Printer Friendly

Effect of problem based learning scenario on knowledge of third class students about childhood poisoning/Probleme dayali ogrenim senaryosunun ucuncu sinif ogrencilerinin cocukluk cagi zehirlenmeleri ile ilgili bilgisine etkisi.

SUMMARY

Introduction: It is stated that students cannot carry their knowledge on basic medical sciences that they gained with classical education to clinical classes and clinical practice and problem based learning (PBL) can compensate this drawback. It was aimed to evaluate the effect of PBL scenario written on this topic on level of knowledge about childhood poisoning of third class students who completed the most of theoretical pharmacology education.

Materials and Method: A questionnaire form prepared by researchers was applied to randomly chosen PBL groups without writing names and on the basis of voluntariness before and after a case of childhood poisoning which was applied as the second PBL scenario in the second midterm of 2009-2010 academic years. Numbers, percentages, chi-square and student's t-test were used for evaluation of the questionnaire form comprised of demographic data, open-closed ended questions for measuring attitudes and level of knowledge against case of poisoning and statements as making a priority ranking.

Results: In the study group, 89 students took part in pre-test and 96 students took part in post-test. In the answers to the list including the substances that are the most common causes of admission according to data of Refik Saydam National Poison Center (e.g. lotion, bath foam, cosmetics, water color and calamine lotions), the substances that the students stated to be toxic in pre-test were answered correctly in the post-test (p<0.05). Number of correct answers increased significantly for knowledge about commonly used drugs in clinical practice like anti-depressants, calcium canal blockers, oral antidiabetics that were marked as non-toxic by the students although they are toxic (p<0.05). While mean knowledge score for these 40 items was 17.52[+ or -]5.82 in pre-test, it increased to 27.89[+ or -]8.79 in post-test (p<0.001).

Conclusion: Results of this study indicate that PBL scenario applied to the students who learned pharmacology theoretically led increase of knowledge in terms of childhood poisoning. (Journal of Current Pediatrics 2011; 9:68-74)

Key words: Poisoning, child, problem-based learning, students, medical

OZET

Giris: Ogrencilerin klasik egitimle aldiklari temel tip bilimleri bilgilerini klinik yillara ve klinik pratige tasiyamadiklari ve probleme dayali ogrenimin (PDO) bu eksigi kapatabilecegi ifade edilmektedir. Teorik farmakoloji egitimini tamamlamis olan ucuncu sinif ogrencilerinin cocukluk cagi zehirlenmeleri hakkindaki bilgi duzeylerinin hazirlanmis PDO senaryosu ile olculmesi amaclandi.

Gerec ve Yontem: Bu calismada 2009-2010 akademik yilinin 2. yariyili ortasinda 2. PDO senaryosu olarak uygulanan bir cocukluk cagi zehirlenme olgusu oncesinde ve sonrasinda arastirmacilar tarafindan hazirlanan bir anket formu rastgele ornekleme yontemiyle secilen PDO gruplarina isimsiz ve gonulluluktemelinde uygulandi. Demografik bilgiler, zehirlenme vakasi karsisinda tutumlarini ve bilgi duzeylerini olcmeye yonelik acik-kapali uclu sorular ile oncelik siralamasi yapma seklindeki ifadelerden olusan anket formunun degerlendirilmesinde sayilar, yuzdeler ki-kare ve Student-t testi kullanildi.

Bulgular: Calisma grubunda, on testte 89 ogrenci, son testte 96 ogrenci yer aldi. Refik Saydam Hifzissihha Ulusal Zehir Danisma Merkezi (UZEM) verilerine gore cok sik zehirlenme basvurusu yapilan maddelerden olusturulan listeye verilen yanitlarda ornegin; losyon, banyo kopugu, kozmetikler, suluboya ve kalaminli losyonlar gibi ogrencilerin on testte toksik dedikleri maddeler son teste anlamli olarak dogru cevaplanmisti (p<0,05). Toksik olduklari halde ogrenciler tarafindan on testte nontoksik olarak isaretlenen ornegin anti-depresanlar, kalsiyum kanal blokerleri, oral antidiyabetikler gibi pratikte cok sik kullanilan ilaclar ile ilgili bilgilerde de dogru cevap sayisi anlamli olarak artmisti (p<0,05). Bu 40 madde icin on testte ortalama dogru bilgi puani 17,52[+ or -]5,82 iken son testte 27,89[+ or -]8,79'a yukselmistir (p<0,001).

Sonuc: Bu calismanin sonuclari teorik olarak farmakoloji bilgisi almis ogrencilere uygulanan PDO senaryosunun cocukluk cagi zehirlenme vakalari acisindan ogrencilerde bilgi artisina sebep oldugunu gostermektedir. (Guncel Pediatri2011; 9:68-74)

Anahtar kelimeler: Zehirlenme, cocuk, probleme dayali ogrenme, ogrenciler, tip

Giris

Klasik egitim sisteminde bilgi bir egitici ile cok sayida ogrenciye aktarilabilir ancak aktarilan bilginin ogrenilip ogrenilmedigi suphelidir (1). Aktarilacak bilgi miktarinin artisi, ogrenci sayilarindaki artis ve yuklu bilginin kisitli zamanlarda aktarilmasinin gerekliligi tip egitimcilerini egitim metotlarini sorgulamaya ve yeni arayislara yoneltmistir (2). Ogrenenlerin pasif konumda oldugu egitim sekillerinde temel tip bilgilerinin klinik egitim yillarina aktariminda da guclukler olmasi ve ogrencilerin ogrendiklerini gunluk pratige yansitamamasi tip egitiminde deyim yerindeyse devrime neden olmus ve 1969'da Kanada'da M c M a ster Universitesi'nde Probleme Dayali Ogrenim (PDO) uygulanmaya baslamistir (3,4). PDO ogrencinin pasif konumdan aktif ogrenen konumuna gectigi, bilgi ihtiyacini kendisinin belirleyerek arastirdigi, kucuk gruplarla yurutulen bir egitim yontemidir (3-5). PDO'de problemin belirlenip tanimlanmasi, veri toplanmasi, analiz etme, problem cozme ve planlama-yonetme gibi bilgi kazanimlarinin yani sira iletisim becerileri, empati ve fedakarlik gibi becerilerin kazanilmasi da beklenir. Boylece ogrenenler probleme genis bir acidan yaklasarak problemin psikososyal, etik ve hukuksal yonlerini de degerlendirebilme becerisini kazanirlar (3). Ingiltere'de 1993 yilinda Genel Tip Konseyi'nin "Yarinin Doktorlari = Tomorrow's Doctors" isimli raporunda tum tip fakultelerinde mufredat degisikligi geregini belirtmesi ile de PDO'nun tip egitiminde ivmesi artmistir (6).

Birinci Ulusal Tip Egitimi Kongresi'nde 1998'da TipSaglik Bilimleri Egitim Konseyi'nin Turkiye'deki tip fakultelerinin ogrenci merkezli, topluma dayali, problem cozme temelli olmasi geregini bildirmesi ile de ulkemizdeki degisim sureci baslamistir (7). Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi'nde 3 Mart 2004 tarihinde Tip Egitim ve Bilisimi Anabilim Dah'nin kurulmasiyla klinik oncesi yillarinda her yil icin uc PDO senaryosu uygulamasi ve mesleki beceri egitimleri entegre egitim mufredati icine yerlestirilmistir. Yetisen hekimlerin sik karsilasilan, toplum sagligini ilgilendiren, az gorulse bile onemli sorunlara yol acabilen konularda gerekli donanima sahip olabilmeleri temel amactir. Ornegin; cocukluk cagi zehirlenmelerinin ulkemizde onemli bir saglik sorunu oldugu, 2000-2004 yillari arasinda Ulusal Zehir Danisma Merkezi'ne (UZEM) yapilan basvurularin %56'sinin cocukluk cagi zehirlenmeleri oldugu belirtilmektedir (8). Cocukluk cagindaki kazara madde alimlarinin cogu klinik zehirlenme olusturmaz ve bir saglik merkezine basvurma yerine telefonla halledilebilir vakalar seklindedir (9,10). Ancak bazi maddeler vardir ki "tek-hap" veya "tek-doz" yani cok kucuk dozlarda bile alindiklarinda olumcul olabilirler (11). Bu asamada ilac ve zehir danisma merkezlerinin onemi ve bu konuda ailelerin bilgilendirilmesinin onemi ortaya cikmaktadir (12).

Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi'nde ucuncu sinif mufredati icinde yogun bir farmakoloji egitimi surmektedir ve bu egitim sirasinda zehirlenmeler ile ilgili bilgiler de verilmektedir. Ancak aldiklari bu bilgilerin pratik hayatta ne anlama geldigini anlayip anlamadiklarini ve PDO senaryosu ile yasanan bir vaka olarak ogrendiklerinde bilgi duzeylerinde nasil bir fark olustugunu gosteren bir calisma yoktur. Bu calismada birincil olarak 2009-2010 akademik yilinda klasik amfi derslerinin yani sira PDO oturumuna katilan ogrencilerin cocukluk cagi zehirlenmeleri ile ilgili bilgi duzeylerine PDO oturumunun etkisini arastirmak amaclanmistir. Ikincil olarak da uygulamakta oldugumuz egitim sisteminin fakultemiz acisindan degerlendirmesi yapilmistir.

Gerec ve Yontem

Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi'nde klinik oncesi donemde (Donem I, II ve III) her akademik yil icin uc PDO senaryosu uygulanmaktadir. Tum gruplar ayni gun ayni saatler arasinda ders programi icinde onceden planlanmis gunlerde uygulama yapmaktadir. Her senaryo uygulamasi 3 oturumda yapilmakta ve yapilandirilmis senaryolar kullanilmaktadir. Ucuncu yil ogrencilerine 2009-2010 akademik yilinin 2. yariyili ortasinda 2. PDO senaryosu olarak bir cocukluk cagi zehirlenmesi olgusu hazirlanmasi planlandi. Bu calisma icin uygulanacak senaryo oncesinde ve sonrasinda uygulanmak uzere arastirmacilar tarafindan bir anket formu hazirlandi. Hem PDO yonlendiricilerine hem de ogrencilere calismanin amaci aciklanarak sozel olurlari alindi. Olusturulan bu anket formu rastgele ornekleme yontemiyle secilen PDO gruplarina ilk oturum oncesinde (ontest) ve 3. oturumun bitiminde yani senaryonun tamamlanmasindan sonra (son-test) isimsiz olarak ve gonulluluk temelinde uygulandi. Anket formunda demografik bilgiler, zehirlenme vakasi karsisinda tutumlarini olcmeye yonelik acik ya da kapali uclu sorular, bilgi duzeylerini olcmeye yonelik sorular ile mide yikamasi ve aktif komur uygulamasi, zehirlenmede ilkyardim konularinda oncelik siralamasi yapma seklinde ifadeler yer aldi. Bu sorular ve ifadeler hazirlanirken zehirlenmeler konusunda ulusal ve uluslararasi kaynaklar esas alindi (12-14).

Istatistiksel degerlendirmede SPSS 13.0 (SPSS, Chicago, IL, version 13.0) istatistik paket programi kullanildi. Kodlanan verilerin degerlendirmesinde kategorik degiskenler icin sayi ve yuzdeler, surekli degiskenler icin ortalama+standart sapma kullanildi. Normal dagilim gosteren gruplarda toplam bilgi puani karsilastirmasi icin bagimsiz gruplarda Student t-testi uygulandi ve varyanslarin esitligi icin Levene Testi kullanildi. Bilgi duzeyini olcen sorularda yanitlar "dogru yanit" ve "yanlis yanit" yuzdesi olarak kategorize edilip ki kare testi ile karsilastirildi. Istatistiksel anlamlilik duzeyi 0,05 olarak kabul edildi.

Bulgular

Calismanin yapildigi akademik yilda Donem 3'te egitim alan toplam ogrenci sayisi 156 idi. Calisma grubunu, on-test (n:89) ve son-testte (n:96) anketleri tam olarak dolduran ogrenciler olusturdu. Cinsiyet dagilimlarina bakildiginda on testte 45 erkek ogrenci (%50,6); son testte ise 50 erkek ogrenci (%52,1) yer almakta idi. Calisma grubunu olusturan ogrencilerin genel ozellikleri Tablo 1 de verilmektedir. Ontestte ogrencilerin %76,6'si (n=59) bir zehirlenme suphesi durumunda 112 acil servis hizmetlerini arayacagini belirtmisken, son testte %78,7'si (n=59) 114 zehir danisma merkezini arayacagini belirtmistir (p=0,00) (Tablo 3).

UZEM verilerine gore cok sik zehirlenme basvurusu yapilan maddelerden olusturulan listeye verilen yanitlarda ornegin losyon, banyo kopugu, kozmetikler, suluboya ve kalaminli losyonlar gibi toksik olmayan ama ogrencilerin on testte toksik olarak degerlendirilen maddeler son teste anlamli olarak dogru cevaplanmisti (p<0,05). Toksik olduklari halde ogrenciler tarafindan on testte toksik olmayan olarak isaretlenen ornegin anti-depresanlar, kalsiyum kanal blokerleri, oral antidiyabetikler gibi pratikte cok sik kullanilan ilaclar ile ilgili bilgilerde de dogru cevap sayisi anlamli olarak artmisti (p<0,05). Bu 40 madde icin on testte ortalama dogru bilgi puani 17,52[+ or -]5,82 iken son testte 27,89[+ or -]8,79'a yukselmistir (p=0,00). Tablo 2'de ogrencilere sorulan 40 madde ve ogrencilerin dogru yanit oranlari belirtilmektedir.

UZEM ile ilgili olarak, bu merkezlerin ilkyardim ve saglik bakim hizmeti verdikleri yonundeki yanlis bilgi PDO oturumu sonrasi degismistir (p=0,00). Zehirlenme durumunda mide lavaji ve aktif komur uygulamasi hakkinda yedi ifadeden olusan bolumde ogrencilerin bes ifade icin verdikleri dogru yanit sayisi son testte artmistir, ancak iki ifade icin on testte verilen dogru yanitlarin yanlis cevaba donustugu gorulmustur. Zehirlenme durumunda yapilacak ilk yardim icin verilen sekiz basamak icin uygun bir siralama yapmalari istendiginde son testte yedi basamagin dogru siralanma orani artmistir ve bunlardan dordu istatistiksel olarak da anlamlidir. Ancak son testte 7. basamagin dogru siraya yerlestirilmesinde azalma gozlenmistir. Tablo 3 ogrencilerin cocukluk cagi zehirlenmeleri ile ilgili dogru yanitlarinin oranlarini ve karsilastirilmasini gostermektedir.

Tartisma

Bu calisma esas olarak tip fakultesi ucuncu sinif ogrencilerinin zehirlenmeler ile ilgili temel bilgilerini PDO senaryosunun artirdigini gostermektedir. Daha once genelde PDO temelli egitim alanlar ve klasik egitim alanlarin karsilastirilmasi yonunde calismalar olmasina karsin PDO senaryosu iceriginin bilgi duzeyine etkisini arastiran calismalar olmamasi bu calismanin onemli yanidir dusuncesindeyiz. Pratikte cok sik karsilarina cikabilecek bir sorun olarak cocuk yas grubunda zehirlenme vakasinin tartisilmasi temel ve klinik bilgilerin bir arada kullanilmasini gerektirmis sonuc olarak temel farmakoloji bilgilerini artirmistir. Gurpinar ve ark.'nin yaptigi bir calismada da klasik egitim alan ogrencilere gore PDO temelli egitim alan ogrencilerde bilgi duzeyinin yuksek oldugu saptanmistir (5). PDO'nun akademik performansi artirdigi hatta goreceli olarak daha zayif bir egitim temeli olanlarda bile etkili oldugu ifade edilmektedir (16). Bazi tip fakulteleri tamamen PDO temelli egitime gecerken bazilari, fakultemizde de oldugu gibi, PDO destekli programlar, bazilari ise karma modeller uygulamaktadir (3). Tamamen PDO temelli olmayan karisik programlarda bile PDO'nun kazanimlarinin oldugu ifade edilmektedir (17). Hatta bir makalede yazarlar buyuk ogrenci gruplarinda bile kume PDO uygulamasi yapilabilecegini savunur (18).

Cocukluk cagi zehirlenmeleri gibi pratik hayatta cok sik karsilarina cikabilecek konularin daha klinik yillara gecmeden PDO senaryolari ile tartisilmasi ogrencilerin temel bilgileri ogrenme istekliliklerini de artiracaktir. Linkoping Universitesi'nde yapilan bir calismada yeni egitim programindan mezun olanlarin mezuniyet oncesi aldiklari egitimden ve bu egitimin tip pratigine kendilerini hazirlamasindan memnun olduklari bulunmustur (19). Bizim calismamizda da son testteki bilgi ve dogru yonlenme oraninin arttigi gorulmustur.

Ancak PDO temelli egitimin kazanimlari konusundaki yayinlarin bazilari bu egitimi desteklerken bazilari da klasik yontemlere ustunlugu olmadigini savunmaktadir (20-21). Tek somut gercek PDO'nun gunumuz tip egitimi kulturunde yer aldigidir (20). Kanada'da McMaster Universitesi ile klasik egitim veren diger universitelerin 1972 sonrasindaki mezunlarinin (1166) karsilastirildigi bir calismada yetkinlik anlaminda fark bulunamamistir (21).

Tum dunyada acil servislerin ve zehir danisma merkezlerinin en sik basvuru sebepleri arasinda pediatrik zehirlenmeler yer almaktadir (8-9,22-26). Ancak cocukluk cagi zehirlenmesi basvurularinda uzerinde durulmasi gereken iki onemli konu bu basvurularda belirtilen zehirlenmeye neden oldugu dusunulen maddelerin bircogunun toksik olmayan maddeler icin yapilmis olmasidir (9-10). Bizim calismamizda da PDO egitimi oncesi ogrenciler tarafindan toksik olmayan maddelerin cogu toksik olarak belirtilmistir. Toksik olmayan maddelerle ilgili bir calismada elli veri tabaninda 2326 kaynagin sadece %1,2'si bu maddelerin potansiyel etkisi ile ilgili bulunmustur. Yine ayni calismada toksik olmayan maddelerle iliskilendirilebilecek ciddi bir etki, olum ya da hastaneye yatma ile sonuclanan hicbir makale bulunamamistir (10). Bu durum bu maddeleri tanimanin ve bilmenin ya da supheli durumlarda danisilabilecek ve acil servis hizmetlerinin aksamasina engel olacak merkezlerin olmasinin gerekliligini dusundurur. Iste zehir danisma merkezleri de uygulamada bu oneme sahiptir (12). Bu merkezlerin hastaneye alinmis hastalarda bile gereksiz mudahale ve tedavileri engelledigi belirtilmektedir (9-10,24). Bir yillik bir surecte Zehir Danisma Merkezi'ne basvuran 46 degisik toksik olmayan madde alimi olan 20900 vaka geriye donuk olarak arastirildiginda sadece %0,03'un acil servise kaldirilmayi gerektiren ciddi bir zehirlenme tablosu oldugu saptanmistir (10). Bir cocuk acil servisinde yapilan biryillik birtarama calismasinda basvuran vakalardan yaklasik ucte birinin toksik olmayan maddeler oldugu saptanmis ve bu vakalarin acil servise gelmeden ilk olarak zehir danisma servisinin aranmasinin maliyet acisindan da onemli bir kazanim olacagina vurgu yapilmistir (9). Bu calismada on testte ogrencilerin dortte ucunden fazlasi (%76,6) oncelikle 112 Acil Servis Hizmetlerini arayacagini belirtmisken son testte bu durum UZEM (%78,7) lehine degismistir. Bu tur bir bilgilenmenin pratik hayatta ve saglik maliyetleri acisindan onemi aciktir.

Ancak cocukluk cagi zehirlenmelerinde ikinci onemli konu "tek-hap" veya "tek-doz" yani cok kucuk dozlarda bile olumcul olabilecek maddelerle olan zehirlenmelerdir (11,13,27). Hekimlik pratiginde sikca recete edilen bazi ilaclar bu grup icinde yer alir (25,27). Dicle Universitesi'nde yapilan bir calismada ilac zehirlenmelerinde en sik karsilasilan ilk uc ilac parasetamol, antidepresanlar ve antiepileptikler olarak bulunmustur (25). Benzer sekilde oral antidiabetikler grubundan olan sulfanilurelerin GIS emilimleri cok hizlidir ve oral alimdan 15 dakika sonra kanda olculebilir ve uzun sureli etkilidir. Tek bir tane 5 mg glizipide veya 10 mg glyburide tableti 10 kg'lik bir cocukta olumcul olabilmektedir (27). Saglik hizmeti verenlerin ozellikle acil servis hizmeti saglayanlarin bu maddeleri bilmeleri zehirlenmeye zamaninda ve uygun mudahale edilmesini saglayacagi icin zorunludur (11). Ogrencilere bu calismada sorulan toksik olan ve toksik olmayan 40 degisik madde icin bilgi duzeyleri son testte anlamli duzeyde artmistir. Ornegin hekimlik hayatlarinda cok karsilasacaklari ve cok sik hastalarina recete edecekleri oral antidiabetikler icin on testte dogru cevap orani yaklasik %67 duzeyinden %94 duzeyine yukselmistir. Ayni sekilde gunluk hayatta cok sik karsilasacaklari dis halkasi, silika jel, mangal komuru ya da gazete gibi toksik olmadigi kabul edilen maddeler hakkindaki bilgi duzeyleri de anlamli olarak artmistir. Ancak bu konuda sorgulanmasi gereken bazi maddeler vardir. Sigara yenmesi cocukluk cagi zehirlenmeleri icinde onemli bir yer tutmaktadir. Nikotinin 1mg/kg dozda alinmasi cocuklar icin oldurucu kabul edilmektedir (26). Nikotin toksik bir madde iken sigara kulu toksik olmayan maddeler listesindedir (13). Verdikleri yanitlarda ogrencilerin bu iki secenegi cok iyi okuyup ayristirmadan isaretledigini dusunduren bir sonuc ortaya cikmistir. Sigara yenmesinin toksik oldugunu yuksek oranda bilenlerin son testte sayisinda anlamli azalma olmustur. Yine topikal kortikosteroidler icin de ayni durum soz konusudur. Ogrencilerde olusan bu bilgi karisikliginin giderilmesi yerinde olacaktir.

Zehir danisma merkezi hakkinda verilen on testte bu merkezlerin dogrudan ilkyardim ve saglik bakim hizmeti verdikleri seklindeki yanlis bilgi son testte anlamli olarak dogru bilgiye donmustur ancak hala ogrencilerin yaklasik yarisinin bu soruya yanlis yanit vermis olmasi bu konunun da oturumlarda yeterince tartisilip netlestirilmedigini gosterebilir. Oysa bu merkezleri tanimak ileride bu konuda danismanlik verecek olan hekim adaylari icin cok onemlidir. Kaldi ki cocuk sahibi ailelerin bile bu konudaki bilgilendirilmesinin onemine vurgu yapilmaktadir (8,28,29).

Mide yikamasi ve aktif komur uygulamasi komadaki hastalara bile uygun kosullar altinda uygulanabilen tum hekimlerin bilmesi gereken bir uygulamadir (13). Bu yedi ifadeden olusan bolumde ogrencilerin bes ifade icin verdikleri dogru yanit son testte artmistir ancak iki ifade icin yanlis cevaba donus olmasi oturumlarda konunun yeterince anlasilmadigi ve yanlis bir bilgiye ulasildigini dusundurmektedir.

Zehirlenme durumlarinda uygun ilk yardim hayat kurtaricidir ve bu konuda hazirlanmis kilavuzlar bulunmaktadir (13,15). Tum bunlarin amaci olabildigince kisa surede kisiye mudahale edilip yasam sansinin artirilmasidir. Ogrencilerimiz birinci ve ucuncu egitim yillarinda temel yasam destegi becerisi egitimleri de almaktadirlar. Bir uygulamanin basamaklandirilmis sekilde icsellestirilmesi gunluk pratikte onemsiz gibi gorunen ama onem tasiyan basamaklarin atlanmamasini saglayacaktir (30,31). Zehirlenmede ilk yardim basamaklarinda UZEM'in aranmasi basamaginda anlamli ama yetersiz bir artis gorulmektedir. Bu da ogrencilerin basamaklandirmada sorun yasadigini, bu konuda egitimde eksik yanlarimiz oldugunu dusundurmektedir.

Sonuc

Bu calismanin sonuclari hekimlik pratiginde sik karsilasilan bir PDO senaryosunun ogrencilerin temel bilgilerini artirici etkisi oldugunu gostermektedir. Elde ettigimiz bulgular hekimlik hayatlari boyunca sik karsilasacaklari cocukluk cagi zehirlenmeleri konusunda ogrencilerimizin klasik amfi dersleri ile alinan bilgilerin gunluk hayatta ve hekimlik pratigindeki onemini daha iyi kavramis olduklarini gostermektedir inancindayiz. Ancak bazi ifadeler icin olumsuza gidisin oldugu bilgilerin yeterince tartisilip dogru sonuca ulasilamadigini gosteren yanitlar, PDO uygulamasi acisindan eksik kalmis yanlarimizi yansitmaktadir. Bu eksikliklerin PDO on bilgilendirme toplantilarinda yonlendiricilere daha iyi aciklanmasi, PDO yonlendiriciligi kurslarinin yonlendiriciler icin hatirlatma bazinda her yil yinelenmesi bu eksiklerimiz icin cozum olabilir.

Bu calismanin sinirliliklarini belirtmemiz gerekirse oncelikle rastgele secilen gonullulere isimsiz olarak uygulanmasi nedeniyle her bir ogrencideki degisimin gorulememesi ilk sinirliligimizdir. Ayrica sadece bir PDO senaryosunun sonuclarini yansitmaktadir ve baska senaryolar icin farkli sonuclar gorulebilir. Dolayisiyla bu calismanin sonuclari tum PDO oturumlarina ve tum okullara genellenemez. Diger bir sinirliligimiz bu ogrencilerin arttigini dusundugumuz bilgilerinin alti ay ya da bir yil sonra da ayni olup olmayacagini yani uzun donem etkilerini bu calisma ile gosterememis olmamizdir. Ancak o donemde klinige baslamis olacaklari ve farkli gruplar farkli stajlardan baslayacaklari icin olculecek bilgi duzeyi degisiminin pek cok faktorden etkilenmis olacagini dusunmekteyiz. Buna ragmen bu konuda dogru bir calisma ornekleme ile ileriki yillar icin de uyguladigimiz egitimlerin etkilerini olcmeyi planlamaktayiz. Tum kisitliliklarina ragmen bu calismanin hem tip egitiminde farkli bir egitim ornegi oldugu icin, tek bir senaryonun belli bir konu ile ilgili bilgiyi olcen calisma olmamasi nedeniyle onemli oldugunu ve bundan sonraki calismalara ornek olabilecegini dusunmekteyiz.

Tesekkur

Bu calisma icin izin veren fakulte yonetimine, bu senaryonun uygulamasinda yer alan ve calismaya katilip zaman ayiran tum PDO yonlendiricilerimize ve ogrencilerimize tesekkur ederiz.

Kaynaklar

(1.) Silverthorn DU. Teaching and learning in the interactive classroom. Adv Physiol Educ 2006;30:135-40.

(2.) Rangachari PK. Back to the future? Active learning of medical physiology in the 1900s. Adv Physiol Educ 2007:31:283-7.

(3.) Amin Z, Khoo HE. Historical perspectives in medical education. In: Basics in Medical Education. 2nd edition. Singapore; World Scientific Publishing; 2003. p.13-24.

(4.) Neville AJ, Norman GR. PBL in the undergraduate MD program at McMaster University: Three iterations in three decades. Acad Med 2007;82:370-4.

(5.) Gurpinar E, Musal B, Aksakoglu G, Ucku R. Comparison of knowledge scores of medical students in problem-based learning and traditional curriculum on public health topics. BMC Med Educ 2005;5:7.

(6.) General Medical Council. Tomorrow's Doctors. Report of the Education Committee. London: GMC; 1993.

(7.) Tip-Saglik Bilimleri Egitim Konseyi raporu. Ankara Universitesi Tip Fakultesi, Ankara, 1998.

(8.) Oto-Gecim N, Ikinciogullari D, Harmanci N. [Evaluation of childhood poisoning cases reported to National Poison Centre: Five years of retrospective study] Turkiye Klinikleri J Pediatr Sci 2006;2:1-4.

(9.) Stremski ES. Accidental pediatric ingestion, hospital charges and failure to utilize a poison control center. VMJ 1999;98:29-33.

(10.) Kearney TE, Van Bebber SL, Hiatt PH, Olson KR. Protocols for pediatric poisonings from nontoxic substances. Are they valid? Pediatr Emerg Care 2006;22:215-21.

(11.) Vroman R. Pediatric toxicology: Part 3. What EMS providers need to know about "one-pill killers". EMS Mag 2008;37:61-8.

(12.) Camurdan Duyan A. [Preventive cautions in childhood poisoning.] Turkiye Klinikleri J Pediatr Sci 2006;2:87-91.

(13.) Birinci Basamaga Yonelik Zehirlenmeler Tani ve Tedavi Rehberleri 2007. T.C.Saglik Bakanligi Ulusal Zehir Merkezi (UZEM). Refik Saydam Hifzisihha Merkezi Baskanligi. Yucel Ofset Matbaacilik Turizm Sanayi Tic. Ltd. Sti., Ankara, 2007:2-22.

(14.) Keklikoglu M. Poisonings. In: Beers MH, Berkow R, eds. The Merck Manual of Diagnosis and Therapy. 17th ed. Istanbul, Yuce Reklam, Yayim Dagitim A.S; 2002.p.2619-55.

(15.) Kurtoglu S, Akcakus M, Gunes T. [A general approach in childhood poisoning.] Turkiye Klinikleri J Pediatr 2003;12:117-24.

(16.) Iputo JE, Kwizera E. Problem-based learning improves the academic performance of medical students in South Africa. Med Educ 2005;39:388-93.

(17.) Lam T, Wan X, Ip MS. Current perspectives on medical education in China. Med Educ 2006;40:940-9.

(18.) Kingsbury MR Lymn JS. Problem-based learning and larger student groups: mutually exclusive or compatible concepts--a pilot study. BMC Med Educ 2008;8:35.

(19.) Antepohl W, Domeij E, Forsberg P Ludvigsson L. A follow-up of medical graduates of a problem-based learning curriculum. Med Educ 2003;37:155-62.

(20.) Lohfeld L, Neville A, Norman G. PBL in undergraduate medical education: A qualitative study of the views of Canadian residents. Adv Health Sci Educ Theory Pract 2005;10:189-214.

(21.) Norman GR, Wenghofer E, Klass D. Predicting doctor performance outcomes of curriculum interventions: problem-based learning and continuing competence. Med Educ 2008;42:794-9.

(22.) Joghataee H, Mirakbari SM, Moosavi SS, Farnaghi F. Poisoning in children: A study of 1120 poisoned patients younger than 12 years at Longham Hakeem Poison Control Center, Tehran, Iran, 2000-2001. The internet journal of Pediatrics and Neonatology 2002;2:31-8.

(23.) Koliou M, loannou C, Andreou K, Petridou A, Soteriades ES. The epidemiology of childhood poisonings in Cyprus. Eur J Pediatr 2010;169:833-8.

(24.) Kohli U, Kuttiat VS, Lodha R, Kabra SK. Profile of childhood poisoning at a tertiary care centre in North India. Indian J Pediatr 2008;75:791-4.

(25.) Ozdogan H, Davutoglu M, Bosnak M, Tutanc M, Haspolat K. Pediatric poisonings in southeast of Turkey: epidemiological and clinical aspects. Hum Exp Toxicol 2008;27:45-8.

(26.) Connolly GN, Richter R Aleguas A Jr, Pechacek TF Stanfill B, Alpert HR. Unintentional child poisonings through ingestion of conventional and novel tobacco products. Pediatrics 2010;125:896-9.

(27.) Glatstein M, Garcia-Bournissen F, Scolnik D, Koren G. Sulfonylurea intoxication at a tertiary care paediatric hospital. Can J Clin Pharmacol 2010;17:e51-6.

(28.) Smolinske SC, Kaufman MM. Consumer perception of household hazardous materials. Clin Toxicol (Phila) 2007;45:522-5.

(29.) McDonald EM, Solomon BS, Shields WC, Serwint JR, Wang M-C, Gielen AC. Do urban parents' interests in safety topics match their children's injury risks? Health Promot Pract 2006;7:388-95.

(30.) Karaoglu N. Needle stick injuries and medical education. J Pak Med Assoc 2010;60:599.

(31.) Karaoglu N, Seker M. [The importance of drug application skills and an analysis about these skills according to student's feedbacks in Selcuk University.] Genel Tip Derg 2009;19:121-7.

Nazan Karaoglu, Sevgi Pekcan *. Burak Cem Soner **, Muzaffer Seker, Rahmi Ors *

Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi, Tip Egitimi ve Bilisimi Anabilim Dah (TEBAD), Konya, Turkiye

* Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi, Cocuk Sagligi ve Hastaliklari Anabilim Dali, Konya, Turkiye

** Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi, Farmakoloji Anabilim Dali, Konya, Turkiye

Address for Correspondence/Yazisma Adresi

Dr. Sevgi Pekcan, Selcuk Universitesi Meram Tip Fakultesi, Tip Egitimi ve Bilisimi Anabilim Dali (TEBAD), Konya, Turkiye Tel: +90 332 223 77 20 Faks:+90 332 223 6182 E-posta: sevgipekcan@yahoo.com

Gelis Tarihi/Beceived: 05/12/2010

Kabul Tarihi/Accepted: 10/05/2011
Tablo 1. Her iki grupta yer alan ogrencilerin genel ozellikleri

                             On Test         Son Test

                            n       %      n *      %
Cinsiyet
  Kadin                    44     49,4     46     47,9
  Erkek                    45     50,6     50     52,1
Memleket
  Kirsal                   18     20,2     17     20,2
  Kent                     71     79,8     67     79,8
Halen yasadigi yer
  Ailesi ile               20     22,5     24     25,8
  Arkadaslari ile evde     38     42,7     37     39,8
  Yurtta                   24     27,0     26     28,0
  Diger                     7      7,9      6      6,5
Zehirlenme deneyimi
Evet                       15     16,9     13     14,8
Hayir                      74     83,1     75     85,2
TOPLAM                     89              96

* Son testte bos birakilmis yanitlar nedeniyle toplam sayilarda
farkliliklar vardir.

Tablo 2. Cok az toksik ve toksik maddeler icin verilen dogru
yanitlarin oranlari ve on test ile son test oranlarinin ve
toplam bilgi puanlarinin karsilastirilmasi

                                  On Test

                                n          %

Bebek sampuani                  59        68,6
Losyon                          47        56,0
Sabun                           56        65,1
Antidepresanlar                 72        81,8
Banyo kopugu                    43        49,4
Kozmetikler                     28        32,6
Kalsiyum kanal blokerleri       57        65,5
Ayakkabi cilasi                 3         3,4
Termometre civasi
  (Oral olarak alimlarda)       4         4,5
Antiaritmikler                  62        72,1
Oral antidiabetikler            56        66,7
Murekkep                        16        18,2
Tebesir                         36        41,9
Silgi                           44        51,8
Su bazli boya kalemler          22        25,6
Kursun kalem                    37        43,5
Sulu boya/pastel boya           29        34,1
Oyun hamuru                     23        27,4
Dis halkasi                     45        52,9
Opiyatlar                       68        77,3
Kalaminli losyonlar             13        15,3
Beta blokerler                  63        72,4
Topikal kortikosteroidler       24        27,9
Demir icermeyen OKS             39        45,3
Antipsikotikler                 64        73,6
Aluminyum folyo                 25        30,1
Parafinli mum                   13        15,9
Mangal komuru                   5         5,8
Gazete                          39        45,3
Sigara kulu                     16        18,6
Sigara                          71        82,6
Silika jel                      13        15,9
Alci tasi                       13        15,5
Tutsu                           24        28,2
Camci macunu                    15        17,6
Tatlandiricilar                 38        44,2
Sitma ilaclari                  67        77,0
Duvar kagidi                    35        42,2
Aci badem cekirdegi             44        51,2
Kibrit                          73        85,9

TOPLAM BILGI PUANI           17,52 [+ or -] 5,82

                                  Son Test

                               n *         %          p *

Bebek sampuani                  73        77,7        0,17
Losyon                          72        76,6        0,00
Sabun                           74        77,9        0,05
Antidepresanlar                 91        96,8        0,00
Banyo kopugu                    74        79,6        0,00
Kozmetikler                     57        61,3        0,00
Kalsiyum kanal blokerleri       92        96,8        0,00
Ayakkabi cilasi                 45        47,9        0,00
Termometre civasi
  (Oral olarak alimlarda)       43        45,3        0,00
Antiaritmikler                  88        94,6        0,00
Oral antidiabetikler            89        93,7        0,00
Murekkep                        61        64,9        0,00
Tebesir                         76        80,0        0,00
Silgi                           79        83,2        0,00
Su bazli boya kalemler          72        76,6        0,00
Kursun kalem                    63        67,0        0,00
Sulu boya/pastel boya           67        70,5        0,00
Oyun hamuru                     72        75,8        0,00
Dis halkasi                     74        79,6        0,00
Opiyatlar                       83        89,2        0,03
Kalaminli losyonlar             39        42,4        0,00
Beta blokerler                  90        95,7        0,00
Topikal kortikosteroidler       19        20,2        0,22
Demir icermeyen OKS             51        54,3        0,23
Antipsikotikler                 91        96,8        0,00
Aluminyum folyo                 59        62,1        0,00
Parafinli mum                   61        63,5        0,00
Mangal komuru                   41        43,2        0,00
Gazete                          68        71,6        0,00
Sigara kulu                     56        58,3        0,00
Sigara                          49        52,7        0,00
Silika jel                      54        56,8        0,00
Alci tasi                       59        62,8        0,00
Tutsu                           63        66,3        0,00
Camci macunu                    55        58,5        0,00
Tatlandiricilar                 73        77,7        0,00
Sitma ilaclari                  81        86,2        0,11
Duvar kagidi                    68        72,3        0,00
Aci badem cekirdegi             33        35,1        0,03
Kibrit                          50        53,2        0,00

TOPLAM BILGI PUANI           27,89 [+ or -] 8,79    0,00 **

* KI-kare testi p degeridir. ** Student-t testi p degeridir.

Tablo 3. Ogrencilerin verilen ifadelerde isaretledikleri dogru
seceneklerin oranlari ve iki testin karsilastirilmasi

                                                   on Test

IFADELER                                           n      %

Zehirlenme suphesi durumunda
  112                                             59    76,6
  114                                              6     7,8
  Hastane/Doktor/Eczane/Acil servis                8    10,4
  Polis/Taksi/118                                  3     3,9

UZEM hakkinda
  1. Zehirlenmelerde ilkyardim ve saglik
     bakimi hizmeti verirler.                     26    29,5
  2. Zehirlenmeler konusunda bilgi toplar,
     degerlendirir ve kamuoyuna sunarlar.         80    92,0
  3. Toplumda risk tasiyan zehirlenme etkenleri
     ve yas gruplarini belirlerler.               77    88,5
  4. Saglik personelini zehirlenme konusunda
     egitirler.                                   72    81,8
  5. Toplumun risk tasiyan kesimlerini
     dogrudan egitirler.                          49    56,3
  6. Zehirli madde ureten sektorleri
     uyarabilirler.                               68    78,2
  7. Zehirli maddelere iliskin yasal
     duzenlemeler konusunda yol gosterici
     olurlar.                                     74    84,1
  8. Zehirlenmeler konusunda danismanlik
     verirler.                                    85    96,6

Mide yikamasi ve aktif komur uygulamasi
  1. Mide yikamasi komadaki hastalarda bile
     uygulanabilir                                29    34,5
  2. Mide yikamasi ve aktif komur uygulanmasi
     zehirlenmenin ne kadar sure once
     oldugunun bilinmedigi durumlarda sureden
     bagimsiz olarak uygulanabilir                48    55,2
  3. Mide yikamasi ve aktif komur uygulanmasi
     sivi zehirlenme etkenleri icin de
     kullanilabilir                               69    80,2
  4. Mide yikamasinda serum fizyolojik
     kullanilir                                   75    87,2
  5. Mide yikamasinda musluk suyu ya da
     dekstroz kullanilmaz                         70    81,4
  6. Mide yikamasinda sivi beden isisinda
     olmalidir                                    77    90,6
  7. Aktif komur uygulamasi agir metal
     zehirlenmelerinde kullanilir                  8     9,4

Zehirlenmede ilk yardim
  1. Etkilenen kisinin guvenlik cemberine
     alinmasi                                     51    61,4
  2. Yasamsal bulgularin degerlendirilmesi        40    48,2
  3. Yasamsal bulgular kotu ise temel yasam
     destegi saglanmasi                           33    39,8
  4. Kisinin bulundugu ortamda nedene yonelik
     oykunun detaylandirilmasi                     7     8,4
  5. Zehir danisma merkezinin aranmasi             6     7,2
  6. Varsa yakinlarindan zehirlenme nedenine
     yonelik bilgi alinmasi                       17    20,5
  7. Zehirlenmeye karsi uygun ilk tedavinin
     baslatilmasi                                 29    34,9
  8. Zehirlenmeye karsi gerekli tedavi
     yapilamayacak bir yerde ise bir ust
     merkeze sevk edilmesi                        45    54,2

                                                     Son Test

IFADELER                                          n *      %      p *

Zehirlenme suphesi durumunda
  112                                              14    18,7    0,00
  114                                              59    78,7
  Hastane/Doktor/Eczane/Acil servis                2      2,6
  Polis/Taksi/118                                  --     --

UZEM hakkinda
  1. Zehirlenmelerde ilkyardim ve saglik
     bakimi hizmeti verirler.                      45    48,4    0,00
  2. Zehirlenmeler konusunda bilgi toplar,
     degerlendirir ve kamuoyuna sunarlar.          91    95,8    0,27
  3. Toplumda risk tasiyan zehirlenme etkenleri
     ve yas gruplarini belirlerler.                86    92,5    0,36
  4. Saglik personelini zehirlenme konusunda
     egitirler.                                    82    87,2    0,31
  5. Toplumun risk tasiyan kesimlerini
     dogrudan egitirler.                           58    63,7    0,31
  6. Zehirli madde ureten sektorleri
     uyarabilirler.                                77    84,6    0,26
  7. Zehirli maddelere iliskin yasal
     duzenlemeler konusunda yol gosterici
     olurlar.                                      88    92,6    0,07
  8. Zehirlenmeler konusunda danismanlik
     verirler.                                     95    100,0   0,21

Mide yikamasi ve aktif komur uygulamasi
  1. Mide yikamasi komadaki hastalarda bile
     uygulanabilir                                 66    70,2    0,00
  2. Mide yikamasi ve aktif komur uygulanmasi
     zehirlenmenin ne kadar sure once
     oldugunun bilinmedigi durumlarda sureden
     bagimsiz olarak uygulanabilir                 55    59,1    0,59
  3. Mide yikamasi ve aktif komur uygulanmasi
     sivi zehirlenme etkenleri icin de
     kullanilabilir                                86    90,5    0,04
  4. Mide yikamasinda serum fizyolojik
     kullanilir                                    89    94,7    0,07
  5. Mide yikamasinda musluk suyu ya da
     dekstroz kullanilmaz                          64    68,8    0,05
  6. Mide yikamasinda sivi beden isisinda
     olmalidir                                     92    96,8    0,08
  7. Aktif komur uygulamasi agir metal
     zehirlenmelerinde kullanilir                  35    38,5    0,00

Zehirlenmede ilk yardim
  1. Etkilenen kisinin guvenlik cemberine
     alinmasi                                      54    64,3    0,70
  2. Yasamsal bulgularin degerlendirilmesi         48    57,1    0,24
  3. Yasamsal bulgular kotu ise temel yasam
     destegi saglanmasi                            46    56,1    0,03
  4. Kisinin bulundugu ortamda nedene yonelik
     oykunun detaylandirilmasi                     8      9,8    0,76
  5. Zehir danisma merkezinin aranmasi             15    18,3    0,03
  6. Varsa yakinlarindan zehirlenme nedenine
     yonelik bilgi alinmasi                        11    13,3    0,21
  7. Zehirlenmeye karsi uygun ilk tedavinin
     baslatilmasi                                  44    45,8    0,01
  8. Zehirlenmeye karsi gerekli tedavi
     yapilamayacak bir yerde ise bir ust
     merkeze sevk edilmesi                         57    69,5    0,04

* Ki-kare testi p degeridir.
COPYRIGHT 2011 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2011 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Article/Ozgun Arastirma
Author:Karaoglu, Nazan; Pekcan, Sevgi; Soner, Burak Cem; Seker, Muzaffer; Ors, Rahmi
Publication:The Journal of Current Pediatrics
Date:Aug 1, 2011
Words:5093
Previous Article:A ten-year retrospective evaluation of 137 patients with Henoch Schonlein's purpura/ Henoch Schonlein purpurali 137 olgunun 10 yillik retrospektif...
Next Article:A retrospective evaluation of patients with rickets/ Riketsli olgularin retrospektif degerlendirilmesi.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters