Printer Friendly

Cerdded ym Mharadwys; BYD NATUR.

Byline: BETHAN WYN JONES

ROEDD hi'n bnawn godidog o wanwyn a'r haul yn gynnes ar fy ngwar wrth i mi droi fy nghefn ar Borth y Gwichiaid. Yr adar yn canu, y defaid a'r weyn yn brefu a chacwn tingoch yn mela'n hamddenol ar hyd ac ar led y borfa. Roedd cannoedd os nad miloedd o'r fl wenynen yn casglu paill a neithdar o flodau gwynion y ddraenen ddu (Prunus spinosa; blackthorn), a'u su yn chwyddo wrth i mi eu pasio a'u haflonyddu.

Mi sleifiodd ceiliog ffesant balch o'm mlaen i ganol yr eithin a throi ei ben yn l hefo'i "drem drahaus", cystal gofyn "pa hawl sy gen ti i aflonyddu arna i?" Roedd cwningod yn chwarae rhwng bn yr eithin ac yn deifio i'w tyllau os oedden nhw'n credu mod i'n mentro'n rhy agos. Islaw i mi ar y creigiau wrth y mr roedd mulfrain a gwylanod a phioden y mr yn galw'n ddolefus. Roedd y ddraenen wen (Crataegus monogyna; hawthorn) yn llawn dail.

Yma ac acw, roedd creigiau yn brigo i'r wyneb a chen a mwsogl yn creu patrymau tlws ar wyneb y graig ac addewid am flodau ar friweg y cerrig (Sedum anglicum; English stonecrop) yn yr haf.

Roedd Trwyn Du islaw i mi ar yr ochr dde a mymryn ymhellach draw, yr Ogof Fach.

Roedd llygad Ebrill yn fwy diweddar yma ac yn llawer mwy llorweddol ar hyd y clogwyni, ac roedd y rhedyn ungoes yn dechrau codi ei ben o'r pridd.

Croesi pompren fach ac i fyny'r boncan, ac wrth gyrraedd pen y bryn, roeddwn yn gallu gweld reit draw i Drwyn Leinws, ac roedd yn olygfa gyfareddol.

Ymhell islaw ger ochr y mr roedd yr Ogof Fawr, y gwylanod yn nofio'n braf a swen y tonnau'n llepian yn erbyn y creigiau, ac un cwch hwyl wen arni allan ar y mr.

Fe hedfanodd dwy wennol islaw i mi, yn prysur gasglu bwyd ar yr adain, ond cerdded yn fy mlaen oedd raid i mi. Mae'r darn yma o Lwybr Arfordir Mn hefyd yn rhan o'r Daith Arfordir Copr, ac wrth edrych draw i gyfeiriad Trwyn Leinws, mae'n ddigon hawdd gweld pam.

Cerdded yn hamddenol i lawr y bryncyn ac at benrhyn arall, a'r olygfa hyd yn oed yn well erbyn hyn.

O fy mlaen roeddwn i'n gallu gweld y Tyllau Duon ac Ogo'r Rhedyn ar lan y mr. Mae'r enwau'n gyfareddol yn dydyn? Wyr rhywun eu tarddiad tybed? Roedd y mr ar drai, ac mae'n anodd disgrifio'r harddwch - y cen du ac oren ar greigiau'r mr, melyn llachar yr eithin, glas y mr a'r tonnau'n torri'n wyn ar y creigiau. Dan draed roedd suran y coed (Oxalis acetosella; wood-sorrel), y crinllys (violets) a'r llygad Ebrill yn swat ar lawr, ac roeddwn i'n cael fy nhemtio i aros yno am weddill y pnawn yn diogi a mwynhau'r olygfa.

Ond cerdded yn fy mlaen wnes i a gweld pompren braf arall a git ar ei thraws. Roedd hon yn croesi nant fyrlymus oedd yn arwain i lawr i Draeth y Dwer Croyw ac roedd coed helyg ar y llechwedd, a'r gl|yn byw hardd, yr ir wen fawr (Pieris brassicae; large white) yn hedfan yn osgeiddig heibio i mi.

Roedd 'na hafan fechan annisgwyl dan y coed yn y fan yma a chraf y geifr (Allium ursinum; ramsons) yn tyfu, a bwtsias y gog yn plygu eu pen yn fonheddig. Roedd botwm crys (Stellaria holostea; greater stitchwort) yn agor ei stigmu a'i antherau i'r haul ond cyn pen dim roeddwn i wrth git mochyn arall a sweny nant ymhell y tu l i mi.

Croesi dwy gamfa, mymryn o glip, a dyna olygfa fendigedig arall o'r goleudy ar Drwyn Leinws. Roeddwn i'n gallu gweld pysgotwyr yn sgota oddi ar y creigiau wrth Borth y Corwgl ac roedd Ynys Drai i'w gweld yn glir. Wrth ochr y llwybr roedd y llwylys (Cochlearia officinalis; common scurveygrass) a llaeth y gaseg (Cardamine pratensis; cuckoo flower) ac uwch fy mhen, roedd ehedydd yn canu. Roedd yn union fel cerdded yng ngerddi Paradwys..

CAPTION(S):

Yr olygfa tua Thrwyn Leinws; Chwith, crinllys, ac ar y dde y Llwylys
COPYRIGHT 2009 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2009 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Daily Post (Liverpool, England)
Date:Apr 29, 2009
Words:688
Previous Article:Arwyddion i droi'r gwartheg allan? LLxN Y LLYSIAU.
Next Article:Mae'n hen bryd chwalu muriau'r tyrau ifori.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2022 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |