Printer Friendly

Coping with stress and body image in patients with ankylosing spondylitis/Ankilozan spondilit hastalarinda stresle basa cikma tutumlari ve beden imgesi.

Giris

Ankilozan spondilit (AS) etiyolojisi bilinmeyen, spinal eklemlerde ve komsuyapilarda belirgin inflamasyon ile karakterize, omurgada ilerleyici kemik fuzyonuna yol acan inflamatuvar genetik bir hastaliktir. Omurgada deformitelere yol acabilmektedir. Periferik eklem tutulumu daha az olmakla birlikte olgularin ucte birinde kalca ve omuz eklemleri de etkilenir. Goz, kalp, akciger, bobrek gibi organlari etkileyebilir. Erkeklerde uc kat daha sik gorulur. Klinik olarak bel agrisi, sabah tutuklugu ve fonksiyonel yetersizlik hastalarin en onemli yakinmalaridir. Baslangic sinsi ve yavastir (1). Ilerleyici olmasi, deformiteler birakmasi ve isgucu kaybi yapmasi gibi nedenlerle bazi psikiyatrik semptomlara yol acabilir ve yasam kalitesini etkileyebilir. Literaturde AS hastalarinda psikiyatrik semptomlarin ve yasam kalitesinin arastirildigi calismalara sikca rastlanmadadir (2,3,4,5,6,7,8,9). Psikiyatrik calismalar genellikle depresyon ve anksiyete semptom duzeylerinin olculdugu olcek calismalaridir (7,8,9). Kronisite gostermesi ve yeti yitimine yol acan dogasi nedeniyle kisilerin gunluk yasaminda buyuk zorlanmalara yol acan bu hastalikta, hastalarin stresle basa cikma tutumlari ve beden imgeleri uzerine yapilan calismalarin sayisi sinirlidir (10,11).

Stres verici olay ve etkenlerin olumsuz etkilerini en aza indirmek ya da tumuyle ortadan kaldirmak evrensel bir tutumdur. 'Basa cikma' bireyin kendisi icin stres olusturan olay ya da etkenlere karsi direnmesi ve bu durumlara karsi dayanma amaciyla gosterdigi bilissel, duygusal ve davranissal tepkilerin tumu olarak tanimlanabilir. Kisinin sahip oldugu tibbi ve psikiyatrik hastaliklar basa cikma tutumlarini etkileyebilir (12,13). 'Beden imgesi' ise kisinin kendi bedeninin parcalarina ve onlarin islevlerine karsi olumlu ve olumsuz duygularinin kendisi tarafindan degerlendirilmesidir. Beden imgesi benlik, kendilik, kimlik ve kisilik kavramlariyla yakin iliskilidir. Beden yapisinda ortaya cikan akut (amputasyon, mastektomi vb.) ya da kronik (yaslanma, obesite, artritler vb.) degisiklikler beden imgesinde bozulmalara yol acabilir (14). AS hastalarinda basa cikma tutumlari ve beden imgesi ihmal edilen bir konudur. Literaturde AS hastalarinin saglikli kontrollerle karsilastirmali olarak stresli durumlar karsisinda basa cikma tutumlarinin incelendigi tek bir calisma vardir (10). Bu calismada AS hastalarinin kendi stresli yasantilariyla baskalarinin daha agir yasantilarini karsilastirmak suretiyle rahatlama, baska doyum yollari (uzun zamandir istedigi bir seyi satin almak vb.) arayarak stresli yasantilardan uzaklasma, saglikli insanlara gore daha az kendini suclama ve geri cekilme gibi yontemleri kullandigi saptanmistir (10). Benzer sekilde literaturde AS hastalarinin saglikli kontrollerle karsilastirmali olarak beden imgelerinin incelendigi tekbir calisma vardir (11). Bu calismada AS hastalari olusabilecek fiziksel defisitler ile ilgili endiseler, fiziksel cekicilik konusunda kendine guven eksikligi, olumsuz bir bedene sahip olma ilgili dusunceler ve daha iyi fiziksel dayanma gucu bildirmislerdir (11).

Bu calismanin amaci AS hastalarinda stresle basa cikma tutumlari ve beden imgelerinin arastirilmasi, ayrica bu iki ozelligin birbirleriyle ve hastalikaktivitesi/fonksiyonel kapasite ile iliskisinin incelenmesidir.

Yontem

Bu calisma Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Anabilim Dali ile Psikiyatri Anabilim Dali ortak calismasidir. Modifiye New York Kriterlerine gore tanisi konan 46 AS hastasi ve bunlarla yas ve cinsiyet acisindan eslestirilmis 40 saglikli gonullu uzerinde gerceklestirilmistir. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bolumu tarafindan Psikiyatri bolumune yonlendirilen 46 hastaya calismanin protokolu anlatilmis ve gonullu olan hastalarin ruhsal muayeneleri yapilmistir. Hasta ve kontrol grubu icin calismaya dahil edilme kriterleri psikiyatrik bir hastaligi olmamak, 18 yasindan buyuk olmak, okur yazar olmak, baska bir tibbi hastaligi olmamak. Ruhsal bozukluk tespit edilen 5 hasta (1 Depresif bozukluk, 2 BTA anksiyete bozuklugu, 1 panik bozukluk, 1 histriyonik kisilik bozuklugu) ve okuma yazmasi olmayan 1 hasta calisma disi birakilmistir. AS hastalarinin hic birinde baska bir tibbi hastalik saptanmamistir. Calisma olcutlerini karsilayan 40 hastaya Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bolumu tarafindan Bath Ankilozan Spondilit Hastalik Aktivitesi Olcegi (BASDAI) ve Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel Kapasite Olcegi (BASFI) uygulanmistir. Kontrol grubuna alinan 40 kisi calismaya dahil edilme olcutlerini karsilamistir. Hasta ve kontrol grubuna, basa cikma tutumlarini tespit etmek icin Basa Cikma Tutumlarini Degerlendirme Olcegi (BCTDO), beden imgelerini degerlendirmek icin Cok Yonlu BedenSelf Iliskileri Olcegi (CYBSIO) uygulanmistir.

Calismamiz universitemiz etik kurulu tarafindan degerlendirilerek onaylanmistir.

Olcekler

Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formu

Arastirmacilar tarafindan hazirlanan bu formda yas, cinsiyet, medeni durum, meslek, gelir durumu, yerlesim yeri, egitim seviyesi sorgulanmaktadir.

Cok Yonlu Beden-Self Iliskileri Olcegi (CYBSIO)

Cok Yonlu Beden-Self Iliskileri Olcegi (The Multidimensional Body-Self Relations Questionnaire=MBSRQ) beden algisinin bilissel, davranissal ve duygusal yonlerini degerlendirmek icin gelistirilmis 69 maddeden olusan kendini degerlendirme olcegidir (15). Olcegin Turkce formunun gecerlik ve guvenirligi Dogan ve Dogan tarafindan yapilmis olup, 57 maddeden olusmaktadir (14). Yedi alt olcegi vardir: Gorunusu degerlendirme (6 madde), gorunus yonelimi (10 madde), fiziksel yeterligi degerlendirme (6 madde), fiziksel yeterlik yonelimi (9 madde), saglik degerlendirmesi (6 madde), saglik yonelimi (11 madde), beden alanlarindan doyum (9 madde). Her madde 1 (kesinlikle katilmiyorum) ile 5 (kesinlikle katiliyorum) arasinda derecelendirilmektedir. Turkce formunun puani 57-285 arasinda degismektedir. Yuksek puanlar beden algisi ile ilgili daha yuksek doyumu gostermektedir.

Basa Cikma Tutumlarini Degerlendirme Olcegi (BCTDO)

Basa Cikma Tutumlarini Degerlendirme Olcegi (Coping Orientations to Problems Experienced=COPE) 60 sorudan olusan kendini degerlendirme olcegidir. Insanlarin gunluk yasamlarinda guc veya bunalti verici olaylarla ya da sorunlarla karsilastiklari zaman nasil bas ettiklerini olcmeyi amaclar. On bes alt olcek icermekte olup her alt olcek dort sorudan olusmaktadir (16). Turkce gecerlik ve guvenirlik calismasi Agargun ve ark. tarafindan yapilmistir (12). Dort secenek uzerinden yanitlandirilir:

1- Asla boyle bir sey yapmam; 2- Cok az boyle yaparim; 3-Orta derecede boyle yaparim; 4- Cogunlukla boyle yaparim. Alt olceklerin her birinden alinan yuksek puanlar ayri bir basa cikma tutumu hakkinda bilgi verir: Sorun odakli basa cikma (aktif basa cikma, plan yapma, geri durma, yararli sosyal destek kullanimi, diger mesguliyetleri bastirma),duygusal odakli basa cikma (pozitifyeniden yorumlama, dini olarak basa cikma, sakaya vurma, kabullenme, duygusal sosyal destek kullanimi), islevsel olmayan basa cikma (soruna odaklanma ve duygulari aciga vurma, inkar, davranissal olarak bos verme, zihinsel bos verme, madde kullanimi) (13). Sorun odakli basa cikma sorunun ana kaynagini ortadan kaldirmak icin yapilan aktif basa cikma tutumlarini icerirken, duygusal odakli basa cikma ana kaynagin yol actigi duygusal etki ile basa cikma tutumlarini icerir. Islevsel olmayan basa cikma tutumlari stres yaratan durumlar ile bas edememenin gostergesidir ve psikiyatrik bozukluklar ile yakindan iliskilidir (12). Bu olcek ozgul tek bir stres etkeni icin ya da genel anlamda insanlarin gunluk stresleriyle nasil basa ciktiklarini tespit etmek icin kullanilabilir (16). Calismamizda katilimcilardan olcegi genel anlamda gunluk stresleriyle nasil basa ciktiklarini dusunerek doldurmalari istenmistir.

Ankilozan Spondilit Hastalik Aktivitesi ve Fonksiyonel Kapasite Olcegi

Hastalarin hastalik aktiviteleri ve fonksiyonel kapasitelerini degerlendirmek icin Bath Ankilozan Spondilit Hastalik Aktivitesi Olcegi (Bath Ankylosing Spondilylitis Disease Activity lndex=BASDAI) ve Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel Kapasite Olcegi (Bath Ankylosing Spondilylitis Functional lndex=BASFI) kullanildi. BASDAI gecen 1 haftalik sure icin hastaligin bes onemli bulgusunu degerlendiren alti soruyu icermektedir (Yorgunluk, kalca ve omurga agrisi, periferik eklemlerde sislik ve agri, entezit, sabah tutuklugunun suresi ve siddeti). Toplam puan her sorunun 0-10 santimetrelik gorsel analog skala uzerinde derecelendirilmesi ve ortalama puanin hesaplanmasi ile olculur. Yuksek puanlar yuksek hastalik aktivitesini gosterir. BASFI hastalarin fonksiyonel kapasitelerini degerlendiren sekiz soru ve gunluk hayatini degerlendiren iki sorudan olusmaktadir. Yuksek BASFI skorlari daha fazla fonksiyonel kisitliligi gostermektedir. Toplam puan gecen 1 haftalik sure icin bu 10 sorunun her birinin 0-10 santimetrelik gorsel analog skala uzerinde derecelendirilmesi ve ortalama puanin hesaplanmasi ile olculur. BASFI ve BASDAI ozbildirim olcekleridir (17,18). Turkce gecerlik ve guvenirlik calismalari yapilmistir (19,20).

Istatistiksel Analiz

Kategorik verilerin karsilastirilmasinda ki-kare, sayimla elde edilen verilerin karsilastirilmasinda student-t testi kullanildi. Psikiyatrik olcek puanlarinin kendi aralarinda iliskisini saptamak amaciyla Pearson korelasyon testi yapildi. Korelasyon icin "r" degeri 0,30-0,49 arasi dusuk, 0,50-0,69 arasi orta, 0,70-0,89 arasi yuksek ve 0,90-1,00 arasi cok yuksek derecede iliskili olarak degerlendirildi. Sayimla elde edilen veriler yuzde olarak, olcumle elde edilen veriler ortalama[+ or -]standart sapma olarak gosterildi. Tum analizlerde anlamlilik siniri p<0,05 kabul edildi.

Bulgular

Ankilozan spondilit ve kontrol grubu arasinda yas (31,27[+ or -]5,30 ve 31,45[+ or -]8,19), cinsiyet, medeni durum, egitim seviyesi, meslek, sosyoekonomik seviye ve yerlesim yeri acisindan fark bulunmamistir (p>0,05) (Tablo 1). AS hastalarinin ortalama hastalik suresi 8,22[+ or -]7,90yil olarak saptanmistir. BASFI ve BASDAI puanlari ortalamasi sirasiyla 2,13[+ or -]1,30 (min=0,20, max=6,90) ve 2,07[+ or -]1,90 (min=0,50, max=5,30) olarak bulunmustur.

Basa cikma tutumlarini degerlendirme olceginin sorun odakli basa cikma, duygusal odakli basa cikma ve islevsel olmayan basa cikma alt olcek puanlari acisindan hasta ve kontrol grubu arasinda fark saptanmamistir (p>0,05) (Tablo 2). Cok yonlu beden-self iliskilerini degerlendiren olcegin 'sagligin degerlendirilmesi'alt olcegi puanlari AS grubunda kontrol grubuna gore daha dusuk (p=0,02), 'fiziksel yeterlik yonelimi' puanlari ise kontrol grubuna gore daha yuksek bulunmustur (p=0,02). Diger alt olcek puanlari acisindan hasta ve kontrol grubu arasinda fark saptanmamistir (p>0,05) (Tablo 3).

Hasta Grubunda Basa Cikma Tutumlarini Degerlendirme Olceginin sorun odakli basa cikma alt olcegi puanlari; cok yonlu beden-self iliskileri olcegi total puanlari ile pozitif yonde zayif derecede (r=0,41, p<0,05), Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel Kapasite Olcegi puanlari ile negatif yonde zayif derecede korelasyon gostermistir (r=-0,32, p<0,05). Cok Yonlu BedenSelf Iliskileri Olcegi total puanlari; Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel Kapasite Olcegi puanlari ile negatif yonde orta derecede (r=-0,53, p<0,05), Bath Ankilozan Spondilit Hastalik Aktivitesi Olcegi puanlari ile negatif yonde zayif derecede korelasyon gostermistir (r=-0,33, p<0,05). Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel Kapasite Olcegi puanlari ile Bath ankilozan spondilit hastalik aktivitesi olcegi puanlari pozitif yonde orta derecede korelasyon gostermistir (r=0,65, p<0,05). Diger olcek puanlan arasinda korelasyon saptanmamistir (p>0,05) (Tablo 4).

Tartisma

Bu calismanin amaci AS hastalarinda stresle basa cikma tutumlari ve beden imgelerinin arastirilmasi, ayrica bu iki ozelligin birbirleriyle ve hastalik aktivitesi/fonksiyonel kapasite ile iliskisinin incelenmesidir. Kisinin sahip oldugu tibbi ve psikiyatrik hastaliklar basa cikma tutumlarini etkileyebilir (12,13). Buyuzden calismamizda tibbi ve psikiyatrik bozuklugu olan AS hastalari calisma disi birakilmistir. Literaturde AS hastalarinin, saglikli kontrollerle karsilastirmali olarak basa cikma tutumlarini inceleyen sadece bir calisma vardir (AS tumu erkek n=76, kontrol n=16) (10). Stresle basa cikma tutumlarinin Almanca konusan ulkelerde kullanilan bir olcek araciligiyla belirlendigi bu calismada AS hastalarinin, kendi stresli yasantilariyla baskalarinin daha agir yasantilarini karsilastirmak suretiyle rahatlama, baska doyum yollari (uzun zamandir istedigi bir seyi satin almak vb.) arayarak stresli yasantilardan uzaklasma, saglikli insanlara gore daha az kendini suclama ve geri cekilme gibi basa cikma yontemlerini kullandiklari saptanmistir. Bizim calismamizda AS hastalari ile saglikli kontroller arasinda basa cikma tutumlari acisindan fark bulunmamistir. Bu sonuc AS hastalarinin stresle basa cikma tutumlarinin sagliklilardan farkli olmayabilecegini dusundurmustur. Ancak bu bulgumuz Gunther ve ark/nin calismasiyla celismektedir (10). Gunther ve ark.'nin calismasinda tibbi ve psikiyatrik hastaliklarin calismadan dislandigina dair bir bilgi yoktur (10). Dolayisiyla iki calisma arasindaki celisiklik metodolojik farkliliklardan (farkli olcekler, farkli hasta ve kontrol sayilari, sadece tek bir cinsiyetin calismaya alinmasi, tibbi ve psikiyatrik hastaliklarin dislanmamasi vb.) kaynaklaniyor olabilir. AS hastalarinda basa cikma tutumlarini belirlemek icin tum dunyada yaygin olarak kullanilan basa cikma tutumlari olcekleri ile (COPE gibi) daha fazla sayida hasta uzerinde yapilacak calismalara ihtiyac vardir.

AS hastalarinda diger onemli bir konu vucut imgesi bozukluklaridir. Ward ve ark. AS hastalarinin yaklasik yarisinin gorunumleri hakkinda kaygi duyduklarini bildirmektedir (5). Bununla beraber literaturde AS hastalarinin saglikli kontrollerle karsilastirilarak beden imgelerinin incelendigi sadece bir calisma vardir (11). Bizim calismamizda kullanilan olcekten farkli bir olcek kullanilan bu calismada AS hastalari olusabilecek fiziksel defisitler ile ilgili endiseler, fiziksel cekicilik konusunda kendine guven eksikligi, olumsuz bir bedene sahip olma ilgili dusunceler ve daha iyi fiziksel dayanma gucu bildirmislerdir (11). Bizim calismamizda AS hastalarinda beden-self iliskileri olceginin 'sagligin degerlendirilmesi' alt olcegi puanlari dusuk,'fizikselyeterlikyonelimi' puanlari yuksek bulunmustur. 'Sagligin degerlendirilmesi' alt olcek puani dusuk kisiler; sagligini kontrol altinda tutamadigini, bedeninin bir gunden bir gune nasil olacagini bilemedigini, sagliginin surekli inis-cikislar gosterdigini, hastaliklara karsi dayaniksiz oldugunu ve sik hastalandigini dusunen kisilerdir (14). AS gibi kronik ve yeti yitimine sebep olan bir hastaliga sahip kisilerde sagligin olumsuz olarak degerlendirilmesi beklenen bir sonuc olsa da, beden imgesi sadece bedenle ilgili gercek sonuclarla degil, ayni zamanda kisinin bedenini nasil algiladigi ile iliskilidir. Bazen bu algi gercegi tam olarak yansitmayabilir. "Sagligin degerlendirilmesi" beden imgesinin duygusal yonu ile iliskilidir. Yani gercek durumla uyumlu ya da uyumsuz olabilir (14). Bu yuzden "sagligin degerlendirilmesi" AS hastalarinda uygulanacak psikoterapotik girisimlerde hedef noktasi olmalidir. 'Fiziksel yeterlik yonelimi' yuksek kisiler; fiziksel yonden guclu olmayi onemseyen, fiziksel yonden iyilik hali icin ozel caba gosteren, dayanikligini gelistirmeye calisan, fiziksel saglikla ilgili bilgilere sahip olan ve duzenli spor yapan kisilerdir. Fiziksel yeterlik yonelimi beden imgesinin bilissel ve davranissal yonu ile iliskilidir (14). Dolayisiyla AS hastalari fiziksel yeterlik yonelimini fiziksel yeti yitimine neden olabilen hastaliklarina karsi bir savunma olarak kullaniyor olabilirler. AS hastalarinda spinal esnekligi arttiran ve posturu duzenlemeye yardimci olan duzenli egzersiz programlari tedavinin onemli bir parcasidir (21,22). Dolayisiyla fiziksel yeterlik yonelimine meyilli bu hastalarda bu ozelliklerinin artirilmasina yonelik yapilacak girisimler egzersiz programlarina uyumu daha da kolaylastirarak hastaligin tedavisine olumlu katkilar saglayabilir.

Literaturde stresli yasam olaylari karsisinda basa cikma tutumlari ile beden imgesinin iliskisine dair bir calismaya rastlanmamistir. Calismamizda sorun odakli basa cikma ile beden imgesi arasinda pozitif iliski bulunmustur. Duygusal odakli ve islevsel olmayan basa cikma tutumlari ile beden imgesi arasinda iliski saptanmamistir. Sorun odakli basa cikma sorunun ana kaynagini ortadan kaldirmak icin yapilan aktif basa cikma tutumlarini iceren olgun bir savunma bicimidir (12). Bulgumuz aktif basa cikma tutumlari ile beden doyumunun birbirini pozitif yonde etkileyebilecegini dusundurmektedir. Calismamizda sorun odakli basa cikma ile fonksiyonel kapasite arasinda negatif iliski saptanirken hastalik aktivitesi ile iliski saptanmamistir. Duygusal odakli ve islevsel olmayan basa cikma tutumlari ile fonksiyonel kapasite ve hastalik aktivitesi arasinda iliski bulunmamistir. Bu sonuc basa cikma tutumlarindan aktif basa cikmanin hastalik aktivitesi ile iliskili olmadigi ancak fonksiyonel kapasite ile negatif yonde etkilesim icinde oldugunu gostermektedir. Calismamizda ayrica beden imgesi ile hastalik aktivitesi ve fonksiyonel kapasitenin negatif yonde iliskili oldugu saptanmistir. Bedenle ilgili akut ve kronik degisiklikler beden imgesini olumsuz yonde etkileyen ozelliklerdir (14). Calismamizdaki son bulgu AS hastalarinda fonksiyonel kapasite ile hastalik aktivitesinin pozitif yonde iliskili oldugudur. Aktif hastalik donemlerinde fonksiyonel kapasite azalacagindan bu bulgu beklenen bir bulgudur.

Calismanin ilk kisitliligi vaka sayisinin gorece azligidir. Ancak bu durumun konunun literaturde yeterince incelenmemis bir konu olmasi nedeni ile calismanin onemini azaltmadigini dusunmekteyiz. Bununla beraber bu konunun daha fazla sayida vakayi iceren calismalarla tekrarlanmasi gerekmektedir. Calismanin ikinci kisitliligi hastalarimizin gorece daha az hastalik aktivitesine (BASDAI ortalamasi=2,07[+ or -]1,90) ve gorece daha iyi fonksiyonel kapasiteye (BASFI ortalamasi=2,13[+ or -]1,30) sahip hastalardan olusmasidir. Sonuclarimiz daha agir hastalik aktivitesine ve daha kotu fonksiyonel kapasiteye sahip AS hastalarinin basa cikma tutumlarini ve beden imgelerini yansitmamaktadir. Bu grup AS hastalari uzerinde yapilacak calismalara ihtiyac vardir. Ucuncu kisitlilik basa cikma tutumlari ve beden imgesi ile hastalik aktivitesi ve fonksiyonel kapasite iliskisinin arastirilmasinda ortaya cikmaktadir. BASDAI ve BASFI hastalarin son 1 haftasi goz onune alinarak degerlendirilmektedir. Dolayisiyla basa cikma tutumlari ve beden imgesi hastalik aktivitesi ve fonksiyonel kapasite disinda baska faktorlerden de etkilenebilir. Dolayisiyla daha uzun sureli hastalik aktivitesi ve fonksiyonel kapasite olcumleri ile basa cikma tutumlari ve beden imgesinin iliskisinin arastirilacagi calismalara ihtiyac vardir.

Sonuc

Ek bir tibbi ya da ruhsal hastalik eslik etmeyen AS hastalarinda stresli yasam olaylari karsisinda basa cikma tutumlari saglikli kontrollerden farkli olmayabilir. Beden imgesi ozelliklerinden sagligin olumsuz degerlendirilmesi ve fiziksel yeterlik yonelimine yonelik psikoterapotik girisimler hastaligin tibbi tedavisine ek yararlar saglayabilir. Ayrica ozellikle hastaligin aktif donemlerinde ve fonksiyonel kapasitesi sinirli hastalarda stresle basa cikma tutumlarina ve beden algilarina yonelik psikoterapotik girisimler de faydali olabilir.

Doi: 10.4274/npa.y6641

Kaynaklar

(1.) Celiker R. Ankilozan Spondilit: Klinik ozellikler. Romatizma 2000; 1 5:15-21.

(2.) Brionez TE Assassi S, Reveille JD, Learch TJ, Diekman L, Ward MM, Davis JC Jr, Weisman MH, Nicassio P Psychological correlates of self-reported functional limitation in patients with ankylosing spondylitis. Arthritis Res Ther 2009; 11 :R182.

(3.) Bostan EE, Borman P Bodur H, Barga N. Functional disability and quality of life in patients with ankylosing spondylitis. Rheumatol Int 2003; 23:121-126.

(4.) Ward MM. Quality of life in patients with ankylosing spondylitis. Rheum Dis Clin North Am 1998; 24:815-827.

(5.) Ward MM. Health-related quality of life in ankylosing spondylitis: a survey of 175 patients. Arthritis Care Res 1999; 12:247-255.

(6.) Eren I, Sahin M.Cure E, Inanli IC, Tunc SE, Kucuk A. Ankilozan Spondilit hastalarinda psikiyatrik belirtilerin yetiyitimi ve yasam kalitesi ile iliskileri. Noropsikiyatri Arsivi 2007;44:1-9.

(7.) Barlow JH, Macey SJ, Struthers GR. Gender, depression, and ankylosing spondylitis. Arthritis Care Res 1993; 6:45-51.

(8.) Baysal O, Durmus B, Ersoy Y, Altay Z, Senel K, Nas K, Ugur M, Kaya A, Gur A, Erdal A, Ardicoglu O, Tekeoglu I, Cevik R, Yildirim K, Kamanli A, Sarac AJ, Karatay S, Ozgocmen S. Relationship between psychological status and disease activity and quality of life in ankylosing spondylitis. Rheumatol Int 2011; 31795-800.

(9.) Hakkou J, Rostom S, Aissaoui N, Berrada KR, Abouqal R, Bahiri R, Hajjaj-Hassouni N. Psychological status in Moroccan patients with ankylosing spondylitis and its relationships with disease parameters and quality of life. Clin Rheumatol 2011; 17:424-428.

(10.) Gunther V, Mur E, Traweger C, Hawel R. Stress coping of patients with ankylosing spondylitis. J Psychosom Res 1994; 38:419-427.

(11.) Guenther V Locher E, Falkenbach A, Gutweniger S, Kopp M, Pfaffenberger N, Stuerz K, Mur E. Body image in patients with ankylosing spondylitis. Clin Exp Rheumatol 2010; 28:341-347.

(12.) Agargun MY Besiroglu L, Kiran UK, Ozer OA, Kara H. COPE (Basa Cikma Tutumlarini Degerlendirme Olcegi): Psikometrik ozelliklere iliskin bir on calisma. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2005; 6:221-226.

(13.) Coolidge FL, Segal DL, Hook JN, Stewart S. Personality disorders and coping among anxious older adults. J Anxiety Disord 2000; 14:157-172.

(14.) Dogan O, Dogan S. Cok yonlu beden-self iliskileri olcegi el kitabi. Cumhuriyet Universitesi Yayinlari, Sivas 1992. s.1-29.

(15.) Cash TE Winstead BW, Janda LH. The great American shape-up: Body image survey report. Psychology Today 1986; 20:30-37.

(16.) Carver CS, Scheier ME Weintraub JK. Assessing coping strategies: A theoretically based approach. J Pers Soc Psychol 1989; 56:367-383.

(17.) Calin A, Garrett S, Whitelock H, Kennedy LG, O'Hea J, Mallorie P Jenkinson T. A new approach to defining functional ability in ankylosing spondylitis: The development of the Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI). J Rheumatol 1994; 21:2281-2285.

(18.) Garrett S, Jenkinson T, Kennedy LG, Whitelock H, Gaisford P Calin A. A new approach to defining disease status in ankylosing spondylitis: The Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI). J Rheumatol 1994; 21:2286-2291

(19.) Ozer HT, Sarpel T, Gulek B, Alparslan ZN, Erken E. The Turkish version of the Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index: Reliability and validity. Clin Rheumatol 2005; 24:123-128.

(20.) Akkoc Y, Karatepe AG, Akar S, Kirazli Y, Akkoc N. A Turkish version of the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index: Reliability and validity. Rheumatol Int 2005; 25:280-284.

(21.) Hider S, Wong M, Ortiz M, Dulku A, Mulherin D. Does a regular exercise program for ankylosing spondylitis influence body image? Scand J Rheumatol 2002; 31:168171.

(22.) Gyurcsik ZN, Andras A, Bodnar N, Szekanecz Z, Szanto S. Improvement in pain intensity, spine stiffness, and mobility during a controlled individualized physiotherapy program in ankylosing spondylitis. Rheumatol Int 2012; 32:39313936.

Gokhan SARISOY [1], Dilek DURMUS [2], Omer BOKE [1], Ferhan CANTURK [2], Ahmet Rifat SAHIN [1]

[1] Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi, Psikiyatri Anabilim Dali, Samsun, Turkiye

[2] Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Anabilim Dali, Samsun, Turkiye

Yazisma Adresi/Correspondence Address

Dr. Gokhan Sar?soy, Ondokuz Mayis Universitesi Tip Fakultesi, Psikiyatri Anabilim Dali, Samsun, Turkiye

Gsm: +90 544 606 13 01 E-mail: gokhansarisoy@gmail.com Geli? tarihi/Received: 02.05.2012 Kabul tarihi/Accepted: 18.10.2012
Tablo 1. AS ve kontrol grubunun sosyodemografik
ozellikler acisindan karsilastirilmasi

                                AS               Kontrol

                          (n=40)     %     (n=40)     %

Cinsiyet     Erkek          32     80,0      32     80,0
             Kadin          8      20,0      8      20,0
Medeni       Evli           25     62,5      25     62,5
  durum      Bekar          15     37,5      15     37,5
Egitim       Ilkogretim     15     37,5      14     35,0
             Lise           12     30,0      19     47,5
             Yuksekokul     13     32,5      7      17,5
Meslek       Memur          14     35,0      9      22,5
             Isci           12     30,0      21     52,5
             Serbest        6      15,0      3       7,5
             Issiz          8      20,0      7      17,5
Gelir        Dusuk          7      17,5      9      22,5
  seviyesi   Orta           32     80,0      30     75,0
             Yuksek         1       2,5      1       2,5
Yerlesim     Koy-Ilce       26     65,0      18     45,0
  yeri       Il             14     35,0      22     55,0
Toplam                      40    100,0     40     100,0

                          Ki-kare    P

Cinsiyet     Erkek
             Kadin         0,00    1,00
Medeni       Evli
  durum      Bekar         0,00    1,00
Egitim       Ilkogretim
             Lise          3,41    0,18
             Yuksekokul
Meslek       Memur
             Isci          4,69    0,20
             Serbest
             Issiz
Gelir        Dusuk
  seviyesi   Orta          0,31    0,85
             Yuksek
Yerlesim     Koy-Ilce
  yeri       Il            2,47    0,12
Toplam

Tablo 2. AS ve kontrol grubunun basa cikma tutumlari
acisindan karsilastirilmasi

Basa Cikma Tutumlari                AS (n=40)          Kontrol (n=40)
Olcegi

Sorun odakli basa cikma        58,35 [+ or -] 7,17   58,37 [+ or -] 7,97
Aktif basa cikma               12,70 [+ or -] 2,74   12,85 [+ or -] 2,04
Plan yapma                     12,70 [+ or -] 2,41   12,80 [+ or -] 2,03
Geri durma                     10,67 [+ or -] 2,13   10,05 [+ or -] 2,10
Yararli sosyal                 11,32 [+ or -] 2,68   11,82 [+ or -] 2,62
  destek kullanimi
Diger mesguliyetleri           10,70 [+ or -] 2,31   10,67 [+ or -] 2,53
  bastirma
Duygusal odakli basa cikma     55,82 [+ or -] 6,54   54,72 [+ or -] 7,42
Pozitif yeniden                13,27 [+ or -] 2,07   13,35 [+ or -] 2,03
  yorumlama ve gelisme
Dini olarak basa cikma         12,37 [+ or -] 3,72   11,85 [+ or -] 3,65
Mizah (sakaya vurma)            7,70 [+ or -] 2,74    8,22 [+ or -] 3,22
Kabullenme                     11,05 [+ or -] 2,74   10,02 [+ or -] 3,10
Duygusal sosyal                11,15 [+ or -] 2,33   11,27 [+ or -] 2,15
  destek kullanimi
Islevsel olmayan basa cikma    40,30 [+ or -] 7,49   39,00 [+ or -] 9,90
Soruna odaklanma ve            11,27 [+ or -] 2,86   11,50 [+ or -] 2,99
  duygularim aciga vurma
Inkar                          7,32 [+ or -] 3,03    6,75 [+ or -] 2,51
Davranissal olarak bos verme   7,12 [+ or -] 3,03    6,60 [+ or -] 2,63
Zihinsel bos verme             9,57 [+ or -] 2,42    8,72 [+ or -] 2,32
Alkol-Madde kullanimi          5,22 [+ or -] 2,36    5,92 [+ or -] 3,52

Basa Cikma Tutumlari                 t-test                   P
Olcegi

Sorun odakli basa cikma               -0,01                 0,99
Aktif basa cikma                      -0,28                 0,78
Plan yapma                            -0,20                 0,84
Geri durma                             1,32                 0,19
Yararli sosyal                        -0,84                 0,40
  destek kullanimi
Diger mesguliyetleri                   0,05                 0,96
  bastirma
Duygusal odakli basa cikma             0,70                 0,48
Pozitif yeniden                       -0,16                 0,87
  yorumlama ve gelisme
Dini olarak basa cikma                 0,64                 0,53
Mizah (sakaya vurma)                  -0,78                 0,43
Kabullenme                             1,57                 0,12
Duygusal sosyal                       -0,25                 0,80
  destek kullanimi
Islevsel olmayan basa cikma            0,66                 0,51
Soruna odaklanma ve                   -0,34                 0,73
  duygularim aciga vurma
Inkar                                  0,92                 0,36
Davranissal olarak bos verme           0,83                 0,41
Zihinsel bos verme                     1,60                 0,11
Alkol-Madde kullanimi                 -1,04                 0,30

Tablo 3. AS ve kontrol grubunun beden imgesi acisindan karsilastirilmasi

Cok Yonlu Beden-                  AS                  Kontrol
Self Iliskileri Olcegi          (n=40)                 (n=40)

Gorunusu degerlendirme     3,39 [+ or -] 0,72    3,43 [+ or -] 0,78
Gorunusyonelimi            3,52 [+ or -] 0,72    3,44 [+ or -] 0,75
Fiziksel yeterliligi       3,42 [+ or -] 0,73    3,51 [+ or -] 0,68
  degerlendirme
Fiziksel yeterlilik        3,21 [+ or -] 0,56    2,91 [+ or -] 0,56
  yonelimi
Saglik degerlendirmesi     3,16 [+ or -] 0,64    3,51 [+ or -] 0,70
Saglik yonelimi            3,45 [+ or -] 0,61    3,22 [+ or -] 0,57
Beden alanlarindan doyum   3,43 [+ or -] 0,67    3,65 [+ or -] 0,72
Olcektoplam puani          3,37 [+ or -] 0,47    3,35 [+ or -] 0,45

Cok Yonlu Beden-           t-test                P
Self Iliskileri Olcegi

Gorunusu degerlendirme     -0,09                 0,93
Gorunusyonelimi             0,48                 0,63
Fiziksel yeterliligi       -0,58                 0,56
  degerlendirme
Fiziksel yeterlilik         2,38                 0,02
  yonelimi
Saglik degerlendirmesi     -2,36                 0,02
Saglik yonelimi             1,73                 0,09
Beden alanlarindan doyum   -1,40                 0,16
Olcektoplam puani           0,19                 0,85

Tablo 4. AS hastalannda olcek puanlarinin korelasyonu

BCTDO               CYBSIO           BASFI            BASDAI

BCTDO
Sorun odakli        r=0,41 p=0,02    r=-0,32 p=0,44   r=-0,21 p=0,20
  basa cikma
Duygusal odakli     r=-0,21 p=0,20   r=-0,18 p=0,28   r=-0,09 p=0,59
  basa cikma
Islevsel olmayan    r=-0,21 p=0,20   r=1,67 p=0,30    r=0,13 p=0,43
  basa cikma
CYBSIO                               r=-0,53 p=0,00   r=-0,33 p=0,04

BASFI                                                 r=0,65 p=0,00

BCTDO: Basa cikma tutumlarini degerlendirme olcegi
CYBSIO: Cok yonlu beden-self iliskileri olcegi
BAS FI: Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonalite Indeksi
BASDAI: Bath Ankilozan Spondilit Flastalik Aktivitesi Indeksi
COPYRIGHT 2014 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2014 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Research Article/Arastirma Makalesi
Author:Sarisoy, Gokhan; Durmus, Dilek; Boke, Omer; Canturk, Ferhan; Sahin, Ahmet Rifat
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Jun 1, 2014
Words:4091
Previous Article:Does illness perception predict posttraumatic stress disorder in patients with myocardial infarction?/Hastalik algisi myokard infarktusu geciren...
Next Article:Attachment characteristics and behavioral problems in children and adolescents with congenital blindness/Dogustan gorme engeli olan cocuk ve...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters