Printer Friendly

Comparison of Antiretroviral Therapy Regimens With Regard to Virological and Immunological Response in Treatment-Naive HIV/AIDS Patients/Tedavi Naif HIV/AIDS Hastalarinda Kullanilan Antiretroviral Tedavi Rejimlerinin Virolojik ve Immunolojik Yanit Acisindan Karsilastirilmasi.

Giris

Ilk HIV olgusunun bildirildigi 1981 yilindan bu yana dunyada 78 milyon insanda insan bagisiklik yetmezlik virusu (HIV) saptanmis ve 35 milyonu edinsel immun yetmezlik sendromu (AIDS)'na bagli olarak hayatini kaybetmistir (1). Tum dunyada HIV/AIDS vakalarinin hizla arttigi gozlenirken Turkiye'nin bu salginin disinda kalmasi beklenmemektedir. Saglik Bakanligi HIV/AIDS verilerine gore Ekim 1985-Haziran 2016 tarihleri arasinda ulkemizde tani koyulan 13 181 vaka vardir; bunlarin 1465'i AIDS doneminde, 11 761 kisi ise HIV ile infektedir (2).

Hastaligin ciddiyetinin anlasilmasiyla baslanan calismalar sonuc vermis ve antikor testleri kesfedildikten sonra 1987 yilinda ilk antiretroviral ajan olan zidovudin (AZT) onay almistir. Proteaz inhibitoru (PI) ajanlarin devreye girmesiyle de kombine tedaviler gundeme gelmistir (3). Ilk olarak 1996 yilinda uygulanmaya baslanan "highly active antiretroviral therapy" (yuksek etkinlikli ART, HAART), bugun HIV infeksiyonu icin standard tedavi haline gelmistir (4). Daha once tedavi gormemis (tedavi naif) hastalar icin antiretroviral tedavi (ART) rejimi, genellikle, iki nukleozid revers transkriptaz inhibitoru (NRTI)'ne bir integraz iplikcik transfer inhibitoru (INSTI ya da INI) ya da bir nonnukleozid revers transkriptaz inhibitoru (NNRTI) ya da bir farmakokinetik guclendirici (kobisistat ya da ritonavir)'yle birlikte bir PI eklenerek olusturulmaktadir (5). Bu calismada tedavi naif HIV infeksiyonlu hastalarin baslanan farkli ART rejimlerine virolojik ve immunolojik yanitlari retrospektif olarak degerlendirilmistir.

Yontemler

Calisma populasyonu ve tasarimi: Calismamiz retrospektif bir kohort calismasi olarak tasarlandi. Ocak 2013-Aralik 2015 tarihleri arasinda Istanbul Sisli Hamidiye Etfal Egitim ve Arastirma Hastanesi Infeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji Klinigi'ne basvuran 397 HIV-pozitif hastanin kayitlari hastane verilerinden geriye donuk olarak incelendi. Bu hastalar arasindan, HIV infeksiyonu nedeniyle daha once herhangi bir tedavi gormemis ve ilk kez baslanan ART'nin en az 48 haftadir duzenli olarak surduruldugu 196 hasta calisma kapsamina alindi.

Veri toplama: Hastalarin yasi, cinsiyeti, laboratuvar ve klinik bilgileri hasta izlem formlarina kaydedildi. Hastalarin ART rejimleri ve virolojik yaniti degerlendirmek icin baslangictaki, 4., 12., 24. ve 48. haftadaki HIV RNA seviyeleri not edildi. Immunolojik yaniti karsilastirmak icin ise baslangictaki, 24. ve 48. haftadaki [CD4.sup.+] T lenfositi sayilari kaydedildi.

Tanimlar: Tedavi baslanmasini takip eden ilk yilda beklenen [CD4.sup.+] lenfosit sayisi artisi 50-150 hucre/[mm.sup.3]'tur (5). Calismamizda [CD4.sup.+] lenfosit sayisi incelenirken erken yanit, baslangictaki ve 24. haftadaki [CD4.sup.+] T lenfositi sayilari arasindaki farkin [greater than or equal to] 100 hucre/[mm.sup.3] olmasi; beklenen yanit, baslangictaki ve 48. haftadaki [CD4.sup.+] T lenfositi sayilari arasindaki farkin [greater than or equal to] 100 hucre/[mm.sup.3] olmasi olarak alinmistir. HIV RNA degerlerinin 4. haftada bir log azalmasi, diger haftalarda ise <50 kopya/ml olmasi virolojik basari olarak degerlendirilmistir.

Istatistiksel analiz: Istatistiksel analizler icin Number Cruncher Statistical System (NCSS) 2007 (Kaysville, Utah, ABD) programi kullanildi. Calisma verileri degerlendirilirken tanimlayici istatistiksel metodlar (ortalama, standard sapma, medyan, frekans, oran, minimum, maksimum) kullanildi. Normal dagilim gostermeyen parametrelerin grup ici karsilastirmalarinda Friedman testi ve ikili karsilastirmalarin degerlendirilmesinde Wilcoxon isaretli sira testi kullanildi. Ilac turlerine gore yaslarin degerlendirmesinde Kruskal-Wallis testi kullanildi. Niteliksel verilerin karsilastirilmasinda ise Fisher-Freeman-Halton testi ve Yates duzeltmeli [chi square] testi kullanildi. Anlamlilik p<0.05 duzeyinde degerlendirildi.

Bulgular

Iki yillik surede 397 HIV-pozitif hasta basvurmustur. Seksen alti olgu daha once tedavi almis olmasi, 51 olgu calisma suresince tedavide 48 haftayi doldurmamis olmasi, 49 olgu duzenli takiplere gelmemesi ve tedavi uyumsuzlugu, 15 olgu 48 hafta tamamlanmadan tedavi degisikligi yapilmis olmasi nedeniyle calisma disi birakilmistir. Calismaya 196 olgu dahil edilmistir. Bu olgularin 183 (%93)'u erkektir; ortanca yas 34 (minimum-maksimum 17-76), yas ortalamasi 35.89 [+ or -] 10.83 yildir. Olgularin %49.5'i INI, %8.2'si NNRTI ve %42.3'u PI temelli ART rejimi kullanmistir (Tablo 1).

Baslangictaki, 24. ve 48. haftadaki CD4 olcumleri arasinda istatistiksel olarak anlamli farklar saptanmistir. Farklilik yaratan olcumleri saptamak icin yapilan ikili karsilastirmalarda, [CD4.sup.+] T lenfositlerinde baslangic olcumlerine gore 24. haftadaki %123.44 [+ or -] 383.82'lik (p=0.001) ve 48. haftadaki %174.59 [+ or -] 586.13'luk artislar (p=0.001); ayrica 24. haftadaki olcumlere gore 48. haftadaki %16.63 [+ or -] 67.29'luk artis (p=0.001) istatistiksel olarak anlamli bulunmustur (Tablo 2).

Baslangic, 4. hafta, 12. hafta, 24. hafta ve 48. hafta HIV RNA olcumleri arasinda da istatistiksel olarak anlamli farklar saptanmistir. Farklilik yaratan olcumleri saptamak icin yapi lan ikili karsilastirmalarda, baslangictaki HIV RNA olcumlerine gore 4. hafta (p=0.001), 12. hafta (p=0.001) ve 24. hafta olcumlerindeki dususler (p=0.001) ve 48. haftadaki HIV RNA olcumlerindeki artis (p=0.001) istatistiksel olarak anlamli bulunmustur. Virolojik basari durumlari incelendiginde, basari orani 4. haftada %95.4, 12. haftada %60.2, 24. haftada %80.1 ve 48. haftada %84.2 olarak bulunmustur (Tablo 3).

Ilac turlerine gore olgularin 4. haftadaki virolojik basari oranlari arasinda istatistiksel olarak anlamli fark saptanmamistir (p>0.05). Ilac turlerine gore olgularin 12. haftadaki virolojik basari oranlari arasinda istatistiksel olarak anlamli fark saptanmistir (p=0.001). Yapilan ikili karsilastirmalara gore, INI temelli rejim kullanilan olgularda 12. haftada basari gorulme orani, NNRTI (p=0.001) ve PI (p=0.001) temelli rejim kullanilanlardan anlamli olarak yuksektir. NNRTI ve PI temelli rejim kullanilan olgularin 12. haftadaki virolojik basari oranlari arasinda ise istatistiksel olarak anlamli fark saptanmamistir (p=0.438). Ilac turlerine gore olgularin 24. haftadaki virolojik basari oranlari arasinda istatistiksel olarak anlamli fark saptanmistir. Yapilan ikili karsilastirmalara gore, INI temelli rejim kullanilan olgularda 24. haftada virolojik basari gorulme orani, PI temelli rejim kullanilanlardan anlamli olarak yuksektir (p=0.001). INI ve NNRTI temelli rejim kullanilan olgularin 24. haftadaki virolojik basari oranlari arasinda ise istatistiksel olarak anlamli fark saptanmamistir (p=0.632). NNRTI ve PI temelli rejim kullanan olgularin 24. haftadaki virolojik basari oranlari arasinda da istatistiksel olarak anlamli fark saptanmamistir (p=0.139). Ilac turlerine gore olgularin 48. haftadaki virolojik basari oranlari arasinda istatistiksel olarak anlamli fark saptanmazken (p=0.057), INI temelli rejim kullanilan olgularda 48. haftada basari gorulme orani, PI temelli rejim kullanilanlardan yuksek bulunmustur (Tablo 4).

[CD4.sup.+] T lenfositi olcumleri <200 hucre/[mm.sup.3] olan gruba PI temelli rejim verilme orani (p=0.005), 200-350 hucre/[mm.sup.3] olan gruba PI ve INI temelli rejim verilme orani (p=0.005) ve >350 hucre/[mm.sup.3] olan gruba INI temelli rejim verilme orani (p=0.001) istatistiksel olarak anlamli duzeyde yuksek bulunmustur.

Erken yanit ve beklenen yanit yonunden yapilan degerlendirmelere gore erken immunolojik yanit 152 (%77.6) olguda gorulurken, 44 (%22.4) olguda gorulmemistir. Beklenen immunolojik yanit ise 158 (%80.6) olguda gorulmus, 38 (%19.4) olguda gorulmemistir. Olgularin 22 (%11.2)'sinde yanit yokken, 16 (%8.2)'sinda erken yanit, 22 (%11.2)'sinde beklenen yanit, 136 (%69.4)'sinda ise erken + beklenen yanit gorulmustur.

Ilac turlerine ve baslangictaki [CD4.sup.+] T lenfositi sayilarina gore erken immunolojik yanit incelendiginde anlamli fark saptanmamistir. Baslangictaki [CD4.sup.+] T lenfositi duzeyi <200 hucre/[mm.sup.3] ve >350 hucre/[mm.sup.3] olan olgularin, ilac turlerine gore beklenen immunolojik yanitlar arasinda istatistiksel olarak anlamli fark saptanmamistir (p>0.05). Baslangictaki [CD4.sup.+] T lenfositi duzeyi 200-350 hucre/[mm.sup.3] olan olgularin, ilac turlerine gore beklenen immunolojik yanitlar arasinda ise istatistiksel olarak anlamli fark saptanmistir (p=0.040). Yapilan ikili karsilastirmalara gore NNRTI temelli rejim kullanilan olgularda beklenen immunolojik yanit orani, INI (p=0.039) ve PI (p=0.042) temelli rejim kullanilan olgulardan anlamli olarak dusuktur. INI ve PI temelli rejim kullanilan olgularda beklenen immunolojik yanit orani istatistiksel olarak anlamli fark gostermemistir (p=1.000) (Tablo 5).

Irdeleme

Alinan onlemler ve bilinclendirme politikalarinin olumlu etkileri sonucu HIV salgini dunya genelinde yavaslamis gibi gorunmekle birlikte, ulkemizde bununla ters orantili olarak artis egilimindedir. HIV/AIDS'in en temel bulasma yolu cinsel temas olup, daha cok cinsel yonden aktif genc erkeklerde (25-44 yas arasi) gorulmektedir (6,7). Heteroseksuel ve homoseksuel yolla bulasma dunyada bolgeler arasinda farklilik gostermekte; Afrika ve Guney Amerika'da en onde gelen neden heteroseksuel bulasma iken, Avrupa ve Kuzey Amerika'da homoseksuel bulasma daha onde gelen bulasma nedenidir (7,8).

Ulkemizde 1992-2009 yillari arasinda Kapadokya bolgesinde yapilan 68 hastanin dahil edildigi calismada hastalarin %78'i erkek, %22'si kadindir (9). Bizim calismamizda olgularin %93.4 (n=183)'u erkek ve %6.6 (n=13)'si kadin olup literaturle uyumludur. Ayni calismada olgularin ortanca yasinin 45 yil oldugu saptanmistir (9). Bizim calismamizda olgularin yaslari 17 ile 76 arasinda degismekte olup ortalamasi 35 yildir.

HAART baslanan olgularda hedef, tedavinin 16-24. haftalarinda viral yukun negatif olmasi veya <50 kopya/ml'ye inmesidir. Etkin bir tedavide 4. haftada viral yukun bir log dusmesi beklenir (10). ART viral yuku iki fazda dusurmektedir; ilk birkac hafta icinde gerceklesen hizli viral dusus sonrasinda yavas viral dusus olmaktadir (11). Calismamizda HAART baslanmasindan sonra 4. hafta, 12. hafta ve 24. hafta olcumlerinde HIV RNA duzeylerinin baslangic duzeyleriyle karsilastirilmasi sonucunda, tedaviyle viral yukteki dususun istatistiksel olarak anlamli oldugu saptanmistir. Virolojik basari durumlari incelendiginde ise 4. haftada %95.4, 12. haftada basari ora ni %60.2, 24. haftada %80.1, 48. haftada %84.2 olarak tespit edilmistir. Calismamizda da viral yuk iki fazda dusmus, hizli viral dususu takiben yavas viral dusus evresi gozlenmistir.

Yapilan calismalarda olgularin %70-80'inde viral yukun saptanamaz duzeylere indigi gozlenmistir (12-14). Kilaru ve arkadaslari (15) 158 naif hastada alti aylik HAART tedavisi sonrasi %82 oraninda virolojik tam yanit (<50 kopya/ml) elde etmisler ve calismamizda da benzer sonuclar elde edilmis olup literaturle uyumlu olarak degerlendirilmistir. Celikbas ve arkadaslari (16) %68 olguda tedavinin 24. haftasinda virolojik cevap almislardir. Tedavi cevabinin kabul edilebilir duzeylerin altinda olmasinin nedenini, ozellikle PI kullanan hastalarda yan etkiler, ilac sayisinin fazlaligi sonucu ortaya cikan tedaviye uyum sorunlari ve gunumuzde pek karsilasilmamakla birlikte, gecmiste onemli problemlerden biri olan ilac teminindeki guclukler olabilecegi seklinde belirtmislerdir. Bizim calismamizda da 48. haftada gorulen viral yuk olcumlerindeki istatistiksel olarak anlamli artisin ilac direncine ve uyum problemlerine bagli olabilecegi dusunulmustur.

Olgularimizin tedavisinde guncel rehberlerin de onerdigi gibi INI ve PI temelli rejimler baslanmis, NNRTI temelli rejimler daha az tercih edilmistir. Virolojik yanitin gruplar icerisinde karsilastirilmasinda INI temelli rejim kullanan olgularda 12. hafta basari gorulme orani, NNRTI (p=0.001) veya PI (p=0.001) temelli rejim kullananlardan anlamli duzeyde yuksektir. INI temelli rejim kullanan olgularda 24. hafta basari gorulme orani, PI temelli rejim kullanan olgulardan anlamli duzeyde yuksek saptanmis; diger ikili grup karsilastirmalarinda ise anlamli fark saptanmamistir. Bartlett ve arkadaslari (17) NNRTI temelli rejimlerin, PI temelli rejimlerle karsilastirildiginda NNRTI'nin gelismis virolojik baskilamayla iliskili oldugunu bildirmis; 12 196 olgunun dahil edildigi baska bir calismada ise secilen antiviral ajanla virolojik veya immunolojik yanit arasinda bir iliski olduguna dair herhangi bir kanit bulunamamistr (18). Komplike HIV olgularinda INI (raltegravir) ile NNRTI (efavirenz) etkinliginin karsilastirildigi Grinsztejn ve arkadaslari (19)'nin calismasinda, INI kullanilan hastalarda virolojik yanitin daha hizli oldugu fakat klinik etkiyle iliskili olmadigi tespit edilmistir. Yuz doksan sekiz olgunun analiz edildigi benzer bir calismada raltegravirin, 24 ve 48. haftada efavirenze benzer guclu bir antiretroviral aktivite sergiledigi; ancak HIV RNA seviyelerinde daha hizli dususe yol actigi gorulmustur (20). Son yillarda yapilan INI ve PI temelli rejim kullanan iki grubun karsilastirildigi erken ART'nin viral baskilanmaya etkisinin degerlendirdigi bir calismada ise tanidan sonraki 30 gun icinde baslayan ART'nin, ozellikle INI'ye dayali rejimler kullanildiginda akut, erken ve kronik HIV infeksiyonunda hizli ve guvenilir viral baskilanmaya yol actigi sonucuna varmislardir (21). Bizim calismamizda 12. haftada INI temelli tedavi kullanan grubun her iki gruba ve 24. haftada PI temelli tedavi kullanan gruba ustunlugu tespit edilmistir. Bu durum INI temelli tedavilerin etkinliginin yuksek ve iyi tolere edilebilir olmasina baglanabilir.

Son yillardaki yayinlarda, HIV ile infekte olan tum hastalara, [CD4.sup.+] T lenfositi sayisina veya viral yuke bakilmaksizin, gerek bireysel fayda gerekse HIV bulasmasini onlemek icin ART baslanmasi gerektigi belirtilmektedir (22). Etkin bir ART ile genellikle ilk yil icinde [CD4.sup.+] T hucresi sayisinin 50-150 hucre/[mm.sup.3] civarinda artmasi beklenir (5,23). Calismamiza 24. hafta baslangic seviyesine gore medyan degerlere bakildiginda [CD4.sup.+] T lenfositi sayisinda 209 hucre/[mm.sup.3] artis, 48. haftada baslangica gore 264 hucre/[mm.sup.3] artis olmus olup elde ettigimiz sonuclar beklenen immunolojik yanittan daha yuksektir.

Kaufmann ve arkadaslari (24), [CD4.sup.+] T lenfositi sayisi 200-350 hucre/[mm.sup.3] iken tedavi baslananlarda virolojik baskilanmanin ve CD4 sayisindaki artisin daha iyi oldugunu, [CD4.sup.+] T lenfositi sayisi <200/[mm.sup.3] iken tedavi baslanan olgularin ise cok az bir bolumunde 4 yillik tedavi sonrasinda [CD4.sup.+] T lenfositi sayisinin 500 hucre/[mm.sup.3]'un uzerine ciktigini saptamislardir. Calismamizda immunolojik yanit, erken yanit ve beklenen yanit olarak degerlendirildiginde, yapilan calismalarin aksine baslangictaki CD4 duzeyiyle tedavi yaniti arasinda anlamli fark saptanmamistir. Bu sonuc, baslangic CD4 sayisi dusuk olan gruptaki hasta sayisinin az olmasiyla iliskili olabilir.

Immunolojik yanit yavas bir surectir ve buyuk bir bireysel degiskenlik gostermektedir (25). Virolojik baskilanmanin olmasina karsin, yeterli bir [CD4.sup.+] T hucresi yanitinin olmamasi ya da surdurulememesi immunolojik basarisizlik olarak tanimlanir (22). ART alan olgulardaki immunolojik basarisizligin tedavi kesintileri, zayif virolojik yanit ve ileri yasla iliskili oldugu (24), bunun yaninda HAART'a verilen virolojik yanitin kisa ve uzun vadeli immunolojik yanitin en onemli belirleyicisi oldugu gozlenmistir (25). Calismamizda virolojik baskilanma basari orani 24. haftada %80.1, 48. haftada %84.2 iken immunolojik basari orani 24. haftada %77.6, 48. haftada %80.6 olarak bulunmustur. Hastalarin onemli bir kisminda virolojik ve immunolojik basari birlikte saglanmis olup, diskordan yanit cok az sayida hastada saptanmistir.

Tedavi kilavuzlarinda bazal [CD4.sup.+] T lenfositi duzeyine gore tedavi onerisi bulunmamakla birlikte, calismamizda daha kotu virolojik ve immunolojik yanit beklenen baslangic [CD4.sup.+] T lenfositi sayisi 0-200 hucre/[mm.sup.3] olan gruba PI temelli rejim verilme orani, iyi yanit beklenen >350 hucre/[mm.sup.3] olan gruba INI temelli rejim verilme oranindan istatistiksel olarak anlamli duzeyde yuksek saptanmistir. Bu sonucun literaturde ve kilavuzlarda degisen tedavi baslama kriterlerine ve naif hastada onerilen tedavi rejimlerine bagli olabilecegi dusunulebilir.

Ilac turlerine ve baslangic [CD4.sup.+] T lenfositi seviyelerine gore immunolojik yanitin degisimi incelendiginde, [CD4.sup.+] T lenfositi sayisi 200-350 hucre/[mm.sup.3] arasinda olan grupta beklenen immunolojik yanit orani NNRTI temelli rejim kullanan grupta diger gruplara gore anlamli duzeyde dusuk bulunmustur. Raltegravir ve efavirenzin tenofovir/emtrisitabinle kombine edilerek naif hastalar uzerinde etkisinin incelendigi 5 yil suren STARTMRK calismasi sonuncunda raltegravirin daha yuksek oranda [CD4.sup.+] T lenfositi sayisi artisina neden oldugu belirtilmistir (26). DeJesus ve arkadaslari (27) ise INI veya PI iceren kombinasyon tedavisinin kullanildigi her iki grupta da benzer oranda [CD4.sup.+] T lenfositi sayisinda artis bulmuslar fakat INI iceren grubun daha hizli virolojik iyilesmeyle daha fazla iliskili oldugu sonucuna varmislardir (27).

Sonuc olarak tedavi naif HIV-pozitif hastalarimiza baslanan tedavi cogunlukla INI veya PI temelli rejimlerdir. Calismamizda incelenen uc farkli ART rejiminde de yuksek virolojik ve immunolojik basari saglanmistir. Ancak INI temelli rejim kullanan grupta virolojik basari oraninin 12. haftada her iki gruba, 24. haftada PI temelli rejim kullanan gruba ve 48. haftada istatistiksel olarak anlamli olmasa da PI temelli rejim kullanan gruba ustunlugu tespit edilmistir.

Baslangic [CD4.sup.+] T lenfositi duzeyi 200-350 hucre/[mm.sup.3] olan hastalarda beklenen immunolojik yanitin NRTI temelli rejim kullanan grupta daha dusuk oldugu saptanmistir. Kilavuzlara paralel olarak calismamizda da naif hastaya tedavi baslanirken bir kontrindikasyon yoksa PI veya INI temelli rejimlerin tercih edilmesi gerektigi ortaya cikmistir. Ancak calismamizda hasta sayilari esit olmadigi icin bu iliskinin daha genis sayidaki hasta gruplarinda ortaya konmasi gereklidir.

DOI: 10.5152/kd.2019.04

Kaynaklar

(1.) Fact Sheet 2016: Global Statistics-2015 [Internet]. Geneva: UNAIDS [erisim 4 Ocak 2018]. http://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/20150901_FactShe et_2015_en.pdf.

(2.) Turkiye Halk Sagligi Kurumu Bulasici Hastaliklar Daire Baskanligi Zuhrevi Hastaliklar Birimi. Turkiye'de Bildirilen HIV/AIDS Vakalarinin Yillara Gore Dagilimi. 01 Ekim 1985-30 Haziran 2016 [Internet]. Ankara: Hacettepe Universitesi HIV/AIDS Tedavi ve Arastirma Merkezi [erisim 4 Ocak 2018]. http://www.hatam.hacettepe.edu.tr/verilerHaziran2016web.pdf.

(3.) Arts EJ, Hazuda DJ. HIV-1 antiretroviral drug therapy. Cold Spring Harb Perspect Med. 2012; 2(4): a007161.

(4.) Hammer SM, Eron JJ Jr, Reiss P, et al. Antiretroviral treatment of adult HIV infection: 2008 recommendations of the International AIDS Society-USA panel. JAMA. 2008; 300(5) : 555-70.

(5.) Panel on Antiretroviral Guidelines for Adults and Adolescents. Guidelines for the Use of Antiretroviral Agents in Adults and Adolescents Living with HIV [Internet]. Washington, DC: Department of Health and Human Services [erisim 4 Ocak 2018]. https://aidsinfo.nih.gov/contentfiles/lvguidelines/adultandadolescentgl.pdf.

(6.) Punar M, Uzel S, Cemil EH, et al. HIV infeksiyonu: 44 vakanin analizi. Klimik Derg. 2000; 13(3): 94-7.

(7.) Del Rio C, Curan J. Epidemiology and prevention of acquired immunodeficiency syndrome and human immunodeficiency virus infection. In: Mandell GL, Bennett JE, Dolin R, eds. Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases. 7th ed. Philadelphia: Churchill Livingstone, 2010: 1635-61.

(8.) Park LS, Siraprapasiri T, Peerapatanapokin W, Manne J, Niccolai L, Kunanusont C. HIV transmission rates in Thailand: evidence of HIV prevention and transmission decline. J Acquir Immune Defic Syndr. 2010; 54(4): 430-6.

(9.) Alp E, Bozkurt I, Doganay M. Kapadokya bolgesinde takip edilen HIV/AIDS hastalarinin epidemiyolojik ve klinik ozellikleri: 18 yillik deneyim. Mikrobiyol Bul. 2011; 45(1): 125-36.

(10.) Palella FJ Jr, Deloria-Knoll M, Chmiel JS, et al. Survival benefit of initiating antiretroviral therapy in HIV-infected persons in different [CD4.sup.+] cell strata. Ann Intern Med. 2003; 138(8): 620-6.

(11.) Maggiolo F, Callegaro A, Cologni G, et al. Ultrasensitive assessment of residual low-level HIV viremia in HAART-treated patients and risk of virological failure. J Acquir Immune Defic Syndr. 2012; 60(5): 473-82.

(12.) Hogg RS, Yip B, Chan KJ, et al. Rates of disease progression by baseline CD4 cell count and viral load after initiating triple-drug therapy. JAMA. 2001; 286(20): 2568-77.

(13.) Gathe JC Jr, Ive P, Wood R, et al. SOLO: 48-week efficacy and safety comparison of once-daily fosamprenavir /ritonavir versus twice-daily nelfinavir in naive HIV-1-infected patients. AIDS. 2004; 18(11): 1529-37.

(14.) Jones J, Taylor B, Wilkin TJ, Hammer SM. Advances in antiretroviral therapy. Top HIV Med. 2007; 15(2): 48-82.

(15.) Kilaru KR, Kumar A, Sippy N, Carter AO, Roach TC. Immunological and virological responses to highly active antiretroviral therapy in a non-clinical trial setting in a developing Caribbean country. HIV Med. 2006; 7(2): 99-104.

(16.) Kocagul-Celikbas A, Baykam N, Ozmen S, et al. HIV/AIDS olgularinda antiretroviral tedaviye virolojik ve immunolojik yanitin degerlendirilmesi. Ankem Derg. 2011; 25(4): 215-9.

(17.) Bartlett JA , Johnson J, Herrera G, et al. Long-term results of initial therapy with abacavir and lamivudine combined with efavirenz, amprenavir/ritonavir, or stavudine. J Acquir Immune Defic Syndr. 2006; 43(3): 284-92.

(18.) Althoff KN, Justice AC, Gange SJ, et al. Virologic and immunologic response to HAART, by age and regimen class. AIDS. 2010; 24(16): 2469-79.

(19.) Grinsztejn B, De Castro N, Arnold V, et al. Raltegravir for the treatment of patients co-infected with HIV and tuberculosis (ANRS 12 180 Reflate TB): a multicentre, phase 2, non-comparative, open-label, randomised trial. Lancet Infect Dis. 2014; 14(6): 459-67.

(20.) Markowitz M, Nguyen BY, Gotuzzo E, et al. Rapid and durable antiretroviral effect of the HIV-1 Integrase inhibitor raltegravir as part of combination therapy in treatment-naive patients with HIV-1 infection: results of a 48-week controlled study. J Acquir Immune Defic Syndr. 2007; 46(2): 125-33.

(21.) Hoenigl M, Chaillon A, Moore DJ, et al. Rapid HIV viral load suppression in those initiating antiretroviral therapy at first visit after HIV diagnosis. Sci Rep. 2016; 6: 32947.

(22.) Bolduc P, Roder N, Colgate E, Cheeseman SH. Care of patients with HIV infection: antiretroviral drug regimens. FP Essent. 2016; 443: 23-30.

(23.) Buzgan T, Torunoglu MA, Gokengin D, eds. HIV/AIDS Tani Tedavi Rehberi. Ankara: Turkiye Halk Sagligi Kurumu, 2013.

(24.) Kaufmann GR, Perrin L, Pantaleo G, et al. CD4 T-lymphocyte recovery in individuals with advanced HIV-1 infection receiving potent antiretroviral therapy for 4 years: the Swiss HIV Cohort Study. Arch Intern Med. 2003; 163(18): 2187-95.

(25.) Kaufmann GR, Bloch M, Zaunders JJ, Smith D, Cooper DA. Long-term immunological response in HIV-1-infected subjects receiving potent antiretroviral therapy. AIDS. 2000; 14(8): 959-69.

(26.) Rockstroh JK, DeJesus E, Lennox JL, et al. Durable efficacy and safety of raltegravir versus efavirenz when combined with tenofovir/emtricitabine in treatment-naive HIV-1-infected patients: final 5-year results from STARTMRK. J Acquir Immune Defic Syndr. 2013; 63(1): 77-85.

(27.) DeJesus E, Rockstroh JK, Henry K, et al. Co-formulated elvitegravir, cobicistat, emtricitabine, and tenofovir disoproxil fumarate versus ritonavir-boosted atazanavir plus co-formulated emtricitabine and tenofovir disoproxil fumarate for initial treatment of HIV-1 infection: a randomised, double-blind, phase 3, non-inferiority trial. Lancet. 2012; 379(9835): 2429-38.

ORCID iDs of the authors: S.A.I. 0000-0001-9941-2993; A.G. 0000-0001-9154-844X; A.O. 0000-0003-1612-7658; A.A.H. 0000-0003-4108-0847; D.Y.S. 0000-0002-6047-4879; N.K.U. 0000-0002-3582-9551; I.D. 0000-0003-3523-3923

HIV/AIDS Kongresi 2017 (16-19 Kasim 2017, Antalya)'de bildirilmistir.

Presented at HIV/AIDS Congress 2017 (16-19 November 2017, Antalya).

Yazisma Adresi / Address for Correspondence:

Sinem Akkaya-Isik, Istanbul Sultan Abdulhamid Han Egitim ve Arastirma Hastanesi, Infeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji Klinigi, Uskudar, Istanbul, Turkiye

E-posta/E-mail: drsinemakkaya@gmail.com

(Gelis / Received: 4 Ocak / January 2018; Kabul / Accepted: 25 Mart / March 2018)

Sinem Akkaya-Isik [1] (iD), Alper Gunduz [2] (iD), Ahsen Oncul [2] (iD), Aziz Ahmad Hamidi [2] (iD), Dilek Yildiz-Sevgi [2] (iD), Nuray Kes-Uzun [2] (iD), Ilyas Dokmetas [2] (iD)

[1] Istanbul Sultan Abdulhamid Han Egitim ve Arastirma Hastanesi, Infeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji Klinigi, Istanbul, Turkiye

[2] Istanbul Sisli Hamidiye Etfal Egitim ve Arastirma Hastanesi, Infeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji Klinigi, Istanbul, Turkiye
Tablo 1. Hastalara Baslanan Antiretrovital Tedavi Rejimleri

Antiretroviral Tedavi Rejimleri      Sayi    (%)

2 NRTI + INI                          97    (49.5)
2 NRT + NNRTI                         16    (8.2)
2 NRTI + PI                           83    (42.3)

NRTI: nukleozid revers transkriptaz inhibitoru, INI: integraz
inhibitoru, NNRTI: nonnukleozid revers transkriptaz inhibitoru, PI:
proteaz inhibitoru.

Tablo 2. Hastalarin Baslangictaki ve Antiretroviral Tedavi
Altindaki Takipleri Sirasinda CD4+ T Lenfositi Degerleri ve Degisim
Yuzdeleri

CD4+ T Lenfositi             Ortanca (Minimum-
(/[micro]l)                      Maksimum)

Sayi
  Baslangic                   311.5 (5-1163)
  24. hafta                    507 (54-1586)
  48. hafta                    550 (48-3388)
Degisim Yuzdesi (%)
  Baslangic--24. hafta      64.8 (-46.9-4837.5)
  Baslangic--48. hafta       81.5 (-84.4-6725)
  24. hafta--48. hafta       7.8 (-87.1-851.7)

CD4+ T Lenfositi                  Ortalama
(/[micro]l)                      [+ or -] SS

Sayi
  Baslangic                 325.15 [+ or -] 170.78
  24. hafta                 534.88 [+ or -] 254.79
  48. hafta                 589.08 [+ or -] 332.22
Degisim Yuzdesi (%)
  Baslangic--24. hafta      123.44 [+ or -] 383.82
  Baslangic--48. hafta      174.59 [+ or -] 586.13
  24. hafta--48. hafta       16.63 [+ or -] 67.29

CD4+ T Lenfositi                   p
(/[micro]l)

Sayi
  Baslangic
  24. hafta                     0.001 *
  48. hafta
Degisim Yuzdesi (%)
  Baslangic--24. hafta      0.001 ([dagger])
  Baslangic--48. hafta      0.001 ([dagger])
  24. hafta--48. hafta      0.001 ([dagger])

SS: standard sapma. * Friedman testi. ([dagger]) Wilcoxon
isaretli sira testi.

Tablo 3. Hastalarin Baslangictaki ve Antiretroviral Tedavi
Altindaki Takipleri Sirasinda HIV RNA Duzeyleri

HIV RNA       Ortanca (Minimum-Maksimum)
(kopya/ml)

Baslangic      129 000 (1410-9 240 000)
4. hafta            356 (0-150 000)
12. hafta           32.5 (0-13 400)
24. hafta              0 (0-943)
48. hafta            0 (0-212 000)

                                                   Basarili
HIV RNA             Ortalama [+ or -] SS           Sayi (%)
(kopya/ml)

Baslangic     387 443.07 [+ or -] 953 792.04         --
4. hafta         3076.69 [+ or -] 12 656.27       187 (95.4)
12. hafta         299.03 [+ or -] 1247.76         118 (60.2)
24. hafta          42.37 [+ or -] 112.91          157 (80.1)
48. hafta        1748.74 [+ or -] 17 610.33       166 (84.7)

             Basarisiz
HIV RNA       Sayi (%)    p  ([dagger])
(kopya/ml)

Baslangic        --             --
4. hafta      9 (4.6)         0.001
12. hafta    78 (39.8)        0.001
24. hafta    39 (19.9)        0.001
48. hafta    30 (15.3)        0.001

SS: standard sapma. ([dagger]) Wilcoxon isaretli sira testi.

Tablo 4. Baslanan Antiretroviral Tedavi Rejimleriyle Elde Edilen
Virolojik Basarilarin Degerlendirilmesi

                           2 NRTI + INI      2 NRTI + NNRTI
Virolojik                      (n=97)            (n=16)
Yanit
                              Sayi (%)          Sayi (%)

4. hafta      Basarisiz       3 (3.1)           1 (6.3)
              Basarili       94 (96.9)         15 (93.8)
12. hafta     Basarisiz      11 (11.3)          9 (56.3)
              Basarili       86 (88.7)          7 (43.8)
24. hafta     Basarisiz       8 (8.2)           2 (12.5)
              Basarili       89 (91.8)         14 (87.5)
48. hafta     Basarisiz      10 (10.3)          2 (12.5)
              Basarili       87 (89.7)         14 (87.5)

                           2 NRTI + PI
Virolojik                     (n=83)
Yanit
                             Sayi (%)              p

4. hafta      Basarisiz       5 (6.0)           0.481 *
              Basarili       78 (94.0)
12. hafta     Basarisiz      58 (69.9)      0.001 ([dagger])
              Basarili       25 (30.1)
24. hafta     Basarisiz      29 (34.9)          0.001 *
              Basarili       54 (65.1)
48. hafta     Basarisiz      18 (21.7)      0.001 ([dagger])
              Basarili       65 (78.3)

NRTI: nukleozid revers transkriptaz inhibitoru, INI: integraz
inhibitoru, NNRTI: nonnukleozid revers transkriptaz inhibitoru,
PI: proteaz inhibitoru.

* Fisher-Freeman-Halton testi. ([dagger]) Pearson [chi square] testi.

Tablo 5. Baslanan Antiretroviral Tedavi Rejimleriyle Elde Edilen
Erken ve Beklenen Immunolojik Yanit Oranlarinin Baslangic
CD4+ T Lenfositi Sayilarina Gore Degerlendirilmesi

                         2 NRTI + INI      2 NRTI + NNRTI
[CD4.sup.+] T                (n=97)            (n=16)
Lenfositi
(/[micro]l)                 Sayi (%)          Sayi (%)

Erken Yanit
  <200             Yok      5 (38.5)            0 (0)
                   Var      8 (61.5)           3 (100)
  200-350          Yok      5 (17.2)          4 (36.4)
                   Var     24 (82.8)          7 (63.6)
  >350             Yok     14 (25.5)            0 (0)
                   Var     41 (74.5)           2 (100)

Beklenen Yanit
  <200             Yok      5 (38.5)            0 (0)
                   Var      8 (61.5)           3 (100)
  200-350          Yok      2 (6.9)           4 (36.4)
                   Var     27 (93.1)          7 (63.6)
  >350             Yok      11 (20)           1 (50.0)
                   Var      44 (80)           1 (50.0)

                         2 NRTI + PI
[CD4.sup.+] T               (n=83)
Lenfositi                                 p *
(/[micro]l)                Sayi (%)

Erken Yanit
  <200             Yok     5 (17.9)      0.330
                   Var     23 (82.1)
  200-350          Yok     4 (11.1)      0.167
                   Var     32 (88.9)
  >350             Yok     7 (36.8)      0.423
                   Var     12 (63.2)

Beklenen Yanit
  <200             Yok     6 (21.4)      0.371
                   Var     22 (78.6)
  200-350          Yok      3 (8.3)      0.040
                   Var     33 (91.7)
  >350             Yok     6 (31.6)      0.305
                   Var     13 (68.4)

* Fisher-Freeman-Halton testi.
COPYRIGHT 2019 AVES
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2019 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Article/Ozgun Arastirma
Author:Akkaya-Isik, Sinem; Gunduz, Alper; Oncul, Ahsen; Hamidi, Aziz Ahmad; Yildiz-Sevgi, Dilek; Kes-Uzun,
Publication:KLIMIK Journal
Article Type:Report
Date:Apr 1, 2019
Words:4233
Previous Article:Sharps Injuries in a Tertiary-Care Eye Hospital Between 2006 and 2018/Bir Ucuncu Basamak Goz Hastanesinde 2006-2018 Arasindaki Kesici ve Delici Alet...
Next Article:Evaluation of Seroprevalence of Hepatitis A Virus Infection Among Patients With Chronic Hepatitis B Virus Infection/Kronik Hepatit B Virusu...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2022 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |