Printer Friendly

Coban Kopeklerinde Diski Bakisina Gore Helmint Enfeksiyonlari ve Zoonoz Onemi: Helminth Infections by Coprological Examination in Sheep-Dogs and Their Zoonotic Importance.

OZ

Amac: Bu calisma, coban kopeklerinde sindirim sistemi helmintlerinin yayginligini ve zoonoz oneme sahip turlerin varligini belirlemek amaciyla yapilmistir.

Yontemler: Diski ornekleri once makroskobik olarak incelenmis, daha sonra helmint yumurtalari yonunden formalin ethyl-acetat sedimentasyon ve Zn[SO.sub.4] flotasyon yontemleri ile bakilmistir. Zoonoz oneme sahip E. granulosus ve T. canis'i tur duzeyinde teshis etmek icin Taenia spp. ile Toxocara spp. yumurtasi saptanan diskilar copro-PCR yontemiyle incelenmistir.

Bulgular: Diski bakisina gore 224 coban kopeginin 79'u (%35,26) cesitli helmint turleri ile enfekte bulunmustur. En yaygin tur Taenia spp. (%12,05) olup, bunu sirasiyla Toxocara spp. (%9,38), Toxascaris leonina (%6,25) ve Trichuris spp. (%4,2) izlemistir. Copro-PCR'da, Taenia spp. saptanan kopeklerin 14'unde (%51,85) E. granulosus, Toxocara spp. gorulen kopeklerin 5'inde (%23,8) T. canis pozitiflik saptanmistir. Paramphistomum spp., A. galli, Trichostrongylidae gibi kopeklerde bulunmayan parazit yumurtalarinin gorulmesi, beslenme bicimi ile koprofajiyi akla getirmektedir.

Sonuc: Kopeklerin hem kendi parazitlerinin hem de zoonoz onemi olan E. granulosus ve T. canis'in tur duzeyinde teshisinin yapilmasi icin diskiya konvansiyonel yontemlerin yani sira copro-PCR ile bakilmalidir. Ayrica, kopeklerin beslenme bicimi ile diger etkili faktorlerin goz onunde tutulmasi da alinacak onlemlerin daha saglikli olmasini saglayacaktir.

Anahtar Kelimeler: Copro-PCR, flotasyon, helmint, coban kopegi, sedimentasyon

Gelis Tarihi: 01.11.2016

Kabul Tarihi: 12.01.2017

ABSTRACT

Objective: This study was conducted to determine the prevalence of gastrointestinal helminths and diagnose the species of important zoonotic helminths in sheep dogs.

Methods: Firstly, fecal samples were macroscopically examined; subsequently, formalin-ethyl acetate sedimentation and Zn[SO.sub.4] centrifugal floatation techniques were applied for the examination of helminth eggs. PCR technique was utilized to determine the species of E. granulosus and T. canis in dogs found positive for Taenia spp. and Toxocara spp.

Results: Helminth infection was detected in 35.26% of sheep dogs. Taenia spp. was the most common helminth (12.05%), followed by Toxocara spp. (9.38%), Toxascaris leonina (6.25%), and Trichuris spp. (4.2%). The positive results in the E. granulosus and T. canis-specific PCRbased molecular tests were obtained in 14 of the Taenia egg-positive samples and in 5 of the Toxocara egg-positive samples from dogs. This study has suggested that coprophagy and feed raw offal and meat to dogs may be responsible for finding atypical helminth eggs in fecal samples from dogs in the absence of an actual infection.

Conclusion: To make the diagnosis of their owned parasites of dogs, E. granulosus and T. canis which have zoonotic importance, feces must be examined by both conventional and copro-PCR techniques. In addition to dogs' feeding habits, other related factors must be taken into account in the epidemiology of helminth infection; thus, precaution and control measures will be more reliable.

Keywords: Copro-PCR, floatation, helminth, sheep dog, sedimentation

Received: 01.11.2016

Accepted: 12.01.2017

GIRIS

Insan ve diger hayvanlarla yakin temas halinde bulunan kopekler, bazi hastaliklara iliskin teshis, tedavi ve kontrol onlemlerinin ihmal edildigi durumlarda yakinliklari nedeniyle zoonoz hastaliklarin bulasmasinda onemli rol oynar. Koy ve ciftliklerdeki yasam tarzinda, evcil hayvanlarin hem kendi aralarinda hem de insanlarla yakin temas halinde bulunmasi ile yaban hayvanlarinin bu bolgelerde siklikla biyolojik donguye dahil olmasi, parazitin daha da yaygin olarak gorulmesine neden olabilir (1, 2). Paraziter hastaliklardan ozellikle helmintler, hayvan ve halk sagligi acisindan ciddi sorunlara sebep olmaktadir (3, 4). Turkiye'de kopekler, kist hidatik etkeni E. granulosus ile Visceral Larva Migrans (VLM) ve Ocular Larva Migrans'a (OLM) neden olan T. canis'i insanlara tasimasiyla ayri bir oneme sahiptir. Insanlarda kopek kancali kurtlarinin sebep oldugu Cutaneus Larva Migrans=Deri larva migrans (CLM) da sporadik olarak gorulmektedir (5-9).

Kopeklerdeki fazla sayidaki helmint cesitliligine ragmen, Turkiye'de sokak veya az sayidaki sahipli kopekler uzerinde yapilan calismalarda, daha cok cestodlardan Taenia, Dipylidium, Mesocestoides ve Echinococcus, nematodlardan Toxocara, Toxascaris, Ancylostoma, Uncinaria, Trichuris ve Spirocerca gibi helmint turleri bildirilmistir (10-16). Turkiye'de kirsal alanla ilgili calismalar az sayida ve oldukca eski yillara dayandigindan bu konudaki son durumun bilinmemesi alinacak onlemler acisindan bir eksikliktir. Tasan (17), Elazig yoresi koy kopeklerinde, nekropside helmintlerin yayilisini %95, Cerci (18), Ankara ili Elmadag ilcesi

koy kopeklerinde diski bakisinda %80,9 bildirmistir. Cesitli ulkelerde koy ve ciftlik kopeklerinde yapilan calismalardan, Portekiz'de %57,44 (19), Yunanistan'da %26,0 (20), Macaristan'da %56,3 (21), Arjantin'de %69,0 (22), Cekya (Cek Cumhuriyeti) 'da %41,7 (23), Malezya'da %88,3 (24) ve Avustralya'da %7,7-40,2 (2) parazit enfeksiyonu bildirilmistir.

Zoonoz parazitlerin yayilisi ve epidemiyolojilerinin bilinmesi, insanlarda risk olusturma etkilerinin en alt duzeyde tutulmasi acisindan son derece onemlidir. Turkiye'de, yaklasik son yirmi bes yil icinde koy ve suru kopeklerinde helmint turlerinin varligi ve yayilisi hakkinda bir calisma yapilmamistir. Bu calismanin amaci; coban kopeklerinde helmint turlerini diski bakisiyla saptamak ve halen halk sagligi acisindan onemli olan kist hidatik, VLM ve OLM'ye sebep olan turlerin teshisini molekuler yontemlerle yaparak gercek duzeylerini ortaya koymaktir.

YONTEMLER

Bu calisma, 2013-2015 yillari arasinda, Ankara'nin merkez ilceleri disindaki dogu-bati-kuzey-guney yonunde bulunan 10 ilcede (Bala, Beypazari, Cubuk, Elmadag, Golbasi, Gudul, Haymana, Kalecik, Nallihan ve Polatli) yer alan 47 koydeki 224 coban (suru) kopegi uzerinde yurutulmustur. Kopeklerin yas (genc: 0-1 yas, ergin: 1 yas <), cinsiyet ve beslenme bicimi kaydedilmis, diski ornekleri diskilama sonrasi yerden (toprak, bitki, ot, cimen icermeyen) toplanmistir. Laboratuvara getirilen diski ornekleri once makroskobik olarak bakilmis, daha sonra mikroskobik olarak formalin ethyl-a-cetat sedimentasyon ve Zn[SO.sub.4] flotasyon yontemi kullanilarak helmint yumurtalari yonunden mikroskobik olarak incelenmistir (25). Zoonoz ozellige sahip E. granulosus ile T. canis'in varligini teshis etmek icin diskilar copro-PCR yontemiyle bakilmistir. Taenia ve Toxocara tip yumurta saptanan diskilardan DNA izolasyonu icin QIAmp DNA Stool Mini Kiti (Qiagen, Almanya) kullanilmistir. Diski orneklerindeki yumurtalar, Szell ve ark.'nin (26) sedimentasyon + Zn[Cl.sub.2]+NaCl flotasyon yontemine gore toplanarak, uretici firmanin kitte bildirdigi prosedure gore islenmistir. Toxocara spp. yumurta ornekleri kit prosedurunde birkac modifikasyon yapilarak kullanilmistir (yumurtanin kalin kabugunu patlatmak icin, ASL bufferda 95[degrees]C'de 30 dk. ve proteinase K'da 70[degrees]C'de 30 dk.). Echinococcus granulosus'un varligi icin ornekler copro-PCR ticari kiti ile (Genekam Biotechnology, Almanya) uretici firmanin bildirdigi prosedure gore islenmistir. Toxocara spp. ornekleri, mtDNA ATP sentetaz alt unite 6 (ATPase 6) gen bolgesine ozel primerlerle islenmis ve T. canis pozitif saptanan amplikonlar, DNA sekans analizine gonderilmistir (RefGen, Turkiye). PCR sonucu elde edilen urunler agaroz jelde 8-10 volt/cm akimda yurutulmustur.

Bu calisma, Ankara Universitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu Yonetmeligi'ne gore etik kurul degerlendirmesinden muaftir.

Verilerin istatistiksel analizi Statistical Package for Social Sciences Software 14.01 (SPSS Inc.; Chicago, IL, USA) kullanilarak gerceklestirilmistir. Helmint turlerinin yas ve cinsiyete gore farkliliklari Ki-kare testi ve logistic regression testleri ile arastirilmistir.

BULGULAR

Diski bakisi sonuclarina gore 224 coban kopeginin 79'u (%35,26) cesitli helmint turleri ile enfekte bulunmustur. Kopeklerde 7'si nematod, ikisi cestod, ikisi trematod ve biri pentastomid olmak uzere 12 tur/cins parazit yumurtasi belirlenmistir. En yaygin tur Taenia spp. saptanmis, bunu sirasiyla Toxocara spp., Toxascaris leonina ve Trichuris spp. izlemistir (Tablo 1). Copro-PCR incelemesinde Taenia spp. gorulen 27 kopegin 14'unde (%51,85) E. granulosus, Toxocara spp. bulunan 21 kopegin 5'inde (%23,8) T. canis kaydedilmistir. PCR sonucu elde edilen pozitif amplikonlarin sekans analizinde orneklerin T. canis oldugu teyit edilmistir. Alinan bilgi ve kisisel gozlemlere gore koylerdeki kopeklerin beslenmesi hane sahibi tarafindan evde yenilen yemek artiklari, kanatli, koyun ve sigira ait cig organlar, et ve kemik parcalari ile yapilmaktadir. Koyun surusune koruma egitimi vermek amaciyla belli araliklarla onlerine tum olarak olu koyun-sigir atilmakta ve bunlari parcalayarak yenmesi saglanmaktadir (Resim 1). Kopeklerde bu beslenme bicimine bagli olarak diskida A. galli, Paramphistomum spp., Strongyloides spp., Trichostrongylidae gibi yumurtalar gorulmustur. Benzer sekilde Fasciola spp. ve Dicrocoelium spp. yumurtalarinin da diskida gorulmesinin enfeksiyonla ya da beslenme bicimiyle ilgili olabilecegi kanisina varilmistir. Kopeklerde sindirim sistemi helmintlerinin yas ve cinsiyet durumuna gore dagilimi Tablo 2'de verilmistir. Genclerde erginlere, disilerde erkeklere oranla Toxocara spp., T. leonina ve Taenia spp. daha yaygin olarak gorulmus, ancak T. leonina'nin genclerde (%13,95) erginlere gore (%4,41) daha yuksek oldugu istatistiksel olarak onemli bulunmustur (p<0,05).

TARTISMA

Kopeklerde bulunan helmintlerin bircogu insan ve kasaplik hayvan sagligini yakindan ilgilendirmektedir. Paraziter hastaliklarin varligini ozellikle de insanlara bulasmasini minimize etmek icin epidemiyolojilerine etki eden faktorlerin iyi bilinmesi gerekir. Cografi bolge, iklim, ara/son konak populasyonu, enfeksiyonun prepatent ya da patent donemde olmasi, teshis yontemi, ilac kullanimi gibi faktorler calisma sonuclarina yansimakta ve farkliliklara neden olmaktadir (19). Turkiye'de kopeklerde bulunan helmint cins/turlerinin yayilisi ile ilgili calismalar genellikle sokak/sahipli ev kopeklerinde nekropsi veya diski bakisi ile yapilmis, en sik gorulen turlerin T. leonina, T. canis, kancali kurtlar, Taenia spp. ve D. caninum oldugu bildirilmistir (10-12, 14, 16). Bu calismada, coban kopeklerinde ayni turlere rastlanmasi diger calismalarla uyumlu bulunmus, ancak karsilastirma yapma acisindan kirsal alanda suru ile ev bekcilik gorevi icin barindirilan kopeklerle ilgili calisma sayisi az ve eski yillara ait olmasi bir eksiklik olusturmustur. Sehir ortami ile kirsal alanlar, kopek yogunlugu bakimindan karsilastirildiginda sehirdeki kopek sayisinin (sokak/sahipli) kirsal alandaki sayidan daha fazla olmasi beklenmekte, ayrica sehir yasaminin dar ve kisitli mekanlarinda, cevre kontaminasyonunun daha fazla olmasina bagli olarak da bulasmanin artmasi dusunulmektedir (23). Helmint enfeksiyonlarinin yayilisi, sehirlerde yapilan calismalarda %19,4-60 saptanirken Elazig yoresi kirsal kopeklerinde nekropside %95, Ankara cevresinde koy kopeklerinde diskida %80,99 bulunmustur (10-12, 14, 16-18). Bu calismada saptanan yayilis orani (%35,26) kirsal alandaki verilerden dusuk, sehirlerdeki calisma sonuclarina benzer veya daha dusuk bulunmustur. Kirsal alan kopeklerinde yapilan iki calismanin yapildigi donemlerdeki (26-34 yil once) kirsal alan yasami, ekonomisi, hayvancilik sistemi, hayvan sayisi gibi temel faktorler gunumuzde degismistir. Tedavi ve kontrol amacli ilac secenekleri de gunumuzle karsilastirildiginda oldukca kisitli kalmaktadir. Bu noktalar dikkate alindiginda, bu calismada saptanan %35,26 yayilis oraninin icinde ozellikle zoonoz helmintlerin yuksek oranda bulunmasi onemli bir bulgu olarak degerlendirilmistir.

Turkiye'de kopeklerde gorulen helmintler arasinda zoonoz turlerden sirasiyla insanlarda kist hidatik, VLM ve CLM onemlidir (5-9). Turkiye'de insanlarda kistik echinococcosisin seroprevalansi %4,8-35,5 bildirilmis, Saglik Bakanligi verilerine gore 19871994 yillari arasinda teyit ya da tedavi amacli 21.303 hasta opere edilmistir (3, 6, 8, 27, 28). Kirsal bolgedeki suru sahipleri ve yetistiriciler, kopeklere beslenmesi icin zaman zaman gevis getiren hayvanlara ait karkas, ic organ (ozellikle diyafram alti bolgenin tamami) ve et parcalarini vermekte, bu uygulama ile kopeklerin cevreye karsi daha sert ve agresif olmasi amaclanmaktadir (1, 29). Bu calismada da benzer bicimde bazi koylerde bu beslenme sekli gozlenmis, basta olu koyun olmak uzere sigir ve kanatli hayvanlara ait et ve ic organlarin hayvanlara verildigi gozlenmistir. Kirsal alandaki bu beslenme seklinin basta echinococcosis olmak uzere bazi zoonoz hastaliklarin devamliligindan sorumlu olan en onemli faktor oldugu bilinmektedir (1, 29). Bulasmada, ayrica ciftliklerde zaman zaman kontrolsuz sekilde yapilan hayvan kesimleri sirasinda kist hidatigin patlamasi ya da bicak darbeleri ile kesilmesi sonucu protoskolekslerin karkasa bulasabilecegi, bunun da E. granulosus'un kopeklere gecmesine neden olabilecegi belirtilmistir (29). Kirsal alanda E. granulosus'un yayilisini saglayan temel etkenin, kopeklere verilen enfekte cig ic organlarin ya da gevis getiren hayvanlarin yedirilmesi olmasina ragmen hayvan sahiplerinin bunu bilerek ya da bilmeyerek kopekleri bu sekilde beslemeye devam etmeleri dikkat cekici bulunmustur.

Son yillarda yapilan calismalarda Taenia spp.'nin yayilisi sokak ve sahipli kopeklerde %2,8-23,9 bildirilmistir (10-12, 14, 16). Kirsal bolge kopeklerinde diskida %42,9, nekropside cesitli turlere ait olarak %4-42, E. granulosus %4 kaydedilmistir (17, 18). Diski muayenesinde, E. granulosus'un diger Taenia turlerinden ayirt edilememesi ve makroskobik bakida halkalarin zor gorulmesi (halka atiliminda duzensizlik, bazi gunlerde diskida hic halka ya da yumurta bulunmamasi, prepatent donem) molekuler temelli calismalari gerekli kilmaktadir. Bu calismada diskida %12,05 Taenia yumurtasi saptanan orneklerin %51,85'inde PCR ile E. granulosus pozitiflik saptanmasi oldukca onemli bulunmustur. Echinococcosisin biyolojisinde yukarida bildirdigimiz noktalar da goz onune alindiginda, diskida Taenia spp. ile E. granulosus'un varliginin, saptadigimiz orandan daha da yuksek olabilecegi, bunun da kirsal bolgeler icin daha fazla zoonoz bulasim tehlikesine isaret etmesi olasidir.

Ulkemizde VLM'ye sebep olan toxocariasisin seroprevalansi insanlarda %7,6-26,42 bildirilmistir (5, 7, 30, 31). Buna neden olan etkenlerden biri T. canis'in yayilisi sehirde yasayan kopeklerde %4,2-47,8, koy kopeklerinde Ankara'da %13,22, Elazig'da %26 saptanmistir (10-12, 14, 16-18). Dunyada kirsal alandaki ciftlik kopeklerinde T. canis'in yayilisi, Macaristan'da %30,1 (21), Yunanistan'da %12,8 (20), Cekya'da %13,7 (23) ve Portekiz'de %11,28 (19) bildirilmistir. Koy kopeklerinde T. canis'in dusuk orandaki yayilista (%9,38), bakisi yapilan hayvanlarin cogunun yas direncine sahip yasli hayvanlar olmasindan kaynaklanabilecegi dusunulmustur. Genc kopeklerde T. canis'in daha cok goruldugu, ancak dusuk oranda da olsa yasli hayvanlarda da bulundugu, buna bagli olarak da eriskin kopeklerin cevre icin surekli rezervuar kaynak olusturabildigi dikkate alinmalidir (4). Nijsse ve ark. (32), kopeklerde diski bakisi ile saptanan Toxocara yumurtalari icin koprofajinin de onemli oldugunu belirtmistir. Ayrica, T. canis'in biyolojisinde kopeklerde cesitli bulasma yollari bulunurken, yukarida belirtilen beslenme biciminin de (paratenik konak olarak kemirici, koyun, kanatli gibi hayvanlarin cig olarak yenmesi) rolu etkilidir. Genel olarak Toxocara turlerinde konak spesifitesi olmasina karsin, ender de olsa kopeklerde T. cati, kedilerde T. canis bildirilmistir (33, 34). Echinococcus granulosus'ta oldugu gibi konvansiyonel yontemlerle yapilan diski bakisinda morfolojik olarak Toxocara tur teshisi yapilamamaktadir. Ozellikle insanlarda toxocariasisten sorumlu T. canis'in saptanmasi icin, Toxocara spp. ile enfekte bulunan diskilar (%9.38) PCR ile incelenmis ve daha dusuk T. canis pozitiflik deger (%2,23) saptanmistir. Toxascaris leonina'nin diski bakisina gore farkli illerdeki sokak ve sahipli kopeklerde %1-60,9 arasinda degistigi, koy kopeklerinde %42,97-%67 saptandigi gozlenmis, ancak bu calismada %6,25 yayilis ile genel olarak bildirilen degerlerden dusuk bulunmustur (10-12, 14, 16-18). Yasin etkisine bakildiginda bu calismada Toxocara spp. ve T. leonina, 1 yasindan kucuklerde daha fazla gorulmus, ancak sadece T. leonina'daki farklilik istatistiksel olarak anlamli bulunmustur (p<0,05). Disilerde enfeksiyonun daha fazla gorulmesi ise istatistiksel olarak onemsiz bulunmustur (p>0,05).

Kopekler yasamlarinin her doneminde kancali kurt enfeksiyonuna maruz kalabilmektedir. Genc hayvanlarda bagisiklik sisteminin tam olarak gelismemis olmasi ve sutle bulasmanin gorulmesi, yasli hayvanlara oranla enfeksiyonun yayilisi ve siddeti acisindan daha onemlidir. Turkiye'de kopeklerde kancali kurtlarin yayilisi %1,1-59,4 bulunmustur (10, 11, 14, 16-18). Turkiye'de insanlarda sporadik olarak bildirilen bu enfeksiyon, insanlarda diskiyla bulasik toprak, kulube ve meradaki yumurtadan gelisen larvalarin temas sonucu deriyi delmesiyle gorulmektedir (9, 35). Bu calismada %2,3 yayilis, daha once yapilan calismalarda bildirilen yayilis oraninin cok altinda olmasina ragmen insanlarda sporadik vakalar nedeniyle dikkat edilmesi gereklidir.

Kancali kurt etkenleri gibi topraga bagli zoonoz parazitlerden Trichuris spp. bu calismada kopeklerde %4,02 saptanmistir. Gerek bu calismada koylerde gozlemlendigi, gerekse de benzer amacla yapilmis diger calismalarda belirtildigi gibi, kopekler suru ile beraber gitmedigi zamanlarda, haneye ait kopekler birbirlerine yakin ancak birbirlerinin alanlarina gecmelerine imkan vermeyecek uzunlukta zincirle bagli tutulmaktadir (1, 29). Toprak zeminli bu alanlar eski ve yeni diski parcalarini icermekte, kancali kurt ve Trichuris spp. bulasimi icin de iyi bir potansiyel ortam olusturmaktadir. Dioctophyme renale Turkiye'de daha once Istanbul'da bir kopekten bildirilmis, bu calismada da diskida parazitin yumurtasina rastlanilmistir (36). Biyolojisi geregi diski baki sonuclarinda nispeten dusuk bir yayilis gosteren D. caninum (11, 12, 16), bu calismada %0,89 saptanmistir. Capillaria spp. yumurtasi kopeklere ait diski orneklerinin %2,23'unde bulunmustur. Koprofajinin kopeklerdeki parazit varligi ve yayilis sonuclarina tesir ettigi bildirilmektedir (32). Bu cinsin kopeklerdeki yayilisi oldukca dusuk olup, kopeklerin beslenme bicimi ve koprofaji olasiligi goz onune alindiginda, yumurtalarin bir kisminin kanatli hayvanlarin kendi parazitlerinden kaynaklanabilecegi bir kisminin ise kendilerine ait olabilecegi dusunulmustur (37). Benzer sekilde, bu calismadaki diski orneklerinde Fasciola, Dicrocoelium, Paramphistomum, Ascaridia, Strongyloides yumurtalarinin gorulmesi hem kopeklerde gorulen koprofaji hem de yukarida deginilen beslenme sekli ile ilgili oldugunu akla getirmektedir.

SONUC

Hayvanciligin ekonomik olarak yapildigi alanlarda zoonoz hastaliklarin varligi kacinilmaz bir gercektir. Kopeklerde gorulen bazi helmintlerin insan sagligi acisindan da tehlike olusturmasi nedeniyle coban kopekleri potansiyel risk olusturmaktadir. Bu kopeklerin hem koy sinirlari icinde hem de merada sactiklari helmint yumurtalari surekli cevrenin kontamine olmasina neden olacaktir. Bu nedenle onlem olarak, ozellikle zoonoz enfeksiyonlarin kontrolu acisindan kopeklerin zaman zaman diski muayenelerinin ve uygun bir antelmentik ile tedavilerinin yapilmasi, en onemlisi de basta koyun olmak uzere arakonak kasaplik hayvanlarin cig olarak kopeklere yedirilmemesi etkili olacaktir.

Etik Komite Onayi: N/A.

Hasta Onami: N/A.

Hakem Degerlendirmesi: Dis Bagimsiz.

Yazar Katkilari: Fikir- H.O., S.O.; Tasarim- H.O., S.O.; Denetleme- H.O., S.O.; Kaynaklar- H.O., G.O.; Malzemeler- S.O., G.O.; Veri Toplanmasi ve/veya islemesi- H.O., S.O., G.O., I.S.G.; Analiz ve/veya Yorum- I.S.G., S.O.; Literatur taramasi- H.O., G.O., I.S.G.; Yaziyi Yazan- H.O., S.O.; Elestirel Inceleme- H.O., S.O., I.S.G.

Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi bildirmemislerdir.

Finansal Destek: Yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.

Ethics Committee Approval: N/A.

Informed Consent: N/A.

Peer-review: Externally peer-reviewed.

Author contributions: Concept - H.O., S.O.; Design - H.O., S.O.; Supervision - H.O., S.O.; Resource - H.O., G.O.; Materials - S.O., G.O.; Data Collection and/or Processing - H.O., S.O., G.O., I.S.G.; Analysis and /or Interpretation -I.S.G., S.O.; Literature Search - H.O., G.O., I.S.G.; Writing - H.O., S.O.; Critical Reviews - H.O., S.O., I.S.G.

Conflict of Interest: No conflict of interest was declared by the authors.

Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

KAYNAKLAR

(1.) Baneth G, Thamsborg SM, Otranto D, Guillot J, Blaga R, Deplazes P, et al. Major parasitic zoonoses associated with dogs and cats in Europe. J Comp Pathol 2016; 155: 54-74. [CrossRef]

(2.) Jenkins DJ, Lievaart JJ, Boufana B, Lett WS, Bradshaw H, Armua-Fernandez MT. Echinococcus granulosus and other intestinal helminths: current status of prevalence and management in rural dogs of eastern Australia. Aust Vet J 2014; 92: 292-8. [CrossRef]

(3.) Altintas N. Past to present: echinococcosis in Turkey. Acta Trop 2003; 85: 105-12. [CrossRef]

(4.) Overgaauw PA, van Knapen F. Veterinary and public health aspects of Toxocara spp.. Vet Parasitol 2013; 193: 398-403. [CrossRef]

(5.) Akdemir C. Visceral larva migrans among children in Kutahya (Turkey) and an evaluation of playgrounds for T. canis eggs. Turk J Pediatr 2010; 52: 158-62.

(6.) Cetinkaya U, Hamamci B, Kaya M, Gucuyetmez S, Kuk S, Yazar S, ve ark. Investigation of anti-Echinococcus granulosus antibodies in patients with suspected cystic echinococcosis. Turkiye Parazitol Derg 2012; 36: 57-60. [CrossRef]

(7.) Cicek M, Yilmaz H. Prevalence of Toxocariasis in Human and Dogs in Van Province. Kafkas Univ Vet Fak Derg 2012; 18: 531-6.

(8.) Karadag A, Yanik K, Unal N, Odabasi H, Hokelek M. Evaluation of materials sent due to suspected cystic echinococcosis to the parasitology laboratory of Ondokuz Mayis University Medical School between the Years 2005-2011. Turkiye Parazitol Derg 2013; 37: 28-31. [CrossRef]

(9.) Kurtoglu S. Kutanoz larva migrans. Saglik Derg 1981; 55: 33-7.

(10.) Balkaya I, Avcioglu H. Gastro-intestinal helminths detected by coprological examination in stray dogs in the Erzurum province-Turkey. Kafkas Univ Vet Fak Derg 2011; 17: 43-6.

(11.) Kozan E, Sevimli FK, Birdane FM. The occurrence of gastrointestinal cestode and nematode infections in stray dogs in Afyonkarahisar and Eskisehir provinces. Turkiye Parazitol Derg 2007; 31: 208-11.

(12.) Orhun R, Ayaz E. Prevalence of helminths in dogs in the region of Van and their potential public health significance. Turkiye Parazitol Derg 2006; 30: 103-7.

(13.) Oter K, Bilgin Z, Tinar R, Tuzer E. Tapeworm infections in stray dogs and cats in Istanbul, Turkey. Kafkas Univ Vet Fak Derg 2011; 17: 595-9.

(14.) Unlu H, Eren H. Gastro-intestinal helminths detected by fecal examination in stray dogs in the Aydin province. Turkiye Parazitol Derg 2010; 31: 46-50.

(15.) Yaman M, Ayaz E, Gul A, Muz MN. Investigation of helminth infections of cats and dogs in the Hatay province. Turkiye Parazitol Derg 2006; 30: 200-4.

(16.) Yildirim A, Ica A, Duzlu O, Yavuz A, Inci A. Kayseri yoresinde diski muayenesine gore kopeklerde bulunan sindirim sistemi helmintleri ve bunlarin yayginligi. Erciyes Univ Vet Fak Derg 2007; 4: 65-71.

(17.) Tasan E. Elazig kirsal yore kopeklerinde helmintlerin yayilisi ve insan sagligi yonunden onemi. Elazig: Firat Universitesi Veteriner Fakultesi Parazitoloji Anabilim Dali. 1982.

(18.) Cerci H. Ankara ili Elmadag ilcesi kirsal yore kopeklerinde gorulen mide-bagirsak helmintlerinin yayilisi ve insan sagligi yonunden onemi. Ankara: Ankara Universitesi Saglik Bilimleri Enstitusu. 1990.

(19.) Matheus TL, Castro A, Ribeiro JN, Vieira-Pinto M. Multiple zoonotic parasites identified in dog feces collected in Ponte de Lima, Portugal-a potential threat to human health. Int J Environ Res Public Health 2014; 11: 9050-67. [CrossRef]

(20.) Papazahariadou M, Founta A, Papadopoulos E, Chliounakis S, Antoniadou-Sotiriadou K, Theodorides Y. Gastrointestinal parasites of shepherd and hunting dogs in the Serres Prefecture, Northern Greece. Vet Parasitol 2007; 148: 170-3. [CrossRef]

(21.) Fok E, Szatmari V, Busak K, Rozgonyi F. Prevalence of intestinal parasites in dogs in some urban and rural areas of Hungary. Vet Q 2001; 23: 96-8. [CrossRef]

(22.) Dopchiz MC, Lavellen CM, Bongiovanni R, Gonzalez PV, Elissondo C, Yannarella F, et al. Endoparasitic infections in dogs from rural areas in the Lobos district, Buenos Aires province, Argentina. Rev Bras Parasitol Vet 2013; 22: 92-7. [CrossRef]

(23.) Dubna S, Langrova I, Napravnik J, Jankovska I, Vadlejch J, Pekar S, et al. The prevalence of intestinal parasites in dogs from Prague, rural areas, and shelters of the Czech Republic. Vet Parasitol 2007; 145: 120-8. [CrossRef]

(24.) Ngui R, Lee SC, Yap NJ, Tan TK, Aidil RM, Chua KH, et al. Gastrointestinal parasites in rural dogs and cats in Selangor and Pahang states in Peninsular Malaysia. Acta Parasitol 2014; 59: 737-44. [CrossRef]

(25.) Truant AA, Elliot SH, Kelly MT, Smith JH. Comparison of formalin-ethyl ether sedimentation, formalin-ethyl acetate sedimentation, and zinc sulfate flotation techniques for detection of intestinal parasites. J Clin Microbiol 1981; 13: 882-4.

(26.) Szell Z, Sreter-Lancz Z, Sreter T. Evaluation of faecal flotation methods followed by species-specific PCR for detection of Echinococcus multilocularis in the definitive hosts. Acta Parasitol 2014; 59: 331-6. [CrossRef]

(27.) Aydin M, Adiyaman G, Dogruman-Al F, Kustimur S, Ozkan S. Determination of anti-echinococcus IgG antibodies by ELISA in patients with suspected hydatid cyst. Turkiye Parazitol Derg 2012; 36: 61-4. [CrossRef]

(28.) Polat E, Aslan M, Aygun G, Isensul R, Saglam GM, Karatas A, ve ark. Ciftcilik yapan insanlarda kistik ekinokokkozis IgG antikorlarinin yayginliginin ELISA ile arastirilmasi. Turkiye Parazitol Derg 2003; 27: 21-23.

(29.) Jenkins DJ, McKinlay A, Duolong HE, Bradshaw H, Craig PS. Detection of Echinococcus granulosus coproantigens in faeces from naturally infected rural domestic dogs in south eastern Australia. Aust Vet J 2006; 84: 12-6. [CrossRef]

(30.) Karadam SY, Ertug S, Ertabaklar H, Okyay P. The comparision of IgG antibodies specific to Toxocara spp. among eosinophilic and non-eosinophilic groups. New Microbiol 2008; 31: 113-6.

(31.) Kustimur S, Dogruman Al F, Oguzulgen K, Bakir H, Maral I, Turktas H, el al. Toxocara seroprevalence in adults with bronchial asthma. Trans R Soc Trop Med Hyg 2007; 101: 270-4. [CrossRef]

(32.) Nijsse R, Mughini-Gras L, Wagenaar JA, Ploeger HW. Coprophagy in dogs interferes in the diagnosis of parasitic infections by faecal examination. Vet Parasitol 2014; 204: 304-9. [CrossRef]

(33.) Fahrion AS, Schnyder M, Wichert B, Deplazes P. Toxocara eggs shed by dogs and cats and their molecular and morphometric species-specific identification: is the finding of T. cati eggs shed by dogs of epidemiological relevance? Vet Parasitol 2011; 177: 186-9. [CrossRef]

(34.) Roth B, Schneider CC. Untersuchungen zur Abhangigkeit des "weissen Blutbildes" bei Hauskatzen (Felis domestica) von Wurminfektionen des Darmes. Berl Munch Tierarztl Wochenschr 1971; 22: 436-7.

(35.) Erel D, Sellioglu B. Turkiye'de larva migrans vakalari. T.C.S.S.Y.B. Hifzissihha Okulu Yayin No 20. 1965.

(36.) Gargili A, Firat I, Toparlak M, Cetinkaya H. First case report of Dioctophyme renale (Goeze,1782) in a dog in Istanbul, Turkey. Turk J Vet Anim Sci 2002; 26: 1189-91.

(37.) Doganay A. Turkiye'de kedi ve kopeklerde gorulen helmintler. Ankara Univ Vet Fak Derg 1992; 39: 336-48.

Hatice Oge (1), Semih Oge (1), Gokben Ozbakis (1), I.Safa Gurcan (2)

(1) Ankara Universitesi Veteriner Fakultesi, Parazitoloji Anabilim Dali, Ankara, Turkiye

(2) Ankara Universitesi Veteriner Fakultesi, Biyoistatistik Anabilim Dali, Ankara, Turkiye

Yazisma Adresi / Address for Correspondence: Hatice Oge E.posta: hoge@ankara.edu.tr

[c]Telif hakki 2017 Turkiye Parazitoloji Dernegi - Makale metnine www.tparazitolderg.org web sayfasindan ulasilabilir.

[c]Copyright 2017 Turkish Society for Parasitology - Available online at www.tparazitolderg.org
Tablo 1. Kopeklerde yapilan yayilis ile ilgili calisma verileri ile
diger calisma verilerinin karsilastirilmasi

                       Mevcut    Orhun ve Ayaz,  Unlu ve Eren,
                      calisma         2006           2007
Parazit turu         Ankara (*)     Van (*)       Aydin (*)

Toxocara spp.          9,38          13,9            20
T. leonina             6,25          23,5             1
Taenia spp.           12,05          14,8           7,5
D. caninum             0,89           3,5
Trichuris spp.         4,02                         1,5
Capillaria spp.        2,23
Kancalikurt            2,23           9,56         21
Filaroides spp.        1,34
D. renale              0,89
L. serrata             0,89
Fasciola spp.          1,79
Dicrocoelium spp.      3,13
A. galli               1,34
Strongyloides spp.     3,13
Paramphistomum spp.    1,34
Trichostrongylidae     1,34

                     Yildirim ve ark.,        Kozan ve ark.,
                          2007                    2007
Parazit turu           Kayseri (*)      Afyon (*)  Eskisehir (*)

Toxocara spp.             4,2             36,2         47,8
T. leonina                7,7             47,8         60,9
Taenia spp.               2,8              2,9         23,9
D. caninum                2,8              2,9          4,3
Trichuris spp.                                          0,6
Capillaria spp.
Kancalikurt               1,1             59,4          6,5
Filaroides spp.
D. renale
L. serrata
Fasciola spp.
Dicrocoelium spp.
A. galli
Strongyloides spp.
Paramphistomum spp.
Trichostrongylidae

                     Balkaya ve Avcioglu,
                            2011
Parazit turu            Erzurum (*)

Toxocara spp.               20,3
T. leonina                  38,4
Taenia spp.                  2,9
D. caninum
Trichuris spp.
Capillaria spp.
Kancalikurt                  2,3
Filaroides spp.
D. renale
L. serrata
Fasciola spp.
Dicrocoelium spp.
A. galli
Strongyloides spp.
Paramphistomum spp.
Trichostrongylidae

(*) % yayilis

Tablo 2. Coban kopeklerinde yas ve cinsiyete gore Toxocara
spp., T. leonina ve Taenia spp. enfeksiyonu

                            Yas    Cinsiyet
                           <6 ay  6 ay-1 yas  1 yas <  Erkek  Disi
Incelenen kopek
sayisi (224)                 6        37       181      181    43
Toxocara spp.
pozitif kopek sayisi (21)    1        4         16       15     6
T. leonina pozitif
kopek sayisi (14)                     6          8       11     3
Taenia spp. pozitif
kopek sayisi (27)                     7         20       19     8
COPYRIGHT 2017 AVES
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2017 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:Oge, Hatice; Oge, Semih; Ozbakis, Gokben; Gurcan, I.Safa
Publication:Turkish Journal of Parasitology
Article Type:Report
Date:Mar 1, 2017
Words:4646
Previous Article:Samsun Il ve Ilcelerinden Alinan Cevresel Sularda Parazitlerin Varligi: Presence of Parasites in Environmental Waters in Samsun and Its Districts.
Next Article:Evaluation of Patients with Cystic Echinococcosis: Kistik Ekinokokkozis Olgularinin Degerlendirilmesi.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2018 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters