Printer Friendly

Beth sydd mewn gair? Dymaun dehongliad.

Byline: By MENNA ELFYN Western Mail

Pan fydda i'n gorfod mynd i Lundain - a sylwch imi bwysleisio'r gair 'gorfod' - mi rydw i wastad yn mynd e llyfr newydd yn fy llaw.

Nid nofel. Alla i ddim ffor ddio ymgolli ym mywydau rhywrai mewn print ar y daith, rhag ofn imi golli'r cysylltiad. A nid cyfrol o gerddi chwaith. Wedi'r cyfan, allwch chi ddim treiddio i ddyfnder llais y bardd gyda llais rhywun arall ar ei fobilsyn yn rhybuddio ei wraig ei fod yn mynd i fod awr yn hwyr yn dychwelyd adre. A tha pun, rwy'n rhy fusneslyd. Os llwyddaf i eistedd ar bwys rhywun, fel y gwnes yr wythnos diwethaf, a gwympodd i gysgu wrth ddarllen adroddiad ar The Structure of Timber mi fyddaf wedi bod mor ddwl e'i ddarllen e cyn iddo ddeffro. 'Sneb wedi ffeindio gair sy'n cyfateb i 'glustfeinio' eto a dyw 'llygadfeinio' falle ddim cweit yn cyfleu yr hyn a wneir.

Ond sOn am ddarllen own i, a'r llyfr y ces bleser o bori ynddo oedd Idiocy gan Stephen Bayley, rhyw lyfr y med- rwch ei godi a'i gau ar Ol dod o hyd i friwsion o syniadau. Ei ddadl e yw y dylem ailedrych ar y gair 'hurtrwydd', 'ynfytyn', 'gwirionyn' a meddwl o'r newydd am ei wir ystyr. Chwarae teg i 'Bruce' mae yno gyfeiriad at ynfytyn dawnus a daw hyn e mi at bwrpas y llyfr lle y dadleuir mai 'dyn preifat' gyda syn- iadau neu ragfarnau sy'n perthyn iddo ef ei hun oedd gwir ystyr y gair yn wreiddiol.

Dyw'r llyfr ddim yn hollol wreiddiol wrth gwrs ond be' sy? Mi wnaeth Gustave Flaubert yr un math o weithgaredd dros ganrif yn Ol, sef ailddehongli barn a safbwynt. Dathlu 'penstyffni' felly neu 'groesni'. Ond wrth gwrs, un peth yw arddel croesni fel 'dyn preifat' nad yw'n effeithio go iawn ar neb arall. Falle wedi'r cyfan mai gair arall am 'artist' yw 'ynfytyn' neu 'wirionyn'. Ie, wel s'dim byd wedi newid yn fan'na te!

Oedd eisie imi fynd yr holl ffordd i Lundain a nOl i ddarganfod y dylwn arddel y gair 'hurtyn' gydag arddeliad? A thra own i yno, fe welais bethau 'ynfytaidd' eraill fel Cloaca yn yr Hen Vic, a gyf- arwyddwyd gan Kevin Spacey. Comedi hyfryd gan Maria Goos yn llawn o actorion sy'n arddel syniadau gwirion a phreifat.

Ond y noson honno, yr oeddwn yn gwylio y gEm bEl-droed rhwng Lloegr a Sbaen ar deledu gan ryfeddu at yr hiliaeth dorfol a oedd yn cael ei seinio drwy'r stadiwm.

A dyma ddod at broblem yr hen ystyr o 'hurtrwydd' sef yr 'arall' a'r ffordd y mae un grp yn gallu hawlio goruchafiaeth dros grp arall. A bellach nid yn unig y bobl dduon sy'n dioddef, mae unrhyw un sy'n edrych yn Fwslemaidd o dan lach torf anneallus.

Y mae gennyf nifer o gyf- eillion sydd o dras ethnig arbennig a ches fy synnu, wrth dreulio amser yng nghwmni un yn ddiweddar, imi deimlo atgasedd tuag ata' i o du ambell berson am fod yn ei gwmni. 'Sut yn y byd ry'ch chi'n dod i ben e hyn, bob dydd o'r flwyddyn?' holais yn ddiniwed. A'i ateb didaro oedd mai'r unig ffordd oedd byw yn barhaus mewn 'cyflwr o ras'. Rwy'n ofni, wrth i'r etholiad cyffredinol ddisgyn arnom, y clywn lot rhagor am yr 'arall' gan gyffroi teimladau neg- yddol tuag at garfan arbennig yn ein cymdeithas. A bryd hynny, mi fyddaf yn galw fy hun yn 'hurtyn' ac 'ynfytyn' ac yn arddel math ar 'idiot- rwydd' fel pregeth ar y mynydd newydd.
COPYRIGHT 2004 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2004 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Western Mail (Cardiff, Wales)
Date:Nov 24, 2004
Words:593
Previous Article:Rally after poor start gives net market gain.
Next Article:Why English should be the EU's official language.

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters