Printer Friendly

An approach to shading device design: the case of Adana/Golge elemani tasarimina bir yaklasim ve Adana ornegi.

GIRIS

Yapi duzeyinde cok yonlu cozumleri olan gunes isinimindan korunma, cam, duvar, cati gibi yapi elemanlari veya bitki ile saglandigi gibi, bir yapi bileseni olarak tasarlanan dis golge elemanlari araciligiyla da saglanir (Wachberger, 1988). Enerji etkin bina tasariminin bir parcasi olan dis golge elemanlari, pencerenin konumuna gore, ic mekanlardaki gunes isinimini istenen zamana bagli olarak denetleyen bir yapma cevre degiskenidir (Olgyay, 1956; Szokolay 1980; Arumi, 1996; Yener, 1996; Nicoletti, 1998; Capeluto 2003).

Ic mekanda isisal ve gorsel konforun saglanmasi ve bu yolla elde edilen enerji verimliligi, golge elemani tasariminin temel ilkesidir (Miguel, 2008). Ozellikle sacak, teras, sove ve revak (arkad) gibi yatay yapi elemanlarinin bina yuzeylerine attigi golgeler, iklimlendirme sistemlerinin yukunu belirler (Soler, 1997; Ralegaonkar, 2005). Binaya dogru uygulanmis bir golge elemani, iklimlendirme sistemlerinin yukunu %50-79 oraninda indirebilmektedir (Sciuto, 1998). Bu ise, golge elemani tasariminda, uygun boyut ve bicimim belirlenmesi ile olanakli olabilir. Pencere olculeri, gunes geometrisi ve iklim verileri gibi bir cok degiskeninin bir arada degerlendirildigi dis golge elemani tasarlanmasi cizgisel, deneysel, ve sayisal yollarla gerceklestirilir (Olgyay, 1956). Golge elemani tasarim yontemlerinde, gunesin azimut ve yukseklik acilari ile pencere ve golge elemani olculeri arasinda kurulan trigonometrik baglantilar ve gunes diagramlari temel alinir (Olgyay, 1956; Szokolay, 1980). Resim 1a'da gunesin bir yillik devinimi ile elde edilen saat, ay ve mevsimlerin yorungeleri gorulmektedir. Resim 1b'de gunesin bir yillik deviniminde enleme bagli alarak yer duzlemi ile yaptigi acilarin ve yorungelerin stereografik olarak yer duzlemine yatirildigi bir gunes diyagrami gorulmektedir. Resim 1c'de yatay ve dusey bicimdeki golge elemanlarinin taradigi golgelik alanlar stereografik diyagramlar uzerinde gosterilmistir. Resim 1d ise gunesin bir yillik deviniminde saatlere, aylara ve mevsimlere gore gunesin yer duzlemi ile yaptigi acilar verilmistir.

Resim 1a-d'de verilmis olan bu aci ve diyagramlar esas alinarak, 'golge elemani' tasarimi konusu 3 temel baslikta toplanmistir.

A. Gunes geometrisi: Gunesin bir yillik deviniminde yer duzlemi ile yaptigi acilar ve formuller (Ramsey and Sleeper, 1994),

* HSA = AZI-ORI Resim 1a, 1b, 1d.

HSA: Dusey golge acisi (Horizontal shadow angle)

AZI: Azimut acisi (Azimuth of the sun)

ORI: Konum (Orientation)

* VSA = arc tan (tanALT/cosHSA

VSA: Dusey golge acisi (Vertical shadow angle)

ALT: Yukseklik acisi (Altitude angle)

* INC = arc cos(sinALT)=90-ZEN

INC: Gelis acisi (Angle of incidence)

ZEN: Zenit acisi (Zenith angle of the sun)

* Gunes diyagramlari (Stereografik, ortografik) Resim 1b, 1c.

B. Pencere ve golge elemani boyut, tip ve kullanim secenekleri: Pencere ve golge elemanin en, boy olculerini ve tiplerini hesaplamak icin kullanilan baglantilar (Olgyay, 1956),

Golge derinligi, D = h/tanVSA (yatay golge elemani) Resim 1d, 1c.

Golge kalinligi, w = D*tanHSA (dusey golge elemani) Resim 1d, 1c.

D: Yatay golge derinligi

w: Dusey golge kalinligi

h: Pencerenin yuksekligi

C. Cografi konum ve iklim verileri: Iklimsel veriler ve bu dogrultuda cikarilan konfor grafikleri (Olgyay, 1956; Szokolay, 1980).

* enlem, boylam

* Iklim grafikleri Cizelge 1

* biyoklimatik grafik

* psikometri

[ILLUSTRATION OMITTED]

[ILLUSTRATION OMITTED]

[ILLUSTRATION OMITTED]

[GRAPHIC 1d OMITTED]

Arastirma alani Adana'nin iklim ve konfor grafigi Cizelge 1'de gorulmektedir. Cizelge'de egrisel kirmizi bant 1 yillik ortalama sicakligi gostermektedir. Duz yesil olarak ifade edilmis bant ise; insanin rahat bir sekilde yasayabildigi fiziksel ortam olarak tanimlanan "konfor ortami" sicakligini ifade etmektedir. Bu durumda Adana'da kis ayalarinda isitma, yaz aylarinda ise sogutma gerekmektedir. Ancak, Cizelge 1'de izlendigi gibi Adana'da yaz aylarinda ortalama sicaklik degerleri yesil ile ifade edilen konfor kusaginin ustunde seyretmektedir. Bunu yani sira bahar aylarinda sicaklik degerleri ise konfor kusagi ile ayni seyretmektedir.

Yukarida aciklanan golge elemani tasariminda; pencere olcusu ve konumu gibi binaya ozel verilerin yani sira iklim, enlem ve tarih gibi yerel ogelerin degerlendirilmesi, boyut ve olculendirme kararlarini yoresel veya ozgun kilmaktadir. Bu acidan, golge elemani tasarim ilkeleri Adana'nin konumu ve iklim verileri dogrultusunda belirlenmistir.

MATERYAL

Arastirma alani Adana, 'iliman iklim kusaginda' yer almaktadir. Genel olarak 30. ve 40. enlemler arasinda yer alan bolgelerde, Iliman iklim kusaginin bir alt grubu olan 'Akdeniz iklim kusagi' hakimdir (Cizelge 1). Adana kentinde ruzgar, isi ve nem etkileri, binalarda konforun saglanmasi acisindan cok onemli olmasina ragmen, bina tasariminda yeteri kadar dikkate alinmamaktadir. Bu acidan kentte gunesin isitma etkisinden olumsuz yonde etkilenen genis yerlesim alanlari olusmaktadir (Yuceer, 2004). Hatali olarak planlamis ve halen planlanmakta olan bu bolgelerde, yaz aylarinda ic konforu saglamak amaci ile uygulanan iklimlendirme duzenekleri, onemli olcude enerji tuketimine neden olmaktadir. Adana'nin sicak ve nemli ikliminden dolayi ic mekanlarin sogutulmasi, isitilmasindan cok daha fazla onem kazanmaktadir. Bu durumda, Gunes kontrol elemanlarinin bicim ve yeterliligi enerji tuketimi ve ic konforu belirleyen onemli etkenler olmaktadir. Bunun yani sira, Adana'da yaz aylarinda yasanan asiri sicaktan korunmak icin kullanicilarin binaya uyguladigi golge elemanlari; tip ve boyut itibari ile uygun olmadigi icin beklenen verimi saglanamamaktadir.

YONTEM

Golge elemani tasariminda en onemli nokta, golge elemani veriminin, gunesin bir yillik devinimine bagli olarak degiskenlik gostermesidir (Berkoz, 1983; Ramsey and Sleeper, 1994). Bu dogrultuda, golge elemani tasariminin geleneksel hesaplarla yapilmasi, gunesin 1 yillik hareketine bagli olarak cikarilan cok sayida cizim ve denklemin birbiriyle karsilastirilmasini gerektirmektedir. Yukarida sozu edilen geleneksel hesaplamalarin bilgisayar destekli olarak yapilmasi, simulasyon yapma, cok sayida sayisal ve grafiksel secenegi bir arada sunma acisindan tasarimciya katki saglayarak tasarim surecini kisaltarak kolaylastirmaktadir (Kabre, 1999). Bu makalede golge elemanlarinin boyut ve bicim analizlerini yapmak icin Solar Tool isimli simulasyon yapan bir paket programdan yararlanilmistir. Solar Tool programinin algoritmi Resim 1a-d'de sozu edilen gunes geometrisi cercevesinde ele alinmistir.

Solar Tool v2

Bu makalede kullanilan Solar Tool programi 3 temel menuden olusmaktadir (Marsh, 2008).

* Konum (location) Menusu: Binanin yer aldigi enlem, boylam ay gun ve saat verileri girilmektedir.

* Gunes diyagrami (sun path) Menusu: Bu menude yer alan Stereografik ve orthografik grafikler uzerinde gunesin gunluk ve mevsimlik konumlari ve golge alanlari izlenmektedir

* Pencere (Window) Menusu: Pencere ile ilgili boyut alternatiflerini icerir.

Bilgisayar teknolojisi, sonsuz sayida grafik, golge elemani tip ve boyut alternatifleri sunmakla birlikte, bu cozumlerin secimi tasarimciya aittir. Bu makalede, dis golge elemani tasarimi konusu "tasarim kriterlerini onceliklerine gore siniflama ve eleme" mantigi cercevesinde ele alinmistir.

Resim 1a-d'de gorunen ve yukarida aciklanan golge elemani tasarimi ile ilgili baglantilar belirli bir yerlesime uygulandiginda, cografi konum ve iklim verileri sabit iken, gunes geometrisi ile ilgili veriler degiskendir. Bunun yani sira pencere ve golge elemani boyut ve tip secenekleri de bina ve konumuna gore degisebilen verilerdir. Bu dogrultuda, golge elemaninin veriminin izlendigi stereograrik diyagram ile isisal konforu saptamak icin kullanilan iklim ve konfor grafikleri, golge elemanin uygun boyut ve bicimini belirlemek ve sinirlandirmak icin birer arac olarak degerlendirilmistir.

GOLGE ELEMANI TASARIMINA BIR YAKLASIM

Pencere ve golge elemani bicim ve olculeri ile ilgi degiskenler, ic mekanda isisal ve gorsel konforu saglama yonunde kesinlesebilir. Ancak bina tasariminda, isisal konfor ve gun isiginin niteligini belirleyen pencere ve golge elemani olcu secenekleri cogu zaman birbirine zit olarak gelisir. Ornegin bir yil boyunca istenen golgelemeyi yapabilen bir golge elemani, gun isigini engelleyebilir veya havalanmayi kesebilir (Yener, 1996; Al-Sareef, 2001). Diger taraftan, yaz aylarinda golgeleme saglayan bir golge elemani olcusu, kis aylarinda da ayni golgelemeyi yaparak, ic mekandaki isisal konforu dusurebilir (Atabek, 1996; Arumi, 1996). Bunun yani sira pencere ve golge elemaninin malzeme, kullanim, ekonomi ve uygulama detaylari gibi tasarim secenekleri de golge elemani boyutunu etkiler (Rich, 1999; Inanici, 2000). Yapi malzemelerine uygulanan renkler gun isigini yansitma ve sogurma acisindan farkli davranis gosterirler (Demir, 1983). Gunes isisini soguran bir malzemeden uretilmis bir golge elemani, yaz aylarinda golgeleme yaptigi halde, ic mekanda isi artisina neden olabilir (Kristl, 2008). Bu acidan, pencere ve golge elemani tasarimi ile ilgili ogelerin tasarimci tarafindan oncelik sirasina konulmasi, tasarimi netlestirip kolaylastirir.Tasarim onceliklerini belirlemek. siralamak veya elemek tasarimcinin en uygun golge elemani boyutundan ne bekledigine baglidir. Ornegin sicak iklim kusaklarinda, ic mekanda dogal olarak saglanabilen isisal konfor, oncelikli bir golge elemani tasarim ogesi olabilir (Mcmullan, 1990; Van Moeseke, 2007). Bunun yani sira, soguk iklim kusaklarinda, golge elemani gerekmeyebilir. Bu acidan, golge elemani tasariminda 'gereklilik' ve 'gerekli olan boyutun belirlenmesi' oncelikli bir tasarim konusudur. Konuya bu mantik cercevesinde bakildiginda, malzeme, renk, iscilik ve detay secenekleri ve bunlara bagli maliyet ve ekonomi; ancak gerekceleri, boyut ve bicimi belirlenmemis bir golge elemanina uygulanabilir. Bu acidan calismada secilmis olan bir yerlesim icin golge elemani gerekliligi ve boyut analizleri yapilmistir. Bu durumda golge elemani tasarim kriterleri asagidaki onceliklere gore siralanmistir.

Gereklilik ve Oncelik

Cizelge 1'deki Adana iklim verilerinde, 6., 7. ve 8. aylarda sari cizgi ile belirtilen guneslenme sureleri oldukca yuksektir. Bu aylarda yuzeylerin aldigi saatlik solar isi kazanclari ise 600 ve 900 W/m2 dir. Bu durumda, haziran, temmuz, agustos ve eylul aylarinda saat 9.00'dan 15.00'e kadar kazanilan gunes isinimi ic konforu olumsuz yonde etkileyebilecek duzeydedir. Bu saatler arasinda gunes guney yuzeylere degmektedir. Bunun yani sira, kasim, aralik, ocak ve subat aylarinda kazanilan gunes isinimi ic konfor icin gereklidir. Diger bir deyisle golge elemaninin kisin, < %40 golgelik ve yazin ise > %70 golgelik alan degerlerini saglanmasi uygun bir cozum olarak kabul edilmektedir (Datta, 2001). Cunku pencere yuzeylerindeki isinim, golgelik alanin %35'in altinda kalmasi durumunda gerceklesmektedir (Kabre, 1999).

Adana iklimi icin en sicak ve en soguk gunler, yazin, 21 temmuz, kisin ise 21 ocak olarak belirlenmistir. Bu gunler ve guney cephe, golge elemani tasariminda esas alinarak Resim 2'de verilmis olan stereografik diyagram cikarilmistir. Adana'da golgeleme yapilmasi gereken tarihler diyagram uzerinde beyaz tonlama ile gosterilmistir. Bu dogrultuda cikarilan Cizelge 2'de belirtildigi gibi golge elemanin bir yilda taradigi golgelik alan, haziran, temmuz, agustos ve eylul aylari ve 9.00-15.00 saatleri arasinda kalmalidir. Resim 2'de stereografik diyagram uzerinde beyaz ile taranmis alani yatay bicimdeki golge elemaninin verdigi. Resim 1c'de aciklanmisti. Bu durumda Adana'da oncelikli ve gerekli golge elemani bicimi yatay olmali ve guney yuzeylere uygulanmalidir.

[ILLUSTRATION OMITTED]

Gerekli Boyutun Belirlenmesi

Yatay golge elemanlarinin olcusunu incelemek icin, eni 1.00m, boyu 1.20m olan ve guneye (180[degrees]) konumlanmis bir P penceresi uzerine yatay golge elemani tipleri ayri ayri uygulanarak golge alani analizleri yapilmistir. Pencere ve yatay golge elemani olculeri Cizelge 3'de verilmistir.

Yatay elemanlarinin boyut analizleri icin, Cizelge 3'te gri tarali boyutlarin her biri icin artan degerler verilip, diger boyutlar sabit tutularak en uygun boyut ve olcu secenekleri Cizelge 4'te arastirilmistir. Cizelge 3'te aciklanan sabit ve degisken degerler esas alinarak Cizelge 4'te pencereye uygulanan yatay golge elemanin stereografik diyagramlarda attigi golgelik alanlar incelenmistir. Golge elemanlarinin stereografik diyagramlarda attigi golgelik alanlari net bir sekilde takip edebilmek icin %100 ve %50 golgeleme degerleri esas alinarak analiz yapilmistir. Stereografik diyagramlarda acik gri degerdeki tarama golgelik alani ifade etmektedir. Cizelge 4'teki noktali dairesel cizgiler ise stereografik diagram uzerine yatirilmis ve 10 derecelik acilarla genisleyen yatay golge acilarini (VSH-vertical shadow angle) ifade etmektedir. Analizlerde cam malzemenin golge yapmadigi kabul edilmistir. Bu dogrultuda 3mm'lik tek camin SC degeri 1 olarak verilmistir (SC: Golge katsayisi/shading cofficient). The Solar Tool programinin yazilimi, 3mm tek cam ve SC = 1 olarak yapilmistir. Cizelge 4'de analiz edilen yatay elemanin boyut secenekleri asagida aciklanmistir.

Yatay golge elemani (Overhang): Pencerenin ustunde 10 cm genisliginde ve pencere genisliginin sagindan ve solundan 10 cm tasacak sekilde konumlanmistir.

Derinlik (depth): Golge elemaninin genisligi/ bu boyut minimum 10 cm'den baslamaktadir.

[ILLUSTRATION OMITTED]

Aci (angle): Golge elemaninin pencere yuzeyi ile, yani dusey ile yaptigi aci/ + degerlerler asagi dogru,--degerler yukari dogru egimi ifade etmektedir. Menude 5 dereceden baslamaktadir. Acinin golge alanina etkisini daha net izleyebilmek icin [+ or -]30 derecelik degerler icin analiz yapilmistir.

Sag (right): Golge elemanin pencere aksina gore sag tarafindaki uzunlugu/ bu boyut 10 cm'den baslamaktadir. Analizler 10 cm artisa gore yapilmistir.

Sol (left): Golge elemanin pencere aksina gore sol tarafindaki uzunlugu/bu boyut 10 cm'den baslamaktadir. Analizler 10 cm artisa gore yapilmistir.

Parca sayisi (no of shades): Golge elemanin parca sayisi/analizler tek parca icin yapilmistir. Pencerenin konumu (ORI): Yon, 180[degrees]/Guney.

Cizelge 4'te 100/120 cm olcusundeki pencereye uygulanan yatay golge elemani boyut secenekleri ve davranislari gorulmektedir. Bu dogrultuda, P1'deki golge elemani istenen saat ve aylarda golgeleme saglayamamistir. P2 seceneginde ise elemanin eninin artmasina paralel olarak golgeleme verimi de artmaktadir. P3 seceneginde 30 derecelik aci yaz ve kis aylarinda gun icindeki golgeleme suresini genisletmektedir. Bu secenek kis aylarinda istenmeyen golgelemeye neden olmasi yonuyle dikkatle uygulanmalidir. P4'deki elemanin -30 derecelik acisi yaz aylarinda golgeleme verimini dusurdugu icin bu secenek elenmelidir. P5 ve P6 secenekleri yaz aylarinda gun icindeki golgeleme verimini artirmasi acisindan tasarimda tercih edilebilir.

Yukarida yapilan degerlendirmeler sonucunda P 100/120 penceresi yatay golge elemani icin en uygun secenekler P2, P5 ve P6 olarak saptanmistir. Bu dogrultuda yatay elemanin derinligine, sagina ve soluna artan degerler verilerek; kisin, < %40, yazin ise > %70 golgeleme verimi saglayacak sekilde en uygun boyut ve bicim bulunmustur. Resim 3'te P 100/120 penceresi icin tasarlanmis olan en uygun yatay golge elemaninin olculeri ve bicimi gorulmektedir. Resim 3'te verilmis olan yatay elemanin golge alani ve golgeleme yuzdeleri (gri ton) Resim 4'te stereografik diyagram uzerinde gorulmektedir. Cizelge 5'te yatay elemanin yillik golgeleme katsayilari (SC/ Shading Coefficient) verilmistir. Burada yazin ortalama %83 kisin ise ortalama %13.4 golgeleme verimi ile istenen verim elde edilmistir.

Yukarida yapilan degerlendirmeler sonucu yatay golge elemaninin bicim ve boyutu belirlenmistir. Bundan sonra bu bicim ve boyut uzerinden malzeme, renk, iscilik ve detay secenekleri ve bunlara bagli olarak cikan maliyet ve ekonomi konularinin tasarimda degerlendirme asamasina gecilebilir. Bu calisma, "golge elemani bicim ve boyut seceneklerini onceliklerine gore belirleme" konusu ile sinirlandirilmistir.

SONUC

Bu arastirmada, kapsami oldukca genis olan'enerji etkin bina tasarimi' konusu icinde, dis golge elemani tasarim bilesenleri ve boyutlandirma secenekleri incelenmistir. Yerlesimin enlemi ve iklim verileri dogrultusunda 'golge elemani tasarim ilkeleri' onceliklerine gore siniflandirilarak en uygun secenekler saptanmistir. Calismada izlenen bu yaklasim herhangi bir enleme de uyarlanabilir niteliktedir.

Bu dogrultuda, Adana'nin bulundugu Akdeniz iklim kusagi, 37[degrees] enlem ve guney yonune uygulanabilecek dis golge elemanlarinin en uygun bicim ve boyutlandirma ilkeleri asagida verilmistir.

1. Yaz aylarinda, 9.00-15.00 saatleri arasinda gunes isinimindan kaynaklanan isi artisi ve parlamayi engellemek icin; Cizelge 2 ve Sekil 2'de belirtildigi gibi yatay golge elemani gunesin taradigi butun yonlerde ve ozellikle guney yuzeylerde yararli olmaktadir. Bu durumda dusey eleman bu enlem icin verimli degildir.

2. Yatay elemanin derinligi arttikca golgeleme verimi kis aylarina dogru genislemektedir. Bu acidan elemanin boyutu, sadece yaz aylarinda en az %70 golgeleme yapabilecek sekilde sinirlandirilmalidir.

3. Golge elemaninin pencerenin sagindan genislemesi aksam ve solundan genislemesi sabah saatlerinde verimi artirmaktadir.

4. 30 derecelik asagi dogru aci hem yaz hem de kis aylarinda golgeleme verimini artirdigindan dolayi, golge elemanlari kis aylarindaki golgeleme katsayisi %35'i asmayacak sekilde olculendirilmeli veya kisin golge yapmamasi icin eleman hareketli olarak tasarlanmalidir. Bunun yani sira yatay elemana verilen -30 derecelik aci golgeleme verimini dusurdugunden bu secenek uygulanmamalidir.

5. Saptanmis olan golge elemani tasarim ilkeleri, bina ve kent dokusu ilgili asagidaki konularin arastirilmasinda ve kuramsal bilgilerin yapilanmasinda veri tabani olacaktir.

a. Golge elemani malzeme seciminde hangi malzemenin ve rengin isi ve gunisigi acisindan uygun bir cozum oldugu konusu, her bir malzeme icin arastirilmasinda,

b. Golge elemani uygulama ve montaj detaylarinin malzeme, boyut ve bicime bagli olarak estetik ve ekonomik bir sekilde cozumu ile ilgili arastirmalarda,

c. Golge elemanlarinin malzeme ve uygulama detayina bagli olarak cikan maliyetin ve geri donusum suresinin enerji verimliligi ile elde edilen maliyet ile karsilastirilmasinda, ve

d. Ticari olarak piyasaya sunulan, panjur, tente ve stor gibi golge elemanlarinin kullanici tarafindan seciminde ve binaya dogru uygulanmasinda bu calisma bir alt yapi olusturmustur.

DOI: 10.4305/METU.JFA.2010.2.1

KAYNAKLAR

AL-SAREEF, F.M., OTDHAM, D.J., CARTER, D.J. (2001) A computer model for predicting the daylight performance of complex paralel shading systems, Building and Environment, n: 36; 605-18.

ARUMI-NOE, F. (1996) Algorithm for geometric contruction of an optimum shading, Automation in Construction, n: 5; 211-7.

ATABEK, E., (1996) Computer aided shadowing effect analysis of buildings, Yuksek Tisans Tezi, Mimarlik Bolumu, ODTU, Ankara.

BERKOZ, E. (1983) Gunes Isinimi ve Yapi Dizayni, ITU Mimarlik Fakultesi Baski Atolyesi, Istanbul.

CAPETUTO, G.I., YEZIORO, A. and SHAVIV, E., (2003) Climatic aspects in urban design: a case study, Building and Environment (38: 6) 827-83.

DATA G. (2001) Effect of fixed horizontal louver shading devices on thermal performance of building by TRNSYS simulation, Renewable Energy, n: 23; 497-507.

DEMIR, A. (1983) Mimaride Gunes Kontrolu, Mimar Sinan Universitesi Basimevi, Istanbul.

INANICI, M. N., DEMIRBITEK, F. N. (2000) Thermal performance optimization of building aspect ratio and South window size in five cities having different climatic characteristics of Turkey, Building and Environment, n: 35; 41-52.

KABRE, C., (1999) WINSHADE, A computer design tool for solar control, Building and Environment, n: 34; 263-74.

KRISTT, Z., KOSIR, M., TROBEC, M. T., KRAINER A. (2008) Fuzzy control system for thermal and visual comfort in building, Renewable Energy (33: 4) 694-702.

MARSH, A.J. (2008) Solar Tool Handbook, Cardiff University, U.K.

MCMUTTAN, R. (1990) Environmental Science in Building, Macmillan, Hong Kong.

MIGUEL, A.F. (2008) Constructal design of solar energy-based systems for buildings, Energy and Buildings (40:6) 1020-30.

NICOTETTI, M., (1998) Architectural expression and low energy design, Renewable Energy, n: 15; 32-41.

OTGYAY, V. (1957) Solar Control and Shading Devices, Princeton University Press, Princeton.

RAMSEY, C, STEEPER, H.R. (1994) AIA Architectural Graphic Standards, 9th ed., John Wiley and Sons, New York.

RATEGAONKAR, R.V., GUPTA, R. (2005) Design development of static sunshade using small scale modelling technique, Renewable Energy, (30: 6) 867-80.

RICH, P., DEAN, Y. (1999) Element Design, Butterworth-Heinemann, Kent.

SCIUTO, S., (1998) Solar Control: an integrate approach to solar control techniques, Renewable Energy, n: 15; 368-76.

SOTER, A. and OTEIZA, P. (1997) Tight self performance in Madrid, Spain, Building and Environment, (32:2) 87-93.

SZOKOTAY, S.V. (1980) World Solar Architecture, John Wiley and Sons Inc, New York.

VAN MOESEKE, G., BRUYERE I., De HERDE, A. (2007) Impact of control rules on the efficiency of shading devices and free cooling for office buildings, Building and Environment (42:2) 784-93.

WACHBERGER, M. (1988) Gunes ve Konut, Yaprak Kitapevi, Ankara.

YENER, A.K. (1996) Pencerelere uygulanan golgeleme araclarcnin tasariminda iklimsel ve gorsel konfor kosullarinon saglanmasi amaciyla kullanilabilecek bir yaklasim, Doktora Tezi, ITU FBE, Istanbul.

YUCEER, N.S. (2004) Binalarda Gunes Kontrolu Saglanmasi: Adana Ornegi, Doktora Tezi, CU FBE, Adana.

SIMGELER

AZI: Azimut acisi (Azimuth of the sun)

INC: Gelis acisi (Angle of incidence)

ORI: Konum (Orientation)

ZEN: Zenit acisi (Zenith angle of the sun)

VSA: Dusey golge acisi (Vertical shadow angle)

HSA: Dusey golge acisi (Horizontal shadow angle)

ALT: Yukseklik acisi (Altitude angle)

D: Yatay golge derinligi

w: Dusey golge kalinligi

h: Pencerenin yuksekligi

SC: Golge katsayisi Shading coefficient)

NILGUN SULTAN YUCEER; B. Arch; M.Sc., Ph.D.

Received B. Arch. from Gazi Universitesi (1981). M.Sc. from Cukurova Universitesi (1997) and Ph.D. in Civil Enginneering from Cukurova Universitesi (2004). Employed as lecturer at Cukurova Universitesi, Adana. nsyuceer@cu.edu.tr
Cizelge 2. Adana'da golgeleme yapilmasi
gereken tarihler ve yonler

Golgeleme gerektirmeyen   Ekim, Kasim, Aralik, Ocak, Subat,
  aylar                   Mart, Nisan, Mayis
Golgeleme yapilmasi       Haziran, Temmuz, Agustos, Eylul
  gereken aylar
YONLER                    SAAT
Kuzey 0[degrees]          golge elemani gerekmemektedir.
Guney 180[degrees]        9.00-15.00
Dogu 90[degrees]          GuneSin dogusundan--12.00'a kadar
Bati 270[degrees]         Saat 12.00'dan gunesin batisina kadar

Cizelge 3. Golge elemani boyut secenekleri.

Pencere/m-180[degrees]   Arka duvar/m.      Yatay eleman/m.

yukseklik   1.20         Yukseklik   3.00   Derinlik
En          1.00         En          3.00   Aci
Parapet     0.90                            Sag
Kenar       0.10         Derinlik    0.20   Sol
Ust         0.10                            Sayi       1

Resim 3. P 100/120 penceresi golge elemani.

Yatay eleman/m.
Guney/180[degrees]

Derinlik   50.00
Aci        0.00
Sag        30.00
Sol        30.00
Sayi         1

Cizelge 5. Yatay elemanin yillik golge
katsayilari.

Effective Shading Coefficients

Latitude: 37.0[degrees]

Longitude: 35.0[degrees]

Timezone: 30.0[degrees] [+2.0hrs]

Orientation: 180.0[degrees]

Month       Avg.SC   Msx.SC   Min.SC

January     11.7%    21.0%     0.0%
February    20.6%    32.0%     0.0%
March       31.8%    55.0%     0.0%
April       64.5%    93.0%    19.0%
May         81.6%    100.0%   41.0%
June        87.4%    100.0%   65.0%
July        20.1%    100.0%   41.0%
August      56.6%    85.0%    18.0%
September   28.7%    46.0%     1.0%
October     18.4%    31.0%     0.0%
November    10.8%    19.0%     0.0%
December     8.1%    15.0%     0.0%
Winter      13.4%    22.7%     0.0%
Summer      83.0%    100.0%   49.0%
Annual      41.7%    58.1%    15.4%
COPYRIGHT 2010 Middle East Technical University
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2010 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:Yuceer, Nilgun Sultan
Publication:METU Journal of the Faculty of Architecture
Article Type:Report
Date:Dec 1, 2010
Words:3286
Previous Article:Editorial.
Next Article:The effects of underground as space and concept on society and imagination/Yeralti mekani ve kavraminin toplum ve imgelem uzerine etkisi.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2020 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters