Printer Friendly

Amerika Kitasina Seyahat Edenlerde Risk Olusturabilecek Paraziter Enfeksiyonlar ve Alinacak Onlemler/Parasitic Infections in Individuals Travelling to America and Precautionary Measures.

GIRIS

Gunumuzde uluslararasi seyahat pek cok amac dogrultusunda gerceklesmektedir. Insanlar basta turizm olmak uzere, cesitli amaclar icin seyahat etmektedirler. Dunyada son 10 yilda uluslararasi seyahat eden kisi sayisi onemli derece artmistir. En son Birlesmis Milletler Dunya Turizm Orgutu'nun paylasimlarina gore, 2015 yilinda uluslararasi seyahat eden toplam kisi sayisinin 1,2 milyara ulastigi ve bunun 192,6 milyon'unun Amerika kitasina seyahat ettigi bildirilmistir (1). Seyahat sirasinda kisilerin ozellikle bazi enfeksiyonlarin endemik olarak goruldugu bolgelere tercih etmeleri durumunda ciddi saglik problemleri ile karsi karsiya kalinmaktadir.

Son zamanlarda Kuzey, Orta ve Guney Amerika'da en cok ziyaret edilen ulkeler Amerika Birlesik Devletleri (ABD), Kanada, Meksika, Belize, Kosta Rika, Guatemala, Panama, Brezilya, Peru, Arjantin, Paraguay, Uruguay, Sili, Guayana, Venezuela, Bolivya ve Ekvator'dur. Bu ulkelere seyahat eden kisiler icin risk tasiyan baslica paraziter hastaliklar; sitma, visseral, kutanoz ve mukokutanoz leishmaniasis (VL, KL ve MKL), Amerikan trypanosomiasis (Chagas Hastaligi), schistosomiasis, onchocerciasis ve lenfatik filariasisdir (LF). Bu paraziter enfeksiyonlarin bir cogu ayni zamanda ihmal edilmis tropikal hastaliklar listesinde yer almaktadir (2). Seyahat oncesinde gidilecek ulkenin hangi tur paraziter enfeksiyonlar bakimindan risk tasidiginin arastirilmasi onerilmektedir (2, 3).

Bu derlemede, seyahat eden kisinin gidecegi bolgede hangi tur parazitler ile karsilasabilecegi, bu hastaliklara karsi ne gibi onlemlerin ve hangi profilaktik yontemlerin uygulanmasi gerektiginden bahsedilmektedir. Boylece paraziter enfeksiyonlarin olusturdugu mortalite ve morbitelerin en aza indirilmesi acisindan seyahat eden kisilere rehber olusturmasi amaclanmistir.

Amerika Kitasinda Gorulen Onemli Seyahat Parazit Enfeksiyonlari Sitma

Sitma, disi Anofel cinsi sivrisinegin sokmasi sonucu Plasmodium spp.'nin neden oldugu atesli paraziter bir enfeksiyondur. Sitmaya neden olan Plasmodium turleri Plasmodium falciparum, (P. falciparum) P. vivax, P. ovale, P. malaria ve P. knowlesi'dir. En yaygin hastalik olusturan turler P. falciparum ve P. vivax olup, P. falciparum en ciddi hastalik tablosu olusturan turdur (4). Sitma, sivrisinek sokmasi sonucu inokule edilen sporozoitlerin 7-15 gunluk bir inkubasyonu takiben basta titreme, ates ve terleme ile karakterize klinik tabloyla seyreden vektor kaynakli bir hastalik olarak tanimlanmaktadir. Bu klinik belirtilere ilave olarak kas agrisi, yorgunluk ve kusma gibi belirtiler de gorulmektedir. Ozellikle P. falciparum'un neden oldugu sitma tablosunda bazen olumler gozlenmektedir (5). Dunya Saglik Orgutu (DSO) verilerine gore 2015 yilinda dunya capinda 212 milyon sitma vakasinin goruldugu ve tedavi edilmedigi takdirde yaklasik olarak 429 bin sitma nedeniyle hayatini kaybettigi bildirmektedir (6).

Kuzey Amerika

Meksika sitma insidansi bakimindan olumlu gelisme gostermekte ve son on yillik donem incelendiginde bildirilen sitma vakalarinda onemli olcude azalma gozlenmistir. Sadece ABD'yi ziyarete gelen insanlardan birkac vaka rapor edilmistir (7, 8). Meksika'da sitma riski bulunan yerler Campeche, Chiapas, Chihuahua, Nayarit ve Sinaloa'dir. Bunun yaninda Durango, Jalisco, Oaxaca, Sonora ve Tabasco sitma enfeksiyonu acisindan daha az riskli bolgelerdir (Sekil 1) (9). Centers for Disease Control and Prevention'in (CDC) verilerine gore ulkeye seyahat edenler icin sitma riski dusuk olup gorulen turun %100 P. vivax oldugu bildirilmektedir. Ulkede sitma enfeksiyonuna karsi bildirilmis herhangi bir ilac direnci bulunmamaktadir (9, 10).

Orta Amerika

Orta Amerikanin en kucuk ikinci ulkesi olan Belize'de sitma riskinin cok dusuk oldugu daha onceki calismalarda bildirilmektedir. Bolgede bildirilen sitma etkeni P. vivax olup daha once bildirilmis herhangi bir ilac direnci bulunmamaktadir (9).

Guatemala'da 1500 metre yuksekligin altindaki kirsal bolgelerde sitma riski bulunmaktadir. Sitma bulasma riski bu bolgede dusuk olup, etken turlerin %97 P. vivax ve %3 P. falciparum oldugu bildirilmektedir. Ayrica bildirilmis herhangi bir ilac direnci bulunmamaktadir (11).

El Salvador'da sitma vakalari bildirilen yerler Guatemala'ya komsu Santa Ana ve Ahuachapan bolgesinin kirsal alanlaridir. Bu bolgede bildirilen tur %99 P. vivax ve %1 P. falciparum'dur. Bu bolgede herhangi bir ilac direnci bildirilmemistir (9).

Panama'da 800 metre rakimin altindaki bolgelere seyahat edeceklerin sitma bulasma riski bulundugu icin dikkat etmeleri gerekmektedir. Bu bolgede etkenin %99'u P. vivax olmakla birlikte, % 1 oraninda P. falciparum'dur. Panama kanalinin dogusunda klorokine karsi direnc gelistigi bildirilmistir (9, 11).

Nikaragua'da, sitma riski Atlantico Norte, Atlantico Sur, Jinoteca, Matagalpa, Leon, Chinandega, Managua ve Managua Golu'nun kiyilarinda mevcuttur. Bu bolgelerde gorulen plasmodium turleri %90 P. vivax ve %10 P. falciparum 'dur. Ayrica bolgede etken turler icin bildirilmis herhangi bir ilac direnci bulunmamaktadir. Nikaragua'nin dusuk sitma riski bulunan diger bolgeleri icin sivrisineklere karsi kisisel onlemlerin alinmasi yeterlidir (6, 9, 11).

Honduras'da sitma bulasma riski mevcuttur. Ulkeye seyahat eden kisilerin sitma ile karsilasma orani orta seviyelerdedir. Bu ulkede sitmaya karsi bildirilmis herhangi bir ilac direnci bulunmamakdir. Honduras'da etken sitma turleri %93 P. vivax ve %7 P. falciparum olarak bildirilmistir (9, 11).

Haiti, P. falciparum icin endemik olan ve prevelansinin yaklasik %2-3 oldugu bildirilen bir ulkedir. Bulasma riski en sik Mart ile Mayis ve Ekim ile Kasim arasi olan yagisli mevsimlerde yuksektir (9).

Dominik Cumhuriyeti'nin Santiago ve Santo Domingo sehirlerin disinda kalan yerlede sitma riski bulunmaktadir. Bu ulkede bildirimi yapilan etken tur ise P. falciparum'dur (9, 11).

Guney Amerika

Brezilya'da sitma riski daha cok Amazon ormanlarinda bulunmaktadir. Ancak Brezilya'nin cogu bolgesinde vektor sivrisinek turleri mevcuttur. Ozellikle tarihi ve dogal guzellikleri ile turistlerin akinina ugrayan Acre, Amapa, Amazonas, Rondonia, Roraima Maranhao, Mato Grosso ve Para eyaletlerinde sitma bulas riski bulunmaktadir (Sekil 1). Espirito Santo, Goias, Mato Grosso do Sul, Piaui, Tocantins, Rio de Janeiro ve Sao Paolo eyaletlerin kirsal ve ormanlik alanlarina seyahat edenlere sitma bulasma riski daha dusuktur. Bu ulkede bildirilen etken turlerin %85 P. vivax ve %15 P. falciparum'dur. Ulkede klorakine karsi bildirilmis ilac direnci bulunmaktadir (9-12).

Peru'da sitma riski dusuktur. Genellikle Amazon'un yagmur ormanlarina seyahat edenler icin sitma bulasma riski bulunmaktadir (Sekil 1). Ayrica, Iquitos, Puerto Maldonado, La Libertad ve Lambayeque'nin 2000 metre yuksekligin altinda kalan bolgelerinde sitma vakalari bildirilmistir. Ulkede bildirilen turler P. vivax ve P. falciparum'dur. Ayni zamanda klorokin direncide bildirilmistir (6, 9, 11).

Korunma

Bu bolgelere hem uzun hemde kisa sureli seyahat edecekler icin sitmadan korunmanin birinci basamagi sitma vektoru olan Anofel turu sivrisineklere karsi onlemlerin ve kemoprofilaksi kombinasyonun alinmasidir. Bu tur sivrisineklerin beslenme aliskanliklari nokturnal olmasi nedeniyle sitma bulasma riski daha cok gun batimiyla gun dogumu arasindaki donemde gerceklesmektedir. Bu zaman icerisinde ozellikle vucudun acik kalan kisimlarina repellent (pyrethroid iceren) koruyucular surulmelidir. Ayrica, uzun kollu kiyafetler giyilmeli ve uzerine repellent uygulanmalidir. Gece uykuda cibinlik ya da pyrethroid emdirilmis cibinlikler kullanilmalidir (9, 10). Seyahata cikmadan once kemofrofilaksi secimi yaparken cesitli faktorlere dikkat edilmelidir. Seyahat edilecek ulkede sitma bulasma riskinin olup olmadigi, var ise hangi Plasmodium turlerinin bulundugu, hangi kemoprofilaktik ajan/ajanlarin kullanilacagi ve ilac direncinin olup olmadigi acisindan arastrilmasi gereklidir. Bu endemik bolgelere seyahat etmeden once, seyahat sirasinda ve sonrasinda kemoprofilaksilerin alinmasi onerilmektedir (13). Alinacak kemoprofilakside dikkate edilmesi gereken bazi noktalar bulunmaktadir (9, 14, 15):

* Hicbir onlem ve tedavi protokolu kisiyi sitmadan tam olarak koruyamadigi ancak uygulanacak iyi bir kemoprofilaksinin olumcul agir sitmayi onledigi unutulmamalidir.

* Cocuklarda kemoprofilaktif ilaclar vucut agirligina gore hesaplanmalidir.

* Gunluk alinan ilaclara (Atovakon, Proguanil, Doksisiklin) seyahatten en az bir-iki gun once baslanmalidir. Bu ilaclar kisa sureli seyahat edenler icin iyi bir ilac secimi olup sadece seyahatten dondukten sonra dort hafta ilac alinmasi yerine yalnizca yedi gun alinmasi yeterlidir.

* Maksimum kan seviyesine ulasmasi ve yan etkileri gorulurse baska alternatif ilaca gecebilmek icin; ornegin haftalik alinan klorokin ise seyahatten en az bir hafta once ve meflokin ise iki-uc hafta once baslanmalidir. Klorokin ve Meflokin'in onemli bir avantaji da uzun suren seyahatlerde haftada sadece iki defa kullanilmasidir. Ayrica, hamileligin tum doneminde de kullanilabilir oldugundan dolayi tercih edilmektedir.

* Tum profilaktik ilaclar riskli bolgede bulundugu surece duzenli alinmalidir.

* Karacigerde bulunan hipnozoitler relapsa neden olmasin diye profilaktik ilaclarin kullanimina riskli bolgeden ayrildiktan sonra dort hafta daha devam edilmelidir. Ancak Atovakon ve proguanilin bir hafta kullanimi yeterlidir.

* Antimalaryal ilaclarin yan etkileride bulunmakta fakat kisilerin aktivitelerini kisitlamamaktadir.

DSO 2005 yilinda yayinlamis oldugu bildirgede tum dunyada sitma acisindan riskli bolgeleri dort bolumde ele alarak, uygulanmasi gereken onlemleri ve kulanilacak ilaclari su sekilde belirtmistir (16):

Tip 1 Sitma Riskli Bolgelerde Onlemler: Bu bolgeler sitma acisindan risk tasimamakta ve kemoprofilaksi onerilmemektedir. Sadece sivrisineklerle savas yeterlidir. Repellent ve pyrethroid emdirilmis cibinlik kullanimi tavsiye edilmektedir.

Tip 2 Sitma Riskli Bolgelerde Onlemler: Klorokin direncinin bildirilmedigi ya da yaygin olmadigi bolgelerdir (Haiti, Dominik Cumhurihiyeti, Orta Amerika, Panama kanalinin kuzey batisi ve Ortadogunun bazi bolumleri). Klorokin tercih edilmektedir. Haftada tam bir doz yerine haftada iki kez (Pazartesi-Persembe) verilmelidir. Tum Plasmodium turlerine etkilidir.

Tip 3 Sitma Riskli Bolgelerde Onlemler: Klorokin direncinin oldugu P. falciparum sitmasinin goruldugu bolgelerdir (Afrika'nin cogu bolgesi, Guney Amerika ve Bazi Asya ulkeleri). Bu bolgeler icin klorokin-proguanil kombinasyonu onerilmektedir.

Tip 4 Sitma Riskli Bolgelerde Onlemler: Klorokin ve diger ilaclara karsi direncin oldugu, P. falciparum sitmasinin cok fazla goruldugu bolgelerde (Guney Asya, Kambocya, Tayland, Guney Amerika ve Sahra alti Afrika) meflokin ilk tercihtir, bunun yanisira doksisilin veya atovakuon- proguanil kombinasyonu da verilebilir.

Sitma endemik bolgeye seyahatten sonra enfekte kisilerde genellikle etkene maruziyetten sonra ilk uc ay icinde semptomlar baslamaktadir. Kisiler etkene maruz kaldiktan en az bir hafta ile iki ay icinde atesi olur ise sitmadan suphelinmeli ve hastanin Plasmodium ile enfekte olup olmadigi arastirilmadir.

Amerika kitasinda sitma acisindan endemik bolgelere seyahat edecek kisilerin seyahat oncesinde, seyahat sirasinda ve sonrasinda almasi gereken profilaktif ajanlar Tablo 1'deki gibi bildirilmektedir (14-19).

Leishmaniasis

Leishmaniasis, 20'den fazla Leishmania spp.'den biri ile enfekte disi kum sineklerinin isirmasi ile bulasan paraziter bir hastaliktir. Bu enfeksiyon tropik ve subtropik bolgelerde yaygin olup ihmal edilmis tropikal hastaliklar listesinde yer almaktadir. Insanlarda leishmaniasis uc temel klinik formu vardir. Bunlar VL, KL ve MKL olarak siniflandirilmaktadir (19). En ciddi formu olan visseral leis-hmaniasisin klinik belirtileri hepatosplenomegali, anemi, pansitopeni, kaseksi ve ates ile karakterizedir. Kutanoz leishmaniasis, once sinegin soktugu bolgede kizariklik, papul gelismesi ile karakterize olmakta ve daha sonra lezyon buyuyup kabugu zor kaldirilabilen ulserlesme gorulmektedir. Mukokutanoz leishmaniasis ise daha cok yuzde, kulak ve burun kikirdak dokularinda deri lezyonlarina sebep olmaktadir. Genellikle infiltratif mukoza ve deri tutulumu olup, ileri donemlerde butunuyle ya da kismi ulseratif lezyonlar ile seyretmektedir (20, 21). DSO verilerine gore leishmaniasis dunyada 102 ulkede endemik olup 350 milyon insan risk altindadir (22, 23).

Son yillarda yapilan arastirmalar sonucunda leishmaniasisin olum oranlarinin yuksek olmasi ve genis cografik dagilim gostermesinden dolayi Amerika kitasinda halk sagligi problemi olarak gorulmektedir. Amerika kitasinda gorulen leishmaniasis vakalari ABD'nin guneyinden Arjantin'in kuzeyine kadar olan bolgelerde (Sili ve Uruguay haric) dagilim gostermektedir (24). Bu bolgede yilda ortalama 57000 KL ve MKL, 4000 VL vakasi bildirilmektedir (25).

DSO verilerine gore Amerika kitasinda KL 21 ulkede endemiktir (Sekil 2) (24, 26). Bu ulkeler ABD, Arjantin, Bolivya, Brezilya, Belize, Dominik Cumhuriyeti, Kolombiya, Kosta Rika, Ekvator, Elsalvador, Fransiz Guyana, Guatemala, Guyana, Honduras, Meksika, Nikaragua, Panama, Paraguay, Peru, Surinama ve Venezuela'dir (25, 26). KL ve MKL etken turleri, Leishmania genusunun farkli turleridir. Insanlarda enfeksiyona sebep olan Leishmania ve Viannia'nin cinsleri icerisinde yer alan 14 Leishmania turu bidirilmistir. Bunlar; L. (V.) braziliensis, L. (V.) peruviana, L. (V.) guyanensis, L. (V.) panamensis, L. (V.) lainsoni, L. (V.) naiffi, L. (V.) shawi, L.(V.) colombiensis, L.(V.) lindenbergi, L. (L.) mexicana, L. (L.) pifanoi, L.(L.) amazonensis, L. (L.) garnhami ve L.(L.) venezuelensis'dir (27). Bu ulkelerde Leishmania spp.'nin bulasma riski oldukca yuksektir. Ozellikle doga seyahatleri yapan kisiler icin daha yuksek risk bulunmaktadir. Hatta endemik bolgelere kisa sureli seyahat eden insanlara bile Leishmania spp. bulasabilmektedir (24, 25, 28).

VL, Leishmania infantum'un neden oldugu, Lutzomyia cinsi kum sinekleri tarafindan bulasan Latin Amerika'da endemik bir zoonotik hastaliktir (25). VL yaygin olarak daglik bolgelerde, koylerde ve sehire yakin bazi bolgelerede yasayan veya seyahat eden insanlarda gorulmektedir (26). DSO verilerine gore Amerika kitasininda yaklasik 10 ulkede VL endemik olarak gorulmektedir (Sekil 2) (22). Bu ulkeler Brezilya, Paraguay, Arjantin, Kolombiya, Bolivya, Guatemala, Honduras, Meksika, Nikaragua ve Venezuela'dir. Bu vakalarin buyuk bir kismi (%96) Brezilya'dan bildirilmektedir (27-29).

Korunma

Bu bolgeye seyahat eden kisilerin Leishmania spp.'nin vektoru olan kum sineklerine karsi onlem alinmasi onerilmektedir. Ozellikle doga gezileri yapacak insanlarin daha dikkatli olmalari gerekmektedir (30, 31). Baslica onlemler;

* Ozellikle kum sineklerinin aktif oldugu gunes batimindan dogumuna kadar gecen surede acik alanlarda bulunmaktan kacinmalidir.

* Vucudun acikta kalan yerleri en aza indirilmelidir. Bunun icin uzun kollu gomlek, uzun pantolon ve corap giyilmelidir.

* Giysilerin ve vucudun acikta kalan kisimlarina repellentler uygulanmalidir.

* Ic mekanlarda hava akimi olsuturacak vantilator ya da klima calistirilmalidir.

* Kum sineklerinin gecemeyecegi kadar kucuk gozenekli cibinlikler kullanilmalidir.

Amerika Trypanosomiasisi (Chagas Hastaligi)

Chagas hastaligi ya da Amerika trypanosomiasisi, Trypanosoma cruzi'nin neden oldugu tropikal bir paraziter hastaliktir. Bulasma vektor Triatoma turu boceklerin kan emmek icin actigi yere diskisinin temasi sonucunda olusmaktadir (32). Ayrica, bu enfeksiyon kontamine olmus kan urunleri ve kontamine yiyecek ve icecekler ile de bulasabilmektedir (9). Akut donemde genellikle etkene maruz kalindiktan bir hafta sonra ates, usume, miyalji ve yorgunluk gibi klinik belirtiler ortaya cikmaktadir. Enfeksiyon bolgesinde Chagoma denilen, vektor bocegin soktugu yerde olusan sert ve eritematoz bir lezyon olusmaktadir. Bu lezyonu takiben yuzde ve ozellikle goz kapaginda ras ve odem gelismektedir (Romana belirtisi). Chagas hastaligin kronik doneminde hepatosplenomegali, miyokardit, megakardiya, megaozofagus ve megakolon gorulmektedir (33).

Chagas hastaligi Amerika kitasinda 21 ulkede endemik olup, yilda yaklasik olarak 6 milyon insani enfekte etmektedir. Enfekte kisilerin seyahat veya goc etmesi sebebiyle bu hastalik tum Dunyaya yayilabilmektedir. Chagas hastaligi, Amerika kitasinda ihmal edilmis enfeksiyon hastaliklarinin en yayginidir. Yaklasik 70 milyon insan risk altindadir. Bu hastaligin cografi dagilimi Sekil 3'te gosterilmektedir (25).

Kuzey, Orta Amerika ve Guney Amerika'da Chagas hastaligin riski olan ulkeler Arjantin, Belize, Bolivya, Brezilya, Sili, Kolombiya, Kosta Rika, Ekvator, El Salvador, Fransiz Guyana, Guyana, Guatemala, Honduras, Meksika, Nikaragua, Panama, Paraguay, Peru, Surinema, ABD, Uruguay ve Venezuela'dir (34). Bu ulkelerin endemik bolgelerine seyahat edenler, yuruyus, kamp ve doga gezisi gibi acik hava etkinlikleri yapanlar buyuk risk altindadir. Triatoma turu bocekler daha cok orman ekosistemi icinde camurdan veya kerpic tugladan yapilmis kulubelerde bulunabilir. Bu tip yerlerde konaklayanlarin dikkatli olmasi gerekmektedir. Bunun yani sira, kontamine yiyecekler yenmesi (ozellikle Brezilya'da acai meyvelerinin tuketilmesi) ve pastorize edilmemis meyve sulari icilmesiyle de bulasma meydana gelebilmektedir (9, 34).

Korunma

Endemik bolgelere seyahat edenler, kendilerini Triatoma cinsi boceklerden su sekilde korumalidir (34);

* Seyahat sirasinda vucudun acikta kalan yerlerine repellent spreyler uygulanmalidir.

* Acik renkli uzun kollu gomlekler, uzun pantolonlar ve sapkalar giyilmelidir.

* Orman bolgesinde Triatoma cinsi boceklerin en fazla bulundugu palmiye agaclari, tas ve tahta yiginlarindan uzak yerler kamp konaklamasi icin tercih edilmelidir.

* Pyrethroid emdirilmis cibinlikler kullanilmalidir.

* Endemik bolgelerde seyahat sirasinda pastorize edilmis meyve sulari tuketilmelidir. Ayrica yemekler iyi pisirilmeli ve kabugu soyulabilen meyveler tuketilmelidir.

Schistosomiasis

Schistosomiasis, Schistosoma spp.'larin neden oldugu akut ve kronik bir paraziter hastaliktir. Bu hastalik ihmal edilmis tropikal hastaliklar listesinde yer almaktadir. Schistosoma spp. goller, nehirler, akarsular ve golet gibi tatli su kaynaklarinda yasayan salyangozlar tarafindan suya salinan serkaryalarin deriyi delmesi ile bulas gerceklesmektedir. Ayrica enfekte icme sularinda bulunan serkaryalarin agiz mukozasindan girmesiyle de bulasma olabilmektedir (35). Bu parazitin sebep oldugu akut enfeksiyonda gorulen klinik belirtileri yuksek ates, terleme, titreme, urtiker, odem, karin agrisi, kusma, ishal, karaciger ve dalakta buyume gorulmektedir. Kronik enfesiyonda ozellikle anemi, buyume geriligi, hepatosplenomegali, kanli mukuslu ishal, portal hipertansiyon, siroz, rektum prolapsusu, norolojik komplikasyonlar ve olum ile sonuclanmaktadir (36).

Bu hastalik tropikal ve subtropikal bolgelerde ozellikle icme suyu sanitasyon kosullarinin yetersiz oldugu yerlerde yaygindir. Tum dunyada 200 milyondan fazla insani enfekte ettigi tahmin edilmekte ve 700 milyon insanin riski altinda oldugu bildirilmektedir (37). Insanlari enfekte edebilen esas olarak Schistosoma haematobium, Schistosoma japonicum ve Schistosoma mansoni'dir. Ancak S. mansoni Latin Amerika ve Karayip Ulkelerinde mevcut tek turdur (38). Amerika kitasinda 25 milyon insan risk altinda olup, bunlarin %90'i Brezilya'da yasamaktadir. Brezilya'nin ozellikle kuzeydogusundaki bolgelerde bulunan tatli su golleri ve nehirlerinde buyuk bir halk sagligi sorunudur. Brezilya'nin disinda Venezuela yuksek riskli iken St.Lucia ve Surinam dusuk riskli ulkelerdir (Sekil 4) (25, 39).

Korunma

* Schistosomiasisin endemik oldugu bolgelere seyahat edenlerin enfekte tatli sular ile temastan kacinmalari gerekmektedir.

* Nehir veya batakliklardan gecilmesi gerekiyorsa su gecirmez cizmeler giyilmelidir.

* Enfekte sularla temasda bulunmak gerekirse cift katli lastik eldiven kullanilmalidir.

* Kaza ile enfekte su ile temasta bulunulursa enfeksiyon olasiligini azlatmak icin vucudun acik yerlerine alkol surerek kuru bir havlu ile ovulmalidir.

* Banyo suyu kaynatilmali veya su iki-uc gun bekletilmelidir.

* Icme sulari tuketilmeden once kaynatilmali ya da klorlama yapilmalidir.

* Sebzelerin enfekte su ile yikandigi dusunulerek iyice pisirilmeli ve salata yemekten kacinilmalidir (40, 41).

Onchocerciasis (Nehir Korlugu)

Onchocerciasis ya da Nehir Korlugu hastaligi, Onchocerca volvu-lus'nun neden oldugu ihmal edilmis tropikal hastaliklar listesinde bulunan bir paraziter hastaliktir. Bu parazit Similum turu karasineklerin isirmasi sonucunda insanlara bulasmaktadir. Similum'lar daha cok nehirlerin, derelerin ve verimli tarim arazilerin bulundugu koylere yakin yerlerde bulunmaktadir (42). Onchocerciasis kasintili papuller dermatit, subkutanoz noduller, lenfadenit, gorme kaybina ve korluge kadar ilerleyebilen okuler lezyonlara sebep olan bir enfeksiyondur (43).

DSO verilerine gore 2009 yilinda Amerika kitasinda yaklasik 500 bin kisi risk altindadir. Brezilya ve Venezuela endemik ulkelerdir (Sekil 5). DSO'nun 2016 verilerine gore onchocerciasis Kolambiya (2013) Ekvator (2014), Meksika (2015) ve Guatemala'dan (2016) eradike edilmistir (25, 44).

Korunma

* Similum turu karasineklerin yasam alanlari olan nehir ve dere kenarlarindan uzak durulmalidir.

* Bu bolgere seyahat edenler Similum turu karasineklerin yasam yerlerinden uzak yerlere kamp yapilmasi tercih edilmelidir.

* Kamp ve doga gezileri yapanlar bu bolgelere ziyaret ettiklerinde repellentler kullanmalidir.

* Seyahat sirasinda vucuda repellent spreyler sikilmalidir.

* Pyrethroid emdirilmis cibinlikler kullanilmalidir.

* Acik renkli uzun kollu gomlekler, uzun pantolonlar ve sapkalar giyilmelidir.

Lenfatik Filariasis

Lenfatik filariasis'in uc etiyolojik ajani, Wuchereria bancrofti, Brugia malayi ve Brugia timori'in vektoru olan sivrisineklerin isirmasiyla insanlara bulasan paraziter bir hastaliktir. Amerika kitasinda enfeksiyonun temel vektoru Culex turu sivrisineklerdir. Amerika kitasinda var olan tek tur W. bancrofti lenfatik filariasise neden olmaktadir (4). Cogu enfeksiyon asemptomatiktir ancak lenfatik disfonksiyonlar yillar sonra bacakta, skrotumda ve goguste lenf odemlere neden olabilmektedir. Lenfatik disfonksiyonu olan hastalarda akut donemde ekstremitelerin etkilenmesinden dolayi agrili bir sislik ve bakteriyel superenfeksiyondan dolayida ates ya da titreme gorulmektedir (45).

DSO'ye gore yaklasik 12,6 milyon insan Amerika'da lenfatik filariasis enfeksiyonu riski altindadir ve bunlarin %80'i Haitii'de yasan insanlardir. Su anda Amerika kitasinda lenfatik filariasis acisindan endemik 4 ulke mevcuttur. Bunlar; Brezilya, Dominik Cumhuriyeti, Guyana ve Haiti'dir (Sekil 6). Seyahat sirasinda vektore karsi kisisel onlemler alinmalidir (25, 46).

Korunma

Bu ulkelere seyahat eden kisiler sivrisinek isirmalarina karsi cesitli onlem almalidir (46). Bunlar;

* Gunes batimi ve dogumu zamanlarinda disarida bulunmaktan kacinilmalidir.

* Vucudun acik kalan yerlerine repellentler kullanilmalidir.

* Acik renkte ve kisa kollu giysiler giyilmemelidir.

* Geceleri ilac emdirilmis cibinlik kullanilmalidir.

SONUC

Bu derlemede Amerika kitasina seyahat edecek kisilerin hangi tur paraziter hastaliklar ile karsilasma riski bulundugunu konusunda bilgiler verilmektedir. Bu hastaliklara karsi seyahat oncesinde, sirasinda ve sonrasinda alinmasi gereken profilaktif ajanlar ve kisisel onlemlerden bahsedilmektedir. Boylece seyahat eden kisilerin paraziter enfeksiyonlarin bulasma riskini en aza indirilmesinde rehber olusturmasi amaclanmistir.

Hakem Degerlendirmesi: Dis bagimsiz.

Yazar Katkilari: Fikir--A.U.; Tasarim--M.A.; Denetleme--H.D., M.K., A.U.; Veri Toplanmasi ve/veya Islemesi--M.A.; Analiz ve/veya Yorum--H.D., M.K., A.U.; Literatur Taramasi--M.A.; Yaziyi Yazan--M.A.; Elestirel Inceleme--H.D., A.U., M.K.

Tesekkur: Bu derlemenin sekil yonunden incelenmesindeki katkilarindan dolayi Dr. Mehmet Karakus'a tesekkur ederiz.

Cikar Catismasi: Yazarlar cikar catismasi bildirmemislerdir.

Finansal Destek: Yazarlar bu calisma icin finansal destek almadiklarini beyan etmislerdir.

Peer-review: Externally peer-reviewed.

Author Contributions: Concept--A.U.; Design--M.A.; Supervision--H.D., M.K., A.U.; Data Collection and/or Processing--M.A.; Analysis and/or Interpretation--H.D., M.K., A.U.; Literature Search--M.A.; Writing Manuscript--M.A.; Critical Review--H.D., A.U., M.K.

Acknowledgements: We would like to thank Dr. Mehmet Karakus for his contribution to the study of this compilation.

Conflict of Interest: No conflict of interest was declared by the authors.

Financial Disclosure: The authors declared that this study has received no financial support.

KAYNAKLAR

(1.) The World Tourism Organization (UNWTO) is the United Nations specialized agency mandated with the promotion of responsible, sustainable and universally accessible tourism. UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition. (erisim tarihi 21.11.2017) URL: http://www.e-unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284418145

(2.) Hotez PJ, Bottazzi ME, Franco-Paredes C, Ault SK, Periago MR. The Neglected Tropical Diseases of Latin America and the Caribbean: A Review of Disease Burden and Distribution and a Roadmap for Control and Elimination. PLoS Neglected Tropical Diseases 2008; 2: e300. [CrossRef]

(3.) World Health Organization. Investing to overcome the global impact of neglected tropical diseases: third WHO report on neglected diseases 2015. WHO Library Cataloguing-in-Publication Data. ISBN 978 92 4 156486 1.

(4.) Goldman L, Schafer AI. Goldman's Cecil Medicine. 25th Edition. Elsevier Health Sciences; 2015

(5.) Sanford CA, Jong EC, Pottinger PS. The Travel and Tropical Medicine Manual. Elsevier : Health Sciences; 2016

(6.) World Malaria Report 2016. Geneva: World Health Organization; 2016.

(7.) Cullen KA, Mace KE, Arguin PM. Malaria Surveillance United States, 2013. MMWR Surveill Summ 2016; 65: 1-22. [CrossRef]

(8.) Pan American Health Organization/World Health Organization (PAHO/WHO), Health Information and Analysis Project (HSD/HA). Health Situation in the Americas: Basic Indicators 2012. Washington, DC, United States of America 2012.

(9.) Brunette GW. CDC Health Information for International Travel 2016, Oxford University Press; 2016.

(10.) Behrens RH, Carroll B, Beran J, Bouchaud O, Hellgren U, Hatz C, et. al. The low and declining risk of malaria in travellers to Latin America: is there still an indication for chemoprophylaxis? Malaria J 2007; 6: 114. [CrossRef]

(11.) World Malaria Risk Chart. Geographicaldistribution of Malaria risk areas, Plasmodium falciparum drug-resistant areas, principal mosquito vectors, and guidelines for suppressive medication by country. Status as of Oct. 25, 2016 (Date 21.11.2017) Available from: https://www.iamat.org/elibrary/download/id/1376

(12.) Malaria Atlas Project. The spatial limits of Plasmodium vivax malaria transmission map in 2010 in Brazil. (Date 21.11.2017) Available from: http://www.map.ox.ac.uk/explore/countries/BRA/.

(13.) Askling H, Nilsson J, Tegnell A, Janzon R, & Ekdahl K. Malaria Risk in Travelers. Emerging Infectious Diseases 2005; 11: 436-41. [CrossRef]

(14.) Malaria in post-earthquake Haiti: CDC's recommendations for prevention and treatment. Atlanta: CDC; 2010. (Date: 21.11.2017) Available from: https://www.cdc.gov/malaria/resources/pdf/new_info/2010/malaria-1-pager_dec3v1_508.pdf

(15.) World malaria report 2016. Geneva: World Health Organization; 2016

(16.) Guidelines for the treatment of malaria, third edition. Geneva: World Health Organization; 2015. (Date 21.11.2017) Available from: apps.who.int/iris/bitstream/10665/162441/1/9789241549127_eng.pdf

(17.) Frederick JY, Saint Jean JF, Lemoine EM, Dotson KE, Mace M, Chang L, et. al. Malaria vector research and control in Haiti: a systematic review. Malaria J 2016; 15: 376. [CrossRef]

(18.) Sanford CA, Jong EC, Pottinger PS. The Travel and Tropical Medicine Manual, Elsevier Health Sciences. Section 1, Pre-Travel Advice; Chapter 6 Malaria Prevention. 2016.

(19.) Steinhardt LC, Magill AJ, Arguin PM. Review: Malaria Chemoprophylaxis for Travelers to Latin America. Am J Trop Med Hyg 2011; 85: 1015-24. [CrossRef]

(20.) Ozcel MA, Ozbel Y, Ak M. Ozcel>in tibbi parazit hastaliklari. Turkiye Parazitoloji Dernegi 2007.

(21.) Gurel MS, Yesilova Y, Olgen MK, Ozbel Y. Cutaneous leishmaniasis in Turkey. Turkiye Parazitoloji Dergisi 2012; 36: 121. [CrossRef]

(22.) Regional Office for the Americas of the World Health Organization. General Information: Leishmaniasis (Date 21.11.2017) Available from: http://www.paho.org/hq/index.php?option=com_content&-view=article&id=9417&Itemid=40250&lang=en

(23.) World Health Organization. Weekly Epidemiological Record, 23 September 2016; 91: 441-60.

(24.) Alvar J, Velez ID, Bern C, Herrero M, Desjeux P, Cano J. WHO Leishmaniasis Control Team. Leishmaniasis worldwide and global estimates of its incidence. PloS One 2012; 7: e35671. [CrossRef]

(25.) Neglected infectious diseases in Amarica:Success stories and innovation to reach the neediest. Washington. DC, Pan American Health Organization (PAHA) 2016-09 (Date 21.11.2017) Available from: http://www.paho.org/neglected-infectious-diseases-stories

(26.) World Health Organization. Leshmaniasis Status of endemicity of cutaneous Leishmaniasis 2015. (Date 21.11.2017) Available from: http://apps.who.int/neglected_diseases/ntddata/leishmaniasis/leishmaniasis.html

(27.) Silveira FT, Lainson R, Corbett CE. Clinical and immunopathological spectrum of American cutaneous leishmaniasis with special reference to the disease in Amazonian Brazil: a review. Memorias do Instituto Oswaldo Cruz 2004; 99: 239-51. [CrossRef]

(28.) World Health Organization. Leshmaniasis Status of endemicity of visceral leishmaniasis. 2015. (Date 21.11.2017) Available from: http://apps.who.int/neglected_diseases/ntddata/leishmaniasis/leishmaniasis.html

(29.) Lindoso JA, Cota GF, da Cruz AM, Goto H, Maia-Elkhoury ANS, Romero GAS, et al. Visceral leishmaniasis and HIV coinfection in Latin America. PLoS Negl Trop Dis 2014; 8: e3136. [CrossRef]

(30.) Leishmaniasis Prevention. (Date 21.11.2017) Available from: https://www.iamat.org/risks/leishmaniasis

(31.) Centers for Disease Control and Prevention: Leishmaniasis. (Date 21.11.2017) Available from: https://www.cdc.gov/parasites/leishma-niasis/prevent.html

(32.) Rassi JA, Anis R, Joffre MR. American Trypanosomiasis (Chagas Disease). Infectious Disease Clinics of North America 2012; 26: 27591. [CrossRef]

(33.) Bern C. Chagas' disease. New England Journal of Medicine 2015; 373: 456-66. [CrossRef]

(34.) International Association For Medical Assistance To Travellers (lAMAT).When Hiking Through Latin America, Be Alert to Chagas' Disease. Geographical distribution of main vectors, including risk areas in the southern United States of America. 2012, Edition. (Date 21.11.2017) Available from: https://www.iamat.org/assets/files/Be_Alert_to_Chagas_Disease.pdf

(35.) World Health Organization. Schistosomiasis. (Date 21.11.2017) Available from: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs115/en/

(36.) Meltzer E, Schwartz E. Schistosomiasis: current epidemiology and management in travelers. Current Infectious Disease Reports 2013; 15: 211-5. [CrossRef]

(37.) Zoni AC, Catala L, Ault SK. Schistosomiasis Prevalence and Intensity of Infection in Latin America and the Caribbean Countries, 1942-2014: A Systematic Review in the Context of a Regional Elimination Goal. PLoS Negl Trop Dis 2016; 10: e0004493. [CrossRef]

(38.) Colley DG, Bustinduy AL, Secor WE, King CH. Human schistosomiasis. Lancet 2014; 383: 2253-64. [CrossRef]

(39.) Nicolls DJ, Weld LH, Schwartz E, Reed C, von Sonnenburg F, Freedman DO, et al. Characteristics of schistosomiasis in travelers reported to the GeoSentinel Surveillance Network 1997-2008. Am J Trop Med Hyg 2008; 79: 729-34.

(40.) International Association For Medical Assistance To Travellers (Date 21.11.2017) Available from: https://www.iamat.org/risks/schistosomiasis

(41.) World Health Organization Expert Committee. Prevention and control of schistosomiasis and soil-transmitted helminthiasis. World Health Organ Tech Rep Ser 2002; 912: 1-57.

(42.) Centers for Disease Control and Prevention. Parasites-Onchocerciasis (also known as River Blindness) (Date 21.11.2017) Available from: https://www.cdc.gov/parasites/onchocerciasis/

(43.) McCarthy JS, Ottesen EA, Nutman TB. Onchocerciasis in endemic and nonendemic populations: differences in clinical presentation and immunologic findings. J Infect Dis 1994; 170: 736-41. [CrossRef]

(44.) Progress Toward Elimination of Onchocerciasis in the Americas-1993-2012 May 24, 2013; 62: 405-8.

(45.) Lipner EM, Law MA, Barnett E, Keystone JS, von Sonnenburg F, Loutan L, et al. Filariasis in travelers presenting to the GeoSentinel Surveillance Network. PLoS Negl Trop Dis 2007; 1: e88. [CrossRef]

(46.) Keating J, Yukich JO, Mollenkopf S, Tediosi F. Lymphatic filariasis and onchocerciasis prevention, treatment, and control costs across diverse settings: a systematic review. Acta Tropica 2014; 135: 86-95.

Mehmet Aykur [iD], Muhammet Karakavuk [iD], Aysegul Unver [iD], Hande Dagci [iD]

Ege Universitesi Tip Fakultesi, Parazitoloji Anabilim Dali, Izmir, Turkiye

Cite this article as: Aykur M, Karakavuk M, Unver A, Dagci H. Parasitic Infections in Individuals Travelling to America and Precautionary Measures. Turkiye Parazitol Derg 2018; 42:81-9.

19. Ulusal Parazitoloji Kongresi ve Uluslararasi Katilimli Ekinokokkozis Sempozyumunda (5-9 Ekim 2015, Erzurum, Turkiye) sunulmustur.

19th National Congress of Parasitology and International Participation in the symposium Echinococcosis (5-9 October 2015, Erzurum, Turkey) are presented.

Yazisma Adresi / Address for Correspondence: Mehmet Aykur E.posta: mehmetaykur@gmail.com

Gelis Tarihi: 09.02.2017 Kabul Tarihi: 04.12.2017

Received: 09.02.2017 Accepted: 04.12.2017

DOI: 10.5152/tpd.2018.5255
Tablo 1. Seyahat edilecek ulke ve bolgelere gore alinacak
kemeprofilaktif ve alternatif onlemler

Amerika Kitasi                       Tavsiye Edilen Kemoprofikalsi

Meksika
Campeche, Chiapas, Chihuahua,        Atovakon/Proguanil, Klorokin,
Nayarit ve Sinaloa Eyaletlerinde     Doksisiklin, Meflokin veya Primakin
Durango, Jalisco, Oaxaca, Sonora,
Tabasco ve Othon P. Blanco ve
Quintana Roo eyaletlerinde
Belize
Guatemala
Escuintla Eyaleti                    Atovakon/Proguanil, Klorokin,
                                     Doksisiklin veya Meflokin
Guatemala'nin diger                  Atovakon/Proguanil, Klorokin,
tum eyaletlerinde                    Doksisiklin, Meflokin veya Primakin
El Salvodor
Panama
Darien, Guna Yala ve Panama Este     Atovakon/Proguanil, Doksisiklin,
                                     Meflokin veya Primakin
Ngabe-Bugle Bolgesinde               Atovakon/Proguanil, Klorokin,
                                     Doksisiklin, Meflokin veya Primakin
Nikaragua
Region Autonoma Atlantico Norte      Atovakon/Proguanil, Klorokin,
(RAAN) ve Region Autonoma Atlantico  Doksisiklin, veya Meflokin
Sur (RAAS)
Nikaragua sitma bulunan diger
bolgessrinde
Honduras                             Atovakon/Proguanil, Klorokin,
                                     Doksisiklin, Meflokin veya Primakin
Haitii                               Atovakon/Proguanil, Klorokin,
                                     Doksisiklin, veya Meflokin
Dominik Cumhuriyeti                  Atovakon/Proguanil, Klorokin,
                                     Doksisiklin, veya Meflokin
Brezilya
Acre, Amapa, Amazonas, Rondonia,     Atovakon/Proguanil, Klorokin,
Roraima Maranhao, Mato Grosso ve     Doksisiklin, veya Meflokin
Para eyaletlerinde
Espirito Santo, Goias, Mato Grosso
do Sul, Piaui, Tocantins, Rio de
Janeiro ve Sao Paolo eyaletlerinde
Peru                                 Atovakon/Proguanil, Klorokin,
                                     Doksisiklin, veya Meflokin

Amerika Kitasi                       Alternatif

Meksika
Campeche, Chiapas, Chihuahua,
Nayarit ve Sinaloa Eyaletlerinde
Durango, Jalisco, Oaxaca, Sonora,    Sadece Sivrisinekden
Tabasco ve Othon P. Blanco ve        Korunmak Yeterli
Quintana Roo eyaletlerinde
Belize                               Sadece Sivrisinekden
                                     Korunmak Yeterli
Guatemala
Escuintla Eyaleti
Guatemala'nin diger                  Sadece Sivrisinekden
tum eyaletlerinde                    Korunmak Yeterli
El Salvodor
Panama
Darien, Guna Yala ve Panama Este
Ngabe-Bugle Bolgesinde
Nikaragua
Region Autonoma Atlantico Norte
(RAAN) ve Region Autonoma Atlantico
Sur (RAAS)
Nikaragua sitma bulunan diger        Sadece Sivrisinekden
bolgessrinde                         Korunmak Yeterli
Honduras
Haitii                               Sivrisineklere karsi da onlem
                                     alinmali
Dominik Cumhuriyeti
Brezilya
Acre, Amapa, Amazonas, Rondonia,
Roraima Maranhao, Mato Grosso ve
Para eyaletlerinde
Espirito Santo, Goias, Mato Grosso   Sadece Sivrisinekden
do Sul, Piaui, Tocantins, Rio de     Korunmak Yeterli
Janeiro ve Sao Paolo eyaletlerinde
Peru
COPYRIGHT 2018 AVES
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2018 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:Aykur, Mehmet; Karakavuk, Muhammet; Unver, Aysegul; Dagci, Hande
Publication:Turkish Journal of Parasitology
Date:Mar 1, 2018
Words:5194
Previous Article:Metazoan Parasite Faunas of Three Gobiid Species (Actinopterygii: Gobiidae) Inhabiting the Lower Kizilirmak Delta in Samsun: A Comparative...
Next Article:A Rare Case of Blebharitis: Phthiriasis Palpebrarum/Nadir Bir Blefarit Nedeni Olgusu: Pitriazis Palpebrarum.
Topics:

Terms of use | Privacy policy | Copyright © 2021 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters |