Printer Friendly

Comparison of the efficacy of isotretinoin, cyproterone acetate/ethynil estradiol and combination therapies on serum androgenic hormone levels in females with acne vulgaris/Akne vulgarisli kadin hastalarda isotretinoin, siproteron asetat/etinil estradiol ve kombinasyon tedavilerinin serum androjenik hormon duzeyleri uzerine etkinliklerinin karsilastirilmasi.

Summary

Background and Design: Acne vulgaris, a multifactorial disease, is one of the most common skin disorders characterized by androgenic stimulation of sebaceous glands. In this study, we aimed to further understand the antiandrogenic effects of isotretinoin, cyproterone acetate/ethynil estradiol (CTA/EE) and isotretinoin+CTA/EE combination treatments on serum androgenic hormone levels.

Materials and Methods: Sixty females with acne vulgaris, who were clinically evaluated as grade 4-8 on Allen-Smith scale, were selected from our patient population for whom isotretinoin, CTA/EE and isotretinoin+CTA/EE combination treatment was planned. Fasting androgenic hormone levels (androstenedion, luteinizing hormone (LH), follicle stimulating hormone (FSH), dehidroepiandrosteron sulfate (DHEAS), and free and total testosterone were evaluated in venous blood before treatment and on the third and the sixth month of the study.

Results: Similar to CTA/EE treatment, the decrease in serum androstenedion and free testosterone levels with isotretinoin treatment in females with acne vulgaris were found to be statistically significant (p<0,001). However, there was no significant difference in total testosterone and DHEAS levels (pX).0056). There was no statistically significant change in LH/FSH ratio in isotretinoin monotherapy, similar to CTA/EE treatment (p>0.0056).

Conclusion: We assume that isotretinoin may have an antiandrogenic effect in female patients with acne vulgaris. No statistically significant correlation was found between the severity of acne vulgaris and the androgenic hormone levels. (Turkderm 2012; 46: 206-9)

Key Words: Acne vulgaris, isotretinoin, cyproterone acetate/ethynil estradiol, androgenic hormones

Ozet

Amac: Akne vulgaris sebase bezlerin androjenik uyarisiyla karakterize derinin en sik gorulen hastaliklarindandir. Bu calismada akne vulgarisli kadin hastalarda isotretinoin, siproteron asetat/etinil estradiol (STA/EE) ve isotretinoin+STA/EE kombinasyon tedavilerinin serum androjenik hormon duzeylerine olan etkilerini inceleyerek isotretinoin tedavisinin antiandrojenik etki mekanizmasini aydinlatmayi amacladik

Gerec ve Yontem: Calismamiza klinik siddeti Allen-Smith skalasina gore grade 4 ile grade 8 arasinda olan ve tedavide sistemik isotretinoin, STA/EE ve isotretinoin+STA/EE kombinasyon tedavisi planlanan 60 kadin hasta dahil edilmistir. Hastalardan ac karina alinan venoz kan orneklerinde tedavi oncesi, tedavinin 3. ve 6. aylarinda androjenik hormon degerleri (androstenedion, luteinizan hormon (LH), follikul stimule edici hormon (FSH), dehidroepiandrosteron sulfat (DHEAS), serbest ve total testosteron) degerlendirilmistir.

Bulgular: Akne vulgarisli kadin hastalarda isotretinoin tedavisi ile STA/EE tedavisine benzer sekilde serum androstenedion ve serbest testosteron duzeylerinde istatistiksel olarak anlamli azalma saptanmistir (p<0,001). Ancak total testosteron ve DHEAS duzeylerinde istatistiksel olarak anlamli fark gozlenmemistir (pX),0056). LH/FSH oraninda ise yine STA/EE tedavisine benzer olarak isotretinoin tedavisi ile istatistiksel olarak anlamli fark gorulememistir (pX),0056).

Sonuc: Akne vulgarisli kadin hastalarda isotretinoinin hormonal bazi etkilerinin de olabilecegi dusunulmustur. Ayrica akne siddeti ile androjenik hormon duzeyleri arasinda istatistiksel olarak anlamli korelasyon bulunmamistir. (Turkderm 2012; 46: 206-9)

Anahtar Kelimeler: Akne vulgaris, isotretinoin, siproteron asetat/etinil estradiol, androjenik hormonlar

Giris

Akne vulgaris 12-24 yaslari arasindaki nufusun yaklasik %85'ini etkileyen en yaygin deri hastaligidir (1,2). Anormal folikuler keratinizasyon, asiri sebum uretimi, follikullerde Propionibacterium acnes (P. acnes) kolonizasyonunun artisi ve inflamasyon olusumu patogenezden sorumlu faktorlerdir (3). Androjenik hormonlarin rolu de bircok kez gosterilmistir (4-6), isotretinoin, akne patogenezindeki major etyolojik faktorlerin tumune karsi etki gosterebilen tek tedavi ajanidir (7). Son yillarda androjenik hormonlari da etkiledigi bildirilmistir. Ancak bu etkisini hangi mekanizma veya mekanizmalar araciligi ile gerceklestirdigi net olarak bilinmemektedir. Bu calismada isotretinoin tedavisinin antiandrojenik etkinligini gostermek amaciyla, isotretinoin, siproteron asetat/etinil estradiol (STA/EE) ve isotretinoin+STA/EE kombinasyon tedavisi verilen akne vulgarisli kadin hastalarda, bu tedavilerin akne klinigine ve serum androjenik hormon duzeylerine olan etkilerinin incelenmesi amaclanmistir.

Yontem ve Gerecler

Temmuz 2008-Haziran 2009 tarihleri arasinda polikliniklerimize basvuran, 1840 yaslari arasinda, klinik siddeti Allen-Smith skalasina gore grade 4 ile grade 8 arasinda olan 60 kadin hasta calismaya dahil edildi. Tedavi oncesinde tam kan sayimi, rutin biyokimya testleri ile lipid profili normal olan hastalara grup 1, 2, 3 olmak uzere sirasiyla isotretinoin, STA/EE ve isotretinoin+STA/EE kombinasyon tedavileri baslandi, isotretinoin alan gruplarda tedaviye kumulatif isotretinoin dozu minimum 120 mg/kg olana kadar devam edildi. STA/EE tedavisi ise menstrual siklusun 3. gununden baslanilarak 21 gun sureyle verildi. Yedi gunluk ilacsiz donemden sonra 8. gun tekrar baslanilmak suretiyle toplam 6 siklus uygulandi. Kombinasyon tedavisinde ise isotretinoin ve STA/EE belirtilen sekillerde birlikte verildi. Olgular her ay klinik olarak degerlendirildi. Sistemik tedavi oncesi ve tedavinin 36. aylari sonunda hastalarda androstenedion, total ve serbest testosteron, DHEAS, FSH ve LH duzeyleri calisildi. Calisma oncesinde yerel etik kurul onayi ve tum olgulardan calisma konusunda bilgilendirildiklerine dair yazili onay formu alindi.

Istatistiksel Analiz

Verilerin analizi SPSS (Statistical Package for Social Science) Windows 11,5 paket programinda yapildi. Surekli degiskenlerin dagiliminin normale yakin olup olmadigi Shapiro Wilk testi ile incelendi. Tanimlayici istatistikler ve yas icin ortalama [+ or -] standart sapma seklinde, hormon duzeyleri ortanca (ceyrekler arasi genislik olarak), akne siddet duzeyleri ortanca (25.-75.) yuzdelikler seklinde, nominal degiskenler ise vaka sayisi ve (%) seklinde gosterildi. Sonuclar p<0,05 icin istatistiksel olarak anlamli kabul edildi. Olasi tum coklu karsilastirmalarda tip I hatayi kontrol altina alabilmek icin Bonferroni duzeltmesi yapildi. Gruplar icerisinde tekrarlayan olcumler yonunden izlem zamanlari arasindaki farkin onemliligi incelenirken Bonferroni duzeltmesine gore p<0,0056 icin sonuclar istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.

Bulgular

Calismamiza her uc gruptan da 20'ser kadin hasta dahil edildi. Hastalarin yaslari 18 ile 39 arasinda degismekteydi.

Her uc tedavi grubunda da, tedavi oncesine gore tedavinin 6. ayinda androstenedion ve serbest testosteron duzeylerinde istatistiksel olarak anlamli azalma gozlendi (p<0,001) (Sekil 1 ve 2). LH/FSH oraninda ise her uc tedavi seklinde de istatistiksel olarak anlamli bir degisiklik gozlenmedi (p>0,0056). Total testosteron duzeyi ise sadece kombine tedavi alan grupta istatistiksel olarak anlamli oranda azaldi (p<0,001). DHEAS duzeyleri acisindan yapilan degerlendirmede isotretinoin ve kombine tedavi alan gruplarda istatistiksel olarak anlamli degisim olmazken (p>0,0056), STA/EE alan grupta istatistiksel olarak anlamli azalma gozlendi (p<0,0056) (Sekil 3).

Akne siddet duzeylerinde ise her uc grupta tedavi oncesine gore tedavinin 3. ve 6. aylarinda istatistiksel olarak anlamli azalma gozlendi (p<0,0056) (Sekil 4). Ancak akne siddeti ile hormon duzeyleri arasinda istatistiksel olarak anlamli korelasyon saptanmadi (p>0,05). Tedavi baslangicinda androjenik hormon hakimiyeti olan hastalar ile hormon duzeyleri normal olan hastalar arasinda akne siddeti acisindan anlamli bir fark gosterilemedi (p>0,05).

[GRAPHIC 1 OMITTED]

[GRAPHIC 2 OMITTED]

[GRAPHIC 3 OMITTED]

[GRAPHIC 4 OMITTED]

Tartisma

isotretinoinin retinol metabolizmasinda yer alan retinol dehidrogenaz-4 (RoDH-4) enzimi uzerinden sebase bezlerde androjen metabolizmasini etkiledigi ileri surulmektedir (8-10). RoDH-4, 3[alpha]-androstenediolun (3[alpha]-Adiol) dihidrotestosterona (DHT), androsteronun ise androstenediona donusmesinde rol alarak sebum uretimine katkida bulunmaktadir, isotretinoin tedavisi ile oksidatif 3[alpha]-hidroksisteroid dehidrogenaz (3[alpha]-HSD) aktivitesindeki azalma ve buna bagli olarak in vitro DHT ve androstenedion uretiminde baskilanma isotretinoinin RoDH-4'un oksidatif 3a-HSD aktivitesinin guclu kompetitif inhibitoru oldugunu dusundurmektedir, ilacin sebosupresif etkisinin bu antiandrojenik etkinligine bagli oldugu one surulmustur8. Lookingbil ve ark.'nin yaptiklari calisma ile 3[alpha]-Adiol serum seviyelerinin dusuk bulmalari bu bulguyu desteklemektedir (11).

5[alpha]-reduktaz, sebase bez androjen metabolizmasinda anahtar enzimdir (12,13), isotretinoinin 5[alpha]-reduktaz enzimi uzerine olan etkileri celiskili sonuclar vermektedir (11-13). Isotretinoinin karacigerde yapmis oldugu 5[alpha]-reduktaz inhibisyonu ile hepatik kortisol metabolizmasini ve buna bagli olarak kortikotropin salini mini azalttigi ve sonucta da adrenal steroid sentezinin engellendigi one surulmustur (11). Rademaker ve ark.'nin yaptiklari bir calismada isotretinoin tedavisi ile serum testosteron duzeylerinde belirgin dusme olmasi bu bulguyu desteklemektedir (14). Torok ve ark. ise isotretinoin tedavisi ile total testosteron, LH ve FSH duzeylerinde anlamli bir fark saptamadiklarini bildirmislerdir (15). Marynick ve ark.'lari da benzer sekilde isotretinoin tedavisi ile serum DHEAS, total testosteron, FSH ve LH duzeylerinde istatistiksel olarak anlamli bir degisiklik bulamamislardir (16). Sonuc olarak, isotretinoinin androjenik etkileri uzerine yapilan calismalarda tartismali sonuclar alinmistir (8,11,12,14,17,18). Ancak genel olarak LH/FSH orani uzerine bir etkisinin olmamasi da dikkat cekicidir (15-17).

Calismamizda isotretinoin tedavisi ile serum androstenedion ve serbest testosteron duzeylerinde istatistiksel olarak anlamli bir azalma elde ettik ki bu durum literaturle uyumlu bulundu. Androstenedion duzeylerindeki bu azalma RoDH-4'un oksidatif 3[alpha]-HSD aktivitesi uzerine olan olasi baskilayici etkisi ile aciklanabilir. Serbest testosteron duzeylerinde gozledigimiz azalma ise kortikosteroid metabolizmasinda rol alan hepatik 5[alpha]-reduktaz enzimi uzerine olan baskilayici etkisinden kaynaklanabilir. Yine androstenedion duzeylerinde anlamli azalma ortaya cikmasi dolayli olarak androstenediondan testosteron olusumunun azalmasina yol acmis olabilir. Calismamizda isotretinoin tedavisi ile diger bircok calismaya (12,14,16,17) benzer olarak LH/FSH oraninda, total testosteron ve DHEAS duzeylerinde istatistiksel olarak anlamli bir fark gosteremedik. STA/EE tedavisi ile androstenedion, serbest testosteron ve DHEAS duzeylerinde anlamli bir azalmanin oldugu ve genel olarak da STA/EE tedavisi ile elde ettigimiz verilerin mevcut calismalar (19-22) ile uyumlu bulundugu gozlendi. STA/EE tedavisi ile SHBG duzeylerinde ortaya cikan artis ve ovulasyon inhibisyonu androjenik hormon duzeylerindeki dusmeyi aciklamaktadir.

Akne vulgaris, genc yas grubunun en sik gorulen deri hastaligidir. Gunumuzde akne vulgaris tedavisinde kullanilan en etkili tedavi ajani olan isotretinoinin, antiandrojenik etkilerine yonelik yapilan calismalar yetersiz ve celiskilidir, isotretinoin tedavi etkinliginin STA/EE ile karsilastirilmis oldugu bu calismamizda isotretinoinin androstenedion ve serbest testosteron duzeylerinde yol actigi dususe bagli olarak antiandrojenik etkiye neden olabilecegi dusunulmustur. Ancak isotretinoinin androjenik hormonlar uzerine olan etkinliginin degerlendirilmesine yonelik yeni calismalara ihtiyac vardir.

DOI: 10.4274/Turkderm.26539

Kaynaklar

(1.) Adisen E, Yuksek J, Erdem O, Aksakal FN, Aksakal AB: Expression of human neutrophil proteins in acne vulgaris. J Eur Acad Dermatol Venereol 2010;24:32-7. Epub 2009 Jun 22.

(2.) Olutunmbi Y Paley K, English JC 3rd: Adolescent female acne: Etiology and Management. J Pediatr Adolesc Gynecol 2008;21:171-6.

(3.) Degitz K, Placzek M, Borelli C, Plewig G: Pathophysiology of acne. J Dtsch Dermatol Ges 2007;5:316-23.

(4.) Zouboulis CC, Chen WC, Thornton MJ, Qin K, Rosenfield R: Sexual Hormones in Human Skin. Horm Metab Res 2007;39:85-95.

(5.) Lucky AW, Biro FM, Huster GA, et at: Acne vulgaris in premenarchal girls. An early sign of puberty associated with rising levels of dehydroepiandrosterone sulfate levels in boys and girls. Arch Dermatol 1994;130:308-14.

(6.) Stewart ME, Downing DT, Cook JS, Hansen JR, Strauss JS: Sebaceous gland activity and serum dehydroepiandrosterone sulfate levels in boys and girls. Arch Dermatol 1992;128:1345-8.

(7.) Ertam I, Alper S, Unal I: Is it necessary to have routine blood tests in patients treated with isotretinoin? J Dermatolog Treat 2006;17:214-6.

(8.) Karlsson T, Vahlquist A, Kedishvili N, Torma H: 13-cis-retinoic acid competitively inhibits 3 alpha-hydroxysteroid oxidation by retinol dehydrogenase RoDH-4: a mechanism for its anti-androgenic effects in sebaceous glands? Biochem Biophys Res Commun 2003;303:273-8.

(9.) Torma H: Interaction of isotretinoin with endogenous retinoids. J Am Acad Dermatol 2001;45:143-9.

(10.) Biswas MG, Russell DW: Expression cloning and characterization of oxidative 17 beta- and 3 alpha-hydroxysteroid dehydrogenases from rat and human prostate. J Biol Chem 1997;272:15959-66.

(11.) Lookingbill DR Demers LM, Tigelaar RE, Shalita AR: Effect of isotretinoin on serum levels of precursor and peripherally derived androgens in patients with acne. Arch Dermatol 1988;124:540-3.

(12.) Matsuoka LY, Wortsman J, Lifrak ET, Parker LN, Mehta RG: Effect of isotretinoin in acne is not mediated by adrenal androgens. J Am Acad Dermatol 1989;20:128-9.

(13.) Lookingbill DR Horton R, Demers LM, et al: Tissue production of androgens in women with acne. J Am Acad Dermatol 1985;12:481-7.

(14.) Rademaker M, Wallace M, Cunliffe W, Simpson NB: Isotretinoin treatment alters steroid metabolism in women with acne. Br J Dermatol 1991,124:3614.

(15.) Torok L, Kadar L, Kasa M: Spermatological and endocrinological examinations connected with isotretinoin treatment. Andrologia 1987,19:629-33.

(16.) Marynick SR McCaffree DM, Zachariah NY: Evaluation of the influence of isotretinoin and dexamethasone on adrenal, pituitary-gonadal function in men with cyctic acne. N Engl J Med 1983;308:981-6.

(17.) Palatsi R, Ruokonen A, Oikarinen A: Isotretinoin, tetracycline and circulating hormones in acne. Acta Derm Venereol 1997;77:394-6.

(18.) Gomez EC, Moskowitz RJ: Effect of 13-cis-retinoic acid on the hamster flank organ. J Invest Dermatol 1980;74:392-7.

(19.) Carlborg L: Cyproterone acetate versus levonorgestrel combined with ethinyl estradiol in the treatment of acne. Results of a multicenter study. Acta Obstet Gynecol Scand Suppl 1986;134:29-32.

(20.) Lucky AW, Henderson TA, Olson WH, et al: Effectiveness of norgestimate and ethinyl estradiol in treating moderate acne vulgaris. J Am Acad Dermatol 1997;37:746-54.

(21.) De Leo V, Morgante G, Piomboni R et al: Evaluation of effects of an oral contraceptive containing ethinylestradiol combined with drospirenone on adrenal steroidogenesis in hyperandrogenic women with polycystic ovary syndrome. Fertil Steril 2007;88:113-7. Epub 2007 Apr 6.

(22.) Fugere R Percival-Smith RK, Lussier-Cacan S, Davignon J, Farquhar D: Cyproterone acetate/ethinyl estradiol in the treatment of acne. A comparative dose-response study of the estrogen component. Contraception 1990;42:225-34.

Hilal Gokalp, Ahmet Burhan Aksakal *

Malatya Devlet Hastanesi, Deri ve Zuhrevi Hastaliklar Klinigi, Malatya, Turkiye

* Gazi Universitesi Tip Fakultesi, Deri ve Zuhrevi Hastaliklar Ana Bilim Dali, Ankara, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Hilal Gokalp, Malatya Devlet Hastanesi, Deri ve Zuhrevi Hastaliklar Klinigi, Malatya, Turkiye Tel.: +90 422 324 00 14 Csm: +90 532 554 03 85 E-posta: hilalgklp@gmail.com Gelis Tarihi/Received: 26.10.2011 Kabul Tarihi/Accepted: xxxx
COPYRIGHT 2012 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2012 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Investigation/Orijinal Arastirma
Author:Gokalp, Hilal; Aksakal, Ahmet Burhan
Publication:Archives of the Turkish Dermatology and Venerology
Article Type:Report
Geographic Code:7TURK
Date:Dec 1, 2012
Words:2168
Previous Article:Evaluation of the frequency of fibromyalgia in patients with chronic urticaria/Kronik urtikerli hastalarda fibromiyalji sendromu sikliginin...
Next Article:The effects of isotretinoin treatment on sensory nerves: electromyographic findings/Izotretinoin tedavisinin duysal sinirler uzerine etkileri:...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters