Printer Friendly

Comparison of dyadic adjustment, problem-solving skills, submissive acts and anger attitudes in terms of gender between married couples who sought counseling and in those ordered to undergo counseling/Psikiyatrik yardim talebi olan, olmayan ve bosanma asamasindaki ciftler arasinda cinsiyet yonunden uyum, problem cozme becerisi, boyun egici davranis ve ofke tutumunun karsilastirilmasi.

Giris

Gecmis donemlerde ulkemizde tabu olarak kabul edilen, tartismaya acilmayan hatta bir sorun olarak bile gorulmeyen evlilik sorunlari, son yillarda artik daha rahat gundeme getirilebilmektedir. Bunun bir sonucu olarak evlilik ici catisma ve sorunlar, ruh sagligi profesyonellerinden cozum beklenen konular arasina girmistir (1).

Gunumuzde, es terapisine basvuran ciftlerin psikiyatrik ve sosyodemografik degerlendirilmeleri ve tedavi prognozlari hakkindaki klinik gozlemlere dayali veriler evlilik sorunlarini cozmede yeterli olamamaktadir. Bu sebeple, sistematik arastirmalarda elde edilen bilgilere giderek artan bir gereksinim dogmustur. Bati kaynaklarinda bu alan ile ilgili arastirmalarda son yillarda gozle gorulur bir artis olmasina ragmen, henuz ulkemizde gorece yeni bir konu olan bu alanda yeterli calisma oldugunu soylemek guctur. Halbuki, bu tur sistematik calismalar, es terapilerine basvuran ciftlerin sorunlarinin niteligi, hangi toplum kesimlerinden olduklari, esleriyle olan iliskilerinin durumu, esler arasi catismanin boyutlari, eslik eden psikiyatrik hastaliklari ve tedaviye basvurma motivasyonlarinin kaynagi gibi ihtiyac duyulan bilgileri uretecektir. Daha da onemlisi, bu bilgiler, bu tur degiskenlerin tedaviyi ne olcude etkiledigini ortaya koyarak, verilen hizmetin etkinligini arttirma yonunde de bir katki yapacaktir (1).

Gunumuzde bati toplumlarinda evlilik oranlari duserken bosanma oranlari hizla yukselmektedir (2). Bosanma oraninin yuksek olusu, danisma ve terapilerin eskisine gore daha yaygin olusu, bu is ile ugrasan profesyonellerin evlilik ve aile iliskisi dinamiklerini daha iyi anlama ihtiyacina yol acmistir. Dahasi ruh sagligi profesyonellerinin evlilik sorunlarinin tani ve tedavisi icin degerli olabilecek olcekleri gelistirme ve ogrenme arzulari artmistir. Evlilik karisik bir fenomendir. Eslerden birine veya cifte bir iki genel soru sorarak evlilik kalitesini degerlendirmek mumkun olmakla birlikte, bu tur bir yaklasim iliskinin guclugunu arastirmak icin siklikla yeterli olmayabilir. Evlilikle ilgili potansiyel veya var olan herhangi bir sorun aciga cikmayabilir. Bu nedenle arastirmacilar, evliligin bircok yonunu eksiksiz arastiran spesifik olceklere guvenir hale gelmislerdir (3).

Evlilik sorunlari, farkli gruplarda farkli etkenlere bagli degisiklik gosterebilir. Ozellikle zorunlu veya istekli basvurularin cinsiyete gore uyum saglama, soruna yaklasim, ofkelenme gibi evliligi surdurme unsurlarini etkileyecegini dusunmekteyiz. Bu amacla; evlilik sorunlari nedeniyle yardim icin ilk kez basvuruda bulunan ciftlerin cift uyum duzeyleri; problem cozme becerisi, boyun egici davranis ozellikleri, ofke tutumu ve demografik degiskenler yonunden incelenmis, yardim talebi olmayan ve bosanma asamasinda olup aile mahkemesi tarafindan gonderilen ciftler cinsiyet yonunden karsilastirilmistir.

Yontemler

Arastirmanin katilimcilari 3 gruptan olusmaktadir. Ilk grup, Bakirkoy Ruh ve Sinir Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi Evlilik Danisma Merkezine (EDAM) psikiyatrik yardim almak icin ilk kez basvuran 50 evli ciftten olusmaktadir. Ikinci grup; aile mahkemesi tarafindan psikolojik yardima ihtiyac duyup duymadiklarinin belirlenmesi icin EDAM' a yonlendirilen 50 evli cifti icermektedir. Ucuncu grup icin herhangi bir psikolojik yardim almamis ve evlilik sorunu icin basvurusu olmayan 50 evli cift secilmistir.

Ilk gruba yalnizca ilk basvurular alindi. Daha once basvurusu olan ve tedavi surecinde olan ciftler calisma disi birakildi. Problem cozme envanteri, boyun egici davranislar olcegi, durumluk surekli ofke olcegi, cift uyum olcegi ve demografik veri formu uygulanan evli ciftlerin okuma yazma bilmesi temel sart olarak belirlendi.

Olcekler

Demografik Bilgi Formu: Bu formda, katilimcilara ait cinsiyet, yas, ilk evlenme yasi, egitim duzeyi, aile yapisi, cocuk sayisi, evlilik suresi, evlenme bicimi, evlenme sayisi, evliligi etkileyen sorunlar, cinsellik, yasam olaylari gibi degiskenler bulunmaktadir.

Problem Cozme Envanteri (PCE): Bu olcek 1982 yilinda Heppner ve Petersen tarafindan gelistirilmistir. Cesitli arastirmalar sonucunda ortaya cikan genel yonelim dogrultusunda problemin tanimi, alternatif uretme, karar verme ve degerlendirme gibi problem cozme asamalari goz onunde bulundurularak kendini degerlendirme turu bir olcektir, zaman kisitlamasi yoktur. 35 maddeden olusan, 1-6 arasi puanlanan bir olcektir. Puanlama esnasinda 9, 22 ve 29. maddeler puanlama disi tutulur. Puan araligi 32-192'dir. Olcekten alinan toplam puanlarin yuksekligi, bireyin sorun cozme becerisini yetersiz algiladigini gosterir (4). Turkiye'deki uyarlama calismalari, PCE' nin gecerlik ve guvenirlik katsayilarinin ozgun formuyla buyuk benzerlik gostermektedir (5).

Boyun Egici Davranislar Olcegi (BEDO): Gilbert ve arkadaslari tarafindan 1991 yilinda olusturulmustur (6). Ancak olcegin temeli, Buss ve Craik'in boyun egici davranislara yonelik madde orneklerini verdikleri calismalara dayandirilmistir (7). BEDO, boyun egici toplumal davranislarin duzeyini olcmek amaciyla gelistirilmistir. Olcegin maddelerinin sadece sosyal davranislari icermesine dikkat edilmis, duygu ifadelerine yer vermemeye ozen gosterilmistir. Guvenilirligine yonelik calismalar ic tutarliliginin ve test-tekrar test guvenirliginin yuksek oldugunu gostermistir. Kendini degerlendirme turu bir olcektir. Boyun Egici Davranislar Olcegi'nin Turk orneklemi uzerinde uyarlanmasi amaciyla yapilan arastirmada benzer sonuclar elde edilmis, yukaridaki degiskenler ile iliskiler daha dusuk bulunmustur (4).

Cift Uyum Olcegi (CUO): Cift uyum olcegi Spanier tarafindan gelistirilmistir (8). Bu olcek, davranisci arastirmalar icin buyuk onem tasimaktadir. Tutum, davranis ve bilissel surecleri bir arada ele alan cok boyutlu bir olcektir ve cift uyumunun yani sira evlilik doyumunun da olculmesinde yaygin olarak kullanilmaktadir (9).

Cift Uyum Olcegi ciftlerin algiladiklari bicimde ikili iliskilerinin ozelliklerini olcmek icin gelistirilmis 32 maddelik bir olcektir. Esler arasi tatmin, esler arasi baglilik, esler arasi fikir birligi, duygusal ifade olmak uzere dort alt olcekten olusur. Toplam olcum puanlari evlilik doyumu ve tatmin derecesini yansitmaktadir. Testten alinabilecek puanlarin dagilimi 0-151'dir. Toplam uyum puaninin yuksek olusu bireyin iliskisinin ya da evlilik uyumunun daha iyi oldugunu gosterir. CUO'nin Turkce standardizasyonu ve Turk orneklem grubunda gecerlik calismasi 1995 yilinda yapilmistir. CUO'nin ic tutarliligi onceki arastirmalarda bildirilen degerlere yakin bulunmustur. Genel fonksiyonlardan alinan puanlarla CUO'den alinan puanlar arasindaki korelasyon -.78 olarak bulunmustur (10). Turk ornekleminde gecerlik guvenirlik calismasi Fisiloglu ve Demir tarafindan yapilmistir (11).

Durumluk-Surekli Ofke Ifadesi Envanteri (SOIO): Spielberger tarafindan 1988 yilinda ofke yasantisinin ifadesi ve kontrolune yonelik davranislari olcmek amaciyla gelistirilmistir. Ofke ve ofkenin ifade biciminin degerlendirilmesi bircok psikopatolojik durum icin onemlidir. Durumluk Ofke Olcegi bireyin belli bir durumda yasadigi ofke duzeyini; surekli ofke ise bireyin genelde ofke yasama egilimini olcer. Diger uc olcekte de, bireyin ofkesini disa vurma, icte tutma ve kontrol egilimlerini degerlendirmektedir. Puanlari %75' in uzerinde olan kisilerin ofke duygularinin, optimum isleyislerini engelleyebilecegi ve kisiler arasi iliskilerde catismalara, psikolojik ya da fiziksel sorunlara yol acabilecegi ileri surulmektedir (12).

Kendini degerlendirme turu 34 maddelik bir olcektir. Surekli Ofke (10 madde) ve Ofke Ifade Tarzi (24 madde) alt olceklerinden olusur. Ofke Ifade Tarzi Olcegi'nin alt olcekleri; kontrol altina alinmis ofke (8 madde), disa vurulan ofke (8 madde) ve icte tutulan ofke (8 madde)dir. Olcekte ki ilk 10 madde, Surekli Ofke alt olceginin maddeleridir. Surekli ofkeden alinan yuksek puanlar, ofke duzeyinin yuksek oldugunu; Kontrol Ofke olcegindeki yuksek puanlar ofkenin kontrol edilebildigini; Ofke-Disa olcegindeki yuksek puanlar, ofkenin kolayca ifade ediliyor oldugunu ve Ofke-Icte olcegindeki yuksek puanlar ise ofkenin bastirilmis oldugunu gostermektedir. Turkce'ye uyarlama calismalari Surekli Ofke ve Ofke Tarzi Olcekleri (SOOTO) adi altinda Ozer tarafindan yapilmistir (13). Durumluk Ofke Olcegiyle ilgili calismalar henuz tamamlanmamistir (4).

Istatistiksel Analiz

Arastirmada veri tabaninin olusturulmasinda ve istatistiksel analizlerin yapilmasinda SPSS 8.0 programi kullanilmistir. Arastirmada kullanilan "problem cozme", "boyun egici davranis", "iliskilerde uyum" ve "surekli ofke tarzi" olcek ve alt olceklerinin ortalama puanlarinin her bir grupta cinsiyetler arasi karsilastirilmasinda t-test yapilmistir. Gruplar arasinda cinsiyetlerin her biri icin fark olup olmadigina yonelik Oneway ANOVA kullanilmis, hangi gruplar arasinda fark oldugunu test etmek icin Bonferroni uygulanmistir.

Bulgular

Her uc grupta kadin (EDAM grubu: 33.6 [+ or -] 1.1, mahkeme grubu: 33.9 [+ or -] 1.2, kontrol grubu: 36.4 [+ or -] 1.4) ve erkeklerin (EDAM grubu: 38.7 [+ or -] 1.7, mahkeme grubu: 37.2 [+ or -] 1.1, kontrol grubu: 39.1 [+ or -] 1.1) yas ortalamasi ve evlilik sureleri (EDAM grubu: 14.8 [+ or -] 1.9, mahkeme grubu: 13.7 [+ or -] 1.5, kontrol grubu: 12.0 [+ or -] 1.1, F=0.7 sd=2 p=0.4) karsilastirildiginda istatistiksel acidan anlamli bir farklilik saptanmadi. Uc grubun ilk evlilik yasina bakildiginda (EDAM grubu: 33.6 [+ or -] 1.1, mahkeme grubu: 33.9 [+ or -] 1.2, kontrol grubu: 36.4 [+ or -] 1.4, F=3.6, sd=2, p=0.03) karsilastirildiginda kontrol grubunda ilk evlilik yasinin diger gruplara gore anlamli derecede yuksek oldugu saptandi. Her uc grup arasinda ogrenim durumu acisindan istatistiksel olarak anlamli fark saptandi ([chi square] = 28.1, sd=8, p<0.0001). Bu farklilik kontrol grubunda yuksek ogrenim gorenlerin daha fazla (%51) olmasina bagliydi.

Gruplarin ekonomik yonden gecim zorluklari yogun, orta, hafif, sorun yok seklinde degerlendirildiginde EDAM grubunun en fazla (%45) orta duzeyde, mahkeme grubunun ise gorece olarak en fazla yogun duzeyde (%23) gecim zorlugu yasadiklari saptandi. Kontrol grubunda ise sorun tanimlamayanlarin daha yuksek oldugu (%53) bulundu. Gruplar arasinda gecim zorlugu yonunden istatistiksel olarak anlamli fark vardi ([chi square] =35.7, sd=6, p<0.0001).

EDAM grubunda kadinlarin erkeklere gore daha boyun egici davrandiklari ve aralarindaki farkin istatistiksel olarak anlamli oldugu saptandi. EDAM grubunda surekli ofke tarzi, cift uyumu ve problem cozme becerisi acisindan cinsiyetler arasinda istatistiksel olarak anlamli fark bulunmadi (Tablo 1).

Mahkeme grubunun problem cozme becerilerinin, boyun egici davranis ozelliklerinin, cift uyumu ve surekli ofke tarzlarinin cinsiyetlere gore karsilastirilmasinda; mahkeme grubunda problem cozme becerileri, boyun egici davranis, cift uyumu ve surekli ofke tarzi acisindan cinsiyetler arasinda istatistiksel olarak fark bulunmadi (Tablo 2).

Kontrol grubunun problem cozme becerilerinin, boyun egici davranis ozelliklerinin, cift uyumu ve surekli ofke tarzlarinin cinsiyetlere gore karsilastirildi. Kontrol grubunda kadinlarin erkeklere gore daha boyun egici davrandiklari ve aralarindaki fark istatistiksel olarak anlamli bulundu. Kontrol grubunda surekli ofke tarzi, cift uyumu ve problem cozme becerisi acisindan cinsiyetler arasinda istatistiksel olarak anlamli fark saptanmadi (Tablo 3).

Her uc grubun erkekleri birbirleri ile karsilastirildiginda boyun egici davranis, genel iliskide uyum ve alt olcekleri, genel ofke ve alt olceklerinin farkli oldugu saptandi. Boyun egici davranis icin EDAM ve Mahkeme grubundaki erkekler ile kontrol grubundaki erkekler arasinda, genel iliskide uyumda her uc grup arasinda fark saptandi. Ancak alt olceklere bakildiginda tatmin yonunden EDAM ve mahkeme grubunun kontrol grubu arasinda fark, fikir birligi baglilik ve duygusal ifade yonunden ise her uc grup arasinda fark bulundu. Genel ofke ve alt olcekleri olan ofke ice atma, ofke disa vurma ve ofkeyi kontrol edebilme yonunden EDAM ve mahkeme grubu, mahkeme ve kontrol grubu arasinda fark bulundu (Tablo 4).

Her uc grubun kadinlari arasinda genel problem cozme ve alt olcekleri, genel iliskide uyum ve alt olceklerinden tatmin, fikir birligi ve baglilik yonunden fark bulundu. Genel ofke ve alt olceklerinden ofke disa vurma ve ofkeyi kontrol edebilmede de fark saptandi. Genel problem cozmede ve problem cozme yetenegine guven yonunden EDAM grubunun kadinlari ile diger iki grup kadinlari arasinda fark bulunurken, yaklasma kacinma ve kisisel kontrol yonunden sadece EDAM ve mahkeme grubu kadinlari arasina fark saptandi. Boyun egici davranis yonunden uc grup kadinlari arasinda fak bulunmadi. Genel iliskide uyum yonunden EDAM ve mahkeme, EDAM ve kontrol gruplari arasinda fark vardi. Tatmin yonunden her uc grubun birbiri arasinda fark bulunurken, fikir birligi ve baglilik yonunden EDAM ve mahkeme, mahkeme ve kontrol grubu arasinda fark saptandi. Duygusal ifade yonunden uc grubun kadinlari arasinda fark yoktu. Genel ofke onunden ise EDAM ve mahkeme grubu, mahkeme ve kontrol grubu kadinlari arasinda fark bulundu. Mahkeme grubu kadinlarinin ofke duzeyleri her iki gruba gore daha dusuktu. Alt olceklerine bakildiginda; ofke disa vurma yonunden EDAM ve mahkeme grubu arasinda, ofkeyi kontrol edebilme yonunden ise EDAM ve mahkeme, mahkeme ve kontrol grubu arasinda anlamli fark saptandi (Tablo 5).

Tartisma

Arastirmamizda her uc grubun sosyodemografik ozelliklerine bakildiginda ogrenim durumu disinda fark saptanmadi. Yas ve evlilik sureleri arasinda fark bulunmazken evlilik yasi kontrol grubunda daha yuksek olup aralarindaki fark anlamli idi. Gruplar, cinsiyetler arasi farkin degerlendirilmesi yonunden uygun bulundu. Gruplarin ekonomik yonden gecim zorluklari degerlendirildiginde EDAM grubunun en fazla orta duzeyde, mahkeme grubunun ise gorece olarak en fazla yogun duzeyde gecim zorlugu yasadigi saptandi. Kontrol grubunda ise sorun tanimlamayanlar cogunlukta idi. Literaturde (Medline, PsyclNFO, Pubmed); cinsiyet, evlilik, problem cozme, ofke, boyun egme, uyum gibi anahtar kelimelerle tarandiginda uc farkli grubun cinsiyetlere yonelik degerlendirildigi ve problem cozme, boyun egici davranis, cift uyumu ve surekli ofke gibi davranislarin arastirildigi calismaya rastlanmadi.

Ekonomik yonden gecim zorlugunun evliliklerde uyumu bozdugu, sorun cozme becerisini olumsuz etkiledigi ve ofke kontrolunu bozdugu belirtilmektedir (14,15). Calismamizda mahkeme grubunun ekonomik yonden gecim zorlugunun yogun duzeyde tanimlanmis olmasi, ekonomik sorunlarin bosanma surecinde etkili olabilecegini akla getirmektedir.

EDAM grubunda kadin ve erkeklerin boyun egici davranis yonunden fark olmasi, kadinlarda daha yuksek puan saptanmasi, ulkemiz kadin populasyonunun evlilik sorunlarina yonelik daha boyun egici davranis gosterdikleri seklinde yorumlanabilir.

Mahkeme grubunda boyun egici davranista cinsiyetler arasi fark bulunmadi. Mahkeme grubunun zorunlu olarak gonderilmis olmasi, ciftlerin evlilik sorununa yaklasimini degistirebilmektedir. Kadin ve erkegin bu konuda boyun egici davranis gostermek istememelerine yol acmis olabilir.

Kontrol grubunda da kadinlarin erkeklerden boyun egici davranis puanlari daha yuksekti. Hem kontrol hem de EDAM grubunda kadinlarin boyun egici davranis puanlarinin yuksek olmasi sosyokulturel ve erkek baskin toplum ozelliklerine bagli olabilir. Mahkeme grubunda bu farkin bulunmamasi evlilik surecinin sonlanmak uzere olmasi ve kadinin evlilik ici rolunun bitmesi, bulundugu surec icerisinde ozellikle ulkemiz kadin rolunun davranis ve dusunce olarak degismesi seklinde yorumlanabilir. Mahkeme yoluyla gonderilen ciftlerin bir yildir ayri yasamalari ve evliligin surdurulmesine yonelik caba ve beklentilerin kalmamasi, sadece velayet ve nafaka icin cabalamalari boyun egici davranis gostermemelerinin bir baska etkeni de olabilir.

EDAM grubunun kadin ve erkekleri arasinda problem cozme becerileri ve alt olcekleri yonunden fark bulunmadi. Toplam puan ve alt olcek puanlari problem cozme becerisi icin yuksek olmayip orta derecede idi. Cinsiyetler arasinda fark bulunmamasini problem cozmeye yonelik ortak caba gosterme veya gostermeme yonunde yorumlamak mumkun degildir. Ancak tedavi suresince problem cozme becerilerindeki degisikligin olculmesi fikir verebilir. Papp ve arkadaslarinin calismasinda problem cozme becerisi erkeklerde daha yuksek bulunmustur (16). Bizim calismamizda izleme sonuclarinin olmamasi onemli bir kisitliliktir.

Mahkeme ve kontrol grubunun kadin ve erkekleri arasinda problem cozme becerisine yonelik toplam ve alt olcekler orta siddette bulundu. EDAM grubu icin soz konusu olan durum, bu grup icinde gecerli gorunmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, gruplar arasinda problem cozme yonunden kadin ve erkekler arasinda fark olmamasi gruplarin birbirine benzedigi izlenimi vermektedir. Ancak gruplarin icinde bulundugu kosullarin gozden gecirilmesi de onemlidir.

Her uc grubun evlilik ici uyumlarinda cinsiyetler arasi fark bulunmadi. EDAM ve mahkeme grubunda her iki cinsiyetin puanlari orta derecede iken kontrol grubunda daha yuksekti. EDAM ve mahkeme grubunun zaten evlilik sorunlari ile basvurmalari uyumun bir diger gostergesi olan doyumun dusuk olmasina yol acmaktadir. Kontrol grubunda evlilik sorun ve catismalarinin olmamasi veya bununla ilgili herhangi bir yakinmanin gundemde bulunmamasi uyumun ve doyumun daha yuksek olmasina neden olabilir.

Evlilikte ofke ve ofkenin ifade bicimi degerlendirildiginde her uc grubun cinsiyetleri arasinda fark olmadigi, ofke puanlarinin genel olarak dusuk oldugu saptandi. EDAM ve mahkeme grubu icin beklenmeyen bu sonuc, kisilerin kontrollu olmaya calistiklarini ve bunun olcek degerlendirmesine beklenenden farkli yansidigini akla getirmektedir.

Uc gruptaki erkekler birbirleri ile karsilastirildiginda boyun egici davranis icin EDAM ve Mahkeme, EDAM ve kontrol grubundaki erkekler arasinda fark vardi. Genel iliskide uyumda ise her uc grup arasinda fark saptandi. EDAM grubundaki erkeklerin boyun egici davranislarinin yuksek olmasi, ozellikle yardim ve cozum talebi icerisinde olmalarina iliskin olabilir.

Genel iliskide uyum en dusuk mahkeme grubundaki erkeklerde olup, en iyi uyum kontrol grubunda idi. Alt olceklerde tatmin yonunden EDAM grubu en dusuk puana sahipti. Kontrol grubu erkeklerin tatmin duzeyi en yuksekti. Fikir birligi, baglilik ve duygusal ifade yonunden ise her uc grubun erkekleri arasinda en kotu olan grup mahkeme grubu olup ikinci sirada EDAM grubu yer almaktaydi. Her iki grubun var olan catisma ve evliligin cozulmesi asamasinda olmalarinin bu sonuca yol actigini dusunmekteyiz.

Ofke ice atma, ofke disa vurma ve ofkeyi kontrol edebilme, EDAM ve kontrol grubu erkeklerinde daha iyi duzeyde olup mahkeme grubunda kotuydu. Bu sonuc, zorunlu olarak gonderilen ve evliligin cozulmesi asamasinda olan erkeklerin ofke duygularinin yuksek oldugunu ve bunun ice ve disa vurulmasinin yani sira kontrol edebilmede de sorun oldugunu belirten sonuclarla uyumludur (17,18).

Her uc grubun kadinlari arasinda genel problem cozme ve alt olcekleri arasinda fark vardi. Genel problem cozmede ve problem cozme yetenegine guven yonunden EDAM grubunun kadinlari ile diger iki grubun kadinlari arasindaki fark ozellikle kadinlarin terapiden beklentilerinin yuksek olabilecegini dusundurebilir. Yaklasma, kacinma ve kisisel kontrol yonunden sadece EDAM ve mahkeme grubu kadinlari arasinda fark saptandi. Bu sonuc, EDAM ve kontrol grubunun benzestigi ancak mahkeme grubunun gelis sekli ve evliligi sonlandirma veya surdurme kararinin yaklasma, kacinma ve kisisel kontrol duzeyini olumsuz etkileyebilecegini dusundurmektedir.

Boyun egici davranis yonunden uc grup kadinlari arasinda fark bulunmamasi sosyokulturel olarak kadinin ulkemiz kosullarinda boyun egici davranisi benimseme rolunu akla getirmektedir.

Genel iliskide uyum, EDAM grubu kadinlar ile diger iki grup arasinda farkli bulundu. Ozellikle EDAM grubu kadinlarin bu konuda daha fazla cabalarinin olmasi bu farki olusturabilir. Tatmin yonunden her uc grubun kadinlari arasinda fark bulunurken, fikir birligi ve baglilik yonunden mahkeme grubunda en dusuk idi. Duygusal ifade yonunden uc grubun kadinlari arasinda fark yoktu. Ozellikle kadinlarin evlilikle ilgili konu ve sorunlarini duygusal ifade etmede daha rahat olmalari bunda etkili olabilir (19,20).

Genel ofke ve alt olceklerinden ofke disa vurma ve ofkeyi kontrol edebilmede de fark saptandi. Genel ofke ve alt olceklerinde ozellikle mahkeme grubunun kadinlarinin yuksek duzeyde olduklari dikkat cekici idi. Mahkeme asamasinda ofke duygusunun ortaya cikmasi kacinilmazdir ve kontrol edebilme ve disa vurmada sorun ortaya cikabilir.

Mahkeme grubunda ciftlerin daha cok velayet, mal paylasimi gibi sorunlarinin bulunmasi dikkat cekmekteydi. Bu ciftlerin kendilerinden ve mahkeme yazilarindan elde edilen bilgilere gore yaklasik bir yildir ayri yasadiklari belirlenmistir. Bu durum evliliklerini surdurmeye yonelik motivasyonlarinin yeterli olmadigini dusundurmektedir. Evlilikte ayri yasamaya baslamanin motivasyonu olumsuz yonde etkiledigi bildirilmistir (21,22). Bu gruplarda; uyum, sorun cozme ve boyun egici davranis gibi unsurlarin ele alinmasi tartismalidir. Onerimiz; bu tur gruplarda bosanma danismanligi, yeni hayata uyum saglama, cocuklara yonelik plan yapma gibi unsurlarin on plana cikarilarak destekleyici terapinin surdurulmesidir. Ancak; basvuran ciftlerin istekleri de mutlaka goz onune alinmalidir.

EDAM grubunun ozellikle kendi istekleriyle basvurmus olmalari motivasyon acisindan onem tasimaktadir. Bu grubun ilk donemde uyum, sorun cozme, boyun egici davranis ve ofke kontrollerinin yetersiz duzeyde olmasi beklenen bir sonuctur. Ancak; tedavi sureci icerisinde bu yetersizligin duzelmesi mumkun olabilir (23-25). Calismamizin izleme sonuclarinin olmamasi bu konuda yorum yapmamizi guclestirmektedir.

Evliligi etkileyen sorun cozme ve davranislardaki olumsuzluklar evliligi surdurme ve sonlandirmada onem tasir (1). Evlilik terapilerinde sadece eslerin konuya yaklasimlari degil evlilikteki davranis, uyum ve ofkelerinin de onemi vardir (1,2). Ancak, bireyleri etkileyebilecek bu durumlarin da ele alinmasi yeterli olmayabilir. Arastirmamiz, evlilikte bireylerin yaklasim, sorun cozme, davranis ve ofkelerinin yani sira basvuru sekillerinin de cinsiyetler arasi fark olusturabilecegini gostermektedir. Ozellikle evlilik terapisinde bireyler degerlendirilirken ve ciftlerle gorusulurken bu durumun gozden kacmamasi onemli gozukmektedir. Evli ciftlerle sadece birlikte gorusulmemesi, mutlaka bireysel gorusme ve terapilere de agirlik verilmesi ongorulebilir. Ileriye donuk farkli gruplarda yapilacak izleme calismalari bunun onemini ortaya koyacaktir.

Kaynaklar

(1.) Eristiren P, Incesu C, Yetkin N, Alpay N. Cinsel ve evlilik terapilerine basvuran kadinlarda psikiyatrik komorbidite ve evlilik iliskisi. Dusunen Adam: Psikiyatri ve Norolojik Bilimler Dergisi 2001; 14:132-41.

(2.) Landis JT. Personal adjustment, marriage and family (6th ed). New York: Harper & Row Publishers, 1975.

(3.) Lasswell ME, Laswell TE. Marriage and the family. Washington DC: He-alth&Company, 1982; 3:559-692.

(4.) Savasir I, Sahin NH. Bilissel davranisci tedavilerde degerlendirme: Sik kullanilan olcekler. Turk Psikologlar Dernegi Yayinlari, Ankara: 1997.

(5.) Sahin N, Sahin NH, Heppner PP. Psychometric properties of the problem solving inventory in a group of Turkish university students. Cognitive Ther Res 1993; 17:379-96. [Abstract] / [PDF]

(6.) Gilbert PS, Allan S, Trent D et al. A social comparison scale: Psychometric properties and relationship to psychopathology. Pers and Individual Differences 1991; 19: 293-9. [Abstract] / [PDF]

(7.) Buss DM, Craik KH. Acts, dispositions, and clinical assessment: The psychopathology of everyday conduct. Clinical Psychology 1986; Review, 6. [Abstract] / [PDF]

(8.) Spanier GB. The measurement of marital quality . J Sex Marital Therapy 1979; 5:288-300. [Abstract]

(9.) Eddy JM. An empirical evaluation of the dyadic adjustment scale : Exploring the differences between marital "satisfaction" and "adjustment". Behav Assesment 1991; 13:199-220. [Abstract]

(10.) Yavuz AA. The dyadic adjustment scale: A validation study with a Turkish sample. Master of Arts in Psychology, Bogazici University, 1995. [Abstract]

(11.) Fisiloglu H, Demir A. Applicability of the dyadic adjustment of marital quality with Turkish couples. European J Psychol Assessment 2000; 16:214-8. [Abstract]

(12.) Spielberger CD. Manual for the State-Trait Anger Expression Inventory (STAXI). Odessa, FL: Psychological Assessment Resources, 1988.

(13.) Ozer AK. Surekli Ofke (SL-OFKE) ve Ofke Ifade Tarzi (OFKE-TARZ) olcekleri on calismasi. Turk Psikoloji Dergisi 1994; 31:26-35.

(14.) Karney BR, Bradbury TN. Attributions in marriage: State or trait? A growth curve analysis. J Personal Soc Psychol 2000; 78:295-309. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(15.) Becker GS, Landes E, Michael R. An Economic Analysis of Marital Instability. J Political Econo 1977; 85:114188. [Abstract]

(16.) Papp LM, Goeke-Morey MC, Cummings MC. Linkages between spouses' psychological distress and marital conflict in the home. J Fam Psychol 2007; 21:533-7. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(17.) Baron KG, Smith TW, Butner J et al. Hostility, anger, and marital adjustment: Concurrent and prospective associations with psychosocial vulnerability. J Behav Med 2007; 30:1-10. [Abstract] / [PDF]

(18.) Schumacher JA, Leonard KE. Husbands' and wives' marital adjustment, verbal aggression, and physical aggression as longitudinal predictors of physical aggression in early marriage. J Consult Clin Psychol 2005; 73:28-37. [Abstract] / [Full Text]

(19.) Greeff AP, Malherbe HL. Intimacy and marital satisfaction in spouses. J Sex Marital Ther 2001; 27:247-57. [Abstract] / [PDF]

(20.) Marchand JF. Husbands' and wives' marital quality: The role of adult attachment orientations, depressive symptoms, and conflict resolution behaviors. Attachment and Human Development 2004; 6:99-112. Conflict in the Home. J Fam Psychology 2007; 21:533-7. [PDF]

(21.) Sanford K. Problem solving conversations in marriage: Does it matter what topics couples discuss? Person Relation 2003; 10:97-112. [Abstract] / [PDF]

(22.) Sanford K. Expectancies and communication behavior in marriage: Distinguishing proximal-level effects from distal-level effects. J Soc Person Relation 2003; 20:391-402. [Abstract] / [PDF]

(23.) Karney BR, Bradbury TN. The longitudinal course of marital quality and stability: A review of theory, method, and research. Psychol Bull 1995; 118:3-34. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

(24.) Eldridge KA, Christensen A. Demand-withdraw communication during couple conflict: A review and analysis. In P. Noller, JA. Feeney (Eds.), Understanding marriage: Developments in the study of couple interaction. New York: Cambridge University Press, 2002, pp.289-322.

(25.) Eldridge KA, Sevier M, Jones J et al.Demand-withdraw communication in severely distressed, moderately distressed, and nondistressed couples: Rigidity and polarity during relationship and personal problem discussions. J Fam Psychol 2007; 21:218-26. [Abstract] / [Full Text] / [PDF]

Emrem BESTEPE, Evrim ERBEK *, Omer SAATCIOGLU, Hulya AKAR OZMEN **, Nezih ERADAMLAR

Bakirkoy Prof.Dr. Mazhar Osman Ruh Sagligi ve Sinir Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi, Istanbul, Turkiye

* Ozel Goztepe Safak Hastanesi, Istanbul, Turkiye

** Erenkoy Ruh ve Sinir Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi, Istanbul, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Emrem Bestepe, Bakirkoy Prof.Dr. Mazhar Osman Ruh Sagligi ve Sinir Hastaliklari Egitim ve Arastirma Hastanesi, Bakirkoy, Istanbul,Turkiye E-posta: emremb@yahoo.com Gelis tarihi/Received: 19.09.2009 Kabul tarihi/Accepted: 07.01.2010
Tablo 1. EDAM grubunun cinsiyete gore problem cozme, boyun egici
davranis, cift uyumu ve surekli ofke ortalamalarinin
karsilastirilmasi

                                            EDAM

                             Erkek ortalama       Kadin ortalama
                               [+ or -] SS          [+ or -] SS

Genel problem cozme        85.3 [+ or -] 22.4   91.6 [+ or -] 22.9
Problem cozme yetenegine
  guven                    25.1 [+ or -] 9.4    30.7 [+ or -] 10.9
Yaklasma-kacinma           44.8 [+ or -] 15.3   46.1 [+ or -] 13.0
Kisisel kontrol            15.4 [+ or -] 3.1    15.3 [+ or -] 3.9
Boyun egici davranis       37.5 [+ or -] 7.8    39.5 [+ or -] 10.1
Genel iliskide uyum        92.5 [+ or -] 19.1   79.6 [+ or -] 22.2
Tatmin                     30.7 [+ or -] 7.1    27.4 [+ or -] 8.7
Fikir birligi              43.4 [+ or -] 10.2   37.9 [+ or -] 11.2
Baglilik                   11.4 [+ or -] 4.1     8.4 [+ or -] 4.6
Duygusal ifade              7.5 [+ or -] 2.3     8.2 [+ or -] 12.5
Genel ofke                 23.3 [+ or -] 6.7    23.5 [+ or -] 5.9
Ofke ice atma              18.4 [+ or -] 4.6    18.0 [+ or -] 3.8
Ofke disa vurma            18.0 [+ or -] 4.7    17.7 [+ or -] 4.7
Ofkeyi kontrol edebilme    23.3 [+ or -] 4.9    21.1 [+ or -] 4.6

                            t      sd      p

Genel problem cozme        -1.3    98    0.7
Problem cozme yetenegine
  guven                    -2.7    97    0.1
Yaklasma-kacinma           -0.4    98    0.1
Kisisel kontrol             0.1    98    0.1
Boyun egici davranis       -1.1    98    0.05 *
Genel iliskide uyum         3.1    98    0.2
Tatmin                      2.1    98    0.2
Fikir birligi               2.5    97    0.5
Baglilik                    3.3    98    0.3
Duygusal ifade             -0.4    98    0.1
Genel ofke                 -0.1    98    0.5
Ofke ice atma               0.5    98    0.1
Ofke disa vurma             0.2    98    0.9
Ofkeyi kontrol edebilme     1.9    98    0.7

* 0.05 ortalama fark anlamli

Tablo 2. MAHKEME grubunun cinsiyete gore problem cozme, boyun
egici davranis, cift uyumu ve surekli ofke ortalamalarinin
karsilastirilmasi

                                           MAHKEME

                             Erkek ortalama       Kadin ortalama
                              [+ or -] SS          [+ or -] SS

Genel problem cozme        76.0 [+ or -] 25.4   77.2 [+ or -] 20.7
Problem cozme yetenegine
  guven                    23.3 [+ or -] 9.9    24.2 [+ or -] 9.6
Yaklasma-kacinma           39.8 [+ or -] 14.4   39.0 [+ or -] 12.1
Kisisel kontrol            14.0 [+ or -] 4.6    13.1 [+ or -] 3.8
Boyun egici davranis       39.5 [+ or -] 9.0    40.9 [+ or -] 10.8
Genel iliskide uyum        60.6 [+ or -] 32.4   64.7 [+ or -] 35.6
Tatmin                     18.7 [+ or -] 11.6   21.5 [+ or -] 10.7
Fikir birligi              29.4 [+ or -] 15.8   35.6 [+ or -] 35.5
Baglilik                    7.8 [+ or -] 6.0     6.5 [+ or -] 5.1
Duygusal ifade              5.8 [+ or -] 3.3     6.0 [+ or -] 3.8
Genel ofke                 19.8 [+ or -] 6.0    19.3 [+ or -] 4.9
Ofke ice atma              15.7 [+ or -] 4.1    17.1 [+ or -] 4.4
Ofke disa vurma            14.8 [+ or -] 4.3    14.6 [+ or -] 4.5
Ofkeyi kontrol edebilme    25.8 [+ or -] 5.3    25.7 [+ or -] 4.5

                             t      sd     p

Genel problem cozme        -0.2     98    0.06
Problem cozme yetenegine
  guven                    -0.4     98    0.1
Yaklasma-kacinma            0.3     98    0.06
Kisisel kontrol             0.1     98    0.2
Boyun egici davranis       -0.7     97    0.2
Genel iliskide uyum        -0.6     98    0.5
Tatmin                     -1.2     98    0.3
Fikir birligi              -1.1     98    0.08
Baglilik                    1.1     98    0.1
Duygusal ifade             -0.2     98    0.2
Genel ofke                  0.5     97    0.4
Ofke ice atma              -1.6     97    0.5
Ofke disa vurma             0.2     97    0.7
Ofkeyi kontrol edebilme     0.03    97    0.1

Tablo 3. KONTROL grubunun cinsiyete gore problem cozme, boyun
egici davranis, cift uyumu ve surekli ofke ortalamalarinin
karsilastirilmasi

                                        KONTROL GRUBU

                             Erkek ortalama        Kadin ortalama
                               [+ or -] SS           [+ or -] SS

Genel problem cozme         78.6 [+ or -] 26.4    77.3 [+ or -] 20.3
Problem cozme yetenegine
  guven                     25.7 [+ or -] 16.8    23.8 [+ or -] 11.2
Yaklasma-kacinma            41.6 [+ or -] 13.5    40.6 [+ or -] 11.0
Kisisel kontrol             15.1 [+ or -] 5.6     14.9 [+ or -] 3.6
Boyun egici davranis        33.4 [+ or -] 7.9     37.3 [+ or -] 10.5
Genel iliskide uyum        112.4 [+ or -] 25.1   111.1 [+ or -] 21.5
Tatmin                      45.8 [+ or -] 47.1    39.4 [+ or -] 8.8
Fikir birligi               49.5 [+ or -] 11.8    50.4 [+ or -] 10.2
Baglilik                    14.4 [+ or -] 6.7     13.9 [+ or -] 5.1
Duygusal ifade               9.4 [+ or -] 2.1      9.2 [+ or -] 2.4
Genel ofke                  23.7 [+ or -] 6.5     22.2 [+ or -] 5.4
Ofke ice atma               17.3 [+ or -] 3.8     17.2 [+ or -] 4.4
Ofke disa vurma             17.1 [+ or -] 4.2     16.2 [+ or -] 4.6
Ofkeyi kontrol edebilme     21.9 [+ or -] 4.9     23.3 [+ or -] 4.7

                             t      sd    p

Genel problem cozme         0.2     98    0.4
Problem cozme yetenegine
  guven                     0.6     97    0.2
Yaklasma-kacinma            0.3     98    0.1
Kisisel kontrol             0.1     98    0.4
Boyun egici davranis       -2.0     98    0.03 *
Genel iliskide uyum         0.3     98    0.3
Tatmin                      0.9     98    0.2
Fikir birligi              -0.4     98    0.3
Baglilik                    0.3     98    0.6
Duygusal ifade              0.4     98    0.5
Genel ofke                  1.2     98    0.1
Ofke ice atma               0.02    98    0.2
Ofke disa vurma             0.9     98    0.6
Ofkeyi kontrol edebilme    -1.5     98    0.4

* 0.05 fark anlamli

Tablo 4. Uc grupta yer alan erkek bireylerin genel problem cozme,
boyun egici davranis, genel iliskide uyum ve genel ofke toplam ve
alt olceklerinin karsilastirilmasi (n=50 her grup icin)

                                           Kareler
                                           toplami    sd

Genel problem cozme       Gruplar arasi    2315.77     2
                          Gruplar ici     90837.22    147
                          Toplam          93152.99    149
Problem cozme             Gruplar arasi    161.31      2
  yetenegine guven        Gruplar ici     22789.41    145
                          Toplam          22950.72    147
Yaklasma-kacinma          Gruplar arasi    644.25      2
                          Gruplar ici     30766.34    147
                          Toplam          31410.59    149
Kisisel kontrol           Gruplar arasi     56.57      2
                          Gruplar ici      3132.02    147
                          Toplam           3188.59    149
Boyun egici davranis      Gruplar arasi    936.90      2
                          Gruplar ici     10025.20    146
                          Toplam          10962.10    148
Genel iliskide uyum       Gruplar arasi   68440.49     2
                          Gruplar ici     100492.58   147
                          Toplam          168933.07   149
Tatmin                    Gruplar arasi   18436.25     2
                          Gruplar ici     118224.92   147
                          Toplam          136661.17   149
Fikir birligi
                          Gruplar arasi   10586.21     2
                          Gruplar ici     24195.14    146
                          Toplam          34781.35    148
Baglilik                  Gruplar arasi    1085.21     2
                          Gruplar ici      4867.08    147
                          Toplam           5952.29    149
Duygusal ifade            Gruplar arasi    328.17      2
                          Gruplar ici      1029.62    147
                          Toplam           1357.79    149
Genel ofke                Gruplar arasi    446.87      2
                          Gruplar ici      6082.34    146
                          Toplam           6529.22    148
Ofke ice atma             Gruplar arasi    190.48      2
                          Gruplar ici      2588.98    146
                          Toplam           2779.46    148
Ofke disa vurma           Gruplar arasi    268.71      2
                          Gruplar ici      2884.82    146
                          Toplam           3153.54    148
Ofkeyi kontrol edebilme   Gruplar arasi    385.69      2
                          Gruplar ici      3763.52    146
                          Toplam           4149.22    148

                                           Kareler
                                          ortalamasi     F      p

Genel problem cozme       Gruplar arasi    1157.88     1.87    .157
                          Gruplar ici       617.94
                          Toplam
Problem cozme             Gruplar arasi     80.65       .51    .600
  yetenegine guven        Gruplar ici       157.16
                          Toplam
Yaklasma-kacinma          Gruplar arasi     322.12     1.53    .218
                          Gruplar ici       209.29
                          Toplam
Kisisel kontrol           Gruplar arasi     28.28      1.32    .268
                          Gruplar ici       21.30
                          Toplam
Boyun egici davranis      Gruplar arasi     468.45     6.82    .001
                          Gruplar ici       68.66
                          Toplam
Genel iliskide uyum       Gruplar arasi    34220.24    50.05   .000
                          Gruplar ici       683.62
                          Toplam
Tatmin                    Gruplar arasi    9218.12     11.46   .000
                          Gruplar ici       804.25
                          Toplam
Fikir birligi
                          Gruplar arasi    5293.10     31.94   .000
                          Gruplar ici       165.72
                          Toplam
Baglilik                  Gruplar arasi     542.60     16.38   .000
                          Gruplar ici       33.10
                          Toplam
Duygusal ifade            Gruplar arasi     164.08     23.42   .000
                          Gruplar ici        7.00
                          Toplam
Genel ofke                Gruplar arasi     223.43     5.36    .006
                          Gruplar ici       41.66
                          Toplam
Ofke ice atma             Gruplar arasi     95.24      5.37    .006
                          Gruplar ici       17.73
                          Toplam
Ofke disa vurma           Gruplar arasi     134.35     6.80    .002
                          Gruplar ici       19.75
                          Toplam
Ofkeyi kontrol edebilme   Gruplar arasi     192.84     7.48    .001
                          Gruplar ici       25.77
                          Toplam

                                           (1)-(2)       (1)-(3)

Genel problem cozme       Gruplar arasi    9.32000       6.74000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Problem cozme             Gruplar arasi    1.82286       -.63265
  yetenegine guven        Gruplar ici
                          Toplam
Yaklasma-kacinma          Gruplar arasi    5.00000       3.26000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Kisisel kontrol           Gruplar arasi    1.42000       .28000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Boyun egici davranis      Gruplar arasi    -1.99020     4.04000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Genel iliskide uyum       Gruplar arasi   31.94000 *   -19.92000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Tatmin                    Gruplar arasi    12.04000    -15.06000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Fikir birligi
                          Gruplar arasi   14.02980 *    -6.03020
                          Gruplar ici
                          Toplam
Baglilik                  Gruplar arasi   3.58000 *    -3.00000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Duygusal ifade            Gruplar arasi   1.68000 *    -1.94000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Genel ofke                Gruplar arasi   3.42245 *      -.48000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Ofke ice atma             Gruplar arasi   2.76571 *      1.18000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Ofke disa vurma           Gruplar arasi   3.20367 *      .92000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Ofkeyi kontrol edebilme   Gruplar arasi   -2.51633 *     1.38000
                          Gruplar ici
                          Toplam

                                            (2)-(3)

Genel problem cozme       Gruplar arasi    -2.58000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Problem cozme             Gruplar arasi    -2.45551
  yetenegine guven        Gruplar ici
                          Toplam
Yaklasma-kacinma          Gruplar arasi     1.74000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Kisisel kontrol           Gruplar arasi     1.14000
                          Gruplar ici
                          Toplam
Boyun egici davranis      Gruplar arasi    6.03020 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Genel iliskide uyum       Gruplar arasi   -51.86000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Tatmin                    Gruplar arasi   27.10000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Fikir birligi
                          Gruplar arasi   -20.06000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Baglilik                  Gruplar arasi   -6.58000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Duygusal ifade            Gruplar arasi    3.62000 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Genel ofke                Gruplar arasi    3.90245 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Ofke ice atma             Gruplar arasi    3.89633 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Ofke disa vurma           Gruplar arasi    2.28367 *
                          Gruplar ici
                          Toplam
Ofkeyi kontrol edebilme   Gruplar arasi    3.89633 *
                          Gruplar ici
                          Toplam

* 0.05 ortalama fark anlamli

Tablo 5. Uc grupta yer alan kadin bireylerin genel problem cozme,
boyun egici davranis, genel iliskide uyum ve genel ofke toplam ve
alt olceklerinin karsilastirilmasi (n = 50 her grup icin).

                                           Kareler
                                           toplami    sd

Genel problem cozme       Gruplar arasi    6797.44     2
                          Gruplar ici     67077.60    147
                          Toplam          73875.04    149
Problem cozme
Yetenegine guven          Gruplar arasi    1488.25     2
                          Gruplar ici     16590.12    147
                          Toplam          18078.37    149
Yaklasma-kacinma          Gruplar arasi    1410.41     2
                          Gruplar ici     21546.26    147
                          Toplam          22956.67    149
Kisisel kontrol           Gruplar arasi    132.25      2
                          Gruplar ici      2109.24    147
                          Toplam           2241.49    149
Boyun egici davranis      Gruplar arasi    324.97      2
                          Gruplar ici     16232.82    147
                          Toplam          16557.79    149
Genel iliskide uyum       Gruplar arasi   55994.49     2
                          Gruplar ici     109193.00   147
                          Toplam          165187.49   149
Tatmin                    Gruplar arasi    8344.37     2
                          Gruplar ici     13258.80    147
                          Toplam          21603.17    149
Fikir birligi             Gruplar arasi    6388.81     2
                          Gruplar ici     73377.46    147
                          Toplam          79766.27    149
Baglilik                  Gruplar arasi    1506.76     2
                          Gruplar ici      3687.80    147
                          Toplam           5194.56    149
Duygusal ifade            Gruplar arasi    280.96      2
                          Gruplar ici      8677.20    147
                          Toplam           8958.16    149
Genel ofke                Gruplar arasi    467.08      2
                          Gruplar ici      4370.42    147
                          Toplam           4837.50    149
Ofke ice atma             Gruplar arasi     20.64      2
                          Gruplar ici      2628.80    147
                          Toplam           2649.44    149
Ofke disa vurma           Gruplar arasi    243.48      2
                          Gruplar ici      3158.26    147
                          Toplam           3401.74    149
Ofkeyi kontrol edebilme   Gruplar arasi    464.33      2
                          Gruplar ici      3146.84    147
                          Toplam           3611.17    149

                           Kareler
                          ortalamasi     F      p      (1)-(2)

Genel problem cozme        3398.72     7.44    .001   14.32000 *
                            456.31

Problem cozme
Yetenegine guven            744.12     6.59    .002   6.44000 *
                            112.85

Yaklasma-kacinma            705.20     4.81    .009   7.18000 *
                            146.57

Kisisel kontrol             66.12      4.60    .011   2.14000 *
                            14.34

Boyun egici davranis        162.48     1.47    .233    1.42000
                            110.42

Genel iliskide uyum        27997.24    37.69   .000   14.94000 *
                            742.81

Tatmin                     4172.18     46.25   .000   5.88000 *
                            90.19

Fikir birligi              3194.40     6.39    .002    2.38000
                            499.16

Baglilik                    753.38     30.03   .000    1.94000
                            25.08

Duygusal ifade              140.48     2.38    .096    2.24000
                            59.02

Genel ofke                  233.54     7.85    .001   4.22000 *
                            29.73

Ofke ice atma               10.32       .57    .563     .84000
                            17.88

Ofke disa vurma             121.74     5.66    .004   3.12000 *
                            21.48

Ofkeyi kontrol edebilme     232.16     10.84   .000   -4.30000 *
                            21.40

                            (1)-(3)       (2)-(3)

Genel problem cozme       14.24000 *     -.08000

Problem cozme
Yetenegine guven           6.90000 *      .46000

Yaklasma-kacinma            5.50000      1.68000

Kisisel kontrol             .34000       -1.80000

Boyun egici davranis        2.16000      3.58000

Genel iliskide uyum       31.42000 *    46.36000 *

Tatmin                    -12.04000 *   17.92000 *

Fikir birligi             -12.50000 *   14.88000 *

Baglilik                  -5.54000 *    -7.48000 *

Duygusal ifade             -1.04000      3.28000

Genel ofke                  1.30000     -2.92000 *

Ofke ice atma               .72000        .12000

Ofke disa vurma             1.50000      1.62000

Ofkeyi kontrol edebilme    -1.90000     2.40000 *

* 0.05 ortalama fark anlamli
COPYRIGHT 2010 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Research Article/Arastirma Makalesi
Author:Bestepe, Emrem; Erbek, Evrim; Saatcioglu, Omer; Ozmen, Hulya Akar; Eradamlar, Nezih
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Report
Date:Mar 1, 2010
Words:5880
Previous Article:From the past to the future/Gecmisten Bugune.
Next Article:Antipsychotic polypharmacy in schizophrenic inpatients/Yatan sizofreni hastalarinda coklu antipsikotik kullanimi.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters