Printer Friendly

Eritrosit Degisimi Uygulanan Serebral Sitma Olgusu / A Case of Cerebral Malaria Managed by Erythrocyte Exchange.

OZ

Plasmodium falciparum ciddi, hatta olumcul "Serebral Malarya" klinik tablosuna neden olabilir. Serebral Malarya, bilinc bozuklugu ve nobetler ile karakterize ciddi sitma sendromu olup hizla degerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Bununla birlikte, tedaviye ragmen serebral malarya olumcul olabilir. Eritrosit degisimi (eritrositaferezi) uygulamasinin, ciddi/agir sitma olgularinin tedavisinde kullanildigini bildiren calismalar vardir. Bu olgu sunumunda, serebral sitma tanisi nedeniyle antimalaryal ilac tedavisi verilen bir olgunun eritrosit degisimi ile desteklenerek basarili bir sekilde tedavi edildigi vurgulanmaktadir.

Anahtar Kelimeler: Sitma, eritrositaferez, plasmodium falciparum

Gelis Tarihi: 17.05.2016

Kabul Tarihi: 02.04.2017

ABSTRACT

Plasmodium falciparum may cause serious and sometimes even fatal cerebral malaria. Cerebral malaria is a disease characterized by alterations in consciousness and epileptic attacks; therefore, it requires a rapid evaluation and quick intervention. It may progress to a fatal outcome despite administering targeted therapeutic interventions. There are studies indicating that erythrocyte exchange (erythrocytapheresis) can be a treatment modality for managing severe malaria patients. In this case report, the successful management of a cerebral malaria patient by the combination of antimalarial drug therapy and erythrocyte exchange is presented.

Keywords: Malaria, exchange transfusion, plasmodium falciparum

Received: 17.05.2016

Accepted: 02.04.2017

GIRIS

Sitma, Plasmodium cinsi protozoonlarin neden oldugu, enfekte disi anofel cinsi sivrisineklerin isirmasiyla insanlara bulasan ve dunyada yilda bir milyondan fazla insanin olumune neden olan bir enfeksiyon hastaligidir. Hayati tehdit eden bir hastalik olan sitma yuzden fazla ulkede endemik olup, tropikal ve subtropikal bolgelerde gorulmektedir (1).

Plasmodium falciparum klinigi olumcul seyir gosterebilen en ciddi sitma etkeni olup "Serebral malarya" nedenidir. Insanda sitmaya neden olan diger Plasmodium turleri, P. vivax, P.ovale, P. malariae olarak bilinmekle beraber son yillarda normalde primatlari enfekte eden P. knowlesi'nin de insanlarda akut ve siddetli klinikle seyredebilen sitmaya neden olabildigi tespit edilmistir (2).

Serebral malaryanin klinik seyrinde koma ve olum gorulebildiginden hastalar hizla degerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Tedaviye ragmen serebral malaryada mortalite orani %15-20'dir. "Exchange transfusion (ET)" olarak tarif edilen hastaya eritrosit degisimi (eritrositaferez) uygulamasi isleminin, ciddi/agir sitma olgularinin tedavisinde kullanildigini bildiren olgu sunumlari vardir (3). Bu olgu sunumunda, serebral sitma tanisi nedeniyle antimalaryal ilac tedavisi verilen bir olgunun eritrosit degisimi ile desteklenerek basarili bir sekilde tedavi edildigi vurgulanmaktadir.

OLGU SUNUMU

Kirk uc yasinda erkek hasta 6 gundur yuksek ates, titreme, bas agrisi ve bulanti-kusma yakinmalari ile hastanemiz acil servisine basvurdu. Alti ay once Uganda'ya giden hastanin seyahat oncesi ve seyahat sirasinda kemoproflaksi almadigi, bir hafta once de Turkiye'ye dondugu ogrenildi. Olgu sitma on tanisi ile Enfeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji Klinigi'ne yatirildi.

Hastanin fizik muayenede genel durum orta, bilinc uykuya egilimli, kooperasyonu zayif, Glaskow Koma Skoru (GKS) 14 (E3V5M6), atesi 40[grados]C, nabiz 120/dk, kan basinci 90/60 mmHg olarak saptandi. Sistemik muayenede hepatosplenomegali, skleralar hafif ikterik, kalp atimlari ritmik ve tasikardik saptandi.

Laboratuvar incelemelerinde: hemoglobin: 11,55 g/dL; hematokrit: %32,9; lokosit: 10.200/[mm.sup.3]; trombosit: 18400/[mm.sup.3]; glukoz: 51 mg/dL; ure: 81 mg/dL; kreatinin: 1,1 mg/dL; aspartat aminotransferaz (AST): 105 U/L; alanin aminotransferaz (ALT): 75 U/L; laktat dehidrogenaz (LDH): 493 U/L; gamma glutamil transferaz (GGT): 64 U/L; total biluribin: 6,2 mg/dL; direkt biluribin: 3,4 mg/dL; C-reaktif protein (CRP): 12,9 mg/dL saptandi. Hastadan alinan kan orneginin Giemsa boyasi ile hazirlanan kalin damla ve ince yayma kan preparatlarinda cok sayida (>%5) P. falciparum ile uyumlu muz seklinde gametositler ve genc trofozoitler gozlendi ve hastaya P. falciparum sitmasi tanisi konuldu. Artemether-Lumefantrine (Coartem[R], 1 tablet=20 mg artemether ve 120 mg lumefantrine, Novartis, Basel, Switzerland) tedavisi baslanan ancak hizla koma hali ve coklu organ yetmezligi tablosu gelisen olgu yogun bakim unitesine alindi. Yogun bakimda yapilan degerlendirmede GKS 8 (E2V2M4) olarak degerlendirildi. Antimalaryal tedaviye otomatik hucre ayirici cihaz (MCS+8150 Double RBC sistem; Haemonetics Corporation, MA, USA) ile uc gun sureyle ikiser unite eritrosit suspansiyonu ile eritrosit degisimi eklenen olgunun, birinci islem sonrasinda bilincinde ve organ fonksiyon testlerinde dramatik duzelme goruldu. Islemler sonrasinda yapilan Giemsa ile boyali ince yayma preparat incelemelerinde parazit yukunde belirgin azalma oldugu saptandi.

Hayati tehlikesi oldugu dusunulerek tedavisi yogun bakim unitesinde devam edilen olguya Artemeter-Lumefantrine yerine Artesunate (Artesor; Guilin Pharmaceutical Co. Ltd, Guilin, Guangxi, China) ile devam edildi. Artesunate 0, 12 ve 24. ve 48. saatlerde 2,4 mg/kg dozunda toplam dort kez intravenoz olarak uygulandi. Daha sonra Artemeter-Lumefantrine tedavisine gecilerek tedavi yedi gune tamamlandi. Klinik olarak belirgin duzelme saglanan olgu GKS 15 olarak degerlendirilmesi uzerine yogun bakimdan cikarilarak Enfeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji klinigine nakledildi

Klinikte yapilan laboratuvar incelemelerinde: hemoglobin: 9,98 g/dL; hematokrit: %30,5; lokosit: 9,440/[mm.sup.3]; trombosit: 458000/[mm.sup.3]; glukoz: 80 mg/dL; ure: 14 mg/dL; kreatinin: 0,7 mg/dL; aspartat aminotransferaz (AST): 19 U/L; alanin aminotransferaz (ALT): 19 U/L; laktat dehidrogenaz (LDH): 276 U/L; gamma glutamil transferaz (GGT): 31U/L; total biluribin:0,7 mg/dL; direkt biluribin: 0,2 mg/dL saptandi. Kontrol amaciyla hazirlanip incelenen Giemsa ile boyali kalin damla orneklerinde P. falciparum gametositlerinin tamamen yok oldugu tespit edildi. Parazitolojik iyilesme yani sira klinik duzelmenin gorulmesi uzerine olgu sifa ile taburcu edildi.

Hastadan olgu sunumu oncesinde bilgilendirilmis onam alindi.

TARTISMA

Dunya Saglik Orgutu'nun (DSO) 2014 yilinda yayimlanan Sitma Raporu'nda dunyada 198 milyon sitma olgusu oldugu ve 584 bin olgunun olumle sonuclandigi rapor edilmektedir.

Iki bin on uc yilinda Uganda'da 15 milyona yakin klorokine direncli sitma olgusu gorulmus, bunlarin 4136'si olumle sonuclanmis ve olgularin %80'inde etken P. falciparum olarak tanimlanmistir. Ayni raporda ulkemizde 2000-2015 yillari arasinda sitma insidansinda >%75 azalma oldugu belirtilmektedir (4).

Saglik Bakanligi'nin 2014 yili saglik istatistikleri yilligina gore, 2002 yilinda yerli olgu sayisi 10,184, yurt disi kaynakli olgu sayisi 40; 2014 yilinda ise sirasiyla sifir ve 249 olarak bildirilmistir. 2010-2013 yillarinda gorulen sitma olgularinin tamami nuks olarak degerlendirilmis, yeni yerli olguya rastlanilmamistir. Raporda sitma insidansi 2002 yilinda %15,4 bulunurken 2014 yilinda ise 0,3 olarak belirtilmistir (5). Olgumuzun yurt disi kaynakli olmasi ve seyahat bolgesinin ozellikleri nedeniyle on tanida klorokine direncli P. falciparum sitmasi dusunulmus ve Giemsa yontemi ile boyanan ince ve kalin damla preparatlarda, isik mikroskobunda parazitin gosterilmesi ile tani konulmustur.

Serebral sitma, bilinc bozuklugu ve nobetler ile karakterize ciddi sitma sendromudur. Nobetler anlasilmayan, parsiyel motor, jeneralize tonik-klonik veya sekonder jeneralize parsiyel motor seklinde olabilir. Serebral sitma icin hipoglisemi, asidoz ve hiperpreksi predispozan faktorlerdir.

Ciddi sitma tedavisinde mumkun olan en erken surede antimalaryal ilac (artesunate, artemether ya da quinidine gluconate) tedavisine baslanilmalidir (6). Hastamiza artemether-lumefantrine kombine tedavisi baslanmis, iki gunluk tedavi sonrasinda genel durumunun bozulmasi uzerine intravenoz artesunate' a gecilmesi dusunulmus ancak eritrosit degisimi destek tedavisine alinan dramatik yanit sonrasi antimalaryal tedavide degisiklige gidilmemistir. Uc gunluk kombine tedavi ile hastada klinik olarak belirgin duzelme saglanmistir. Yogun bakim unitesinden servis izlemine alinan olgumuzda birinci hafta sonunda kontrol kalin damla orneklerinde gametositlerin tamamen yok oldugu tespit edilmistir.

Yuksek parazitemi falciparum sitmasinda mortalite gostergesidir. Hayati tehdit eden klinik seyirde "exchange transfuzyon (ET)" islemi yardimci tedavilerin basinda gelmektedir. ET, parazit yukunun azaltilmasinda, parazite bagli toksik artiklarin uzaklastirilmasinda, mikrodolasimdaki enfekte eritrosit birikiminin azaltilmasinda ve aneminin duzelmesinde fayda saglarken; hacim yuklenmesi, transfuzyon reaksiyonlari ve transfuzyonla bulasan enfeksiyonlar yonunden ise risk yaratabilmektedir. Amerika Aferez Cemiyeti (American Society for Apheresis, ASFA) 2013 rehberinde ciddi malarya olgularinda ET uygulamasi, kanit kalitesi II, oneri gucu 2B olarak yer almaktadir (7). Olgumuza bu rehber esliginde yogun bakim unitesinde otomatik hucre ayirici cihaz ile uc gun sureyle ikiser unite eritrosit suspansiyonu ile ET yapilmistir. Birinci islem sonrasinda olgunun bilincinde ve organ islevlerinde duzelme basladigi, islemler sonrasinda yapilan ince yayma preparatlarda da parazit yukunde belirgin azalmalar oldugu gorulmustur.

Van Genderen ve ve ark. (8) P.falciparum'a bagli agir sitma olgularini degerlendirmisler ve ET uygulanan 25 olguda olum gorulmedigini, sadece parenteral antimalaryal tedavi uygulanan 31 hastanin ikisinde olum oldugunu bildirmislerdir. Kizilates ve ark. (9) yayinladiklari olguda ET uygulamasinin onemine deginmislerdir. Altun ve ark. (10) ise ciddi sitma olgularinda ET islemi sonrasinda klinik bulgulardaki ilerlemenin durdugunu saptamislardir. Biz de olgumuzun ciddi seyirli olmasi ve yuksek parazit yuku nedeniyle ET uygulamasini destek tedavide dusunduk ve uygulama sonucunda hastadaki klinik tablonun duzeldigini gozledik.

SONUC

Ulkemizde son yillarda gorulen sitma olgularinin cogu yurtdisi kaynaklidir. Bu olgu sunumu ile hiperparazitemisi olan ciddi/agir P.falciparum sitma olgularinda antimalaryal tedavi ile birlikte eritrosit degisimini (ET) saglayan otomatik cihazlarin kullaniminin olgularda hizli duzelme saglayabilecegi vurgulanmak istenmistir.

Hasta Onami: Yazili hasta onami bu calismaya katilan hastadan alinmistir. Hakem Degerlendirmesi: Dis bagimsiz.

Yazar Katkilari: Fikir - G.E.; Tasarim - G.E., F.L., I.K.; Denetleme - S.K., B.G.T.; Veri Toplanmasi ve/veya Islemesi - G.E., B.G.T., I.K.; Analiz ve/veya Yorum - G.E., S.K.; Literatur Taramasi - G.E., F.L.; Yaziyi Yazan - G.E., F.L.; Elestirel Inceleme - I.K., B.G.T., S.K.

Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi bildirmemislerdir.

Finansal Destek: Yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.

Informed Consent: Written informed consent was obtained patient who participated in this study.

Peer-review: Externally peer-reviewed.

Author Contributions: Concept - G.E.; Design - G.E., F.L., I.K.; Supervision - S.K., B.G.T.; Data Collection and/or Processing - G.E., B.G.T., I.K.; Analysis and/or Interpretation - G.E., S.K.; Literature Review - G.E., F.L.; Writing - G.E., F.L.; Critical Review - I.K., B.G.T., S.K.

Conflict of Interest: No conflict of interest was declared by the authors.

Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

KAYNAKLAR

(1.) World Health Organization (WHO). Available from: http://www.who.int/ith/en/

(2.) Ersan G, Ulker T, Akkoclu G, Oguz F, Kose S. An Imported Case of Malaria with Plasmodium falciparum. Kafkas Univ Vet Fak Derg 2012;18 (Suppl-A): A239-A240.

(3.) Chung HS, Peck KR, Kim DW. Two case reports of successful therapeutic erythrocytapheresis as an adjunctive therapy in severe falciparum malaria. Ther Apher Dial 2010; 14: 230-3. [CrossRef]

(4.) World Health Organization (WHO). Erisim tarihi:15 Aralik 2015. Available from: http://www.who.int/malaria/publications/world_malaria_report_2014/report/en/

(5.) T.C Saglik Bakanligi Saglik Istatistikleri Yilligi 2014.Erisim tarihi: 06.01.2015. Available from: http://www.saglik.gov.tr/TR/dosya/1-100380/h/tryillik.PDF

(6.) Rick M. Fairhurst and Thomas E. Wellems. Malaria (Plasmodium Species). In: Mandell GL, Bennett JE, Dolin R (eds). Principles and Practice of Infectious Diseases, Eighth Edition. Philadelphia: Saunders, an imprint of Elsevier Inc 2015; 3070-90.

(7.) Schwartz J, Winters JL, Padmanabhan A, Balogun RA, Delaney M, Linenberger ML, et al. Guidelines on the use of therapeutic apheresis in clinical practice-evidence-based approach from the Writing Committee of the American Society for Apheresis: the sixth special issue. J Clin Apher 2013; 28: 145-284. [CrossRef]

(8.) van Genderen PJ, Hesselink DA, Bezemer JM, Wismans PJ, Overbosch D. Efficacy and safety of exchange transfusion as an adjunct therapy for severe Plasmodium falciparum malaria in non-immune travelers: a 10-year single-center experience with a standardized treatment protocol. Transfusion 2010; 50: 787-94. [CrossRef]

(9.) Kizilates F, Berk H, Seyman D, Kurtoglu E, Oztoprak N. Plasmodium falciparum Malaria and Exchange Transfusion Application. Turkiye Parazitol Derg 2015; 39: 151-4. [CrossRef]

(10.) Altun HU, Gul YK, Vudali E, Hatipoglu CA, Bulut C, Yagci S, et al. Plasmodium falciparum malaria case originating from Uganda. Turkiye Parazitol Derg 2013; 37: 229-32. [CrossRef]

Gursel Ersan (1), Isil Kose (2), Fatma Liv (3), Bengu Gireniz Tatar (1), Sukran Kose (1)

(1) Tepecik Egitim ve Arastirma Hastanesi, Enfeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji, Izmir, Turkiye

(2) Tepecik Egitim ve Arastirma Hastanesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Klinigi, Izmir, Turkiye

(3) Tepecik Egitim ve Arastirma Hastanesi, Transfuzyon Merkezi, Izmir, Turkiye

Cite this article as: Ersan G, Kose I, Liv F, Gireniz Tatar B, Kose S. Eritrosit Degisimi Uygulanan Serebral Sitma Olgusu. Turkiye Parazitol Derg 2017; 41: 123-5.

Yazisma Adresi / Address for Correspondence: Gursel Ersan E.posta: ersangursel@gmail.com
COPYRIGHT 2017 AVES
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2017 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

 
Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:Ersan, Gursel; Kose, Isil; Liv, Fatma; Tatar, Bengu Gireniz; Kose, Sukran
Publication:Turkish Journal of Parasitology
Article Type:Clinical report
Date:Jun 1, 2017
Words:2082
Previous Article:Kayseri'de Yurt Disi Kaynakli Plasmodium falciparum Sitma Olgu Serisi ve Literatur Ozeti / A Case Series of Imported Malaria Caused by Plasmodium...
Next Article:Cocuk Yas Grubunda Tuberkulozu Taklit Eden Rupture Akciger Kistik Ekinokokkozis Olgusu / Ruptured Pulmonary Cystic Echinococcosis Mimicking...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2018 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters