Printer Friendly

Cadw'n sych, a phlanhigion difa 'd.

M AE ffrind i mi, sydd ddim yn siarad Cymraeg, wedi gofyn i mi holi beth oedd yr enw Cymraeg oedd yn cael ei roi am sach a roid dros yr ysgwydd mewn tywydd gwlyb.

Tybed w02C6yr rhywun? Roedd yn arferiad mae'n debyg pan oedd yn dywydd mawr i ffermwyr yn arbennig gadw sachau sych er mwyn eu taro dros eu gwar wrth fynd allan o amgylch y defaid a'r gwartheg.

Hefyd, oedd yna ddywediad, gan chwarelwyr o bosib, fod dyn doeth yn cadw'i sach yn sych?

Os gw02C6yr unrhyw un yr ateb neu gyfeiriadau at ddywediadau tebyg at gadw'n sych, mi faswn yn falch iawn o dderbyn gwybodaeth.

Mi ges i'r pleser y noson o'r blaen o gyfarfod a Beti Jones, Penrhyndeudraeth sy'n ysgrifennu'n gyson i'r Herald Cymraeg. Diolch iddi am anfon gair unwaith eto - am yr eli coch y tro hwn, yr Osvac oedd wedi disodli'r Zam-buk a'r Snow Fire.

Roedd Mair Wyn Thomas, Trawsfynydd hefyd yn cyfeirio at yr eli coch a'r ddwy yn hel atgofion am Mr R W Davies yn mynd o amgylch y ffermydd erstalwm.

Diolch hefyd i Cyril Jones- Evans am ei lythyr ble mae'n cyfeirio at feddyg y ddafad wyllt.

Mae hefyd yn cyfeirio at rysait o 1785 'ar gyfer diddodi y ddafad wyllt'. Byddai'n ddifyr iawn gwybod beth oedd y rysait honno.

Mae 'na amryw o blanhigion wedi'u defnyddio dros y blynyddoedd i gael gwared a defaid oddi ar y croen. Rhai ohonyn nhw ydi craf y geifr (Allium ursinum; ramsons neu wild garlic), llysiau'r wennol (Chelidonium majus; greater celandine) a phidyn y gog (Arum maculatum; cuckoo pint).

Tybed oes unrhyw un o ddarllenwyr yr Herald yn cofio defnyddio'r rhain?

Gwefan Llen y Llysiau: www.llenyllysiau.com

Llythyr: Yr Herald Cymraeg, Blwch Post 202, Cyffordd Llandudno, Conwy, LL31 9ZD e-bost:

yrheraldcymraeg@dailypost.co.uk

CAPTION(S):

Craf y geifr
COPYRIGHT 2008 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2008 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Features
Publication:Daily Post (Liverpool, England)
Date:Feb 27, 2008
Words:308
Previous Article:Yn ei gynefin ar hen waliau a chreigiau.
Next Article:Codi'n gobeithion ac yna... dim Byd; Methu dallt pam ein bod ni'r Cymry'n gorfod bod mor blydi negyddol o hyd.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters