Printer Friendly

Arwyddion oo''rr GGwwaannwwyynn; BYD NATUR.

Byline: gan bethan wyn jones

BRAF ydi cael troi'r cloc ynte? A chael cyfle i fynd am dro fin nos yn heddwch a harddwch y gwanwyn. Oes 'na dymor tebyg i hwn deudwch? Cerdded linc di lonc yn hamddenol braf yn yr haul i lawr Ln Capel roeddwn i gan ddotio ar y gwahanol flodau oedd i'w gweld ar y cloddiau. Mae llygaid Ebrill (Ranunculus ficaria; Lesser celandine) yn eu gogoniant rwan, yn un rhes hir ym mn y clawdd yn wincio arna i yn llygad yr haul. Roedd gwreiddiau'r blodau yma'n arfer cael eu defnyddio erstalwm i drin clwy'r marchogion. Y rheswm am hynny oedd am mai yn Nysgeidiaeth yr Arwyddnodau, roedd y gwreiddiau yma'n edrych yn debyg i glwy'r marchogion ac felly i fod yn dda at wella'r clwy. Da chi, peidiwch thrio - does dim gwirionedd yn y goel.

Ymhellach draw i lawr y ln yn nes at Dafarn Dirion, roedd clystyrau o friallu digon o sioe yn swatio'n glos yn y gwrych, a'r mefus gwyllt eisoes yn eu blodau. Pleser hefyd oedd gweld y ddraenen ddu yn ei blodau gwynion a'r dail mn, gwyrdd wedi dechrau ymddangos ar y ddraenen wen. Roedd dant y llew yn amlwg iawn ac roedd y gl|yn byw prydferth, y peunog allan yn ei fantell liwgar.

Yma ac acw ar hyd Ln Llanffinan ac i gyfeiriad Pentraeth roedd blodau melynwyrdd, disylw dail cwlwm yr asgwrn (Mercurialis perennis; dog's mercury) yn tyfu ym mn y clawdd. Y dail sydd amlycaf ar y rhain hefo'r blodau gwrywaidd yn disgyn fel clymau bach o'r gesail rhwng y dail a'r goes, ac mae'r blodau gwrywaidd a'r blodau benywaidd ar wahanol blanhigion. Bresych y cwn ydi enw arall arnyn nhw yn Gymraeg.

Ar ochr y ffordd hefyd, roedd y rhannau o rawn y march sy'n cyfateb i'r blodau. Maen nhw'n edrych yn bethau bach digon disylw - fel ryw briciau bach yn codi o'r pridd, ond y rhain ydi rhannau atgenhedlu'r planhigyn ac yn fwy diweddar y gwelwn ni'r dail yn ymddangos.

Roedd cynffonau weyn bach yn dal ar y coed cyll, ond bron iawn darfod erbyn hyn, a rhyfedd oedd eu gweld yn aros yn llonydd yn niwedd pnawn cynnes.

Draw ar gyrion Cors Bodeilio, roedd y gwydde bach yn amlwg iawn ar ganghennau'r helyg a blodau dail carn yr ebol (Tussiolago farfara; coltsfoot) i'w gweld yn ymddangos islaw. Mae 'na nifer o wahanol enwau Cymraeg ar y planhigyn yma gan gynnwys dail troed yr ebol, pesychlys, ebolgarn, croen y tarw, y gwrthlys, alanon bychan a dail drebel. Mae o hefyd yn cael ei alw'n son-before-father yn Saesneg, a'r rheswm am hynny ydi fod y blodau'n ymddangos o flaen y dail.

Yn y gors ei hun, roedd gold y gors (Caltha palustris; Marsh marigold) eisoes yn ei flodau a'r rheini i'w gweld fel darnau o aur mewn clystyrau yma ac acw yn y gors. Roedd adar yn canu ym mhobman a'u cn yn llenwi awyr y pnawn. Ydi, mae'n wanwyn hyfryd - gadewch i ni ei fwynhau!

CAPTION(S):

Carn yr ebol Dail cwlwm yr asgwrn Briallu yn eu holl ogoniant
COPYRIGHT 2012 MGN Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2012 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Publication:Daily Post (Liverpool, England)
Date:Mar 28, 2012
Words:514
Previous Article:Hanes y delyn ar flaenau'i bysedd.
Next Article:Pam gebyst ydan ni angen teitl fel Mrs neu Miss? Mi wnaiff fy enw cyntaf yn iawn i mi diolch...
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |