Printer Friendly

Can Imaging methods containing contrast agents be used with breastfeeding mothers?/ Emziren annelerde kontrast madde iceren goruntuleme yontemleri kullanilabilir mi?

Saglik alaninda radyasyondan faydalanilarak tani ve tedavilerde kullanilmak uzere bircok cihaz uretilmistir. Bu gelismeler ile birlikte alinan radyasyon dozlari miktarinin insan sagligi uzerindeki etkileri gundeme gelmistir. [1] Radyasyon canlilarda, doz ve maruziyet suresine bagli degisik olumsuz biyolojik etkilere neden olmakla birlikte tani ve tedavide vazgecilmez oneme sahiptir. Radyoloji de mumkun oldugunca az (as low as reasonably achievable-ALARA) prensibi geregi hastanin ve radyoloji calisaninin en az dozu almasi esastir. [2] Emzirme donemindeki kadinlar icin goruntuleme yontemi ve radyasyon dozu daha cok onem arz etmektedir. Bu derlemede, emzirme doneminde annelere goruntuleme yontemlerini uygulayabilme, kontrast maddenin sute gecme ve bebegin etkilenme durumlari ele alinmistir.

Dunya Saglik Orgutu tarafindan, bebeklerin ilk alti ay tek basina anne sutu ile beslenmesi ve emzirmenin, yasamin ilk 2 yili boyunca devam ettirilmesi onerilmektedir. [3] Ancak, bircok anneye bu donemde, tani konulmasi amaciyla goruntuleme yontemlerinin uygulanmasi gerekebilmektedir. [4] Tanida kullanilan bu goruntuleme yontemleri X isini iceren yontemler (direkt radyografi ve floroskopi, bilgisayarli tomografi (BT)), ultrasonografi (US), magnetik rezonans goruntuleme (MRG) ve nukleer tip incelemeleridir. [5] MRG; su ve yagin, dolayisi ile de vucudumuzun buyuk bir bolumunun yapisinda mevcut i bulunan (%63) hidrojen atomlarinin, guclu bir manyetik alan icerisinde, kendilerini rezonansa ugratacak bir radyofrekans dalgasi ile uyarilip titrestirilmesinden elde edilen sinyallerin goruntuye donusturuldugu doku kontrast rezolusyonu en i yuksek ileri radyolojik goruntuleme teknigidir. [6] Bilgisayarli tomografi cihazi ise; vucudun herhangi bir bolgesinin kesit goruntusunu olusturma kabiliyetine sahip bir cihazdir, bu cihaz goruntulerini olusturmada konvansiyonel X-isini cihazlarda rastlanilan X-isini tuplerinin bir benzerini kullanilmaktadir. [7]

Kontrast maddeler, hem girisimsel olan hem de girisimsel olmayan tani ve tedavi yontemleri sirasinda sikca kullanilmaktadir. Son yillarda girisimsel olmayan tani yontemlerinin daha sik kullanilmasi dolayisiyla kontrast maddelerin klinik pratikte kullanimi da giderek artmaktadir. [8] Kuzey Amerika'da her yil milyonlarca radyolojik inceleme intravenoz (IV) kontrast madde kullanilarak gerceklestirilmektedir. Diger tum ilaclar gibi, bununla birlikte, bu maddeler de tamamen riskten yoksun degildir. Kontrast maddeye bagli yan etkiler onemsiz psikolojik rahatsizliklara ve nadiren hayati tehdit eden ciddi durumlara (alerji, anksiyete, bobrek yetmezligi, kalp hastaliklari gibi) neden olabilmektedir. [9] Literaturde, maternal radyasyon dozu endiselerinin yani sira, iyotlu ve gadolinyum bazli kontrast maddelerin emniyet ve uygunlugu ve akut surecte en uygun goruntulemenin gerceklestirilmek istenmesi nedeniyle bir cok radyologun tereddutleri oldugu belirtilmektedir. [10] Literaturde, emziren kadinlarin, kontrast madde kullanilan goruntuleme yontemlerinden BT ve MRG kullanimina iliskin sorunlarin oldukca kafa karistirici ve tartismali oldugu gorulmektedir. [11] Hastalarin ve saglik profesyonellerinin kontrast maddenin anne sutune gecebilecegi ve bebek icin potansiyel toksisitesine iliskin kaygilari mevcuttur. [9] Anne sutune gadolinyum ve iyotlu kontrast maddelerin gecisi uzerinde mevcut literatur oldukca sinirlidir. Bununla birlikte, bazi calismalar bu kontrast maddelerin anne sutuyle bebege gecisinin cok dusuk dozda oldugunu gostermistir. [9,12-14] Yine anne sutune cok kucuk miktarlarda gecen bu maddelerin, bebegin mide ve bagirsak yolu ile emildigi bilinmektedir. [10] Emzirme doneminde bebege ve yeni rollerine alismaya calisan annenin hastalanmasi bu doneminin daha da stresli gecmesine yol acabilir. Ozellikle de anneye uygulanacak herhangi bir girisimin emziren bir annede, bebege iliskin endise ve kaygilarinin artmasina yol acacaktir. Bu girisimlerden biri de emzirme doneminde anneye uygulanabilecek BT ve MRG gibi goruntuleme yontemleridir. Bu surecte, anneye destek olmak, kendisine uygulanacak islem hakkinda ve bebege etkileri hakkinda bilgilendirmek emzirmenin devam ettirilmesinde son derece onemli olacaktir. [15] Erken yenidogan doneminde emzirmenin tamamen kesilmesi, bebegin sonrasinda memeyi reddetmesi ile sonuclanabilir. Dogumdan sonra ilk alti ay suresince bebegin fizyolojik ve psikososyal ihtiyaclarini tek basina mukemmel bir sekilde karsilayan anne sutunun[16] verilmesinin engellenmesi, sonrasinda formul mama kullanimi gibi istenmedik sonuclara yol acabilmesi de muhtemeldir.

Iyotlu Kontrast Madde

Bilgisayarli tomografi (BT) taramalari durumunda kullanilan kontrast madde, iyotlu bilesiklerdir. iyodun kendisi sute gecmesine karsin, kontrast maddenin iyodu tasiyici molekule baglandigi ve bu birlesigin dikkate deger oranda sute gecmedigi belirtilmektedir. [11,12] iyotlu kontrast maddenin anneye uygulanan dozunun %1'den daha azi ilk 24 saat icinde anne sutune gecmektedir. Agizdan alinan iyotlu kontrast maddenin sadece %1-2'si kana gecmektedir. [17] Intravenoz yoldan verilen iyotlu kontrast maddenin plazma yari omrunun, yaklasik 2 saat oldugu ve maddenin 24 saat icinde bobrek fonksiyonlari normal olan hastalarda kanda hemen hemen tamaminin temizlendigi belirtilmektedir. [4,9] Ancak, sute gecen bu kucuk miktarin, sadece %0.8'i gastrointestinal sistem araciligiyla bebek tarafindan emilmektedir. [9,11] Bu nedenle, anne sutunden bebege emzirme ile gecen doz, anneye verilen intravenoz (IV) dozun %0.01'den daha az oldugu belirtilmektedir. Bu miktar yenidogan icin goruntuleme yapilmasi icin recete edilen, iyotlu kontrast madde dozunun %1'den daha azini temsil etmektedir. [12] Emziren annelerde, 50 ml intravenoz iyotlu kontrast madde alimini takiben spektrofotometrik analiz yontemi kullanilarak bakildiginda, 16 saate kadar sute gecen belirlenebilir hicbir kontrast madde bulunmadigi gorulmustur. [12] Nielsen ve ark. [13] 1987 yilinda yaptiklari bir calismada, dort kadina daha fazla dozlarda iohexol (350 mg I/kg) ve iki kadina metrizoate verilmesini takiben, kontrast maddenin sute gecisinin dusuk seviyelerde oldugu tespit edilmistir. Sute gecen kontrast madde miktarinin iohexol ile anneye verilen dozun %0.5'ine ve metrizoate ile anneye verilen dozun %0.3'une karsilik geldigi belirtilmistir. [13] Metrizamide'nin, intratekal aliminin ardindan 44 saat sonra, sute sadece %0.002'sinin gectigi belirtilmistir. Ayrica, sutten bagirsaklara gecen iyotlu kontrast maddelerin cok az miktarlarda kana gectigi saptanmistir. [13] Metrizamide'in emzirme doneminde kullaniminin, "L2 (daha guvenli)" kategorisinde oldugu belirtilmektedir (Tablo 1). [18] Webb, [12] bebekte kontrast maddeye karsi dogrudan toksisite ya da alerjik reaksiyon olasiliginin da son derece dusuk oldugunu belirtirken, Amerikan Radyoloji Koleji ilac ve Kontrast Madde Komitesi (American College of Radiology=ACR; Committee on Drugs and Contrast Media),[19] bebekte reaksiyon, alerjik sensitizasyon ve dogrudan toksisiteyi iceren potansiyel risklere iliskin teorik endiseler bulunmasina karsin bunun ispatlanmadigini belirtmistir. Kraliyet Radyologlar Koleji (Royal College of Radiologists),[20] enjekte edilen dozun cok kucuk oranda anne sutune gecebilecegini, ancak ozel bir onlem almaya veya emzirmeyi durdurmaya gerek olmadigini bildirmistir.

Gadolinium Manyetik Rezonans Goruntuleme

Manyetik rezonans goruntuleme (MRG) taramalari icin kullanilan kontrast madde gadopentetatedir. [11] Gadolinyum kontrast maddenin, intravenoz uygulamadan sonra sutte cok dusuk seviyelerde oldugu tespit edilmistir. [12] Yirmi dort saatte anne sutune gecen gadolinyumun, maksimum kumulatif miktari 0.003 mmol olarak belirlenmistir. [14] Yirmi emziren kadinda, intravenoz verilen Gadopentetate dimeglumin maddesinin 24 saat boyunca sutteki oraninin %0.04'den daha az oldugu saptanmistir. [12 Schmiedl ve ark. [21] tarafindan 1990 yilinda yapilan calismada, emziren kadinda gadopentetate dimeglumin uygulamasi sonrasi, ayni doz kumulatif gadolinyum atiliminin, uygulanan dozun %0.023'u oldugu belirtilmistir. [21] Ayni zamanda, gadolinyum kontrast maddenin bebegin bagirsaklari tarafindan, sadece cok kucuk miktarlarda emildigini belirtilmistir.!22! Calismalarda, atilan gadolinyum madde miktari kumulatif dozunun, %0.001-%0.04 araliginda oldugu gorulmektedir. [14,23]

Gadolinyum ajanlarinin, onerilen pediatrik dozu 0.1-0.2 mmol/ kg olarak belirtilmekte ve bu doz 6 aydan kucuk bebekler tarafindan tolere edilebilmektedir. Gadolinyum anneye IV yolla verildikten sonra anne sutu ile beslenen bir bebegin, bagirsaktan emilen gadolinyum maddesinin miktari, bebek icin onerilen dozun %1'inden daha az oldugu belirtilmektedir.[12] Bu nedenle, gadopentetate dimeglumin ureticileri tarafindan, 24 saat boyunca kumulatif gadolinyum atiliminin, tatbik edilen intravenoz dozun %0.04'den daha az olmasi nedeniyle, 24 saat emzirmenin kesintiye ugratilmasi yonundeki onlemin hakli olmadigi belirtilmistir.[14] Kubik Huch ve ark. [14] yenidogan tarafindan yutulan gadopentetate dimeglumin hacminin cok kucuk oldugunu ve yenidoganlarda intravenoz kullanim icin izin verilen gadopentetate dimeglumin dozuna gore oldukca az oldugunu belirtmistir. Kraliyet Radyologlar Koleji ise [20] yuksek riskli ajanlarin kullaniminda 24 saat emzirmenin birakilmasi, orta-dusuk riskli ajanlarin kullaniminda ise emzirmeye devam etme veya kesme kararinin anneye danisilarak kendi insiyatiflerine birakilmasi gerektigi belirtmistir.

Kanitlar, MRG ve BT taramalarinin her ikisi icin de kullanilan kontrast maddenin kucuk miktarlarda anne sutune gecebilecegini gostermektedir. [11] Chen,!25! uygun kullanildiginda, BT ve MRG goruntuleme emziren kadinlarda degerli araclar oldugunu ancak risk ve yararlarinin mutlaka dikkate alinmasi ve hasta ile tartisilmasi gerektigini belirtmistir. Webb, [12] kontrast madde emilimi ile ilgili cok kucuk potansiyel bir risk olmasi nedeniyle, iyotlu ve gadolinyum kontrast ajanlari takip eden 24 saat boyunca emzirmenin durdurulmasi kararinin yeterli olabilecegini belirtmistir. Kubik Huch! [14] ise aksine, emziren kadinlar icin emzirmenin 24 saat boyunca kesintiye ugratilmasi onerisinin tekrar gozden gecirilmesi gerektigini belirtmistir. Newman [11] da (2007), yenidogana normalde de MRG ve BT goruntulemesi yapildigi goz onune alindiginda; emzirmeye devam etme konusunda endiselenmenin mantikli olmadigini belirtmis ve benzer sekilde emzirmenin kesintiye ugrama riski goz onune alindiginda, annenin emzirmeye ikna edilmesi gerektigi ve emzirmeye devam edilmesinin, bebek acisindan en dogrusu oldugunu belirtmistir. Ito [26] da, emziren kadinlara uygulanan iyotlu kontrastlarin bebek icin hicbir risk teskil etmedigi sonucuna varmistir. ACR Ilac ve Kontrast Medya Komitesi, [9] eldeki kanitlar dogrultusunda, kontrast maddenin alinmasi durumunda bebegin emzirilmeye devam edilmesinin guvenilir oldugunu belirtmistir. Yine komite herhangi bir bilimsel kaniti olmamasina karsin, eger anne cok endise duyuyorsa 24 saat boyunca her iki memeden gelen sutunu sagip atabilecegini belirtmistir. [9] Diger radyolojik islemlerden olan, intravenoz pyelografide (IVP) kullanilan kontrast maddeler, BT icin kullanilan, iyotlu bilesikler ile benzerdir. Bu bilesiklerin hicbiri radyoaktif madde olmadigi icin bu acidan bakildiginda hicbir endiseye gerek olmadigi belirtilmektedir. [11]

Sonuc

Goruntuleme yontemleri sonrasinda, emzirmeye devam edilmesi konusunda kesin bir onerinin olmadigi gorulmektedir. Literaturde, goruntuleme yontemleri sonrasi kontrast maddelerin kucuk bir miktarda anne sutune gectigi ancak bu oranin cok dusuk olmasi nedeniyle emzirmeye devam edilebilecegi ifade edilmektedir. Ancak bu konuda, annenin tereddutlerinin bulunmasi durumunda 24 saat sutunu sagip attiktan sonra emzirmeye devam edebilecegi de belirtilmelidir.

Sonuc olarak, anneye ve aileye goruntuleme yontemlerinin emzirme uzerine yarar ve zarar durumu konusunda net bilgi verilmeli ve emzirmeye devam etme ya da kesme konusundaki karar anneye birakilmalidir.

KAYNAKLAR

[1.] Eker L, Acar AO, Demirkiran N. Hastalarin radyasyon hakkindaki bilgi duzeyleri. Ulusal Meslek Yuksekokullari Ogrenci Sempozyu (2010). http://www.myo-os.duzce.edu.tr/dosya/cd/pdf/MYO_OS_7004.pdf (Erisim tarihi:26.01.2014).

[2.] Cankorkmaz L, Ozsahin SL, Arslan MS, Gumus C, Koyluoglu G. Radyolojik goruntuleme yontemlerinde hastalarin maruz kaldigi iyonizan radyasyon dozu hakkinda donem IV tip ogrencilerinin bilgi duzeyi. Cumhuriyet Tip Derg 2009; 31:226-230.

[3.] World Health Organization. Breast-feeding recom-mendations 2011. http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2011/ breastfeeding_20110115/en/(Erisim Tarihi :16 Eylul 2013).

[4.] Tremblay E, Therasse E, Thomassin-Naggara I, Trop I. Quality initiatives guidelines for use of medical imaging during pregnancy and lactation. Radiographics 2012; 32(3):897-911.

[5.] Adali F, Adali E. Gebelikte tanisal goruntuleme yontemlerinin fetusa etkisi. Van Tip Dergisi 2008; 15(2):64-69.

[6.] Oyar O. Magnetik rezonans goruntuleme (MRG)'nin klinik uygulamalari ve endikasyonlari. Harran Universitesi Tip Fakultesi Dergisi 2008; 5(2):31-40.

[7.] Unal D. Tipta kullanilan goruntuleme teknikleri. Gazi Universitesi, Gazi Egitim Fakultesi Orta Ogretim Fen ve Matematik Alanlari Egitimi Bolumu Fizik Egitimi Anabilim Dali. Yayinlanmamis Tez, Ankara: 2008. http://w3.gazi.edu.tr/~mkaradag/tezler/duyguunal.pdf (Erisim Tarihi:15.07.2013).

[8.] Erdogan AU, Turkdogan KA. Bilgisayarli tomografi cekimi esnasinda oral kontrast ajan kullanimina bagli gelisen kardiyopulmoner arrest: Olgu sunumu. S.D.U Saglik Bilimleri Enstitusu Dergisi 2013; 4(2):103-105.

[9.] ACR manual on contrast media, American College of Radiology, Committee on Drugs and Contrast Media. Administration of contrast media to women who are breast-feeding version: 9, 2013. http://www.acr.org/~/media/ACR/Documents/PDF/QualitySafety/ Resources/Contrast% 20Manual72013lContrastlMedia.pdf. (Erisim tarihi:10.08.2013).

[10.] Wang PI, Chong ST, Kielar AZ, Kelly AM. Knoepp UD, Mazza MB, Goodsit MM. Imaging of pregnant and lactating patients: part 1, evidence-based review and recommendations. AJR 2012; 198:778-784.

[11.] Newman J. Breastfeeding and radiologic procedures. Canadian Family Physician 2007; 53:630-631.

[12.] Webb JA, Thomsen HS, Morcos SK; Members of Contrast Media Safety Committee of European Society of Urogenital Radiology (ESUR). The use of iodinated and gadolinium contrast media during pregnancy and lactation. Eur Radiol 2005; 15: 1234-1240.

[13.] Nielsen ST, Matheson I, Rasmussen JN, Skinnemoen K, Andrew E, Hafsahl G. Excretion of iohexol and metrizoate in human breast milk. Acta Radiol 1987; 28:523-526.

[14.] Kubik-Huch RA, Gottstein-Aalame NM, Frenzel T, et al. Excretion of gadopentetate dimeglumine into human breast milk during lactation. Radiology 2000; 216:555-558.

[15.] Duran S. Ebe ve hemsirelerin anne sutu ve emzirme konusundaki bilgi ve tutumlarinin, danismanlik verdikleri annelerin bebeklerini anne sutu ile besleme davranislarina etkisi. Trakya Universitesi Tip Fakultesi Aile Hekimligi Anabilim Dali, Uzmanlik tezi. Edirne: 2008.

[16.] Gur E. Anne sutu ile beslenme. Turk Ped Ars 2007; 42 (Ozel Sayi):11-5

[17.] Mutzel W, Speck U. Pharmacokinetics and biotransformation of iohexol in the rat and the dog. Acta Radiol Suppl 1980; 362:87-92.

[18.] Hale TW. Medications and mothers milk. 11th edition. Amarillo, Texas: Pharmasoft Publishing; 2004. p.259-60.

[19.] American College of Radiology (ACR) Website. ACR manual on contrast media, 2010. version 7. http://xray.ufl.edu/files/2008/06/FullManualACRContrastVersion7.pdf. (Erisim tarihi:07.08.2013).

[20.] The Royal of College of radiologists. Standarts for intravaskuler contrast agents administrition to adult patients. (2010). http://www.rcr.ac.uk/docs/radiology/pdf/BFCR(10)4_Stand_contrast.pdf (Erisim Tarihi:15.07.2013).

[21.] Schmiedl U, Maravilla KR, Gerlach R, Dowling CA. Excretion of gadopentate dimeglumine in human breast milk: case report. AJR Am J Roentgenol 1990; 154:1305-1306.

[22.] Rofsky NM, Weinreb JC, Litt AW. Quantitative analysis of gadopentate dimeglumine excreted in breast milk. J Magn Reson Imaging 1993; 3:131-132.

[23.] Hylton NM. Suspension of Breast-feeding following Gadopentetate Dimeglumine Administration. Radiology 2000; 216(2):325-326.

[24.] American Academy of Pediatrics Committee on Drugs. Transfer of drugs and other chemicals into human milk. Pediatrics 2001; 108(3):776-789.

[25.] Chen MM, Coakley FV, Kaimal A, Laros RK Jr. Guidelines for computed tomography and magneticresonance imaging use during pregnancy and lactation. Obstet Gynecol 2008; 112(2):333-340.

[26.] Ito S. Drug therapy: Drug therapy for breast-feeding women. N Engl J Med 2000; 343:118-126.

R R Ozturk *

R Ozturk, Aras. Gor.

Yazisma Adresi / Address for Correspondence: Ege Universitesi Hemsirelik Fakultesi, Kadin Sagligi ve Hastaliklari Hemsireligi Anabilim Dali 35040 Bornova / Izmir

Tel.: 0 232 388 11 03-5611--Faks: 0 232 388 63 74

e-posta: rusenozturk85@hotmail.com

GUL ERTEM **

** G Ertem, Doc. Dr.

Ege Universitesi Hemsirelik Fakultesi, Kadin Sagligi ve Hastaliklari Hemsireligi Anabilim Dali
Tablo 1: Emziren Anneler Tarafindan Kullanilmak Uzere
Amerikan Pediatri Akademisi Tarafindan Onaylanmis Kontrast
ve Radyoopak Maddeler [18,24]

                                LAKTASYONDA RISK
JENERIK ISIM      TICARI ISIM   KATEGORISI

Barium Sulfate                  L1 (Cok Guvenli)

Diatrizoate                     L2 (Daha Guvenli)

Fluorescein                     L3 (Orta Duzeyde
                                Guvenli)

Gadopentetic                    L2 (Daha Guvenli)
(Gadolinium)

Iohexol           Omnipaque     L2 (Daha Guvenli)

Iopanoic acid     Telepaqu      L2 (Daha Guvenli)

Metrizamide       Amipaque      L2 (Daha Guvenli)

Metrizoate        Isopaque      L2 (Daha Guvenli)
COPYRIGHT 2014 KARE Publishing
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2014 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:kapak konusu
Author:Ozturk, Rusen; , Gul Ertem
Publication:Journal of Education and Research in Nursing
Date:Jan 1, 2014
Words:2326
Previous Article:Iranian nurses' knowledge of pain management in elderly patients/ Iranli hemsirelerin yasli hastalarin agrisini degerlendirme bilgisi.
Next Article:An examination of the written records kept by nurses for nursing services in a government hospital/Bir kamu hastanesinde hemsireler tarafindan...

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters