Printer Friendly

Aripiprazole and neuroleptic malignant syndrome in an adolescent patient: a case report /Ergen hastada aripiprazole bagli noroleptik malign sendrom: bir olgu sunumu.

Giris

Noroleptik Malign Sendrom (NMS) antipsikotik ilaclarin nadiren ortaya cikan ancak hayati tehlike riski olusturan bir komp-likasyonudur (1-5). Genellikle yetiskinlerde gorulur. Klinik olarak hipertermi, muskuler rijidite, otonomik disfonksiyon, serum kre-atinfosfokinaz (CPK) duzeyinde yukselme, lokositoz ve suur bozukluklari gorulebilir (6-7).

NMS'nin patogenezinde; nigrostriatal yolak, mezokortikal yolak ve hipotalamik nukleustaki dopamin (D2) reseptorlerinin blokajinin rol oynadigi dusunulmektedir. Son zamanlarda, dopa-min blokaji ile birlikte serotonin, norepinefrin, GABA ve asetilko-lin dengesindeki bozukluklarin da patogenezde yer aldigi ileri surulmektedir(2). NMS, genellikle potent antipsikotiklerin kullanilmasiyla ortaya cikmaktadir. Baslangicta atipik antipsikotiklerin NMS acisindan daha az riskli oldugu dusunulurken, son yillarda bu ilaclarin yaygin olarak kullanimiyla birlikte, atipik antip-sikotiklere bagli gelisen NMS olgulari da artmaktadir (5-9).

Aripiprazol, dopamin D2 reseptoru (D2) ve serotonin 1A reseptoru uzerine kismi agonistik etkisi olan, "dopaminerjik sistem stabilizatoru" olarak tanimlanan yeni bir antipsikotik ilactir (10,11). Kismi agonistik etkisi nedeniyle nigrostriatal yolakta do-paminerjik aktiviteyi azaltarak ekstrapiramidal yan etkilere neden olmadigi ileri surulmektedir (11,12).

Bu yazida otizm ve mental retardasyon tanisi ile takip edilen ergen bir hastada dusuk doz aripiprazol kullanimi ile ortaya cikan NMS tablosu tartisilacaktir.

Olgu

On alti yasinda erkek olgu, ellerde titreme, uykusuzluk, huzursuzluk, yemek yememe sikayetleri ile acil servisimize basvurdu. 10 yildir otizm ve mental retardasyon tanilariyla cocuk psikiyatrisi tarafindan takip edilmekteydi. Saldirganlik, kendine ve cevreye zarar verme, hiperaktivite gibi davranis problemleri ve uykusuzlugu olan hasta yaklasik 4 ay boyunca risperidon 1 mg/gun kullanmisti. Aile ilaci doktoruna danismadan kesmis, 1 ay boyunca hasta hicbir ilac tedavisi almamisti. Bir hafta once sikayetlerinin artmasi uzerine aile hastanemiz cocuk ve ergen psikiyatrisi poliklinigine basvurmus, aripiprazol 5 mg/gun baslanmisti. Ilac baslandiktan 5 gun sonra donuk bakma, terleme, huzursuzluk, yemek yememe, uyuyamama ve ellerde titreme sikayetleri baslamisti. Genel durumu giderek kotulesen hasta acil servise getirilmisti.

Fizik muayenede atesi 37,4 C idi. Tansiyon arteryel 140/80mmHg olarak olculdu. Norolojik muayenede bilinc acikti, kooperasyon kurulamiyordu. Ajitasyonu vardi. Bilateral yaygin rigidite ve her iki ust ekstremitede postural tremoru vardi.

Laboratuar incelemelerinde tam kan sayiminda beyaz kure 13000 idi. Kan sekeri, ure, BUN, kreatinin, serum protein duzeyleri, karaciger fonksiyon testleri normaldi. CPK degeri 943 U/L (N:30-200 U/L) idi. Tiroid fonksiyon testleri normaldi. Tam idrar tetkiki normaldi. EKG, Beyin BT ve EEG normaldi. Acil serviste noroleptik malign sendrom on tanisi konulan hasta yatirildi.

Klinik izlemde hasta monitorize edildi. Kullanmakta oldugu tum ilaclari kesildi, periferik soguk uygulamasina ve maske ile oksijen (2-4 l/dk) verilmesine baslandi. Kan gazi ve biyokimya incelemeleri yapildi. Bromokriptin (7,5 mg/gun) tedavisine baslandi. Kan CPK duzeyi dokuzuncu gunde normale (82 U/L) dondu. Izlemde NMS'ye bagli komplikasyon gelismeyen hasta oral almaya basladi, kismen kooperasyon kurulabiliyordu, uykusuzlugu belirgin duzeldi. Rigidite ve tremorlari duzelen hasta on ikinci gunde poliklinik takibi onerilerek taburcu edildi.

Tartisma

Antipsikotik kullananlarda %0.02-3 oraninda NMS gorulebilir (7). NMS yuksek potensli noroleptik kullanimi sonrasi ortaya cikabilecegi gibi dusuk potensli noroleptik kullanimi sonrasinda da gorulebilir. 1991-2007 yillari arasinda cocuk ve ergenlerde atipik antipsikotiklere bagli 16'sinin NMS kriterlerini tam olarak karsiladigi toplam 20 olgu bildirilmistir (13).

Aripiprazol, dopamin D2 reseptoru (D2) ve serotonin 1A reseptoru uzerine kismi agonistik etkisi olan, "dopaminerjik sistem stabilizatoru" olarak tanimlanan yan etkilerinin az oldugu vurgulanan yeni bir antipsikotik ilactir (10,11). Kismi agonistik etkisi nedeniyle nigrostriatal yolakta dopaminerjik aktiviteyi azaltarak ekstrapiramidal yan etkilere neden olmadigi ileri surulmektedir (11,12). Aripiprazole bagli NMS az sayida, olgu sunumu olarak yazinda bildirilmistir (4,7,8,9,14)

NMS; genellikle antipsikotik ilac kullanimini takip eden ilk 10 gun icinde olmakla birlikte, tedavinin herhangi bir asamasinda ortaya cikabilir. Ilac kullanim suresinden ve dozundan bagimsiz olarak da ortaya cikabilmektedir (1). Hastamizda da benzer sekilde tedavi basladiktan 5 gun sonra NMS belirtileri ortaya cikti. Daha onceden bildirilmis olgularda 10mg ve uzeri dozlarda (15) aripipirazol ile noroleptik malign sendrom ortaya cikmis iken bizim olgumuzda sadece 5 mg aripipirazole ile NMS ortaya cikmistir. Simdiye kadar bildirilmis en dusuk doz olmasi acisindan bu olgu sunumu onem tasimaktadir.

Etyolojide antiemetiklerin kullanimi, mental retardasyon, elektrolit duzensizlikleri, organik beyin sendromu, malnutrisyon, cevresel nemlilik ve nadiren kis mevsimi rol oynar (2). Hastamizin otizm ile birlikte mental retardasyonun olmasi ve daha onceden 4 ay sureyle risperidon tedavisi almis olmasi dopaminerjik reseptor duyarliligini artirarak NMS gelisimine zemin hazirlamis olabilir (4,16,17).

NMS cocuk ve ergenlerde eriskinlere benzer bir klinik tablo ile seyreder. Ancak cocuklarda eriskinlere gore distoni daha sik ortaya cikarken, tremor daha nadir gorulur (18). Cocuk ve ergen yas grubunda atipik antipsikotik kullamina bagli gelisen 23 olgunun incelendigi gozden gecirme yazisinda, en yaygin belirtiler CPK'da yukselme (%100), ates (%78), tasikardi (%74), rijidite (%70) ve bilinc bozuklugu (%61) olarak bildirilmistir (14). Olgumuzda klinik bulgulardan distoni, tremor, CPK'da yukselme daha on planda olup, hipertermi belirgin degildi. Aripiprazole bagli gelisen NMS olgularinda hiperterminin belirgin bir bulgu olmamasi, bu molekulun termoregulatuar sistem uzerinde kisitli etkisi olmasina baglanabilir. Atipik antipsikotiklerin belirgin ates yukselmesi olmaksizin klinik olarak olarak daha hafif veya atipik bir formda bir NMS'ye yol acabilecegi de bildirilmistir (4). Bizim hastamizda da subfebril ates mevcuttu ve takiplerde daha yuksek atese rastlanmadi.

Hastamizin acil servise basvuru nedeni titreme, uykusuzluk, huzursuzluk ve yemek yememe idi. Bu semptomlarin bircogu aripiprazol tedavisinejbaslanilmasina yol acan onceki semptomlari ile ortusuyordu. Ozellikle mental retardasyon, otizm gibi bilissel islevleri onemli olcude etkileyen psikiyatrik tablolar semptomlari maskeleyerek NMS gibi atipik seyredebilen ancak olumcul olabilen ilac etkilerinin acil servislerde atlanmasina yol acabilir. Bu olguda NMS'nin altta yatan neden olabileceginin dusunulmesi tani ve tedavi surecini olumlu olarak yonlendirmistir.

Ayirici tanida malign hipertermi, intrakranyal kitle, santral antikolinerjik sendrom, intoksikasyon, santral sinir sistemi infek-siyonlari, ilaclara bagli hipertermi ve toksik serotonin sendromu yer alir (2,3). Hastamizda EEG, Kranyal goruntuleme ve diger laboratuar incelemeleri ile ayirici tanilar dislandi.

NMS tedavisinde etkili ilaclar; dantrolen, bromokriptin, amantadin, levodopa (L-Dopa), Elektrokonvulzif tedavi(EKT), ni-fedipin ve noromuskuler blokerlerdir (2,3). On sekiz yasin altindaki hastalarda ise L-dopa ve ozellikle bromokriptinin etkili oldugu ancak dantrolen ve EKT' nin eriskinlerde etkili olmasina ragmen bu yas grubunda yarar saglamadigi gosterilmistir (18). Hastamiz bromokriptin tedavisine iyi yanit vermistir.

NMS'de mortalite orani %4-30 arasinda bildirilmistir (6). Oto-nomik disfonksiyon, rijiditeye bagli gelisen solunum sikintisi ve hemodinamik instabilitenin yakin takip ve tedavisi mortaliteyi etkileyen faktorlerdir (2). Cocuk ve ergenlerde olumler olabilecegi gibi, tedavi sonrasinda ciddi sekeller de gelisebilir (18). Yazin gozden gecirildiginde, cocuk ve ergen yas grubunda atipik antipsikotiklere bagli gelisen NMS olgularinda su ana dek olum bil-dirilmedigi dikkat cekmektedir (14).

Cocuk ve ergen hastalarda, tum dunyada antipsikotik kullanim alanlari ve miktari her gecen gun artmaktadir. Ozellikle yan etki profilinin daha az oldugu bilinen atipik antipsikotikler siklikla recete edilmektedir (19). Sonuc olarak, cocuk ve ergenlerde antipsikotik kullanirken dikkatli olunmali, atipik antipsikotiklerin dusuk dozlarda dahi, ozellikle risk faktorleri de varsa NMS gibi olumcul olabilen yan etkilere yol acabilecegi akilda tutulmalidir. NMS gelisebilecegi olasiligini dusunmek, belirtilerin varliginda tedavi surecini hizlandirarak mortaliteyi azaltacaktir.

DOI: 10.4274/npa.260

Kaynaklar

(1.) Orhan O, Zencirci B, Oksuz H ve ark. Noroleptik Malign Sendrom: Tedaviye Sertralin Eklenmesi Sonrasi Ortaya Cikan bir Olgunun Sunumu. Klinik Psikofarmakoloji Bulteni 2007; 17:30-3. [Abstract] / [Full Text]

(2.) Dogan N, Kursad H, Erdem AF, Kizilkaya M. Noroleptik malign sendromda nadir etyolojik faktorler ve klinik seyir. AUTD 2003; 35:23-6. [PDF]

(3.) Ty EB, Rothner AD. Neuroleptic malignant syndrome in children and adolescents. J Child Neurol. 2001; 16:157-63 [Abstract] / [PDF]

(4.) Hammerman S, Lam C, Caroff SN. Neuroleptic malignant syndrome and aripiprazole. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2006 45:639-41.

(5.) Chakraborty N, Johnston T. Aripiprazole and neuroleptic malignant syndrome. Int Clin Psychopharmacol. 2004; 19:351-3. [Abstract]

(6.) Brunelle J, Guigueno S, Gouin P et al. Aripiprazole and neuroleptic malignant syndrome. Clin Psychopharmacol. 2007; 27:212-4.

(7.) Molina D, Tingle LE, Lu X. Aripiprazole as the causative agent of neuroleptic malignant syndrome: a case report. Prim Care Companion J Clin Psychiatry. 2007; 9: 148-50. [Abstract]

(8.) Marshall PB, Mellman TA, Nguyen SX. Neuroleptic malignant syndrome with the addition of aripiprazole to olanzapine. Am J Psychiatry. 2008; 165: 1488-9. [Abstract] / [PDF]

(9.) Kang SG, Lee HJ, Lee MS, Kim L, Park JS. Atypical neuroleptic malignant syndrome associated with aripiprazole. J Clin Psychopharmacol. 2006; 26: 534. [Abstract]

(10.) Stahl SM.Dopamine system stabilizers, aripiprazole, and the next generation of antipsychotics, part 2: illustrating their mechanism of action. J Clin Psychiatry. 2001; 62: 923-4. [Abstract]

(11.) Kastrup A, Schlotter W, Plewnia C, et al. Treatment of tics in tourette syndrome with aripiprazole. J Clin Psychopharmacol. 2005; 25:96-99. [Abstract]

(12.) Marder SR, McQuade RD, Stock E et al. Aripiprazole in the treatment of schizophrenia: safety and tolerability in short-term, placebo-controlled trials. Schizophr Res. 2003; 61:123-36. [Abstract] / [PDF]

(13.) Croarkin PE, Emslie GJ, Mayes TL. Neuroleptic Malignant Syndrome Associated With Atypical Antipsychotics in Pediatric Patients: A Review of Published Cases. J Clin Psychiatry 2008; 69:1157-65. [Abstract]

(14.) Neuhut R, Lindenmayer JP, Silva R. Neuroleptic malignant syndrome in children and adolescents on atypical antipsychotic medication: a review. J Child Adolesc Psychopharmacol. 2009; 19:415-22. [Abstract] / [PDF]

(15.) Palakurthi HB, Parvin MM, Kaplan S. Neuroleptic Malignant Syndrome From Aripiprazole in an Agitated Pediatric Patient. Clinical neurophar-macology.22007; 30:47-51. [Abstract]

(16.) Boyd RD.Neuroleptic malignant syndrome and mental retardation: review and analysis of 29 cases. Am J Ment Retard. 1993; 98:143-55. [Abstract]

(17.) Caroff SN, Mann SC, Keck PE Jr, et al. Residual catatonic state following neuroleptic malignant syndrome. J Clin Psychopharmacol. 2000; 20:257-9. [Abstract]

(18.) Silva RR, Munoz DM, Alpert M et al. Neuroleptic malignant syndrome in children and adolescents. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 1999; 38:187-194. [Abstract] / [PDF]

(19.) Correll CU. Antipsychotic use in children and adolescents: minimizing adverse effects to maximize outcomes. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2008; 47:920. [Abstract]

Ozden KAMISLI, Ozlem OZCAN *, Yuksel KAPLAN, Cemal OZCAN

Inonu Universitesi Tip Fakultesi, Noroloji Anabilim Dali, Malatya, Turkiye

* Inonu Universitesi Tip Fakultesi, Cocuk Psikiyatrisi Anabilim Dali, Malatya, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Ozden Kamisli, Inonu Universitesi Tip Fakultesi Noroloji Anabilim Dali, Malatya, Turkiye Tel: +90 422 341 06 60/4905 E-posta: drozdenkamisli@yahoo.com Gelis tarihi/Received: 16.12.2009 Kabul tarihi/Accepted: 28.03.2010
COPYRIGHT 2010 Galenos Yayinevi Tic. Ltd.
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Case Report/Olgu Sunumu
Author:Kamisli, Ozden; Ozcan, Ozlem; Kaplan, Yuksel; Ozcan, Cemal
Publication:Archives of Neuropsychiatry
Article Type:Case study
Date:Sep 1, 2010
Words:1636
Previous Article:Social capital and psychiatric disorders: on trust and reciprocity/Sosyal sermaye ve psikiyatrik bozukluklar: guven ve karsiliklilik uzerine.
Next Article:Mother picks her child's skin: a case report/Cocugunun derisini yolan anne: bir olgu sunumu.
Topics:

Terms of use | Copyright © 2017 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters