Printer Friendly

Beth ydi ystyr yr enw Tre'r Ceiri? All rhywun fy helpu? BARN Rhys Mwyn.

Weithiau mae angen cyfaddef fod rhywun ddim yn arbenigwr. Mae'n amhosib bod yn arbenigwr ar bopeth, amhosib gwybod popeth, amhosib ateb pob cwestiwn ac ar y cyfan o ddydd i ddydd dydi hyn ddim yn achosi gormod o gur pen.

Felly os oes problem hefo'r car, i mewn i'r garej leol a fo, os ydi'r cyfrifiadur ddim yn gweithio, mae unrhywun call yn cael yswiriant fel fod modd mynd a'r cyfrifiadur i mewn i'r siop leol.

Rydym oll yn derbyn ein bod yn dysgu rhywbeth newydd pob dydd, a sawl gwaith dwi'n dweud mewn wythnos "Duw .. doeddwn ddim yn gwybod hynna". Pleser yw cael dysgu, gweld rhywbeth newydd, dod i ddallt rhywbeth yn well. Tan yn ddiweddar, methais yn glir a gwneud unrhyw synnwyr o'r drefn pensaerniol glasurol. Doedd 'Ionic',' 'Doric' a 'Corinthian' yn golygu dim i mi nes i rhywun ddangos y colofnau tu allan i Swyddfa amau '' yw'r Plaid Cymru yn Stryd y Castell, Caernarfon.

A dyma ni, esiampl berffaith o golofnau 'Ionic' gyda'r sgrol droellog ar y naill ochr i'r gapan colofn - dim ond gweld esiampl go iawn oedd ei angen - a dyma weld y goleuni.

Cerddaf o gwmpas yn hyderus nawr yn dangos colofnau 'Corinthian' gyda'r dail acanthws neu'r colofnau 'Doric' llai addurnedig.

Ond enwau llefydd sydd wedi achosi y dryswch mwyaf yn ddiweddar. Soniais y gymharol ddiwedddar yn yr Herald (Hydref 1af 2014) am lyfr rhagorol a hanfodol Vivian Parry Williams ar Elis o'r Nant. Yn y llyfr yma, dadleuai Elis mai'r enw cywir ar Ddolwyddelan yw 'Dolyddelan' a dyma ddechrau trafod hyn wrth i griw Cymdeithas Hanes Dolwyddelan fynd ati i gael trefn ar Ffynnon Elan.

Enw'r Sant wrth gwrs a roes ei enw ar y pentref, a'r eglwys yw Sant Gwyddelan, felly dyma ddechrau trafod os oedd yr hen Elis yn fanwl gywir, efallai mai ar lafar a olygai Elis y dylid arfer Dolyddelan? Engraifft yn unig yw hyn o pa mor gymhleth gall y pethau yma fod a pha mor gyflym mae rhywun yn gallu tyllu twll iddo fo ei hun.

Enghraifft arall, sydd yn sicr wedi bod o ddiddordeb mawr i mi, ac yn sicr hefyd wedi achosi cur pen yw'r enw 'Tre'r Ceiri.' .' Awgrymir fod Tre'r Ceiri hefyd yn gallu bod yn Treceiri ar lafar ond y dryswch mawr yw ynglyn ag ystyr neu darddiad yr enw.

Beth yn union a olygir gan Tre'r Ceiri? Yn ol y son, Thomas Pennant oedd un o'r rhai cyntaf i son am Tre'r Ceiri mewn print ac esboniai'r enw yn Saesneg fel 'Town of the Fortresses' er mai fel 'Tre'r Caeri' mae Pennant yn cyfeirio at y safle, nid Tre'r Ceiri. Felly y lluosog o 'gaer',' fort a ddefnyddir gan Pennant.

Ond yn ol Frances Lynch yn ei llyfr 'Gwynedd' a hyd at heddiw ar safle we y Comisiwn yn mai Tref y Caerau gwir ystyr '' Brenhinol cyfeirir at Dre'r Ceiri fel "Town of the Giants" neu "City of the Giants".

Dadleuai Melville Richards mai'r enw 'Giants' sydd yn gywir gan awgrymu mai ceiri yw'r lluosog o gawr yn hen dafodiaeth Sir Gaernarfon.

Mewn sgwrs gyda archaeolegydd sydd wedi gweithio yn helaeth ar Dre'r Ceiri, rhoddwyd y bai ar y Fictoriaid am "ramantu" am y safle a cham ddehongli'r enw fel "cewri" gan fedddwl fod yr un ystyr ac i safleoedd fel Cor y Cewri.

Yn sicr yn ol Geiriadur yr Academi, llusosog caer yw caerau neu ceyrydd. Mae Geiriadur Prifysgol Cymru hefyd yn cynnig "caeroedd". Ond does yr un yn nodi "ceiri".

Rwyf yn amau mai Tref y Caerau yw'r gwir ystyr ond nid hawdd yw dod at wraidd y cwestiwn yma gan fod cymaint o wahnaniaeth barn ac esboniadau. Rwyf angen cael hyd i arbenigwr!

'' '' Rwyf yn amau mai Tref y Caerau yw'r gwir ystyr
COPYRIGHT 2015 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2015 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Daily Post (Conwy, Wales)
Date:Jan 14, 2015
Words:624
Previous Article:Enwau enillwyr ac atebion ein cwis blynyddol.
Next Article:Cynhyrchiad newydd o un o glasuron y theatr.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2019 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters