Printer Friendly

Derleyenden mektup.

Universite arastirma ve egitim etkinliginin birlikte gelisip birbirlerini besledikleri bir yerdir; yalnizca ayni alanda calisanlarin degil, farkli alanlarda calisanlarin, yetkinler ile egitim gorenlerin iletisim ve paylasim icinde olmalari gereken bir ortamdir. Oncelikle universite iliskilerden olusan bir kurumdur yoksa yalnizca yapilardan degil. Bireysel yaraticilik ve sabir, calsima ve kararlilik onemli olmakla birlikte, daha da onemlisi butun bunlarin beslendigi ve filizlendigi akademik ortamin insa edilmesidir. Bu acidan, ulusal akademik-bilimsel dergicilik,

hakem degerlendirme surecleriyle, Yazi Kurulu etkinlikleriyle ve yazilarin yayina donusturulmesi surecindeki emek ve cabalarla akademik ortamin insa edilmesinin onemli bilesenlerinden biridir.

Buna karsin ulusal akademik dergicilik ulkemizde onemsenmemektedir. Gelisme sorunlari yasayan ulkemizde ulusal akademik dergicilik neden onemlidiri Gelismis ulkelerde, uluslararasi olma iddiasindaki bir cok dergide, arastirma konularinin seciminden yazarlarin ulkeleri ve yazi kurulunun bilesimine ve hatta uyelerinin uyruklarina kadar bircok konuda tekellesme ve yanli tutum sergilenmektedir; bu durum egitsiz bir akademik yayincilik ortami dogurmaktadir (Gutierrez ve Lopez-Nieva, 2001). Uluslararasi dergi yayinciliginin "esitsiz cografyasi" yeryuzundeki arastirma ve yayin etkinlisini turdeslestirmektedir (Paasi, 2004). Bu ise "baglam basimli" nitelisi one cikan toplumbilimlerinde ciddi sorunlara yol acmaktadir. Sozde uluslararasilik adina gelismis ulkelerin ulusal baglamlarina basimli hale gelmemek, gelismekte olan ulkemiz acisindan ulusal akademik dergicilisin canalici konulardan biri olmalidir.

Bu yonuyle, MFD uzun sureli bir emegin ve kararli bir tutumun urunudur. Iki dilde yayinlanan derginin temel gorevi, ilgi alanlarinda ulusal duzeyde uretilen akademik bilginin uluslararasi ortama tasinmasi, bunun yani sira, bagka dillerde uretilmis olan bilginin ulusal ortamda ozumsenmesi, elestiri kogul ve ortaminin yaratilmasi ve evrensel duzeyde bilgi uretilmesine katkida bulunulmasidir. En az bunlar kadar onemsenmesi gereken, ulusal duzeyde bilgi paylasiminin saglanmasidir.

Bu sayimizda Derleyenden Mektup'da, ulusal akademik dergicilikte iki onemli soruna dikkat cekmek geregi duyuyoruz. Bunlardan birincisi, akademik yayinciligin, akademik etkinlisin toplumsal uretiminin en onemli araci oldugunun goz ardi edilmesidir. Digeri ise MFD'ye sunulan Turkce yazilarda, yabanci dillerden devsirilen kavram ve terim kullanma kolayciligidir.

Akademik yayincilik akademik etkinlisin toplumsal uretimidir

Uluslararasi dizinlerde taranan bir dergi olmak ovunc kaynagi oldugu kadar onemli yuk ve sorumluluklar anlamina geliyor. Yogun yazi akisi, MFD'nin onemli bir cekim merkezi durumuna geldigini gostermekle birlikte, sunulan yazilarin degerlendirilmesinde, dogru hakemlerin belirlenmesinden, hakemlerden duzenli geri donuslerin saglanmasina kadar bir dizi sorunu beraberinde getiriyor. Hakem degerlendirme surecinde yasanan sorunlar onemli gecikme ve aksamalara yol acabiliyor. Bu da, MFD'ye yazi sunan ve akademik yukselmede yayinini biran once kullanmak isteyen yazarlarda huzursuzluk ve kaygi yaratabiliyor.

Kanimizca, bunlarin ardindaki neden, akademik uretimin kolektif bir surec oldugu konusundaki bilincin zayifligi ve umursamazliktir. Bu bilinc zayifligi ve umursamazlik, Ulkemizde akademik ortamin yonelimlerindeki yanlisliklarla beslenmektedir. Butun bunlar, bilginin akademik topluluk icindeki toplumsal uretiminin sorunlaridir. Bireysel bir calsimanin yayina donusmesi ve daha genis bir cevrede paylasimi sancili, zahmetli ve sabir ve yogun emek isteyen bir surectir. Yayimlanmak uzere sunulan bir yazinin, yayin asamasina gelinceye kadar gecirdigi seruvenin yazarlarca yeterince kavranmamasi onemli bir sorundur. Bir yazi, hakem degerlendirme surecleriyle, surecle ilgili yuk ve sorumluklari ustlenen dergi gorevlilerinin, yazilarin hakemlere yonlendirilmesi ve degerlendirmelerin alinmasi surecinde Yazi Kurulunun emek ve cabalari yani sira yazilarin kabulu sonrasinda yazilarin islenmesi, duzeltilmesi ve grafik tasarim ve baski asamasinda sarfedilen emeklerden olusan anonim bir surec icinde degerlenerek yayin asamasina geliyor. Sonuc urunun nitelisi, yazarin hanesine kaydedilirse de, unutulmamasi gereken sey, bu akademik calsimanin degerlendirildigi akademik ortamin nitelisi ve duzeyidir. Oysa bu etkilesimin, MFD'ye sunulan yazilarin gelistirilmesine ne denli katkida bulundugu goz ardi edilmektedir.

Turkce yazilarda, yabanci dilin kavram ve terimlerini kullanma kolaycilisgndan neden kacinmaliyiz?

Uluslararasi ya da bagka uluslarin akademik ve bilimsel ortamlarindan ulusal ortama bilgi aktarimi ve paylasimi, gercekte bir ozumseme, elestiri ve karsi elestiri surecidir. O nedenle, uluslararasi ortamda, ya da bagka dillerde uretilmis olan kavram ve sozcuklere Turkce karislik uretilmesi, yalin bir ceviri sorunu gibi gorulmemelidir.

Yeni kavramlar olusturmak ve sozcukler turetmek, bilimsel etkinlisin zorunlu asamalaridir. Kuskusuz, hic bir toplum her seyi kendisinin buldugu ve kesfettigi savinda olamaz. Bagka toplum ve kulturlerin kavramsal urunlerinin elestirel bir suzgecten gecirilip ozumsenmesi ise, ulusal dil araciligi ile olur. Bu da, ulusal dilin zenginlesmesi ve daha geliskin kavram yapilarinin olusturulmasi anlamindadir. Bu nedenle, yabanci kavram ve sozcuklere ulusal dilde karisliklar uretmek yasamsal degerdedir.

Denkel (1984) felsefi dugunce ile Turkce'nin kendi dil kurallarina uygun terimler uretilmesi arasindaki zorunlu baga dikkat cekmistir. Ergenc (2001) evrensel kavramlari karislayacak terimlerin kendi dilimizde yaratacagi cagrisimlar yoluyla yeni kavramlarin olusmasina yardimci olacasina isaret etmektedir. "Bilgisayar" ve "bilisim" alanlarinda dilimize sozluk kazandirmis olan Koksal (2001) Turkiye deneyiminde, anadilin sozlerinden uretilmis terim nitelisindeki sozcuk ve kavramlarin halkin dilinde kolayca kullanilmasinin, bilim ve teknikbilimin halktan kopuk, erigilmez yuce bir kavram olarak kavranmasini ortadan kaldirdisini ve bir uygarlik aracina donustugunu kanitladigini ileri surmustur. Erogul (2001) kullanilan dilin yapisi ile dugunce aktarmaciligi arasinda iliski kurmustur. Yazar yabanci sozcuk kullanimi ile dugunce uretme yetenegi arasinda dogrudan bir baginti olduguna isaret etmistir. Akarsu (2001) bilim insanlarinin yabanci kavramlara karislik uretemeyislerinin elestirisini yapmakta, bunu kavrami yeterince anlayamamaya baglamaktadir. Sav (2001) kendi dilimizde adlandirmanin bilimsel gelismedeki onemini vurgulamaktadir. Yazar, yazi dilinde yabanci sozcuk kullaniminin, sozcuklerin yapisi ile anlam arasindaki iliskiyi kopararak dilde kuralsizligi ongordugunu, dolayisiyla anlamayi guclestirdigini, ezbercilisi ozendirdigini ileri surmektedir. Bunun nedeni, mantiksal iliski kurmaya uygun soz diziminin engelllenmesidir (Vardar, 1968).

MFD, Turkce yazilarda yabanci terimler kullanimi konusuna duyarlik gostermektedir. MFD'de yayinlanmak uzere sunulan Turkce yazilarda en sik karsilasilan sorunlardan birisi de, Turkce karisliklari bulunmakla birlikte yabanci dilden devsirme sozcuklerin kullanilmasidir. Bu nedenle, yabanci bilim ve kultur ortamlarinda uretilen kavramsal cercevelerin, bilgi ve birikimin Turkcelestirilmesi, yalnizca bir ceviri islemini bagarabilme sorunu degildir. Bu acidan, ulkemizde bilim ve universite cevrelerinin sorumluluklarindan biri de, yeni kavram ve sozcuklere Turkce karislik uretebilmektir. Yabanci dilden devsirme sozcuklerle yetinmek, bilim insanlarinin dil konusundaki sorumluluklarini yerine getiremediklerini gosterebilir ancak.

MFD'de yayinlanmak uzere sunulan yazilara yonelik olarak belirli yazim kurallari uygulanmaktadir. Bu kurallar, bilimsel ve akademik duguncenin kendi dilimizde uretilmesi ve gelistirilmesinin, bilimsel ve akademik ortamda yetkin ve basimsiz kalma hedeflerine erismede oncelikli bir sorumluluk oldugu duguncesiyle gelistirilmistir. Kuskusuz, dile ozen gosterilmesi yazilarin kisa erimde bilimsel degerini artirmamaktadir. Ancak yalin ve anlasilabilir bir dil, uretilen bilginin ve kavramlarin toplum duzeyinde anlasilmasini kolaylastirmakta, calsimanin ulusal ortamda paylasilmasina katkida bulunmakta ve toplumsal ilerleme ve kulturel ozgurlesme acisindan onemli katkilar saglamaktadir.

KAYNAKCA

AKARSU, B. (1955) Wilhelm Von Humbolt'da Dil-Kultur Baglantisi, Istanbul Matbaasi, Istanbul.

AKARSU, B. (2001) Dil-dugunme dunya Iliskisi, Bilim ve Utopya, (80) 22-25.

DENKEL, A. (1984) Bilginin Temelleri, Metis Yayinlari, Istanbul.

ERGENC, I. (2001) Bilim Dili ve Anadili, Bilim ve Utopya, (80) 12-13.

EROGUL, C. (2001) Oz Turkce Davasi, Turkiye'nin Uygarlasma Davasidir, Bilim ve Utopya, (80)7-11.

GIBBS, W. (1995) Lost Science in the Third World, Scientific American, August 1995, 76-83.

GUTIERREZ, J. Lopez-Neiva, P. (2001) Are International Journals on Human Geography Really International?, Progress in Human Geography, (25)53 69.

KELES, R. (1981) Toplumsal Gelisme ve Bilim Dili, Ataturk'un Yolunda Turk Dil Devrimi icinde, Turk Dil Kurumu Yayinlari, Ankara Universitesi Basimevi, Ankara; 90-102.

KELES, R. (2001) Dil, Bilim ve Kentbilim, Bilim ve Utopya, (80) 26-28.

KOKSAL, A. (2001) Turkce Bilim Sozleri: Bir Deneyim, Bilim ve Utopya, (80)14-21.

KULEBI, O. (1987) Dil, Bilim, Felsefe, Dilbilim Sempozyumu, Hacettepe Universitesi, Ankara.

PAASI, A. (2005) Globalisation, Academic Capitalism and the Uneven Geographies of International Journal Publishing Spaces, Environment and Planning A, (37) 769-789.

SAV, A. (2000) Ataturk'un Kaliti ve Dilimiz, 27.9.2000 tarihli Cumhuriyet Gazetesi.

VARDAR, B. (1968) Dilbilim Sorunlari, Yeni Insan Yayinlari, Dakikis Basimevi, Istanbul.

YUCEL, T. (2000) Turkce'nin Kurtulus Savasi, Cumhuriyet Gazetesi Yayinlari, Istanbul.

* Bu yazinin taslak halini, MFD'nin onceki derleyenleri Prof.Dr.Murat Balamir ve Prof.Dr. Ali Cengizkan?in gorus ve degerlendirmelerine sundum. Kendilerine degerli gorus ve duzeltmeleri icin tesekkuru borc bilirim.
COPYRIGHT 2013 Middle East Technical University
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2013 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:METU Journal of the Faculty of Architecture
Date:Dec 1, 2013
Words:1211
Previous Article:Haluk Alatan: 1932-13 Kasim 2013, Ankara.
Next Article:Robert Oerley and Tuzla Mineral Springs/Robert Oerley ve Tuzla Icmeleri.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters