Printer Friendly

Catatonic symptoms associated with tuberculous lymphadenitis: a case of catatonia/Noropsikiyatrik belirtilerle iliskili tuberkuloz lenfadenit: bir katatoni olgusu.

Giris

Katatoni, ilk kez 1583 yilinda Philip Barrough tarafindan tanimlanmis olup, 1874'te Karl Kahlbaum tarafindan agir psikiyatrik hastaliga bagli ozellikle sizofreni ile iliskilendirilen bir motor bozukluk olarak belirtilmistir. Sonraki donemlerde, katatoninin duygudurum bozukluklari basta olmak uzere diger psikiyatrik bozukluklarda ve tibbi durumlarda goruldugu bildirilmistir (1,2).

Katatoni olgularinin %30-80'i genel tibbi duruma bagli olarak gelisir (3). Bu durumlar, enfeksiyon hastaliklari (viral ve bakteriyel olanlar), metabolik bozukluklar (hipertiroidizm, addison, cushing sendromu, anemi, Wernicke ensefalopatisi, B12 eksikligi, SLE), entoksikasyonlar (karbonmonoksit, fenilsiklidin, halusinojenler, alkol ve steroid zehirlenmeleri) tumoral olaylar (periventrikuler diffuz pineoloma, glioma, orta beyin lokalizasyonlu anjiyom), norolojik hastaliklar (epilepsi, travmatik beyin hasari, multiple skleroz, ensefalit, normal basincli hidrosefali) ve ilaclara bagli (benzodiyazepin, L-Dopa, gabapentin cekilme sendromlari, lityum, disulfiram, levatirasetam yuksek doz kullanimi) olusan katatoni basliklari altinda siniflandirilabilirler (4,5).

Psikiyatri kliniklerinde %7-20 arasinda degisen siklikta gorulen katatoni; katalepsi, balmumu esnekligi, stupor, postur alma, sterotipi, mannerizm, ekopraksi gibi amacsiz motor bozukluklarla birlikte, negativizm, mutizm, ekolali gibi belirtilerin gozlendigi patofizyolojisi henuz kesin olarak bilinmeyen bir sendrom olarak tanimlanabilir (6). DSM-IV-TR'de ise katatoni; sizofreninin bir alt tipi olarak degerlendirmekte ve "genel tibbi duruma bagli katatoni" kodunu da icermektedir. Ayrica manik ve major depresif belirtilerin ozelliklerini tanimlamak icin de kullanilmaktadir (7).

Tuberkuloz lenfadenit ise tuberkuloz olgulari arasinda extrapulmoner olanlarinin en yayginidir ve mikobakteriyel lenfadenitler arasinda en fazla gorulen grubu olusturmaktadir (8). Gelismekte olan ulkelerde mycobacterium tuberculosis en sik saptanan nedendir (9).

Bu makalede, tipik katatonik belirti ve bulgularin gozlendigi ve yapilan ileri incelemeler sonucu tuberkuloz lenfadenit tanisi konan bir olgu sunumu yapilmistir.

Olgu

E. L. 17 yasinda, kadin, bekar, okuryazarligi yok, ailesiyle oturuyor. 3 aydir giderek artan konusmama, hareketsizlik, yemek yememe sikayetleriyle ailesiyle birlikte acil psikiyatri poliklinigimize basvurmustu. Bu donemde her hangi bir psikososyal yuklenme tanimlanmiyordu.

Acil serviste noroloji ve enfeksiyon hastaliklari klinikleri tarafindan degerlendirilen ve mevcut durumunu aciklayacak organik bir neden bulunmadigi belirtilen hasta katatonik sendrom on tanisiyla ayirici tani ve tedavisinin planlanmasi amaciyla psikiyatri klinigine yatirildi.

Ozgecmisinde, kronik ust solunum yolu enfeksiyon oykusu vardi ve soygecmisinde amca kizinin mental retarde oldugu ogrenildi.

Ruhsal durum degerlendirmesinde; hasta yasinda gorunuyordu, kasektikti ve goz iliskisi kurulabiliyordu. Oz bakimi azalmis, sozel iletisim kurulamiyordu. Bilinc acik, ancak mutistik ve negativist olan hastanin fizik muayenesinde rijidite ve balmumu esnekligi mevcuttu. Hasta ile sozlu iletisim kurulamadigi icin ruhsal muayenenin diger bilesenleri degerlendirilemedi. Hastanin yapilan norolojik muayenesinde, alt extremitelerde hipertonisite ve DTR canliligi disinda patoloji yoktu. Laboratuvar incelemelerinde, hemogram ve biyokimya degerleri normal sinirlardaydi. Ileri tetkik incelemelerinde elektroensefalografi (EEG)'de anormal aktivite tespit edilmemisti ve kranyal manyetik rezonans goruntuleme bulgusunda sinuzit disinda bulgu yoktu. Klinik gozlemlerinde 380C derece ates tespit edildi ve on-arka akciger grafisinde her iki hiler bolgede genislemesi mevcuttu. Gogus hastaliklari klinigi tarafindan degerlendirilen hastaya Toraks Bilgisayarli Tomografi (BT) cektirilmesi ve PPD testi yaptirilmasi onerildi.

Hasta klinige yatirildiginda elektrokonvulzif tedavi (EKT) planlandi ve 5 kez EKT yapildiktan sonra hasta gida almaya ve kismen iletisime girmeye basladi.

Hastanin cektirilen Toraks BT sonucu; paratrekeal, presubkarinal, preaortik alanlarda, her iki hiler bolgede buyugunun kisa aksi 15 mm. olan lenf nodlari, sag akciger ust lob anteriorda ve sol akciger alt lob laterobazalde 7 mm. capli olan birer adet nodul, sag akciger apikalde fokal sentriasiner dansite artisi, sag akciger apikalde vaskuler dilatasyon, komsulugunda mozaik perfuzyon paterni mevcuttu. PPD deri testi sonucu ise 18X15 mm. ve pozitif olarak degerlendirildi.

Klinigimizde kismi iyilik hali saptanan hasta gogus hastaliklari klinigi tarafindan tuberkuloz lenfadenit tanisi konarak devir alindi ve tedavisi duzenlenerek takibe alindi. Daha sonraki psikiyatri poliklinik kontrollerinde hastanin verilen antibiyotik tedavi sonucu psikiyatrik semptomlarinin geriledigi gozlendi ve katatonik tablonun tuberkuloz lenfadenite bagli oldugu ve psikoz veya diger psikiyatrik bir bozuklugun sonucu olmadigi dusunuldu.

Tartisma

Bu olguda, tipik katatonik belirtilerle acil servise basvuran, baslangicta organik bir sebep bulunamayan ancak ileri tetkikler sonucunda TBC lenfadenit saptanan ve tedavisine bu yonde eklemeler yapilan bir olgu tartisilacaktir. DSM-IV-TR'de katatoni, genel tibbi duruma bagli, sizofreni, bipolar ya da major depresif bozuklugun alt tipi olarak yer alir. DSM -IV- TR katatonik sizofreni tanisindaki belirtileri, katalepsi ile ortaya cikan motor hareketsizlik, asiri motor aktivite, ileri derecede negativizm veya hic konusmama (mutizm), belirli bir durus (postur) alma, kaliplasmis (sterotipik) hareketler, tekrarlanan garip hareketler (mannerizm), yineleyici yuz burusturma (grimas), soz ve davranislarin tekrari (ekolali ve ekopraksi) olarak tanimlamistir (7). Fink ve Taylor ise katatoni, malign katatoni, periyodik katatoni, noroleptik malign sendrom, akinetik mutizm gibi durumlari katatonin alt tipleri olarak tanimlamislardir (10).

Literatur gozden gecirildiginde enfeksiyondan norolojik hastaliklara, endokrin hastaliklardan metabolik durumlara, kafa travmalarindan sistemik hastaliklara kadar bircok etkenin katatoninin organik nedenleri arasinda oldugu gorulecektir.

Enfeksiyonun kendisi katatoni icin bir risk etkeni olmakla birlikte, katatoni de ortaya cikardigi komplikasyonlarla genel durumu bozmakta, enfeksiyon, dehidratasyon, elektrolit bozukluklari, derin ven trombozu, dekubit lezyonlari gibi durumlara neden olabilmektedir (11).

Literaturde enfeksiyon hastaliklarindan Borrelia Burgdorferi'ye bagli ensefalopati tablosuyla gelen bir katatoni olgusu, bakteriyal meningoensefalite bagli katatonik olgu sunumlari, herpes sensefalitine bagli bir katatoni olgusu ve PANDAS'la gelen bir katatonik sendrom olgusu'na rastlanmaktadir. Bildigimiz kadariyla tuberkuloz lenfadenitinin eslik ettigi katatoni olgusu henuz bildirilmemistir (12-14). Ulkemizde ise, enfeksiyona bagli katatoni olgusu, subklinik hipotiroidinin eslik ettigi bir peryodik katatoni olgusu, katatonik belirtilerle basvuran akut dissemine ensefalomyelit (ADEM) olgusu ve sifilize bagli katatonik sizofreni olgusu bildirilmistir (15-18).

Tuberkuloz lenfadenit ise, ekstrapulmoner tuberkuloz icinde mikobakteryel lenfadenitler arasinda en fazla gorulen grubu olusturmaktadir. Kadinlarda daha fazla gorulmektedir ve 20-40 yaslarinda daha siktir. Patogenezinde ise primer tuberkuloz enfeksiyonu sirasinda basillerin akcigerdeki primer odaktan lenfatik yolla en yakin (hiler-mediastinel) lenf bezlerine ve ardindan uzaktakilere (supraklavikuler, juguler gibi) gittigi ve boylece sistemik belirtilere sebep oldugu bildirilmektedir (9).

Olgumuzda gorulen lenfadenopatiler (LAP) mediastinel bolgededir ve derin yerlesimli LAP sinifinda yer almaktadir. LAP'larin etyolojik ayirici tanisinda kontrastli BT'nin rolu son derece onemlidir (19). PPD deri testi pozitiflik orani ise neredeyse %100'e yakindir (20). Tuberkuloz lenfadenitte taniya gidiste hastanin yasi, etnik kokeni, klinigi, akciger grafisi ve tuberkulin deri testi yardimcidir. Tuberkuloz lenfadenit olgularinda genel olarak subfebril ates, kirginlik, kilo kaybi gibi semptomlar gorulebilir (9). Kesin tani, lenf bezi materyalinde tuberkuloz basilinin saptanmasi, patoloji raporunda nekrozlu granulomatoz iltihabin gosterilmesi ile konur ve tedavisi medikaldir (21).

Bu olguda daha once gecirilmis enfeksiyon oykusu, 380C dereceyi bulan ve ancak antibiyotik tedavisi sonrasi dusen atesin olmasi, psikiyatrik semptomlarinin kisa surede baslangic gosterip hizla ilerlemesi ve bu donem icindeki hizli kilo kaybi, katatonik durumun primer psikiyatrik bir nedenden degil, genel tibbi durumdan kaynaklandiginin ayirt edilmesinde buyuk onem tasimistir.

Sonuc

Bu olgu, psikiyatrik semptomlarin genel tibbi durumlarin bir parcasi olarak gorulebilecegini hatirlattigi gibi ayirici tani konusunda titiz davranmanin degerli oldugunu bir kez daha gostermektedir. Ayni zamanda tuberkuloz lenfadenit ve benzeri enfeksiyonlarin toplumda bildirilenlerden cok daha fazla oranda bulundugu, psikiyatrik belirti ve bulgulara yol acabilecegi, bu nedenle klinisyenin dikkatli olmasi gerektigi akilda tutulmasi gereken onemli noktalardir.

Doi: 10.4274/npa.y5768

Kaynaklar

(1.) Kahlbaum KL. Catatonia. Baltimore: Johns Hopkins University Press; 1973.

(2.) Fink M, Taylor MA. Catatonia: A Clinician's Guide to Diagnosis and Treatment. Cambridge: University Press; 2003.

(3.) Caroll BT, Goforth HW. Catatonia: from psychopathology to neurobiology. Caroff SN, Mann SC, Francis A, Fricchione GL, editorler. Vol. 1. American Psychiatric Publishing: 2004; s. 121-127.

(4.) Weder ND, Muralee S, Penland H et al. Catatonia: a review. Ann Clin Psychiatry 2008; 20:97-107.

(5.) Frucht SJ, Fahn S. Movement Disorder Emergencies: Diagnosis and Treatment 1st Ed. New Jersey: Humana; 2005.

(6.) Fink M, Taylor MA. The many varieties of catatonia. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2001; 251 Suppl 1:I8-13.

(7.) American Psychiatry Association. Diagnostic criteria from DSM-IV-TR. Washington DC; 2000.

(8.) Mohapatra PR, Janmeja AK. Tuberculous lymphadenitis. J Assoc Physicians India 2009; 57:585-90.

(9.) Karagoz T, Senol T, Bekci TT. Tuberkuloz Lenfadenit. Toraks 2001; 2:74-9.

(10.) Taylor MA, Fink M. Catatonia in psychiatric classification: a home of its own. Am J Psychiatry 2003; 1233-41.

(11.) Daniels J. Catatonia: clinical aspects and neurobiological correlates. J Neuropsychiatry Clin Neurosci 2009; 21:371-80.

(12.) Pfister HW, Preac-Mursic V, Wilske B ve ark. Catatonic syndrome in acute severe encephalitis due to Borrelia Burgdorferi infection. Neurology 1993; 43:433-5.

(13.) Orland RM, Daghestani AN. A case of catatonia induced by bacterial meningoencephalitis. J Clin Psychiatry 1987; 48:489-90.

(14.) Raskin DE, Frank SW. Herpes encephalitis with catatonic stupor. Arch Gen Psychiatry 1974; 31:544-6.

(15.) Virit O, Kokacya H, Kalenderoglu A ve ark. Karmasik bir katatoni olgusu. Klinik Psikiyatri 2009; 12:51-5.

(16.) Sengul C, Dilbaz N, Ustun I ve ark. Subklinik hipotiroidinin eslik ettigi bir periyodik katatoni olgusu. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2005; 6:57-9.

(17.) Sengul CB, Sengul C, Okay T ve ark. Katatonik belirtilerle basvuran bir ADEM olgusu sunumu. Noropsikiyatri Arsivi 2005; 42:35-8.

(18.) Sevim ME, Ozden SY, Sahin MO. Olgu Sunumu: Katatonik sizofreni ve mani benzeri klinigi olan 2 norosifiliz olgusu. Noropsikiyatri Arsivi 2004; 41:33-8.

(19.) Vaid S, Lee YY, Rawat S et al. Tuberculosis in the head and neck--a forgotten differential diagnosis. Clin Radiol 2010; 65:73-81.

(20.) Alatas F, Duc G, Metintas M ve ark. 1995-2002 Yillari Arasinda Tani Konan Akciger Disi TB Olgularinin Genel Ozellikleri. Osmangazi Tip Dergisi 2005;27:1.

(21.) Steingart KR, Henry M, Laal S ve ark. A systematic review of commercial serological antibody detection tests for the diagnosis of extrapulmonary tuberculosis. Thorax 2007; 62:911-8.

Yavuz SELVI, Pinar GUZEL OZDEMIR, Abdullah ATLI, Lutfullah BESIROGLU

Yuzuncu Yil Universitesi Tip Fakultesi, Psikiyatri Anabilim Dali, Van, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Yavuz Selvi, Yuzuncu Yil Universitesi Tip Fkultesi, Psikiyatri Anabilim Dali, Van, Turkiye Gsm: +90 505 943 88 00 E-posta: dryavuzselvi@yahoo.com Gelis tarihi/Received: 20.08.2010 Kabul tarihi/Accepted: 29.12.2010
COPYRIGHT 2011 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2011 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Case Report/Olgu Sunumu
Author:Selvi, Yavuz; Ozdemir, Pinar Guzel; Atli, Abdullah; Besiroglu, Lutfullah
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Case study
Geographic Code:7TURK
Date:Dec 1, 2011
Words:1544
Previous Article:Difficulties with diagnosis and differential diagnosis in childhood cerebral phenotype of adrenoleukodystrophy: a case report/Cocukluk cagi serebral...
Next Article:Orgasm treatment in migraine: a native and costless choice? A clinical observation/Migrende orgazm tedavisi: dogal ve maliyetsiz bir secim? Klinik...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters