Printer Friendly

Effect of intravitreal triamcinolone on different optical coherence tomographic patterns of diabetic macular edema/ Optik koherens tomografisine gore farkli morfolojideki diyabetik makula odemi alt gruplarinin tek doz intravitreal triamsinolon enjeksiyonuna yaniti.

Giris

Makula odemi diyabetik retinopati hastalarinda gorme kaybinin onemli nedenlerinden biridir. Olusma mekanizmasi tum yonleriyle bilinmemekle birlikte patofizyolojisi ic ve dis kanretina bariyerlerinde bozulma, retina damar gecirgenliginde artis, retinadaki neovaskularizasyonlar ve arka hyaloid yapisikligina bagli mekanik faktorler ile aciklanmaktadir. (1-4)

Optik koherens tomografisinden (OCT) onceki donemde diyabetik makula odemi (DMO) kontakt ve non-kontakt lenslerle yapilan biyomikroskopi, indirekt oftalmoskopi ve fluoresein anjiyografi incelemesi ile teshis edilmekteydi. OCT'nin oftalmoloji hizmetine girmesi ile birlikte DMO'nun objektif olarak tespit edilmesi ve kantitatif olcumlerle derecelendirilmesi imkani dogmustur. Bunun yaninda, retinanin ancak isik mikroskopisi ile ayirdedilebilen tum katlarini gosterebilen canli (in vivo) kesitlerinin alinmasi da OCT sayesinde mumkun olmustur. (5,6)

OCT kesitlerinin incelenmesi sonucu DMO'nin baslica uc farkli morfolojik alt grubu tanimlanmistir: Sungersi diffuz retina kalinlasmasi (DRK), kistoid makula odemi (KMO) ve seroz retina dekolmani (SRD). (7,8) Bunlarin her birinin bazi ortak ozelliklerin yaninda birbirinden farkli patofizyolojik surecleri de icermesi mumkundur.

Intravitreal triamsinolon asetonid (IVTA) enjeksiyonu DMO tedavisinde uzun suredir yaygin olarak kullanilan etkili bir tedavi secenegidir. IVTA uygulamasinin genel olarak DMO bulunan gozlerde retina kalinligini belirgin olarak azalttigi cok sayida calisma ile kanitlanmistir. (9,10)

Calismamizin amaci IVTA uygulamasinin OCT ile tespit edilen DMO alt tipleri uzerindeki etkinliginin farklilik gosterip gostermedigini arastirmaktir.

Gerec ve Yontem

Bezmialem Vakif Universitesi Tip Fakultesi, Goz Hastaliklari Anabilim Dali'nda DMO tedavisi icin IVTA (4 mg) uygulanan hastalara ait arsiv kayitlari retrospektif olarak incelendi. Calismaya diyabetik retinopati evresine ve lazer tedavisi uygulanip uygulanmadigina bakilmaksizin, klinik anlamli DMO bulunan (ETDRS calismasina gore) ve OCT ile tespit edilen SFK 250 mikron ve uzerinde olan gozler dahil edildi. Iki gozunde de DMO bulunan hastalarin rastgele secilen tek gozu calisma kapsamina alindi.

Tum hastalarin enjeksiyon oncesine ait OCT (Stratus OCT; Carl Zeiss Meditec AG, Jena, Almanya) makula kalinligi olcumleri mevcuttu. Calismaya dahil edilen tum gozlere intravitreal 4 mg/0,1 ml triamsinolon asetonid (Sinakort-A; IE Ulagay-Menarini Grup, Istanbul, Turkiye) enjeksiyonu uygulanmis ve enjeksiyon sonrasi 8-12. haftalar arasinda kontrol makula OCT olcumleri gerceklestirilmisti. Enjeksiyondan onceki alti ay icinde goz icin herhangi bir cerrahi ya da medikal tedavi uygulanmis, eszamanli goz patolojisi (glokom vb.) mevcut, enjeksiyondan sonraki uc ay icinde makula odemi ya da enjeksiyona bagli komplikasyonlarin (glokom, katarakt, psodoendoftalmi, endoftalmi vb.) tedavisi icin rutin disi bir cerrahi ya da medikal tedavi ihtiyaci gelisen, ya da herhangi bir nedenden oturu islem oncesi ve/veya sonrasi OCT verilerine ulasilamayan gozler degerlendirmeye alinmadi.

Calisma Helsinki Kriterleri gozetilerek gerceklestirilmis olup, Bezmialem Vakif Universitesi Tip Fakultesi, Etik Kurulu tarafindan onaylanmistir.

Hastalarin enjeksiyon oncesi Snellen eseliyle duzeltilmis en iyi gorme keskinlikleri (DEIGK) ve OCT ile tespit edilen santral fovea kalinligi (SFK) ve toplam makula hacmi (TMH) degerleri kaydedildi. Gozler OCT'deki makula odemi morfolojisine gore sungersi diffuz retina kalinlasmasi (DRK), kistoid makula odemi, (KMO) ve seroz retina dekolmani (SRD) seklinde uc gruba ayrildi. Bu gorunumlerin birden fazlasinin ayni anda mevcut bulundugu gozler acikca baskin yapinin ait oldugu gruba dahil edildi (Sekil 1). DRK, KMO ve SRD bilesenlerinin birbirine esit ya da yakin oranlarda bir arada bulundugu gozler, kistoid makula dejenerasyonu bulunan ve OCT'de arka hyaloid traksiyonu tespit edilen gozler calisma kapsamina alinmadi. Uc grup enjeksiyon oncesi ve sonrasina ait kaydedilen verilerin ortalamalari hesaplanarak karsilastirildi.

Farkli morfolojiye sahip DMO alt gruplarinin IVTA enjeksiyonuna yanitini karsilastirmak icin enjeksiyon oncesi ve sonrasina ait DEIGK, SFK ve TMH degerleri arasindaki farklar ile SFK ve TMH degerlerindeki degisim yuzdeleri kiyaslandi.

Veriler ortalama [+ or -] standart sapma olarak ifade edildi. Enjeksiyon oncesi ve sonrasina ait verilerin grup ici karsilastirmalari eslenmis t-testi veya Mann-Whitney U testi kullanilarak, gruplar arasi karsilastirmalar ise bagimsiz orneklem t-testi veya Wilcoxon isaretli sira testi kullanilarak gerceklestirildi. Uc grubun karsilastirilmasinda ANOVA testi kullanildi. Istatistiksel anlamlilik icin p degerinin 0,05'ten kucuk olmasi sarti arandi. Istatistiksel analizler SPSS for Windows 11,5 (Chicago, IL) programinda gerceklestirildi.

Bulgular

Calismaya DRK'li 50, KMO'lu 30 ve SRD'li 24 olmak uzere toplam 104 goz dahil edildi. Gruplari olusturan hastalarin yas ortalamalari sirasiyla 59,58 [+ or -] 7,74, 62,07 [+ or -] 5,83 ve 55,75 [+ or -] 10,74 olup, KMO'lu ve SRD'li gruplarin yas ortalamalari arasinda anlamli fark mevcuttu (p=0,008). Diger gruplarin yas ortalamalari arasinda anlamli fark yoktu. Gruplarin demografik ve klinik ozellikleri Tablo 1'de ozetlenmistir.

Enjeksiyon oncesine ait DEIGK ve OCT olcum bulgulari Tablo 2-4'te ozetlenmistir. Enjeksiyon oncesi ortalama DEIGK ve TMH degerleri acisindan gruplar arasinda istatistiksel olarak anlamli fark mevcut degildi (sirasiyla p=0,505 ve p=0,169). DRK'li grubun enjeksiyon oncesi SFK ortalamasi diger iki gruba gore anlamli sekilde daha kucuk bulundu (p=0,012).

Enjeksiyon oncesi ve sonrasina ait veriler grup ici ayri ayri karsilastirildiginda DEIGK ortalamalarindaki artisin DRK ve SRD gruplarinda istatistiksel olarak anlamli oldugu (sirasiyla p<0,001 ve p=0,008), KMO grubunda ise anlamli olmadigi (p=0,061) bulunmustur. Ortalama SFK ve TMH degerleri ise her uc grupta enjeksiyon oncesine gore anlamli sekilde azalmistir (tumunde p<0,001).

Enjeksiyondan ortalama 9,65 [+ or -] 2,27 hafta sonra yapilan kontrol muayenesinde tespit edilen ortalama DEIGK, SFK ve TMH degerleri Tablo 2-4'te belirtilmis olup, bu veriler acisindan gruplar arasinda istatistiksel olarak anlamli fark tespit edilmemistir (sirasiyla p=0,756, p=0,446 ve p=0,235).

DEIGK olcumlerindeki ortalama degisim DRK grubunda 0,06 [+ or -] 0,10, KMO grubunda 0,04 [+ or -] 0,12 ve SRD grubunda 0,10 [+ or -] 0,17 sira olarak hesaplandi. Gruplar arasinda DEIGK artis miktari acisindan istatistiksel olarak anlamli fark tespit edilmedi (p=0,212) (Tablo 2).

SFK degerlerindeki ortalama degisim DRK grubunda-130,40 [+ or -] 98,41 mikron (%29,56 azalma), KMO grubunda-191,77 [+ or -] 139,04 mikron (%39,70 azalma) ve SRD grubunda-234,17 [+ or -] 113,16 mikron (%46,43 azalma) olarak hesaplandi. SFK azalma miktarlari ve yuzdeleri acisindan gruplar arasindaki fark istatistiksel olarak anlamli bulundu (sirasiyla p=0,001 ve p=0,001). Gruplar birbirleriyle karsilastirildiginda KMO ve SRD gruplarinda DRK grubuna gore anlamli olarak daha fazla incelme elde edildigi, KMO ile SRD gruplari arasinda ise anlamli fark bulunmadigi goruldu (Tablo 3, Sekil 2).

Enjeksiyon sonrasinda DRK grubundaki gozlerin %54'unde (27/50), KMO grubunun %53'unde (16/30), SRD grubunun ise %63'unde (15/24) SFK degerinin 250 mikronun altina dustugu tespit edildi. SFK 250 mikronun altina dusen gozlerin orani acisindan gruplar arasinda anlamli fark bulunmadi (p=0,750).

TMH degerlerindeki ortalama degisim DRK grubunda -1,74 [+ or -] 1,54 [mm.sup.3] (%15,81 azalma), KMO grubunda -2,01 [+ or -] 2,59 [mm.sup.3] (%17,38 azalma) ve SRD grubunda -2,81 [+ or -] 2,04 [mm.sup.3] (%24,53 azalma) olarak hesaplandi. TMH azalma miktarlari ve yuzdeleri acisindan gruplar arasindaki fark istatistiksel olarak anlamli bulunmadi (sirasiyla p=0,101 ve p=0,063). Gruplar birbirleriyle karsilastirildiginda DRK grubunda SRD grubuna gore anlamli olarak daha fazla azalma elde edildigi, DRK ile KMO ve KMO ile SRD gruplari arasinda ise anlamli fark bulunmadigi goruldu (Tablo 4).

Tartisma

Bu calismada dahil edilme kriterlerini karsilayan 104 hastanin dosyalari retrospektif olarak taranmis, hastalarin %48'i DRK, %29'u KMO ve %23'u SRD'li olarak siniflandirilmistir. Calismamizaki gozlerin pek cogunda farkli tipte DMO olusumlari bir arada gorulmekte olup, siniflamada acikca baskin olan gorunumler belirleyici kabul edilmistir. Bu nedenle DRK calismamizda en sik gorulen alt tip olmakla birlikte, gorulme orani daha once yapilan calismalara gore daha dusuk bulunmustur. Otani ve ark., Kim ve ark. ile Shimura ve ark.'nin calismalarinda DMO olgularinda diffuz retina kalinlasmasi gorulme oranlari sirasiyla %88, %97 ve %90 bulunmustur. (7,8,11) Bu oranlara DRK'ya eslik eden KMO ve/veya SRD bulunan gozler de dahil oldugundan, calismamizda elde ettigimiz oranlarin diger calismalarin sonuclariyla celistigi soylenemez. Nitekim Shimura ve ark.'nin calismasinin verileri bizim siniflamamiza uyarlandiginda DRK olarak siniflandirilabilecek gozerin orani %36-%47 araliginda bulunmaktadir. Sonuc olarak bizim calismamizda da, daha once yapilan calismalarla uyumlu olarak, en yaygin DMO goruntusunun DRK oldugu, bunu siklik sirasiyla KMO ve SRD olusumlarinin izledigi tespit edilmistir.

DMO'nin OCT goruntulerine gore ayirt edilen baslica alt gruplari DRK, KMO ve SRD'dir. Bunlarin her birinin bazi ortak noktalarin yaninda olusum mekanizmasi ve klinik surecler acisindan farkli ozellikler gostermesi mumkundur. Dolayisiyla bu alt gruplarin IVTA tedavisine verecekleri yanitin da farkli olmasi beklenebilir.

Yakin zamanda Shimura ve ark. tarafindan yapilmis olan ve bizim calismamiza benzer tasarlanmis tek calismada DRK, KMO, SRD ve FULL (her uc tipin bir arada goruldugu) gruplarinin IVTA enjeksiyonuna yaniti makula kalinligi ve gorme keskinligi parametreleri ile degerlendirilmistir. (11) Adi gecen calismada enjeksiyondan uc ay sonra yapilan olcumlerde santral makula kalinliginin KMO grubunda %40,7, DRK grubunda %31,0, SRD grubunda %23,4 ve FULL grubunda %25,8 azaldigi tespit edilmistir. Bizim calismamizda ise santral fovea kalinligindaki azalma oranlari DRK grubunda %29,6, KMO grubunda %39,7 ve SRD grubunda %46,4 olarak bulunmustur. DRK ve KMO gruplarindaki oranlar iki calismada da benzer bulunmustur. Ote yandan, SRD grubundaki SFK bizim calismamizda Shimura ve ark.'nin calismasina gore yaklasik iki kat fazla incelmistir (sirasiyla %46,4 ve %23,4). Bu fark gruplari belirlemede farkli kriterlerin kullanilmis olmasindan kaynaklanabilir. Bizim calismamizdaki olgular SRD yaninda minimal DRK bulundugunda SRD, DRK yaninda minimal SRD bulundugunda DRK olarak kabul edilmistir. Bunun disinda kalan, eszamanli SRD ve DRK bulunup, bunlardan birinin bariz bicimde belirleyici olmadigi olgular calismamizin kapsamina alinmamistir. Shimura ve ark.'nin calismasinda ise az ya da cok, SRD bulunan tum olgular (eszamanli DRT varligina ve miktarina bakilmaksizin) SRD grubuna dahil edilmislerdir. Dolayisiyla adi gecen calismadaki SRD grubunun icinde oldukca fazla oranda DRK bulundugunu ve IVTA'ya cevabin DRK grubuna yakin olmasinin bundan kaynaklandigini dusunmekteyiz.

Calismamizda IVTA enjeksiyonu sonrasi DRK ve SRD gruplarinda DEIGK'nde anlamli artis (sirasiyla 0,06 ve 0,04 Snellen sirasi) elde edilmekle birlikte, artis oranlari Shimura ve ark.'nin buldugu oranlara gore (sirasiyla 0,15 ve 0,13 Snellen sirasi) daha sinirli bulunmustur. Benzer sekilde, bizim calismamizda KMO grubunda anlamli DEIGK artisi elde edilememis, Shimura ve ark.'nin calismasinda ise KMO grubunda diger gruplardan daha fazla gorme artisi saptanmistir. Calismamizda gorme artisinin sinirli olmasinin bir nedeni dahil edilme kriterlerimizin arasinda diyabet suresi, yas, diyabetik retinopati evresi, lazer fotokoagulasyon oykusu (son 6 ay icinde yapilanlar haric) gibi gorme keskinligini etkileyebilecek pek cok parametrenin olmamasidir. Oysa Shimura ve ark.'nin calismasina sadece non-proliferatif diyabetik retinopatisi bulunan ve makula odemi icin daha once herhangi bir tedavi almamis gozler dahil edilmistir. Bu nedenle bizim calisma gruplarimizdaki hastalarin gorme keskinligi potansiyellerinin gorece daha az olmasi anlasilirdir.

IVTA enjeksiyonu sonrasinda gorme keskinligindeki artis acisindan gruplar arasinda anlamli fark bulunmamistir. Arastirmamizin birincil amaci IVTA enjeksiyonuna yanit olarak SFK'ndaki degisimlerin karsilastirilmasi oldugundan gruplarin olusturulmasi oncesinde gorme keskinligini etkileyebilecek tum parametreler acisindan bir standardizasyon yapilmamistir. Bunun bir sonucu olarak gorme keskinligi potansiyeli farkli olabilecek cesitli evrelerdeki olgular calisma kapsamina alinmistir. Dolayisiyla calismamizdan gorme keskinligi ile ilgili elde etmis oldugumuz sonuclardan saglikli bir cikarsama yapilmasi mumkun degildir. Ayrica, tedavi sonucunu etkilemesi muhtemel sistemik parametrelerin (kan sekeri regulasyonu, HbA1c duzeyi, eslik eden hipertansiyon ve/veya hiperlipidemi vb.) analiz kapsamina alinmamis olmasi calismamizin bir eksikligi olarak belirtilmelidir.

Sonuc olarak, calismamizda IVTA enjeksiyonu sonrasi yapilan olcumlerde gorme keskinligindeki artis bakimindan DRK, KMO ve SRD gruplari arasinda anlamli fark ortaya cikmamis, bununla birlikte SFK'ndaki azalma oranlari acisindan uc grup arasindaki farkin istatistiksel olarak anlamli oldugu bulunmustur. IVTA enjeksiyonuna yanit olarak SFK'nda incelme en fazla SRD bulunan gozlerde izlenmistir. Bunu sirasiyla KMO ve DRK gruplari izlemistir. OCT'ye gore farkli morfolojik ozellikler gosteren DMO tiplerinin klinik ozelliklerinin daha iyi anlasilmasi bu gruplarin farkli tedavilere yanitlarinin farkli parametreler acisindan karsilastirilmasiyla mumkundur. Bu yonde yapilacak calismalar sayesinde farkli DMO tipleri icin en uygun tedavi protokolleri olusturulabilecektir.

DOI: 10.4274/tjo.93899

Kaynaklar

(1.) Do Carmo A, Ramos P, Reis A, Proenca R, Cunha-Vaz JG. Breakdown of the inner and outer blood retinal barrier in streptozotocin induced diabetes. Exp Eye Res. 1998;67:569-75.

(2.) Sander B, Larsen M, Moldow B, Lund-Anderson H. Diabetic macular edema: Passive and active transport of fluorescein through the blood-retina barrier. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2001;42:433-8.

(3.) Tso MO, Cunha-Vaz JG, Shih CY, Jones CW. Clinicopathologic study of blood-retinal barrier in experimental diabetes mellitus. Arch Ophthalmol. 1980;98:2032-40.

(4.) Bhagat N, Grigorian RA, Tutela A, Zarbin MA. Diabetic Macular Edema: Pathogenesis and Treatment. Surv Ophthalmol. 2009;54:1-32.

(5.) Hee MR, Puliafito CA, Wong C, et al. Quantitative assessment of macular edema with optical coherence tomography. Arch Ophthalmol. 1995;113:1019-29.

(6.) Hee MR, Puliafito CA, Duker JS, et al. Topography of diabetic macular edema with optical coherence tomography. Ophthalmology. 1998;105:360-70.

(7.) Kim NR, Kim YJ, Chin HS, Moon YS. Optical coherence tomographic patterns of diabetic macular edema. Br J Ophthalmol. 2009;93:901-5.

(8.) Otani T, Kishi S, Maruyama Y. Patterns of diabetic macular edema with optical coherence tomography. Am J Ophthalmol. 1999;127:688-93.

(9.) Martidis A, Duker JS, Greenberg PB, et al. Intravitreal triamcinolone for refractory diabetic macular edema. Ophthalmology. 2002;109:920-7.

(10.) Jonas JB, Akkoyun I, Kreissig I, Degenring RF. Diffuse diabetic macular edema treated by intravitreal triamcinolone acetonide: a comparative, nonrandomized study. Br J Ophthalmol. 2005;89:321-6.

(11.) Shimura M, Yasuda K, Nakazawa T, et al. Visual outcome after intravitreal triamcinolone acetonide depends on optical coherence tomographic patterns in patients with diffuse diabetic macular edema. Retina. 2011;31:748-54.

Arif Koytak, Emre Ayintap, Betul Kurtulmuslar, Enes Toklu, Kemal Tuncer

Bezmialem Vakif Universitesi Tip Fakultesi, Goz Hastaliklari Anabilim Dali, Istanbul, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Arif Koytak, Bezmialem Vakif Universitesi Tip Fakultesi, Goz Hastaliklari Anabilim Dali, Istanbul, Turkiye Gsm: +90 505 482 80 65 E-posta: akoytak@yahoo.com Gelis Tarihi/Received: 05.06.2013 Kabul Tarihi/Accepted: 05.09.2013

Tablo 1. Gruplarin demografik ve klinik ozellikleri

                          Gruplar

                          DRK                   KMO

Yas (ort. [+ or -] SD)    59,58 [+ or -] 7,74   62,07 [+ or -] 5,83
Cinsiyet (erkek/kadin)    25/25                 16/14
Goz (sag/sol)             23/27                 15/15
DRP (NP/P)                38/12                 23/7
PRP (var/yok)             20/30                 14/16
Grid LFK (var/yok)        24/26                 13/17
Lens (fakik/psodofakik)   38/12                 21/9

                          Gruplar

                          SRD

Yas (ort. [+ or -] SD)    55,75 [+ or -] 10,74
Cinsiyet (erkek/kadin)    14/10
Goz (sag/sol)             15/9
DRP (NP/P)                19/5
PRP (var/yok)             10/14
Grid LFK (var/yok)        12/12
Lens (fakik/psodofakik)   18/6

DRK: sungersi diffuz retina kalinlasmasi, KMO: kistoid maki
ila, odemi, SRD: seroz retina dekolmani, ort: ortalama,
SD: standart sapma, DRP: diyabetik retinopati, NP: non-proliferatif,
P: proliferatif, PRP: panretinal lazer fotokoagulasyon,
LFK: lazer fotokoagulasyon

Tablo 2. Enjeksiyon oncesi ve sonrasinda duzeltilmis
en iyi gorme keskinligi olcumleri

                        Enjeksiyon            Enjeksiyon
                        oncesi DEIGK          sonrasi DEIGK

DRK (ort.[+ or -] SD)   0,26 [+ or -] 0,19    0,32 [+ or -] 0,23
KMO (ort.[+ or -] SD)   0,32 [+ or -] 0,24    0,36 [+ or -] 0,27
SRD (ort.[+ or -] SD)   0,28 [+ or -] 0,21    0,34 [+ or -] 0,25
p                       0,505 ***             0,756 ***

                        Degisim              p

DRK (ort.[+ or -] SD)   0,06 [+ or -] 0,10   <0,001 *
KMO (ort.[+ or -] SD)   0,04 [+ or -] 0,12   0,061 **
SRD (ort.[+ or -] SD)   0,07 [+ or -] 0,13   0,008 **
p                       0,212 ***

* Wilcoxon isaretli sira testi, ** Bagimsiz orneklem t-testi,
*** ANOVA, DEIGK: duzeltilmis en iyi gorme keskinligi, DRK:
sungersi diffuz retina kalinlasmasi, KMO: kistoid makula odemi,
SRD: seroz retina dekolmani, ort: ortalama, SD: standart sapma

Tablo 3. Enjeksiyon oncesi ve sonrasinda santral
fovea kalinligi olcumleri

                         Enjeksiyon oncesi SFK

DRK (ort. [+ or -] SD)   397,62 [+ or -] 120,02
KMO (ort. [+ or -] SD)   452,93 [+ or -] 113,31
SRD (ort. [+ or -] SD)   478,96 [+ or -] 110,14
p                        0,012 **

                         Enjeksiyon sonrasi SFK

DRK (ort. [+ or -] SD)   267,22 [+ or -] 68,11
KMO (ort. [+ or -] SD)   261,17 [+ or -] 88,65
SRD (ort. [+ or -] SD)   244,79 [+ or -] 47,95
p                        0,446 **

                         Degisim

DRK (ort. [+ or -] SD)   -130,40 [+ or -] 98,41
KMO (ort. [+ or -] SD)   -191,77 [+ or -] 139,04
SRD (ort. [+ or -] SD)   -234,17 [+ or -] 113,16
p                        0,001 **

                         Yuzde degisim              p

DRK (ort. [+ or -] SD)   -29,56 [+ or -] 17,36      <0,001 *
KMO (ort. [+ or -] SD)   -39,70 [+ or -] 21,30      <0,001 *
SRD (ort. [+ or -] SD)   -46.43 [+ or -] 17.25      <0,001 *
p                        0,001 **

* Bagimsiz orneklem t-testi, ** ANOVA

SFK: santral fovea kalinligi, DRK: sungersi diffuz retina
kalinlasmasi, KMO: kistoid makula odemi, SRD: seroz retina
dekolmani, ort: ortalama, SD: standart sapma

Tablo 4. Enjeksiyon oncesi ve sonrasinda toplam makula hacmi olcumleri

                         Enjeksiyon oncesi TMH

DRK (ort. [+ or -] SD)   9,78 [+ or -] 2,31
KMO (ort. [+ or -] SD)   9,56 [+ or -] 2,63
SRD (ort. [+ or -] SD)   10,69 [+ or -] 1,79
P                        0,169 **

                         Enjeksiyon sonrasi TMH

DRK (ort. [+ or -] SD)   8,04 [+ or -] 1,36
KMO (ort. [+ or -] SD)   7,55 [+ or -] 1,08
SRD (ort. [+ or -] SD)   7,88 [+ or -] 1,09
P                        0,235 **

                         Degisim

DRK (ort. [+ or -] SD)   -1,74 [+ or -] 1,54
KMO (ort. [+ or -] SD)   -2,01 [+ or -] 2,59
SRD (ort. [+ or -] SD)   -2,81 [+ or -] 2,04
P                        0,101 **

                         Yuzde degisim             p

DRK (ort. [+ or -] SD)   -15,81 [+ or -] 12,96     <0,001 *
KMO (ort. [+ or -] SD)   -17,38 [+ or -] 17,54     <0,001 *
SRD (ort. [+ or -] SD)   -24,53 [+ or -] 15,26     <0,001 *
P                        0,063 **

* Bagimsiz orneklem t-testi, ** ANOVA

TMH: toplam makula hacmi, DRK: sungersi diffuz retina
kalinlasmasi, KMO: kistoid makula odemi, SRD: seroz retina
dekolmani, ort: ortalama, SD: standart sapma
COPYRIGHT 2014 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2014 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Article/Ozgun Arastirma
Author:Koytak, Arif; Ayintap, Emre; Kurtulmuslar, Betul; Toklu, Enes; Tuncer, Kemal
Publication:Turkish Journal of Ophthalmology
Article Type:Report
Date:Jan 1, 2014
Words:2822
Previous Article:Conjunctival changes in wearers of frequent replacement hydrogel and frequent replacement silicone hydrogel contact lenses: comparison using...
Next Article:Evaluation of the effectiveness of excision techniques from cornea to limbus and from limbus to cornea on recurrence in pterygium surgery/Pterjium...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters