Printer Friendly

Cael fy hudo i hel achau... er bod y gwaith wedi'i wneud; BARN.

Byline: Angharad Tomos

Mi aeth yn chwiw yn y diwedd, a dyma'r diweddaraf ohonynt. Galw heibio Llyfrgell Cricieth ddaru mi ar gyfer 'Sesiwn Flasu Hel Achau'. Dwy awr o sesiwn, a dyna ni, meddyliais. Heb ddallt mai holl bwynt sesiynau blasu yw cael eich hudo i ddod i'r cwrs cyfan.

Does dim angen i mi hel achau. Mae pob cangen bosib wedi cael ei hymchwilio a phob perthynas o hil gerdd wedi eu cofnodi - ar ochr fy mam a 'nhad. Fedra i ddim meddwl am berson fyddai llai o angen mynd ar gwrs Hel Achau na fi. Ond dwi wedi canfod fy hun arno, a dwi'n cael blas. Rhan o'r rheswm am hyn yw safon y tiwtor, Eilir Daniels.

Mae enw '' Tua hanner can mlynedd a mwy yn ol, mi wnaeth fy nhaid ar ochr fy nhad y gwaith hwn yn drwyadl iawn, a rhaid ei fod wedi rhoi blynyddoedd i'r dasg. Bu'n pori mewn archifau, mewn eglwysi, mewn cofrestri synnwyr plwyf yn ogystal a holi hynafiaid y teulu. Wedyn aeth yr holl ffordd i Somerset House yn Llundain i gael tystysgrifau geni, priodi a marw.

Anfantais David Thomas oedd iddo gael ei eni cyn oes y cyfrifiadur. Petai yn fyw heddiw, byddai wedi gallu gwneud tri chwarter y gwaith hwn drwy bwyso botwm.

Un safle hynod o handi yw yffor.com os oes gennych chi deulu yn Llyn. Mae'n werth canfod rhywun yn perthyn i chi yn y pen yma, dim ond er mwyn cael esgus i bori ar y safle, mae cymaint o wybodaeth ddefnyddiol arno. Er enghraifft, mae pob cyfrifiad o 1841 i 1911 yno, ac mae'r cyfan yn hwylus, ac yn glir.

Wedi rhyw fis o bori, euthum i Archifdy Caernarfon a chanfod tystysgrif geni Hannah Rees, (nain i nain fy nain) a anwyd ym 1780. Mae son mai hi gychwynnodd yr achos Wesla yn Aberdaron. Yna deuthum o hyd i'w thystysgrif priodas, a chanfod mai X oedd ar gyfer ei henw, oedd yn dangos ei bod yn anllythrennog. Ron i'n meddwl fod hyn reit dda, ond yna, dyma ganfod enw ei mam, sef Mary Richards, Negraig a aned ym 1739. 'Dyna enw od ar gartref ' meddyliais.

Safle we arall difyr yw Cymru 1911, ac ar hwn, mae map o unrhyw fan yng Nghymru, a syllu ar fap o Aberdaron fum i - yn methu canfod y ty. 'Dacw fo' meddai'r Dyn Fej (sydd heb affliw o ddiddordeb mewn hel achau), 'Anhegraig.' .' Bingo! meddwn, ac unwaith ron i wedi cael enw'r ty, gallwn bori yn y cyfrifiad, a chanfod y teulu cyfan - ym mhob degawd. Ew, cefais flas ar y gwaith.

un yn gallu gwneud o'r cyfan Soniodd fy mam y byddai yn mynd i Gwthrian hefyd (sydd led rhyw dri cae o Anhegraig) ond ni wyddai pa berthynas oedd yn byw yma. Pwy fyddai fy mam yn mynd i weld yn ferch fach yno yn y 1930au? Dipyn bach mwy o bori, a deuthum o hyd i'r cysylltiad, - roedd gan fy nain hen ewythr yn byw yma, a gallwn olrhain ei deulu fo i'r 1830au.

'' Mae'n union fel gwaith ditectif. Gallaf fod am oriau yn pori uwchben hen enwau a dyddiadau, a mwya sydyn, mae un enw yn gallu gwneud synnwyr o'r cyfan. Dwi'n ysu am fynd i Aberdaron rwan i ganfod y mannau hyn, i weld y cartrefi, a gweld y beddi yn y fynwent ddramatig uwchben tonnau'r mor.

Mae Aberdaron yn un o fy hoff lefydd yn y byd beth bynnag. Mae cael esgus i grwydro y priffyrdd a'r caeau ar drywydd rhyw chwiw fel hyn yn rhoi boddhad di-bendraw i mi. Wn i ddim am ba hyd y pery.

Ond mae o'n rhannu pobl yn bendant. Dwi'n sylweddoli bellach fod dau fath o bobl yn y byd. Pobl sy'n hoffi mwydro eu pennau efo hel achau, a phobl sydd heb rithyn o ddiddordeb yn y pwnc!

weld yn '' '' Mae un enw yn gallu gwneud synnwyr o'r cyfan
COPYRIGHT 2015 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2015 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Daily Post (Conwy, Wales)
Date:May 27, 2015
Words:654
Previous Article:Cywreinrwydd nyth yn destun rhyfeddod; LLYTHYRAU.
Next Article:Cyfle i bori mewn trysorfa o hanes y Wladfa.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2018 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters