. Bu nedenle fiziksel olarak kisitlanan hastalarin, komplikasyonlar yonunden dikkatli ve yakindan gozlemlenmesi, hastanin durumunun kayit altina alinmasi onemlidir (5, 8, 26). Bu calismada FK altindaki hastalarin cogunlukla iki saat araliklarla takip edildigi belirlenirken, kisitlanan bolgenin nabiz gucunun ve bolgenin isisinin hic kontrol edilmedigi saptanmistir. Bu bulgu YBU hemsirelerinin, FK ile iliskili norovaskuler komplikasyonlarin degerlendirme kriterlerine iliskin egitim gereksinimlerinin oldugunu gostermektedir. Demir (27), FK uygulanan hastalardaki bakim ve izlem sikligindaki azalmanin, komplikasyon gelisimiyle iliskili oldugunu bildirmistir. Fiziksel kisitlama kullanimi ile ilgili yapilan calismalarda; en sik karsilasilan ve tanimlanan komplikasyonlarin, odem, kizariklik ve morarma gibi kisitlanan bolgedeki norovaskuler degisiklikleri isaret eden bulgular oldugu bildirilmistir (17, 24-29). Yaptigimiz bu calismada, bes gunluk gozlem surecinde FK kullanim gunu arttikca, odem ve renk degisimde artis ve nabiz gucunde azalma yonundeki anlamli bulgular, FK'nin norovaskuler komplikasyon gelisme riskine katkida bulunabilecegini gostermektedir. Bununla birlikte bu calismada hastalarin yarisinin gazli bez ve yesil kumas bag gibi guvenli olmayan ekipmanlarla kisitlanmis olmasi da bu sonuclarda etkili olabilir.

Fiziksel olarak kisitlanan hastalar, kisitlamaya direnc gosterdiginde kisitlanan bolgede komplikasyonlar gelisebilir. Yapilan calismalarda odem, renk degisikligi, sinir hasari gibi bazi komplikasyonlarin, uygun olmayan kisitlama ekipmanlarinin kullanilmasi ile iliskili olabilecegi bildirilmistir (17, 24, 27, 29). Yapilan bu calismada, hasta guvenlik kemeri gibi ozel bir kisitlama ekipmani kullanilarak kisitlanan hastalarda, norovaskuler komplikasyon lehine bulgularla daha az karsilasilmasi ve bu parametrelerin daha az degisim gostermesi, FK kullanilan hastalarda, hastanin konforuna ve guvenligine odaklanan ekipmanlarin tercih edilmesinin gerekliligini ve saglik kurumlarinda bu ekipmanlara erisimin saglanmasinin onemini vurgulamaktadir.

Calismanin Kisitliliklari ve Guclu Yonleri

Bu calismanin en onemli kisitliligi, arastirmanin tek merkezli olarak ve nispeten dusuk olan bir orneklem sayisi ile gerceklestirilmesidir. Kisitlama uygulamalarinin ulkemizdeki mevcut durumu ve standartlara uygunlugu, cok merkezli ve daha buyuk bir ornekleme sahip calismalarla daha etkin olarak degerlendirilebilir. Bununla birlikte FK uygulanan hastalardaki norovaskuler bulgularin bes gunluk bir izlem ile sinirli olmasi bu calismanin bir kisitliligini olusturmaktadir. Bu kisitlilik FK uygulamasinin ve farkli kisitlama materyallerinin norovaskuler komplikasyonlara etkisini arastirmayi planlayan ve kontrol grubu iceren gelecekteki bir gozlemsel calisma ile gelistirilebilir. Mevcut bu kisitliliklarin yaninda kritik bakim alanindaki hastalar ve saglik profesyonelleri icin onemli bir hasta guvenligi sorunu olmaya devam eden kisitlama uygulamalarina farkli bir arastirma tasarimi ile bakis acisi saglayan bu calisma, kisitlamalarin YBU'deki hastalar uzerindeki olasi etkilerini ve hem hekim hem de hemsirelerin kisitlama uygulamalarinda isbirliginin onemini destekleyen bazi onemli bulgulari ortaya koymasi ile de literature katki saglamistir. Bu durum, calismamizin guclu yonunu olusturmaktadir.

Sonuc

Yapilan bu calisma, YBU'lerdeki kisitlama uygulamalarinin onemli bir bolumunu FK'nin olusturdugunu, yogun bakim hemsirelerinin kisitlama uygulamalarinda aktif rol aldigini ve karar verici bir pozisyonda olduklarini gostermekle birlikte, mevcut yasal duzenlemelere ragmen kisitlama uygulamasina karar verme ve gerekliligini yazili olarak bildirme hususunda, saglik ekibi uyeleri arasinda isbirliginin yetersiz oldugunu gostermistir. Bununla birlikte, YBU'lerde hastanin guvenligini saglamada bir oncelik olarak tercih edilen FK'nin uygulama suresindeki artisin, norovaskuler komplikasyon gorulme olasiligini arttirdigi, ozel kisitlama ekipmani kullaniminin, norovaskuler komplikasyonlarin gorulme olasiligini azaltabilecegi soylenebilir.

Bu sonuclar dogrultusunda; kisitlama kullanimina karar verme surecinin, algilanan yararlardan ziyade klinik kanitlara dayandirilmasi icin hem yogun bakim hemsirelerinin hem de hekimlerin izleyebilecegi kanita dayali klavuzlarin gelistirilmesi, mevcut yasal duzenlemelerin uygulamadaki yeterliliginin denetlenmesi, kisitlama surecinde rol alan personelin duzenli egitim programlari ile desteklenmesi, guvenli kisitlama ekipmanlari ve personel destegi gibi yeterli kaynaklarin saglanmasina yonelik iyilestirmelerin yapilmasi onerilmektedir.

https://doi.org/10.33381/dcbybd.2019.2031

Kaynaklar

(1.) Azizpour M, Moosazadeh M, Esmaeili R. Use of physical restraints in intensive care unit: a systematic review study. Acta Medica Mediterr 2017; 33: 129-36.

(2.) Dolan J, Dolan Looby SE. Determinants of nurses' use of physical restraints in surgical intensive care unit patients. Am J Crit Care 2017; 26: 373-9. [CrossRef]

(3.) Mitchell DA, Panchisin T, Seckel MA. Reducing use of restraints in intensive care units: A quality improvement project. Crit Care Nurse 2018; 38: e8-e16. [CrossRef]

(4.) Kruger C, Mayer H, Haastert B, et al. Use of physical restraints in acute hospitals in Germany: a multi-centre cross-sectional study. Int J Nurs Stud 2013; 50: 1599-6. [CrossRef] https://doi.org/10.1016/j. ijnurstu.2013.05.005

(5.) Springer G. When and how to use restraints. American Nurse Today 2015; 10: 26-32.

(6.) Ahmadi M, Bagheri-Saweh MI, Nouri B, et al. Effect of interventional educational programs on intensive care nurses' perception, knowledge, attitude, and practice about physical restraints: A pre-/ postclinical trial. Crit Care Nurs Q 2019; 42: 106-16. [CrossRef]

(7.) Li X, Fawcett NT. Clinical decision making on the use of physical restraint in intensive care units. Int J Nurs Stud 2014; 1: 446-50. [CrossRef]

(8.) Eskandari F, Abdullah KL, Zainal NZ, et al. Use of physical restraint: Nurses' knowledge, attitude, intention and practice and influencing factors. J Clin Nurs 2017; 26: 4479-88. [CrossRef]

(9.) Cunha M, Andre S, Bica I, et al. Chemical and physical restraint of patients. Procedia--Social and Behavioral Sciences 2016; 217: 389-99. [CrossRef]

(10.) Huang HC, Huang YT, Lin KC, et al. Risk factors associated with physical restraints in residential aged care facilities: a communitybased epidemiological survey in Taiwan. J Adv Nurs 2014; 70: 130-43. [CrossRef]

(11.) Benbenbishty J, Adam S, Endacott R. Physical restraint use in intensive care units across Europe: the PRICE study. Intensive Crit Care Nurs 2010; 26: 241-5. [CrossRef]

(12.) Langley G, Schmollgruber S, Egan A. Restraints in intensive care units-a mixed method study. Intensive Crit. Care Nurs 2011; 27: 67- 75. [CrossRef]

(13.) De Jonghe B, Constantin J-M, Chanques G, et al. Physical restraint in mechanically ventilated ICU patients: a survey of French practice. Intensive care medicine 2013; 39: 31-7. [CrossRef]

(14.) Luk E, Sneyers B, Rose L, et al. Predictors of physical restraint use in Canadian intensive care units. Crit Care 2014; 18: R46. [CrossRef]

(15.) Unoki T, Sakuramoto H, Ouchi A, et al. Physical restraints in intensive care units: a national questionnaire survey of physical restraint use for critically ill patients undergoing invasive mechanical ventilation in Japan. Acute Med Surg 2019; 6: 68-72. [CrossRef]

(16.) Gu T, Wang X, Deng N, et al. Investigating influencing factors of physical restraint use in China intensive care units: A prospective, cross-sectional, observational study. Aust Crit Care 2019; 193-8. [CrossRef]

(17.) Suliman M. Prevalence of physical restraint among ventilated intensive care unit patients. J Clin Nurs 2018; 27: 3490-6. [CrossRef]

(18.) Guttormson JL, Chlan L, Weinert C, et al. Factors influencing nurse sedation practices with mechanically ventilated patients: a U.S. Intensive Crit Care Nurs 2010; 26: 44-50. [CrossRef]

(19.) Johnson K, Curry V, Steubing AS, et al. A non-pharmacologic approach to decrease restraint use. Intensive Crit Care Nurs 2016; 34: 20-27. [CrossRef]

(20.) Stinson KJ. Nurses' Attitudes, Clinical experience, and practice issues with use of physical restraints in critical care units. Am J Crit Care 2016; 25: 21-6. [CrossRef]

(21.) Moradimajd P, Noghabi AA, Zolfaghari M, et al. Physical restraint use in intensive care units. Iran J Crit Care Nurs 2015; 8: 173-8.

(22.) Goethals S, Dierckx de Casterle B, et al. Nurses' decision-making in cases of physical restraint: a synthesis of qualitative evidence. J Adv Nurs 2012; 68: 1198-210. [CrossRef]

(23.) Al-Khaled TH, Zahran EM, El-Soussi AH. Nurses' related factors influencing the use of physical restraint in critical care units. J Am Sci 2011; 7: 13-22.

(24.) Azab SMS, Negm LA. Use of physical restraint in intensive care units (ICUs) at Ain Shams University Hospitals, Cairo. J Am Sci 2013; 9: 230-40.

(25.) Nasrate H, Shamlawi A, Darawad MW. Improving ICU nurses' practices of physical restraints in Jordan: Effect of an educational program. Health 2017; 9: 1632-43. [CrossRef]

(26.) Taha MN, Ali HZ. Physical restraints in critical care units: impact of a training program on nurses' knowledge and practice and on patients' outcomes. J Nurs Care 2013; 2: 135. [CrossRef]

(27.) Demir A. Nurses' use of physical restraints in four Turkish hospitals. J Nurs Scholarship 2007; 39: 38-45. [CrossRef]

(28.) Eser I, Khorshid L, Hakverdioglu G. The characteristics of physically restrained patients in intensive care units. Int J Human Sci 2007; 4: 1-10.

(29.) Kandeel NA, Attia AK. Physical restraints practice in adult intensive care units in Egypt. Nurs Health Sci 2013; 15: 79-85. [CrossRef]

(30.) Turgay AS, Sari D, Genc RE. Physical restraint use in Turkish intensive care units. Clin Nurse Spec 2009; 23: 68-72. [CrossRef]

(31.) Akansel N. Physical restraint practices among ICU nurses in one university hospital in weastern Turkey. Health Sci J 2007; 1(4): 7-13.

(32.) Karagozoglu S, Ozden D. Bir universite hastanesinde calisan hemsirelerin fiziksel kisitlamaya iliskin bilgi ve uygulamalari. Hemsirelikte Arastirma Gelistirme Dergisi 2013; 1: 11-22.

(33.) Kilic G, Kutluturkan S, Cevik B, ve ark. Yogun bakim unitelerinde calisan hemsirelerin fiziksel tespit uygulamasina yonelik goruslerinin degerlendirilmesi. Van Tip Derg. 2018; 25:11-16. [CrossRef]

(34.) Balci H, Arslan S. Nurses' information, attitude and practices towards use of physical restraint in intensive care units. J Caring Sci 2018; 7: 75-81. [CrossRef]

(35.) Rose L, Burry L, Mallick R, et al. Prevalence, risk factors, and outcomes associated with physical restraint use in mechanically ventilated adults. J Crit Care 2016; 31: 31-5. [CrossRef]

(36.) Agens JE. Chemical and physical restraint use in older person. British Journal for Medical Practitioners 2010;3: 302.

(37.) Aydin HT, Celik P. Yogun bakim unitesinde hemsire kontrollu sedasyon protokollerinin kullanimi. Yogun Bakim Hemsireligi Dergisi 2017; 21: 50-4.

(38.) Ai ZP, Gao XL, Zhao XL. Factors associated with unplanned extubation in the Intensive Care Unit for adult patients: A systematic review and meta-analysis. Intensive Crit Care Nurs 2018; 47: 62-8. [CrossRef]

(39.) Freeman S, Hallett C, McHugh G. Physical restraint: experiences, attitudes and opinions of adult intensive care unit nurses. Nurs Crit Care 2016; 21: 78-87. [CrossRef]

(40.) Jiang H, Li C, Gu Y, et al. Nurses' perceptions and practice of physical restraint in China. Nurs Ethics 2015; 22: 652-60. [CrossRef]

(41.) Younis GA, Sayed Ahmed SE. Physical Restraint and Maintenance of critically ill patient's safety in Intensive Care Unit: Effect of Clinical practice guidelines on nurse's practice and attitude. Nurs Health Sci 2017; 6: 6-21.

(42.) Yont GH, Korhan EA, Dizer B, et al. Examination of ethical dilemmas experienced by adult intensive care unit nurses in physical restraint practices. Holist Nurs Pract 2014; 28: 85-90. [CrossRef]

(43.) Suliman M, Aloush S, Al-Awamreh K. Knowledge, attitude and practice of intensive care unit nurses about physical restraint. Nurs Crit Care 2017; 22: 264-9. [CrossRef]

(44.) Maccioli GA, Dorman T, Brown BR, et al. Clinicalpracticeguidelines for the maintenance of patient physical safety in the intensive care unit: Use of restraining therapies-American College of Critical Care Medicine Task Force 2001-2002. Crit Care Med. 2003; 31: 2665-76. [CrossRef]

(45.) Bray K, Hill K, Robson W, et al. British Association of Critical Care Nurses position statement on the use of restraint in adult critical care units. Nurs Crit Care 2004; 9: 199-212. [CrossRef]

(46.) T.C. Saglik Bakanligi Saglikta Verimlilik, Kalite ve Akreditasyon Dairesi Baskanligi Saglikta Kalite Standartlari. 2015 https://kalite. saglik.gov.tr/TR,52460/guncel-standartlar.html.

(47.) Kaya H, Dogu O. Intensive care unit nurses' knowledge, attitudes and practices related to using physical restraints. J Caring Sci 2018; 11: 61-70.

Oznur GURLEK KISACIK [1] [ID], Tugba COSGUN [2] [ID]

https://doi.org/10.33381/dcbybd.2019.2031

[1] Afyonkarahisar Saglik Bilimleri Universitesi, Saglik Bilimleri Fakultesi Hemsirelik Esaslari Anabilim Dali, Afyonkarahisar, Turkiye

[2] Afyonkarahisar Devlet Hastanesi, Saglik Bakim Hizmetleri Mudurlugu, Afyonkarahisar, Turkiye

Corresponding Author / Sorumlu Yazar: Oznur Gurlek Kisacik E mail: oznurgurlek@gmail.com

Received/Gelis: 29.03.2019

Accepted/Kabul: 15.05.2019

Available online/

Cevrimici yayin: 10.06.2019

AUTHOR CONTRIBUTIONS:

Concept: OGK, TC; Design: OGK, TC; Supervision: OGK, TC; Resources: TC; Data Collection and/or Processing: OGK, TC; Analysis and/or Interpretation: OGK; Literature Search: OGK, TC; Writing Manuscript: OGK, TC; Critical Review: OGK.

YAZAR KATKILARI:

Fikir: OGK, TC; Tasarim: OGK, TC; Denetleme: OGK, TC; Kaynaklar: TC; Veri Toplanmasi ve/veya Islemesi: OGK, TC; Analiz ve/veya Yorum: OGK; Literatur Taramasi: OGK, TC; Yaziyi Yazan: OGK, TC; Elestirel Inceleme: OGK.

Ethics Committee Approval: Ethics committee approval was received for this study from the ethics committee of Afyon Kocatepe University Clinical Research (Approval Date: 2018/19).

Informed Consent: Written informed consent was obtained from relatives of patients or patients who participated in this study.

Peer-review: Externally peer-reviewed.

Conflict of Interest: Authors have no conflicts of interest to declare.

Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

Etik Komite Onayi: Bu calisma icin etik kurul onayi Afyon Kocatepe Universitesi Klinik Arastirmalar etik kurulundan alinmistir (Onay Tarihi: 2018/19).

Hasta Onami: Yazili hasta onami bu calismaya katilan hasta veya hastalarin yakinlarindan alinmistir.

Hakem Degerlendirmesi: Dis bagimsiz.

Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi bildirmemislerdir.

Finansal Destek: Yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.
Tablo 1. Kisitlama uygulanan hastalarin demografik ve tibbi
ozellikleri (n= 120)

Ozellikler                         Min   Maks    Ort [+ or -] SS

Yas (yil) ortalamasi               18     96    72.2 [+ or -] 13.9
Yogun bakimda yatis suresi          2     48     5.3 [+ or -] 8.4
ortalamasi (gun)
Ilk 24 saat GKS skoru ortalamasi    3     15     9.2 [+ or -] 3.5
Ilk 24 saat APACHE-II skoru        11     97    42.0 [+ or -] 10.3
ortalamasi
Cinsiyet                                  n             %

Kadin                                     50           41.7
Erkek                                     70           58.3

Primer tani
Solunum                                   37           30.8
Norolojik                                 33           27.5
Norosirurji                               17           14.2
Kardiyak                                  10            8.3
Cerrahi                                    7            5.8
Metabolik/Endokrin                         4            3.3
Renal                                      4            3.3
Onkoloji                                   3            2.5
Infeksiyon                                 2            1.7
Psikiyatrik                                2            1.7
Ortopedik                                  1            0.8

Yattigi yogun bakim unitesi
Anestezi yogun bakim                      46           38.3
Noroloji yogun bakim                      32           26.7
Gogus hastaliklari yogun bakim            24           20.0
Cerrahi yogun bakim                       18           15.0

Solunum destegi alma durumu
Evet                                      67           55.8
Hayir                                     53           44.2

Solunum destegi tipi*
Invaziv mekanik ventilasyon               59           88.1
Noninvaziv mekanik ventilasyon             8           11.9

Hastada var olan tibbi ekipman sayisi
1                                         --            --
2-4                                       94           78.3
5 ve uzeri                                26           21.7

Tibbi ekipman turu **
Foley kateter                            119           26.6
Periferik venoz kateter                   90           20.1
Nazogastrik tup                           71           15.9
Santral venoz kateter                     65           14.5
Oksijen kanulu-maskesi                    45           10.1
Arter kateteri                            37            8.3
Dren                                       9            2.0
CPAP-BPAP                                  8            1.8
Gogus tupu                                 3            0.7

*Bes gunluk izlem suresince solunum destegi tipi degismemistir.
**Bir hastada birden fazla tibbi ekipman mevcuttur.
ort: ortalama, SS: standart sapma

APACHE-II: Akut fizyoloji ve kronik saglik degerlendirmesi

GKS: Glasgow Koma Skoru

CPAP: Surekli pozitif hava yolu basinci

BPAP: Iki seviyeli pozitif hava yolu basinci

Tablo 2. Yogun bakim unitelerindeki kisitlama uygulamalarinin
ozellikleri (n= 120)

Kisitlama tipi                                             n     %

Sadece fiziksel kisitlama                                 84    70.0
Sadece kimyasal kisitlama                                  9     7.5
Hem fiziksel hem kimyasal kisitlama                       27    22.5

Fiziksel kisitlama icin yazili hekim istemi bulunma durumu (n= 111)
Evet                                                      67    55.8
Hayir                                                     44    36.7

Kimyasal kisitlama icin yazili hekim istemi bulunma durumu (n= 36)
Evet                                                      35    97.2
Hayir                                                      1     2.8

Kimyasal kisitlama uygulama protokolu
Gun ici aralikli sedasyon                                 33    91.7
Kesintisiz infuzyon                                        3     8.3

Kisitlama istemi ve hastaya uygulanan kisitlama prosedurunun uyumu
Evet                                                      50    41.7
Hayir                                                     70    58.3

Kisitlama uygulamasinin baslangic zamani
Hafta ici gunduz vardiyasi                                45    37.5
Hafta ici gece vardiyasi                                  38    31.7
Hafta sonu gunduz vardiyasi                               29    24.2
Hafta sonu gece vardiyasi                                  8     6.7

Kisitlamayi uygulayan kisi
Hemsire                                                   92    76.7
Yardimci personel                                         18    15.0
Hemsire ve yardimci personel                              10     8.3

Fiziksel kisitlama turu *
?ki tarafli el bilegi                                     79    59.8
Tek tarafli el bilegi                                     22    16.7
?ki tarafli el ve ayak bilekleri                          19    14.4
Tek tarafli el ve ayak bilegi                              7     5.3
Tek tarafli ayak bilegi                                    3     2.3
?ki tarafli el, ayak bilegi ve gogus                       2     1.6

Fiziksel kisitlamada kullanilan materyal turu (n= 111)
Gazli bez                                                 11     9.9
Yesil kumas bag                                           46    41.4
Hasta guvenlik kemeri                                     54    48.6

Kisitlama uygulama nedeni **
Hastanin kendisine ve cevresine zarar vermesini onlemek   73    22.1
Saglik personelinin tibbi tedavi yapmasina izin vermek    68    20.5
Hastanin kendisine bagli tupleri cikarmasini onlemek      64    19.3
Hastanin yataktan dusmesini onlemek                       63    19.0
Hastanin davranislarini kontrol edebilmek                 59    17.9
Hastanin anatomik pozisyonunu korumak                      4     1.2

Kisitlanma oncesi alternatif girisim uygulanma durumu
Evet                                                      62    51.7
Hayir                                                     58    48.3

Kisitlama oncesi uygulanan alternatif girisim ***
Hasta ile iletisim kurma                                  97    74.1
Yatak kenarliklarini kaldirma                             14    10.7
Psikolojik destek saglama                                 13     9.9
Hasta yakinlarindan yardim alma                            4     3.1
Farmakolojik yontem kullanma                               3     2.3

Kisitlama sonrasi hastanin degerlendirilme sikligi
Saat basi                                                 25    20.8
2 saatte bir                                              95    79.2

Kisitlama sonrasi hastanin degerlendirilme parametreleri****
Hastanin vital bulgulari                                  120   32.8
Kisitlanan hastanin genel duygu durumu                     84   22.8
Deri butunlugu                                             82   22.2
Kisitlanan bolgenin rengi                                  82   22.2
Kisitlanan bolgenin nabiz gucu                             --     --
Kisitlanan bolgenin isisi                                  --     --
Sedasyon duzeyi                                            --     --

Kisitlama sonrasi hastanin duygu durumunda degisme
Evet                                                      63    52.5
Hayir                                                     57    47.5

Hastanin duyu durumundaki degisim
Sakinlesme-ice kapanma                                    38    60.3
Ajitasyon                                                 21    33.3
Aglama-inleme                                              4     6.4

* Birden fazla yontemle kisitlanan hasta mevcuttur.
** Birden fazla neden belirtilmistir.

*** Birden fazla alternatif girisim uygulanan hasta mevcuttur.
**** Bir hastada birden fazla parametre degerlendirilmistir.

Tablo 2'de kisitlama uygulamalarinin ozelliklerine iliskin bulgular
kisitlamanin basladigi ilk 24 saatteki gozleme dayanmaktadir.

Tablo 3. Fiziksel kisitlama uygulanan bolgenin norovaskuler
ozelliklerinin izlem gunlerine gore karsilastirilmasi

Ozellikler                           1. gun              2. gun

                                      Var                  Var

                                  n         %          n         %

                                 28       25.2        34       30.6

Odem derecesi                     n         %          n         %

Gode derinligi <2 mm (+)         23       79.3        25       73.5
Gode derinligi 2-4 mm (++)        6       20.7         9       26.5
Gode derinligi 4-6 mm (+++)      --        --         --        --
Gode derinligi 6-8 mm (++++)     --        --         --        --

                                 Var                  Var

Renk degisikligi                  n         %          n         %
                                 34       30.6        34       30.6

Kisitlanan bolgenin rengi         n         %          n         %

Soluk, solgun                    17       52.9        20       58.9
Kizariklik                       14       41.2        12       35.2
Morarma                           2        5.9         2        5.9

Kapiller geri dolum suresi        n         %          n         %

2 sn altinda                     84       75.7        84       75.7
2 sn uzerinde                    27       24.3        27       24.3

Kisitlanan bolgenin isisi         n         %          n         %

Ilik                             90       81.1        92       82.9
Soguk                            21       18.9        19       17.1

Kisitlanan bolgenin nabiz       Ort [+ or -] SS      Ort [+ or -] SS
gucu puan ortalamasi ***       2.89 [+ or -] 0.45   2.86 [+ or -] 0.52

Nabiz gucu ozellikleri            n         %          n         %

0 puan Nabiz yok                 --        --         --        --
1 puan (+) cok hafif nabiz        6        5.4         8        7.2
(Palpe edilebilir ama
sayilamiyor)
2 puan (++) zayif nabiz          --        --         --        --
(zayif ve ipliksi)
3 puan (+++) normal nabiz        105      94.6        103      92.8
(nabiz kolaylikla duyuluyor)
4 puan (++++) sicrayici          --        --         --        --
ve dolgun nabiz

Ozellikler                           3. gun             4. gun

                                      Var                 Var

                                  n         %          n         %

                                 40       36.0        49       44.1

Odem derecesi                     n         %          n         %

Gode derinligi <2 mm (+)         29       78.3        41       83.6
Gode derinligi 2-4 mm (++)        8       21.7         8       16.4
Gode derinligi 4-6 mm (+++)      --        --         --        --
Gode derinligi 6-8 mm (++++)     --        --         --        --

                                 Var                  Var

Renk degisikligi                  n         %          n         %
                                 38       34.2        40       36.0

Kisitlanan bolgenin rengi         n         %          n         %

Soluk, solgun                    21       52.7        24       60.0
Kizariklik                       15       39.4        14       35.0
Morarma                           2        7.9         2        5.0

Kapiller geri dolum suresi        n         %          n         %

2 sn altinda                     85       76.6        85       76.6
2 sn uzerinde                    26       23.4        26       23.4

Kisitlanan bolgenin isisi         n         %          n         %

Ilik                             92       82.9        89       80.2
Soguk                            19       17.1        22       19.8

Kisitlanan bolgenin nabiz       Ort [+ or -] SS      Ort [+ or -] SS
gucu puan ortalamasi ***       2.82 [+ or -] 0.57   2.73 [+ or -] 0.67

Nabiz gucu ozellikleri            n         %          n         %

0 puan Nabiz yok                 --        --         --        --
1 puan (+) cok hafif nabiz        9        8.1        16       14.4
(Palpe edilebilir ama
sayilamiyor)
2 puan (++) zayif nabiz          --        --          1        0.9
(zayif ve ipliksi)
3 puan (+++) normal nabiz        102      91.9        94       84.7
(nabiz kolaylikla duyuluyor)
4 puan (++++) sicrayici          --        --         --        --
ve dolgun nabiz

Ozellikler                          5. gun

                                      Var

                                  n         %

                                 50       45.0

Odem derecesi                     n         %      p= 0.000 *

Gode derinligi <2 mm (+)         42       84.0
Gode derinligi 2-4 mm (++)        6       12.0
Gode derinligi 4-6 mm (+++)       2        4.0
Gode derinligi 6-8 mm (++++)     --        --

                                 Var

Renk degisikligi                  n         %
                                 44       39.6     p= 0.036 *

Kisitlanan bolgenin rengi         n         %

Soluk, solgun                    26       59.1
Kizariklik                       16       36.3
Morarma                           2        4.6

Kapiller geri dolum suresi        n         %

2 sn altinda                     84       75.7     p= 0.910 *
2 sn uzerinde                    27       24.3

Kisitlanan bolgenin isisi         n         %

Ilik                             90       81.1     p= 0.764 *
Soguk                            21       18.9

Kisitlanan bolgenin nabiz       Ort [+ or -] SS
gucu puan ortalamasi ***       2.76 [+ or -] 0.65  p= 0.048 **

Nabiz gucu ozellikleri            n         %

0 puan Nabiz yok                 --        --
1 puan (+) cok hafif nabiz       13       11.7
(Palpe edilebilir ama
sayilamiyor)
2 puan (++) zayif nabiz           1        0.9
(zayif ve ipliksi)
3 puan (+++) normal nabiz        97       87.4
(nabiz kolaylikla duyuluyor)
4 puan (++++) sicrayici          --        --
ve dolgun nabiz

* Cochran Q testi
** Friedman Testi, p<0.05
*** Nabiz dolgunluk derecesi kriter alinmistir.
ort: ortalama, SS: standart sapma

Tablo 4. Fiziksel kisitlamada kullanilan materyal turune gore
norovaskuler bulgularin karsilastirilmasi

                          Gazli bez
                           (n= 11)
Norovaskuler
ozellikler

Odem                         Var

                          n        %

1.gun                     2       18.1
2.gun                     2       18.1
3.gun                     4       36.3
4.gun                     5       45.4
5.gun                     5       45.4

Renk degisikligi     n     %       n      %

1.gun                6    54.5     5     45.5
2.gun                5    45.5     6     54.5
3.gun                5    45.5     6     54.5
4.gun                4    36.3     7     63.7
5.gun                5    45.5     6     54.5

Nabiz gucu ****           Ort [+ or -] SS
1.gun                    2.89 [+ or -] 0.45
2.gun                    2.86 [+ or -] 0.52
3.gun                    2.82 [+ or -] 0.57
4.gun                    2.82 [+ or -] 0.60
5.gun                    2.64 [+ or -] 0.80

Kapiller geri      2 sn altinda   2 sn uzerinde
dolum suresi         n    %         n       %

1.gun               11   100.0     --      --
2.gun               11   100.0     --      --
3.gun               11   100.0     --      --
4.gun               11   100.0     --      --
5.gun               11   100.0     --      --

Kisitlanan                      Ilik
bolgenin
isisi****                   n        %

1.gun                      10       90.9
2.gun                      10       90.9
3.gun                       9       81.8
4.gun                       9       81.8
5.gun                       9       81.8

                        Yesil kumas bag
                            (n= 46)
Norovaskuler
ozellikler

Odem                          Var

                          n        %

1.gun                    11       23.9
2.gun                    16       34.7
3.gun                    18       39.1
4.gun                    25       54.3
5.gun                    26       56.5

Renk degisikligi     n    %         n     %

1.gun               18   39.1      28    60.9
2.gun               20   43.4      26    56.6
3.gun               24   52.1      22    47.9
4.gun               29   63.0      17    37.0
5.gun               31   67.3      15    32.7

Nabiz gucu ****         Ort [+ or -] SS
1.gun                  2.87 [+ or -] 0.49
2.gun                  2.78 [+ or -] 0.62
3.gun                  2.65 [+ or -] 0.76
4.gun                  2.74 [+ or -] 0.68
5.gun                  2.61 [+ or -] 0.80

Kapiller geri      2 sn altinda   2 sn uzerinde
dolum suresi         n    %         n     %

1.gun               30   65.2      16    34.8
2.gun               29   63.0      17    37.0
3.gun               28   60.3      18    39.2
4.gun               27   58.6      19    41.4
5.gun               27   58.6      19    41.4

Kisitlanan                    Ilik
bolgenin
isisi****                  n        %

1.gun                     33       71.7
2.gun                     33       71.7
3.gun                     33       71.7
4.gun                     32       69.5
5.gun                     33       71.7

                      Hasta guvenlik kemeri
                            (n= 54)
Norovaskuler
ozellikler

Odem                           Var                [X.sup.2]    p

                            n      %

1.gun                      15     27.7              0.518     0.772
2.gun                      16     29.6              1.201     0.549
3.gun                      18     33.3              0.363     0.834
4.gun                      19     35.1              3.708     0.157
5.gun                      19     35.1              4.569     0.102

Renk degisikligi    n      %        n       %

1.gun              10     18.5     44      81.5      8.253    0.016 *
2.gun               9     16.6     45      83.4      9.667    0.008 *
3.gun               9     16.6     45      83.4     14.593    0.001 *
4.gun               7     12.9     47      87.1     27.029    0.000 *
5.gun               8     14.8     46      85.2     28.871    0.000 *

Nabiz gucu ****         Ort [+ or -] SS              0.744    0.388 **
1.gun                  2.89 [+ or -] 0.46            1.288    0.256 **
2.gun                  2.89 [+ or -] 0.46            2.186    0.139 **
3.gun                  2.93 [+ or -] 0.38            0.191    0.662 **
4.gun                  2.74 [+ or -] 0.65            0.661    0.416 **
5.gun                  2.87 [+ or -] 0.47

Kapiller geri      2 sn altinda   2 sn uzerinde
dolum suresi         n     %        n       %

1.gun               43    79.6     11      20.4
2.gun               44    81.4     10      18.6
3.gun               46    90.1      8       9.9
4.gun               47    87.0      7      13.0
5.gun               46    85.1      8      14.9

Kisitlanan                     Ilik
bolgenin
isisi****                    n      %

1.gun                       47     87.0              4.558    0.102
2.gun                       49     90.7              6.876    0.032 *
3.gun                       50     92.5              7.624    0.022 *
4.gun                       48     88.8              5.857    0.053
5.gun                       48     88.8              4.767    0.092

* ki kare testi p<0.05 ** Kruskal Wallis testi, p<0.05

*** Nabiz dolgunluk derecesi kriter alinmistir.
**** sogukla karsilastirildiginda.
ort: ortalama, SS: standart sapma
COPYRIGHT 2019 AVES
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2019 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:ORIGINAL INVESTIGATION/OZGUN ARASTIRMA
Author:Kisacik, Oznur Gurlek; Cosgun, Tugba
Publication:Dahili ve Cerrahi Bilimler Yogun Bakim Dergisi (Journal of Medical and Surgical Intensive Care Medic
Geographic Code:9AFGH
Date:Aug 1, 2019
Words:7217
Previous Article:Severe Acidemia, Leukocytosis and Low Hematocrit Levels at Admission as Mortality Predictors of Elderly Intensive Care Unit Patients/Yasli Hastalarda...
Next Article:Invasive Mould Infections in Intensive Care Units: Epidemiology, Microbiologic Diagnosis and Antifungal Resistance/Yogun Bakimlarda Invazif Kuf...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |