Printer Friendly

The comparison between the efficiency of different anti-arrhythmic agents in preventing postoperative atrial fibrillation after open heart surgery/Acik kalp cerrahisi sonrasi gelisen atriyal fibrilasyonu onlemek icin kullanilan ilaclarin etkinlik yonunden karsilastirilmasi.

OZET

Amac: Atriyal fibrilasyon (AF); acik kalp cerrahisi sonrasinda en sik gorulen komplikasyonlardan biridir. Acik kalp cerrahisini takiben sinus ritmini saglamak icin kullanilan degisik antiaritmik ilaclarin etkisinin karsilastirilmasi ile ilgili yeterli veri yoktur. Biz calismamizda; farkli sinisarda yer alan cesitli antiaritmik ilaclarin, operasyon oncesi baslanmasinin, postoperatif AF sikligina, hastanede yatis zamanina, gelisebilecek komplikasyonlara etkisini karsilastirmayi planladik.

Yontemler: Bu ileriye donuk tek-kor calismaya acik kalp cerrahisi planlanan 180 hasta (130 erkek, 50 kadin, ortalama yas: 58.13[+ or -]11.7) alindi. Hastalar bes gruba ayrildi. Ilaclar operasyondan 7 gun once baslandi. Birinci gruba (G1) propafenon 300mg /gun, ikinci gruba (G2) sotalol 80mg /gun, ucuncu gruba (G3) amiodaron 400mg/gun, dorduncu gruba (G4) diltiazem 180mg /gun; oral olarak verildi. Besinci gruba (G5) antiaritmik ilac verilmedi. Operasyon sonrasi tum gruplarda tedaviye yatis suresince devam edildi. Istatistiksel analiz Ki-kare ve tek yonlu ANOVA testleri ile yapildi.

Bulgular: Postoperatif AF'un gruplara gore dagilimi incelendiginde; postoperatif AF, G1'de hastalarin %18.1, G2'de hastalarin %9.1, G3'de hastalarin %16.2, G4'de hastalarin %28.6, G5'de hastalarin %38.1'inde postoperatif AF goruldu. Hicbir antiaritmik ilacin uygulanmadigi G5 grubunda postoperatif AF sikliginin en yuksek oldugu belirlendi (p=0.026). Hastanede yatis suresi acisindan gruplar karsilastirildiginda istatistiksel anlamli fark bulundu (p=0.033); G2 grubundaki hastalarin 8.9[+ or -]2.7 gun ile hastanede en kisa sure yatan hastalar oldugu saptandi.

Sonuc: Preoperatif ortalama 7 gun once baslanan ve postoperatif yaklasik 10 gun sureyle devam edilen antiaritmik ilac kullaniminin postoperatif AF'u ve morbiditeyi azalttigini, hastanede yatis zamanini kisalttigini tespit ettik. Ayrica bizim hasta populasyonumuzda bu ilaclar icinde, sotalol ve amiodaronun daha etkili oldugunu saptadik. (Anadolu Kardiyol Derg 2008; 8: 206-12)

Anahtar kelimeler: Atriyal fibrilasyon, acik kalp cerrahisi, antiaritmik ilaclar

ABSTRACT

Objective: Atrial fibrillation (AF) is one of the most frequent complications that may occur after open-heart surgery. Clinical reports regarding comparison of different anti-arrhythmic agent's usage to maintain sinus rhythm after open-heart surgery are not conclusive. We examined the effects of different anti-arrhythmic agents administration before operation on postoperative AF incidence, duration of hospitalization and complications.

Methods: Overall, 180 patients (130 men and 50 women, mean age 58.13[+ or -]11.71 years) who were candidates for open-heart surgery, were included in this prospective, single-blind study. All patients divided into five different groups. All anti-arrhythmic drugs were administered approximately 7 days before the operation. Propafenone was given to Group 1 (G1); sotalol to Group 2 (G2); amiodarone to Group 3 (G3) and diltiazem to Group 4 (G4) at doses of 300 mg/day, 80 mg/day, 400 mg/day and 180 mg/day orally respectively. The fifth group (G5) did not receive any of anti-arrhythmic drugs. The medication was continued for ten days postoperatively. Statistical analysis was performed using Chi-Square and one-way ANOVA tests.

Results: Atrial fibrillation developed during postoperative period in 18.1% patients in G1, 9.1% patients in G2, 16.2% patients in G3, 28.6% patients in G4 and 38.1% patients in G5. The prevalence of postoperative AF was significantly higher in G5 as compared with other groups (p=0.026). There were significant differences across groups in duration of hospitalization (p=0.033), with shortest mean duration of hospitalization in G2 (8.9[+ or -]2.7 days).

Conclusion: Any anti-arrhythmic agent started 7 days before the operation and continued for 10 days, may reduce the prevalence of postoperative AF, morbidity and duration of hospitalization. However, we found that sotalol and amiodarone were more effective than other anti-arrhythmic agents in our patient population. (Anadolu Kardiyol Derg 2008; 8: 206-12)

Key words: Atrial fibrillation, open heart surgery, anti-arrhythmic drugs

Giris

Atriyal fibrilasyon (AF); acik kalp cerrahisi sonrasi en sik gorulen komplikasyonlardan biridir. Koroner arter baypas greft (KABG) operasyonunu izleyen donemde AF gorulme sikligi %10-50 arasinda bulunmustur (1-11). Postoperatif AF, kapak cerrahisinden sonra ve en fazla mitral kapaga yonelik girisimlerde gozlenir (12). Atriyal fibrilasyonun en sik gorulme zamani, erken postoperatif donemdir. Yapilan bazi calismalarda; siklikla operasyon sonrasi ilk bir hafta icinde goruldugu, bunun da buyuk cogunlugunun operasyondan sonraki 2 ve 3. gunde ortaya ciktigi gosterilmistir (13). Postoperatif AF'un ortaya cikisini kolaylastiran faktorler arasinda; kanulasyon sonrasi atriyal travma, basinc veya volum ile akut atriyal genisleme, postoperatif elektrolit bozuklugu, perikardit, sag koroner artere (RCA) greft uygulamasi, kalp kapak hastaligi olmasi, postoperatif sempatik tonus artisi, beta-bloker ilaclarin postoperatif donemde kesilmesi ve kronik bobrek yetersizligi (KBY) oykusu bulunmasidir (14).

Postoperatif gelisen AF'larda, hiz kontrolu icin ilac kullanmak cogunlukla zorunludur. Bazen de antiaritmik ilacla veya DC kardiyoversiyonla mudahale etmek gerekebilir. Atriyal fibrilasyonun birkac hafta surerek kendiliginden sinus ritmine dondugunu gosteren calismalar da vardir (15). Postoperatif gelisen AF'un istenmeyen sonuclari; sol atriyal trombus gelisimi, arteryel emboli, inme ve hastane maliyetinin yukselmesidir. Postoperatif AF, hastanede kalis suresini ortalama 2-5 gun uzatir (7, 16). Postoperatif inme riskini ise 2-3 kat artirir (16).

Postoperatif AF'u onlemenin, istenmeyen sonuclarini ortadan kaldiracagi dusunulerek cesitli ilac calismalari yapilmistir. Ancak, simdiye kadar bu amacla yapilan calismalarin sonucunda; hangi ilacin kullanilacagi, ne zaman baslanacagi, hangi dozda, hangi yoldan ve ne kadar sure ile verilecegi gibi sorulara henuz net yani t alinamamistir. Yapilan calismalarin hepsinde, bir ya da iki ilacin etkinligi karsilastirilmistir.

Bu nedenle biz calismamizda; farkli sinisarda yer alan cesitli antiaritmik ilaclarin operasyon oncesi baslanmasinin postoperatif AF sikligina, hastanede yatis zamanina ve gelisebilecek komplikasyonlara etkisini karsilastirmayi amacladik.

Yontemler

Hasta populasyonu: Haziran-2001 ile Mayis-2003 tarihleri arasi nda, hastanemizde KABG ve kalp kapak ameliyati yapilmasi planlanan 180 hasta degerlendirilerek alindi. Calismaya iskemik kalp hastaligi (IKH) veya kalp kapak hastaligi tanisi ile acik kalp cerrahisi planlanan, preoperatif AF hikayesi olmayan, herhangi bir sebeple antiaritmik ilac kullanmayan, ejeksiyon fraksiyonu (EF) >%45 olan ve kullanilacak ilaci almayi kabul eden hastalar alindi. Kullanilacak ilaclara karsi allerji, tedavi edilmemis tiroid hastaligi, kontrolsuz kalp yetersizligi (New York Heart Association [NYHA] sinif III-IV), bilinen hasta sinus sendromu veya sinus bradikardisi (kalp hizi<50/dk), elektrokardiyografide (EKG) 2. veya 3. derece AV blok ya da ilerleyici 1. derecede AV blok, hipotansiyon (sistolik tansiyon arteriyel (TA) <90 mmHg), preoperatif AF hikayesi, uzun QT sendromlu hastalar, kontrolsuz diyabetes mellitus (DM), ciddi kronik obstruktif akciger hastaligi (KOAH), Wolf-Parkinson-White sendromu, ciddi bobrek veya karaciger disfonksiyonu olan hastalar calisma disi birakildi.

Hastalar ameliyat oncesinde poliklinikte gorulerek 5 farkli gruba ayrildi. Sirasiyla birinci gruba (G1) randomize edilen hastalara; propafenon 300 mg/gun/oral, ikinci gruba (G2); sotalol 80 mg/gun/oral, ucuncu gruba (G3); amiodaron 400 mg/gun/oral, dorduncu gruba (G4); diltiazem 180 mg/gun/oral olarak baslandi. Besinci gruba (G5) herhangi bir antiaritmik etkili ilac verilmedi.

Calisma prospektif ve tek kor olarak dizayn edildi (fiekil 1).

Hastanemiz etik kurulunca yapilan degerlendirmede arastirmani n yapilmasinin uygun olduguna, etik olarak bir sakincasi bulunmadigina karar verildi. Ilac tedavisi, tum hastalar bilgilendirme ve onay formunu imzaladiktan sonra yapildi.

Hastalarin fizik muayene bulgulari degerlendirildi. Butun hastalara rutin biyokimya tetkikleri ve teleradyografik (TELE), EKG, ekokardiyografik (EKO) inceleme yapildi.

Hastalar ameliyattan bir gun once hastaneye yatirildi. Hastalarin cerrahi yogun bakimda tedavilerine nazogastrik sonda yoluyla devam edildi. Antiaritmik ilaclar, hastalarin ameliyatindan hemen sonra baslanarak, cerrahi yogun bakim unitesindeki izlemleri esnasinda monitor ile, serviste bulunduklari sure boyunca ise telemetri ile, takip edildi. Hastalarin takibi esnasinda gozlenen her turlu ritm bozuklugu EKG ile dogrulandi. Ayrica hastalara gunde 1 defa rutin EKG degerlendirilmesi yapildi.

Postoperatif AF'un ortaya cikisini kolaylastirdigi bilinen; postoperatif elektrolit imbalansi, aort kros klemp suresi ve bobrek yetersizligi degerlendirildi.

Hastalarin TA, nabiz takibi postoperatif 1. gun, 4. gun, 7. gun, 10. gun, TELE, EKG ve gerekli gorulen biyokimya tetkikleri tekrarlandi. Postoperatif AF gelisen hastalarda; eger AF hastanin aldigi tedavi ile duzelmiyor ya da hemodinamik bozukluga yol aciyorsa baska bir antiaritmik ilac verildi veya DC kardiyoversiyon uygulandi. Hastalar postoperatif donemde hastanede kaldiklari tum sure boyunca izlendi. Hastalarin yatis suresi boyunca aldiklari diger tedaviler takip eden doktoru tarafindan belirlendi.

Son noktalar

Bu calismanin birincil sonlanim noktasi, operasyonun hemen sonrasindan hastanin taburculuguna kadar gecen surede AF gelismesiydi. Ikincil sonlanim noktalari ise; hastanede yatis suresi, postoperatif AF'a bagli inme, embolik olay, kalp yetersizligi, bobrek yetersizligi gelismesi ve kullanilan antiaritmik ilaclara bagli yan etkiler gozlenmesi olarak belirlendi.

Istatistiksel analiz

Veri analizleri icin SPSS version 8.0 for Windows (Chicago, IL, USA) paket programi kullanildi. Tum veriler icin ortalama ve standart sapma degerleri goz onune alindi. Gruplarin karsilastirilmasi nda; Student's t-testi, Ki kare ve tek yonlu ANOVA testi kullanildi. p<0.05 degeri istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.

[ILLUSTRATION OMITTED]

Bulgular

Hasta karakteristikleri

Tum 180 hastanin ortalama yasi; 58.13[+ or -]11.71 yil idi. Hastalarin 130'u erkek (%72.2), 50'si kadindi (%27.8). Erkek hastalarin yas ortalamalari 58.03[+ or -]10.17 yil, kadin hastalarin yas ortalamalari 58.02[+ or -]9.11 yil idi. Hastalar operasyondan 10[+ or -]4 gun once kardiyoloji poliklinigimizde degerlendirildi. Vaughan Williams sinisamasinda (17) kullanilan antiaritmik ilac sinisamasi esas alinarak her siniftan bir antiaritmik ilac kullanildi. Calismaya alinan hastalara; sirali olarak, G1 grubuna; propafenon operasyondan 6.5[+ or -]1.0 gun once, 300 mg/gun/oral, G2 grubuna; sotalol operasyondan 7.4[+ or -]2.4 gun once, 80 mg/gun/oral, G3 grubuna; amiodaron operasyondan 7.8[+ or -]2.6 gun once, 400 mg/gun/oral, G4 grubuna; diltiazem operasyondan 10.4[+ or -]3.3 gun once, 180 mg/gun/oral olarak baslandi. Tum ilaclar hastalar taburcu olana dek devam edildi. G5 grubuna herhangi antiaritmik ilac baslanmadi.

Gruplar arasinda yas, cinsiyet, hipertansiyon (HT), hiperlipidemi (HL), sigara, DM, aile anamnezi (AA), KOAH, vucut kitle indeksi (VKI), onceki MI, gecirilmis KABG, perkutan koroner anjiyoplasti (PKG) anamnezi acisindan anlamli fark saptanmadi (p>0.05) (Tablo 1). Hastalarin preoperatif ekokardiyografik bulgulari degerlendirildiginde sol atriyum caplari ve sol ventrikul EF arasinda anlamli fark olmadigi gozlendi (p>0.05) (Tablo 1). Elektrokardiyografi bulgulari acisindan, preoperatif ve postoperatif donemde gruplar arasinda PR suresi, QT suresi ve kalp hizi acisindan anlamli farkli lik saptanmadi (p>0.05) (Tablo 1).

Yapilan operasyon ve operasyona bagli degiskenler acisindan hastalar incelendiginde hastalarin %83'une KABG, %9'una mitral kapak replasmani (MVR), %8'ine aort kapak replasmani (AVR), %5'ine KABG+AVR, %2'sine KABG+MVR uygulandi. Calismaya alinan hastalarin %2.7'sine calisan kalpte baypas uygulandi. Operasyon ile ilgili veriler Tablo 2'de gosterildi. Yapilan operasyonun turu, baypas sayisi, aort kros klemp suresi, verilen eritrosit suspansiyonu acisindan gruplar arasinda istatistiksel fark saptanmadi (p>0.05) (Tablo 2).

Hastalarin erken postoperatif donemdeki elektrolit ve kreatinin duzeyleri degerlendirildiginde gruplar arasinda anlamli farklilik gozlenmedi (p>0.05) (Tablo 1).

Postoperatif donemde gelisen AF'un gruplara gore dagilimi

G1 grubunda; calismaya dahil edilen 33 hastanin 6'sinda (%18.1) postoperatif AF gelisirken, G2 grubunda; 33 hastanin 3'unde (%9.1), G3 grubunda; 37 hastanin 6'sinda (%16.2), G4 grubunda; 35 hastanin 10'unda (%28.6) postoperatif AF goruldu. G5 grubunda; calismaya dahil edilen 42 hastanin 16'sinda (%38.1) postoperatif AF gelisti. G5 grubunda, tum gruplar icinde en yuksek oranda, G2 grubunda ise tum gruplar icinde en dusuk oranda postoperatif AF gelistigi saptandi (p=0.026) (fiekil 2). G2 grubunda; postoperatif AF'un, ilacsiz gruba gore yaklasik 4 kat daha az oranda olustugu goruldu (p=0.004). Ilac alan gruplar icinde; en yuksek postoperatif AF gelisme orani, diltiazem grubunda saptandi (%28.6). Postoperatif AF'un; acik kalp cerrahisinden yaklasik 1 hafta once baslanan herhangi bir antiaritmik tedavi alan gruplarin tumu ile, ilac almayan grup karsilastirildiginda, istatistiksel olarak anlamli derecede az oldugu saptandi (p=0.03).

Ilac alan tum gruplarda AF disinda gelisen aritmi ve ileti bozukluklari acisindan anlamli farklilik yoktu (p>0.05).

Postoperatif AF'un ikili gruplara gore dagilimi

Postoperatif AF acisindan her grup birbiri ile karsilastirildiginda; G1 grubu ile G2,G3,G4 gruplari arasinda istatistiksel olarak anlamli bir fark saptanmadi (p>0.05). Yalnizca G5 grubu ile arasinda anlamli fark vardi (p=0.05). G2 grubu ile G4 ve G5 gruplari arasinda anlamli fark oldugu saptandi (p degeri sirasi ile 0.04, 0.004). G3 grubu ile arasinda anlamli fark bulunmadi (p=0.37). G3 grubunun diger gruplarla karsilastirilmasinda; yalnizca ilacsiz grup olan G5 grubu ile istatistiksel olarak anlamli fark bulundu (p=0.03). G4 grubunun diger gruplarla karsilastirilmasinda; yalnizca G2 grubu ile arasinda istatistiksel olarak anlamli fark bulundu (p=0.04). Ilacsiz grup olan G5 ile diger gruplar karsilastirildiginda; G4 grubu disindaki tum ilac alan gruplarda, AF'un anlamli derecede daha az gelistigi goruldu.

Mortalite ve morbidite

G5 grubunda olan 1 hasta, postoperatif gelisen mediastiniti takiben sepsis ile kaybedildi. Diger gruplarda mortaliteye rastlanmadi (p=0.50) (Tablo 3). Inme, postoperatif MI, bobrek yetersizligi, kalp yetersizligi ve embolik olay olarak belirtilen morbidite faktorlerinin gruplara gore dagilimi incelendiginde, G1 grubunda 3 hastada (%9.1) kalp yetersizligi gelisirken, G4 grubunda; 1 hastada (%3.2) bobrek yetersizligi, G5 grubunda 1 hastada (%2.4) postoperatif MI, 1 hastada (%2.4) inme gozlendi. Gruplardan hicbirinde inme disinda embolik olay gelismedi. Kalp yetersizligi gelisimi sadece G1 grubunda gozlendi ve istatistiksel olarak diger gruplardan fazlaydi (p=0.009). Operasyona bagli komplikasyonlar olarak pnomotoraks, cilt alti amfizemi, mediastinit, revizyon, yara yeri infeksiyonu, hipotansiyon degerlendirildiginde; G2 grubunda; 2 hastada (%6) hipotansiyon gozlendi ve diger gruplara gore en dusuk orandaki komplikasyon oldugu tespit edildi. G5 grubunda ise toplam 11 hastada, (%26.1) komplikasyon gelisti ve diger gruplara gore en yuksek oranda oldugu goruldu (Tablo 3). .2 testi ile yapilan degerlendirmede; morbiditenin, G1 grubunda diger gruplardan anlamli derecede fazla oldugu saptandi (p=0.009).

G3 grubunda bradikardi gelisen 1 hastada amiodaron dozu yari ya dusuldu. Diger gruplarda bradikardiye rastlanmadi. G1 ve G3 grubunda 1 hastada (sirasiyla %3 ve %2.8), G2 ve G5 grubunda 2 hastada (%6.2 ve % 4.8) hipotansiyon gelisti. Ancak bu sebeple tedavide degisiklik yapilmadi. Hastalarin mevcut aldiklari tedavi dozlari azaltildi.

Hastanede yatis suresi

Gruplar yogun bakimda kalis sureleri acisindan karsilastirildi ginda aralarinda anlamli fark tespit edilmedi (p>0.05). G1 grubunda; hastanede yatis zamani 10.0[+ or -]3.0 gun, G2 grubunda; 8.9[+ or -]2.7 gun, G3 grubunun; 9.0[+ or -]2.9 gun, G4 grubunun; 10.2[+ or -]5.1

gun oldugu goruldu. G2 grubunda; 8.9[+ or -]2.7 gun ile en kisa hastanede yatis zamani tespit edildi. Ilacsiz grup olan G5 grubunun; 12.0[+ or -]7.3 gun ile hastanede en uzun sure yatan grup oldugu saptandi (p=0.033) (Tablo 3). Tum gruplarda; postoperatif AF gelisen hastalarda, hastanede yatis zamani 11.14[+ or -]2.8 gun, AF gelismeyen hastalarda hastanede yatis zamani 8.98[+ or -]2.7 gun olarak saptandi (p=0.005). Postoperatif AF gelisen hastalarin, AF gelismeyen hastalara gore yaklasik ortalama 2 gun daha fazla hastanede yattigi saptandi.

Hastanede yatarken verilen ek tedaviler: Calismaya alinan hastalarin kullandigi diger ilaclar tablo 4'de gosterildi. Yapilan istatistiksel incelemede; hastanede yatarken alinan ek tedaviler acisindan istatistiksel olarak anlamli derecede fark saptanamadi (p>0.05) (Tablo 4).

Tartisma

Bu calisma, KABG oncesi verilen oral anti-aritmik ilaclarin postoperatif AF oranini azalttigini gostermistir. Ilac almayan grupla karsilastirildiginda; propafenon ile tedavinin postoperatif AF gelisimini 2.09, sotalol ile 4.18 ve amiodaron ile 2.35 kati oraninda azaldigi gozlenmistir. Diltiazem ile tedavi edilen hastalarda postoperatif AF 1.35 kati oraninda azalma oldugu ancak bu azalmanin istatistiksel anlamliliga ulasmadigi tespit edildi.

Calismamizda hastanede yatis suresi postoperatif AF gelisen hastalarda 11.14[+ or -]2.8 gun iken, AF gelismeyen hastalarda bu sure 8.98[+ or -]2.7 gundur. Gruplar karsilastirildiginda G5 grubunda hastanede yatis suresi diger gruplara gore en uzundur (p=0.033).

Calismamizda degerlendirmeye alinan hastalarin %22.7'sinde AF gozlendi. Bu sonuc literaturdeki diger calismalarla benzerlik gostermektedir (1-11, 18, 19).

Acik kalp cerrahisi sonrasi gelisen supraventrikuler aritmilerin onlenmesi icin, antiaritmik ilaclar ile yapilan karsilastirmali calismalarda umit verici sonuclar alinmaktadir (17).

Propafenon ile yapilan bazi calismalarda; olumlu sonuclar alinirken, bazi calismalarda ise olumsuz sonuclar elde edilmistir (2, 8, 12, 14, 17). Gentili ve ark.nin (8) yaptigi bir calismada; acik kalp cerrahisi sonrasi gelisen AF'da intravenoz propafenon tedavisi ile 22[+ or -]6 dakikada, hastalarin %70'inde sinus ritmi elde edilmis, sinus ritmi saglanamayan hastalarda ise ventrikul hizi, 142[+ or -]14 atim/dakika'dan 108[+ or -]9 atim/dakika'ya dusmustur. Diger bir calismada ise; propafenon ile atenolol karsilastirilmis; propafenon grubunda %12, atenolol grubunda %11 postoperatif AF saptanarak, p=0.89 bulunmus ve bu calismadan yola cikilarak, propafenon postoperatif AF'un onlenmesinde, alternatif tedavi stratejisi olarak benimsenmistir (20). Bizim calismamizda propafenon verilen G1 grubunda; 33 hastanin 6'sinda postoperatif AF gelisti (%18.2). Bu deger diger gruplarla karsilastirildiginda, p=0.026, ilacsiz grup olan G5'le karsilastirildiginda p=0.05 bulundu. Amiodaron, sotalol ve diltiazem ile karsilastirildiginda, ilaclar arasinda AF gelisimine etki yonunden istatistiksel bir fark saptanmadi (p>0.05).

Postoperatif AF'un onlenmesine yonelik daha once sotalol ile yapilan bir calismada; profilaktik olarak kardiyak cerrahi oncesi 91 hastaya sotalol veya plasebo verilmis ve kontrol grubunda %36 orani nda postoperatif supraventrikuler tasikardi gelisirken, sotalol grubunda %24 hastada supraventrikuler tasikardi saptanmistir (p<0.01) (21). Diger bir calismada 80-120 mg dozlarinda sotalol verilen hastalarda postoperatif AF gelisme oraninda %67'lik bir azalma oldugu gozlenmistir (18). Bizim calismamizda ise; sotalol verilen G2 grubunda; 33 hastanin 3'unde postoperatif AF gelisti (%9.1). Bu deger diger gruplarla karsilastirildiginda p=0.026, ilacsiz grup olan G5'le karsilastirildiginda ise p=0.004 bulundu. Sotalol; propafenon, amiodaron ve diltiazem ile karsilastirilinca yalnizca diltiazem alan grupla arasi nda istatistiksel olarak anlamli derecede fark saptandi (p=0.04). Bu gruplar arasinda istatistiksel olarak cok anlamli netice bulunmamasi, gruplardaki hasta sayisinin az olmasina baglandi.

Amiodaron ile yapilan tum calismalar, meta-analizler ve degerlendirmelerde; olumlu sonuclardan bahsedilmistir (13, 15, 21-25). Dauod ve ark.nin (13) yaptigi, 124 hastanin dahil edildigi bir calismada; elektif kardiyak cerrahiden 7 gun once, 64 hastaya oral amiodaron, 60 hastaya da plasebo verilmis ve postoperatif AF amiodarone alan 64 hastanin 16'sinda (%25), plasebo alan 60 hastanin 32'sinde (%53) gelismistir (p=0.003). Ayni calismada; hastanede yatis zamani, amiodaron grubunda 6.5[+ or -]2.6 gun, plasebo grubunda 7.9[+ or -]4.3 gun (p=0.04) bulunmustur. Auer ve ark.nin (19) yaptigi calismada; amiodaron, metoprolol ile birlikte plasebo, sotalol ve tek basina metoprolol ile karsilastirildi. Amiodaron ve metoprololun kombine kullanildi gi grupta postoperatif AF en az oranda gozlendi. Elli iki calismanin degerlendirildigi bir meta-analizde sotalol, beta bloker ve amiodaron arasinda anlamli farklilik tespit edilmedi (26). Bizim calismamizda; amiodaron alan G3 grubunda 37 hastanin 6'sinda postoperatif AF gelisti (%16.2). Bu deger gruplar icinde karsilastirildiginda; p=0.026, G5'le karsilastirildiginda; p=0.03 bulundu. Amiodaron; propafenon, sotalol ve diltiazem gruplari ile karsilastirildiginda; ilaclar arasinda istatistiksel olarak bir fark saptanmadi (p>0.05).

Diltiazemin, postoperatif AF'dan korumasina yonelik yapilan bazi calismalarda, olumlu sonuclar alinmis, bazi calismalarda ise daha cok ventrikul hizini kontrol etmek icin onerilmistir (2, 7, 15, 20, 27, 28). Seitelberg ve ark.nin (29) yaptigi calismada; perioperatif iskemi, aritmi ve miyokardiyal fonksiyonlar acisindan perioperatif 24 saat iv diltiazemin etkinligi degerlendirilmis ve postoperatif AF, diltiazem grubunda anlamli derecede az saptanmistir (p<0.05). Bizim calismamizda ise; diltiazem alan G4 grubunda 35 hastanin 10'unda postoperatif AF gelisti (%28.6). Diger gruplarla karsilastirildiginda p=0.026, ilacsiz grup olan G5'le karsilastirildiginda ise p=0.37 bulundu. Bu sonuc; diltiazem'in diger calismalarda belirtildigi gibi, bizim calismamizda da postoperatif AF'dan, korumada yetersiz oldugu ve ilacsiz gruptan farkli olmadigini gosterdi.

Atriyal fibrilasyonun hastanede yatis suresini uzattigi ve kaynak kullanimini artirdigina dair kuvvetli deliller vardir. Yapilan bazi calismalarda postoperatif AF'un, hastanede kalis suresini 2-5 gun uzattigi (7, 11, 13, 16, 20, 23, 30), ve postoperatif inme riskini ise, 2-3 kat artirdigi saptanmistir (11, 16, 23). Bizim calismamizda; hastanede yatis gunu acisindan gruplar degerlendirildiginde, en uzun hastanede yatis zamaninin, ortalama 12.0[+ or -]7.3 gun ile ilacsiz grupta oldugunu (p=0.033), en kisa hastanede yatis zamaninin ise 9.1 gun ile en az postoperatif AF gelisen grup olan sotalol grubunda oldugunu (8.9[+ or -]2.7 gun) saptadik. Tum postoperatif AF gelisen hastalarda, hastanede yatis zamani 11.14[+ or -]2.8 gun, AF gelismeyen hastalarda hastanede yatis zamani 8.98[+ or -]2.7 gun olarak saptandi (p=0.005). Postoperatif AF gelisen hastalarin, AF gelismeyen hastalara gore yaklasik 2 gun daha fazla hastanede yattigi saptandi. Hastanede yatis suresinin; propafenon ve diltiazem grubunda 2 gun, sotalol ve amiodaron grubunda 3 gun, daha az oldugu saptandi. Bu sonuclar diger calismalarla paralellik gostermektedir.

Calismanin sinirliliklari

Calismamizda degerlendirdigimiz hastalar genel olarak orta derecede riskli hastalar olup acik kalp cerrahisi uygulanacak farkli risk kategorisindeki hastalar icin tahmin yurutulmesini saglayamaz.

Bu calismada, beta-blokerler disindaki antiaritmik ilaclar degerlendirmeye alinmistir. Bu ilaclarin postoperatif AF'u onlemede etkinligi bilinen beta-blokerlerle karsilastirmasinin yapilmamis olmasi, bu calismanin diger bir sinirlamasi olarak kabul edilebilir.

Sonuc

Inceledigimiz hasta grubunda; preoperatif profilaktik antiaritmik ilac kullaniminin postoperatif AF'u, gelisebilecek diger aritmileri ve morbiditeyi azalttigi, hastanede yatis zamanini kisalttigi tespit edildi. Bu ilaclar icinde, diger calismalarda oldugu gibi, sotalol ve amiodaronun postoperatif AF gelisimini onlemede daha etkili oldugu saptandi.

Profilaktik antiaritmik ilac baslama suresi acisindan, ilacin etki suresine gore ortalama preoperatif 7 gun once baslanmasinin ve postoperatif ortalama 10 gun surdurulmesinin uygun bir sure oldugu dusunuldu. Ancak ilaclarin kullanim suresi, dozlari ve etkinli gi acisindan bu pilot calismadan daha buyuk hasta gruplarinda calismanin planlanmasinin sonuclari etkileyebilecegi kanaatine varildi. Bu calismada kullanilan ilac dozlarinin genellikle yeterli oldugu gozlendi. Ayrica hasta ozelliklerine gore, dozlarda degisiklikler yapilabilecegine karar verildi.

Not: Bu calissma 27-30 Kasim 2004 yilinda Antalya'da yapilan XX. Ulusal Kardiyoloji Kongresi'nde poster bildirisi olarak sunulmusstur .

Kaynaklar

(1.) Benjamin EJ, Levy D, Vaziri SM, D'Agostino RB, Belanger AJ, Wolf PA. Independent risk factors for atrial fibrillation in a populationbased cohort. The Framingham Heart Study. JAMA 1994; 271: 840 -4.

(2.) Adalet K. Atriyal fibrilasyonun guncel farmakolojik tedavisi. Turk Kardiyol Dern Ars 2002; 30: 104-18.

(3.) Marso SP, Griffin BP, Topol EJ. Manual of cardiovascular medicine.

Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2000.

(4.) Pichlmaier AM, Lang V, Harringer W, Heublein B, Schaldach M, Heaverich A. Prediction of the onset of atrial fibrillation after cardiac surgery using the monophasic action potential. Heart 1998; 80: 467-72.

(5.) Aslan O, Guneri S. Atriyal fibrilasyonun elektrofizyolojik temelleri. Anadolu Kardiyol Derg 2002; 3: 244-52.

(6.) Paull DL, Tidwell SL, Guyton SW, Harvey E, Woolf RA, Holmes JR, et al. Beta blockade to prevent atrial dysrhythmias following coronary bypass surgery. Am J Surg 1997; 173: 419-21.

(7.) Tisdale JE, Pahdi ID, Goldberg AD, Silverman NA, Webb CR, Higgins RS, et al. A randomized, double-blind comparison of intravenous diltiazem and digoxin for atrial fibrillation after coronary artery bypass surgery. Am Heart J 1998; 135; 739-47.

(8.) Gentili C, Giordano F, Alois A, Massa E, Bianconi L. Efficacy of intravenous propafenone in acute atrial fibrillation complicating open-heart surgery. Am Heart J 1992; 123: 1225-8.

(9.) Kalman JM, Munawar M, Howes LG, Louis WJ, Buxton BF, Gutteridge G, et al. Atrial fibrillation after coronary artery bypass grafting is associated with sympathetic activation. Ann Thorac Surg 1995; 60: 1709-15.

(10.) Dixon FE, Genton E, Vacek JL, Moore CB, Landry J. Factors predisposing to supraventricular tachyarrhythmias after coronary artery bypass grafting. Am J Cardiol 1986; 58: 476-8.

(11.) Ad N, Snir E, Vidne B.A, Golomb E. Potential preoperative markers for the risk of developing atrial fibrillation after cardiac surgery. Semin Thorac Cardiovasc Surg 1999; 11: 308-13.

(12.) Fuster V, Ryden LE, Asinger RW, Cannom DS, Crijns HJ, Frye RL, et al. ACC/AHA/ESC guidelines for the management of patients with atrial fibrillation. A report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines and the European Society of Cardiology Committee for Practice Guidelines and Policy Conferences . Eur Heart J 2001; 22: 1852-5.

(13.) Daoud EG, Strickberger SA, Man KC, Goyal R, Deeb GM, Bolling SF, et al. Preoperative amiodarone as prophylaxis against atrial fibrillation after heart surgery. N Engl J Med 1997; 337: 1785-90.

(14.) Ommen SR, Odell JA, Stanton MS. Atrial arrhythmias after cardiothoracic surgery. N Engl J Med 1997; 336: 1429-34.

(15.) Bharucha DB, Kowey PR. Management and prevention of atrial fibrillation after cardiovascular surgery. Am J Cardiol 2000; 85 (Suppl 10A): 20D-24D.

(16.) Butler J, Harriss DR, Sinclar M, Westaby S. Amiodarone prophylaxis for tachycardias after coronary artery surgery: a randomised, double blind, placebo controlled trial. Br Heart J 1993; 70: 56-60.

(17.) Singh BN, Vaughan Williams EM. A third class of anti-arrhythmic action. Effects on atrial and ventricular intracellular potentials, and other pharmacological actions on cardiac muscle of MJ 1999 and AH3474. Br J Pharmacol 1970; 39: 675-87.

(18.) Gomes JA, Ip J, Santoni-Rugiu F, Mehta D, Ergin A, Lansman S, et al. Oral d,l sotalol reduces the incidence of postoperative atrial fibrillation in coronary artery bypass surgery patients: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. J Am Coll Cardiol 1999; 34: 334-9.

(19.) Auer J, Weber T, Berent R, Puschmann R, Hartl P, Ng CK, et al. A comparison between oral antiarrhythmic drugs in the prevention of atrial fibrillation after cardiac surgery: The pilot study of prevention of postoperative atrial fibrillation (SPAF), a randomized, placebocontrolled trial. Am Heart J 2004; 147: 636-43.

(20.) Eagle KA, Guyton RA, Davidoff R, Ewy GA, Fonger J, Gardner TJ, et al. ACC/AHA Guidelines for Coronary Artery Bypass Graft Surgery: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol 1999; 34: 1262-347.

(21.) Morady F. Prevention of atrial fibrillation in the postoperative cardiac patient: significance of oral class III antiarrhythmic agents. Am J Cardiol 1999; 84 (Suppl 9A): 156R-160R.

(22.) Kochiadakis GE, Igoumenidis NE, Marketou ME, Solomou MC, Kanoupakis EM, Vardas PE. Low-dose amiodarone versus sotalol for suppression of recurrent symptomatic atrial fibrillation. Am J Cardiol 1998; 81: 995-8.

(23.) Guarnieri T, Nolan S, Gottlieb SO, Dudek A, Lowry DR. Intravenous amiodarone for the prevention of atrial fibrillation after open heart surgery: the Amiodarone Reduction in Coronary Heart (ARCH) trial. J Am Coll Cardiol 1999; 34: 343-7.

(24.) Dorge H, Schoendube FA, Schoberer M, Stellbrink C, Voss M, Messmer BJ. Intraoperative amiodarone as prophylaxis against atrial fibrillation after coronary operations. Ann Thorac Surg 2000; 69: 1358-62.

(25.) Hohnloser SH, Meinertz T, Dammbacher T, Steiert K, Jahnchen E, Zehender M, et al. Electrocardiographic and antiarrhythmic effects of intravenous amiodarone: results of a prospective, placebo-controlled study. Am Heart J 1991; 121: 89-95.

(26.) Crystal E, Connolly SJ, Sleik K, Ginger TJ, Yusuf S. Interventions on prevention of postoperative atrial fibrillation in patients undergoing heart surgery, a meta-analysis. Circulation 2002; 106: 75-80.

(27.) Aral A, Eren NT, Ozberrak H, Corapcioglu T. Aortik kross klemp oncesi uygulanan diltiazem ile miyokard hasarlanmasinin onlenmesi. MN Kardiyoloji 1995; 2: 40-7.

(28.) Amar D, Roistacher N, Rusch VW, Leung DH, Ginsburg I, Zhang H, et al. Effects of diltiazem prophylaxis on the incidence and clinical outcome of atrial arrhythmias after thoracic surgery. J Thorac Cardiovasc Surg 2000; 120: 790-8.

(29.) 29. Seteilberger R, Hannes W, Gleichauf M, Keilich M, Christoph M, Fasol R. Effects of diltiazem on perioperative ischemia, arrhythmias, and myocardial function in patients undergoing elective coronary bypass grafting. J Thorac Cardiovasc Surg 1994; 107: 811-21.

(30.) Di Biasi P, Scrofani R, Paje A, Cappiello E, Mangini A, Santoli C. Intravenous amiodarone vs propafenone for atrial fibrillation and sutter after cardiac operation. Eur J Cardiothorac Surgery 1995; 9: 587-91.

Ebubekir Emre Men, Ozlem Yildirimturk *, Aylin Tugcu *, Vedat Aytekin **, Saide Aytekin **

Ozel Yeni Umut Hastanesi, Kardiyoloji Bolumu,

* Florence Nightingale Hastanesi, Kardiyoloji Bolumu,

** TC Istanbul Bilim Universitesi, Kardiyoloji Anabilim Dali, Istanbul, Turkiye

Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Prof. Dr. Saide Aytekin, TC Istanbul Bilim Universitesi, Kardiyoloji Anabilim Dali, Istanbul, Turkiye Tel : +90 212 224 49 50 Faks: +90 212 296 52 22 E-posta: saideaytekin@gmail.com
Tablo 1. Hasta karakteristikieri

Veriler G1 G2

Preoperatif Verller

Yas, yil 54.4[+ or -]10.3 56.8[+ or -]10.7
Erkek cinsiyeti, % 72.70 57.60
HT, % 78.80 63.60
HL, % 60.60 63.60
Sigara, % 57.60 51.50
DM, % 42.40 42.40
AA, % 45.50 39.40
KOAH, % 24.20 15.20
VKI, kg/[m.sup.2] 28.3[+ or -]5.1 27.2[+ or -]4.3
Gec. MI, % 18.20 21.20
Gec. KABG, % -- --
Gec. PKG, % -- 9.10
LA capi, cm 3.8[+ or -]0.7 4.0[+ or -]0.6
SVEF, % 55.1[+ or -]9.3 52.8[+ or -]8.8
PR suresi, sn 0.13[+ or -]2.8 0.14[+ or -]2.9
GT suresi, sn 0.32[+ or -]2.6 0.35[+ or -]3.5
Kalp hlzl, vuru/dak 73.6[+ or -]11.0 73.5[+ or -]11.4

Postoperatif Veriler

Na, mEq/L 140.0[+ or -]2.8 138.0[+ or -]2.8
K, mEq/L 4.4[+ or -]0.4 4.7[+ or -]0.7
Kreatinin, mg/dl 0.92[+ or -]0.1 0.94[+ or -]0.2
PR suresi, sn 0.16[+ or -]2.6 0.17[+ or -]2.6
GT suresi, sn 0.35[+ or -]2.8 0.38[+ or -]3.6
Kalp hizi, vuru/dak 83.6[+ or -]13.3 80.5[+ or -]12.4

Veriler G3 G4

Preoperatif Verller
Yas, yil 55.0[+ or -]13.4 61.1[+ or -]9.8
Erkek cinsiyeti, % 75.70 74.30
HT, % 54.10 71.40
HL, % 48.60 48.60
Sigara, % 54.10 37.10
DM, % 24.30 22.90
AA, % 48.60 51.40
KOAH, % 27.00 14.30
VKI, kg/[m.sup.2] 27.9[+ or -]3.5 27.0[+ or -]6.5
Gec. MI, % 45.90 25.70
Gec. KABG, % -- 5.70
Gec. PKG, % 2.70 2.90
LA capi, cm 3.7[+ or -]0.4 4.0[+ or -]0.5
SVEF, % 51.8[+ or -]8.9 51.7[+ or -]8.9
PR suresi, sn 0.16[+ or -]2.5 0.15[+ or -]2.2
GT suresi, sn 0.36[+ or -]4.2 0.34[+ or -]4.2
Kalp hlzl, vuru/dak 71.8[+ or -]9.3 77.3[+ or -]10.5

Postoperatif Veriler

Na, mEq/L 136.0[+ or -]2.1 140.0[+ or -]4.4
K, mEq/L 4.3[+ or -]0.3 4.2[+ or -]0.4
Kreatinin, mg/dl 0.93[+ or -]0.1 0.96[+ or -]0.1
PR suresi, sn 0.18[+ or -]2.6 0.18[+ or -]2.5
GT suresi, sn 0.39[+ or -]4.6 0.37[+ or -]3.6
Kalp hizi, vuru/dak 77.8[+ or -]11.1 82.8[+ or -]12.3

Veriler G5 p *

Preoperatif Verller

Yas, yil 62.1[+ or -]11.7 0.09
Erkek cinsiyeti, % 78.60 0.32
HT, % 73.20 0.19
HL, % 64.30 0.44
Sigara, % 57.10 0.40
DM, % 31.00 0.22
AA, % 40.50 0.81
KOAH, % 9.50 0.23
VKI, kg/[m.sup.2] 27.0[+ or -]4.0 0.78
Gec. MI, % 23.80 0.06
Gec. KABG, % -- 0.07
Gec. PKG, % 9.50 0.24
LA capi, cm 3.7[+ or -]0.5 0.13
SVEF, % 51.1[+ or -]7.7 0.39
PR suresi, sn 0.15[+ or -]2.9 0.15
GT suresi, sn 0.36[+ or -]2.9 0.77
Kalp hlzl, vuru/dak 73.5[+ or -]12.3 0.32

Postoperatif Veriler

Na, mEq/L 140.0[+ or -]2.4 0.28
K, mEq/L 4.1[+ or -]0.5 0.35
Kreatinin, mg/dl 0.98[+ or -]0.1 0.76
PR suresi, sn 0.16[+ or -]3.1 0.24
GT suresi, sn 0.35[+ or -]2.6 0.52
Kalp hizi, vuru/dak 85.4[+ or -]11.6 0.09

** Veriler Ortalama[+ or -]SS ve ora n/yuzde degerleri
olarakverilmistir.

** * - Ki-kare ve tek yunlu ANOVA testleri
AA - aile anamnezi, DM - diyabetes mellitus, Gec.KABG - gecirilmis
koroner arter baypas greft, Gec. Mi- gecirilmis miyokard infarktusu,
Gec.PKG - gecirilmis perkutan koroner girisim,
HL - hiperlipidemi, HT - hipertansiyon,
K - potasyum, KBY - kronik bobrek yetersizligi,
KOAH - kronik obstruktif akciger hastaligi, Na - sodyum,
SVEF - sol ventrikul ejeksiyon fraksiyonu,
VKI - vucut kitle indeksi

Tablo 2. Uygulanan operasyon tipleri ve operatif veriler

Degiflkenler G1 G2

KABGX1, % 6.1 6.1
KABGX2, % 21.2 27.3
KABGX3, % 39.4 42.2
KABGX>3, % 6.1 9.1
AVR, % 12.1 --
MVR, % 15.2 15.2
KABG+AVR, % 6.1 6.1
KABG+MVR, % -- --
KABG+MP, % 3 --
LAD'ye baypas, n (%) 24 (72.7) 28 (84.4)
CXA'e baypas, n (%) 13 (46.4) 17 (56.7)
RCA'ya baypas, n (%) 16 (53) 19 (59.4)
Calinisan kalpte baypas, n (%) 2 (6.3) --
IMA kullanimi, n (%) 22 (66.7) 26 (78.8)
Aort kros klemp 83.1[+ or -]30.8 84.1[+ or -]32.8
suresi, dak
Verilen ES sayisi 2.2[+ or -]1.1 2.0[+ or -]1.3

Degiflkenler G3 G4

KABGX1, % 13.5 8.6
KABGX2, % 10.8 22.9
KABGX3, % 64.9 45.7
KABGX>3, % 2.7 5.7
AVR, % 2.7 11.4
MVR, % 5.4 5.7
KABG+AVR, % 2.7 5.7
KABG+MVR, % -- 5.7
KABG+MP, % -- 2.9
LAD'ye baypas, n (%) 33 (89.2) 29 (82.9)
CXA'e baypas, n (%) 24 (68.6) 23 (76.7)
RCA'ya baypas, n (%) 21 (61.8) 19 (59.4)
Calinisan kalpte baypas, n (%) 1 (3) --
IMA kullanimi, n (%) 31 (83.8) 27 (77.1)
Aort kros klemp 83.2[+ or -]30.1 82.9[+ or -]34.1
suresi, dak
Verilen ES sayisi 2.5[+ or -]0.9 2.3[+ or -]1.0

Degiflkenler G5 p *

KABGX1, % 9.5 0.79
KABGX2, % 21.4 0.52
KABGX3, % 50.0 0.22
KABGX>3, % 7.5 0.85
AVR, % 11.9 0.15
MVR, % 4.8 0.28
KABG+AVR, % 4.8 0.96
KABG+MVR, % 4.8 0.23
KABG+MP, % -- 0.50
LAD'ye baypas, n (%) 35 (83.3) 0.47
CXA'e baypas, n (%) 29 (74.4) 0.69
RCA'ya baypas, n (%) 21 (50) 0.84
Calinisan kalpte baypas, n (%) 3 (8.1) 0.26
IMA kullanimi, n (%) 35 (83.3) 0.41
Aort kros klemp 83.3[+ or -]32.5 0.64
suresi, dak
Verilen ES sayisi 2.3[+ or -]1.2 0.15

** Veriler Ortalama[+ or -]SS ve oran/yuzde degerleri olarak
verilmifltir
** * - Ki-kare ve tek yonlu ANOVA testleri
AVR - aort kapak replasmane, CXA - sirkumfleks arter,
ES - eritrosit suspansiyonu, IMA - internal mamariyan arter,
KABG - koroner arter baypas greft, LAD - sol on inen arter, MP - mitral
plasti, MVR - mitral kapak replasmani, RCA - sag koroner arter

Tablo 3. Mortalite, morbidite ve hastanede yatil zamam

Deffilkenler G1 G2 G3

Mortalite, n(%) -- -- --
Kalp yetersizligi, n(%) 3 (9.1) -- --
Postoperatif Ml, n(%) -- -- --
Bobrek yetersizligi, n (%) -- -- --
Inme, n (%) -- -- --
Yatis suresi, gun 10.0 8.9 9.0
 [+ or -] [+ or -] [+ or -]
 3.0 2.7 2.9

Deffilkenler G4 G5 p *

Mortalite, n(%) -- 1 (2.4) 0.50
Kalp yetersizligi, n(%) -- -- 0.009
Postoperatif Ml, n(%) -- 1 (2.4) 0.50
Bobrek yetersizligi, n (%) 1 (3.2) -- 0.38
Inme, n (%) -- 1 (2.4) 0.50
Yatis suresi, gun 10.2 12.0 0.033
 [+ or -] [+ or -]
 5.1 7.3

** Veriler Ortalama[+ or -]SS ve oran/yuzde degerleri olarak verilmistir
** * - Ki-kare ve tek yonlu ANOVA testleri
Ml - miyokard infarktusu

Tablo 4. Hastanede yatarken alman ek tedaviler

Degiskenler G1 G2 G3 G4 G5 p *

Statin, % 39.40 36.40 27.80 31.40 38.10 0.82
ACE!, % 48.50 42.40 44.40 34.30 45.20 0.80
ARB, % 3 -- 2.80 -- 7.10 0.29
ASA, % 97 100 97.20 100 90.50 0.11
Coumadin, % 33.30 21.20 8.30 25.70 24.40 0.15
Digoxin, % 3 -- -- 2.90 -- 0.50
Diuretik, % 24.20 21.20 22.20 20.00 38.10 0.33

** Veriler yuzde degerleri olarakverilmistir

** * - Ki-kare testi
ACEI - anjiyotensin donudturucu enzim inhibitoru,
ARB - anjiyotensin reseptor blokeri, ASA - asetil salisilik asit

Sekil 2. Postoperatif atriyal fibrilasyonun gruplara gore dagilimi

 AF, %

Profanenon 18.2
Sotalol 9.1
amiodaron 16.2
Diltiazem 28.6
Ilacsiz 38.1

Note: Table made from bar graph.
COPYRIGHT 2008 Galenos Yayincilik
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2008 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

 Reader Opinion

Title:

Comment:



 

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Title Annotation:Original Investigation/Orijinal Arastirma
Author:Men, Ebubekir Emre; Yildirimturk, Ozlem; Tugcu, Aylin; Aytekin, Vedat; Aytekin, Saide
Publication:The Anatolian Journal of Cardiology (Anadolu Kardiyoloji Dergisi)
Article Type:Clinical report
Geographic Code:7TURK
Date:Jun 1, 2008
Words:5842
Previous Article:The effect of losartan on the intima-media thickness of carotid artery/Losartanin karotid arter intima-media kalinligina etkisi.
Next Article:Off-pump coronary artery bypass surgery in patients with chronic renal failure/ Kronik bobrek yetmezlikli hastalarda "off-pump" koroner arter baypas...
Topics:


Related Articles
The surgical treatment of atrial fibrillation/Atriyal fibrilasyonun cerrahi tedavisi.
Antithrombotic therapy in atrial fibrillation with ximelagatran: can it be an alternative to warfarin?/Atriyal fibrilasyonda ximelagatran ile...
Thromboelastography and its use in cardiac surgery/Tromboelastografi ve kalp cerrahisinde kullanimi.

Terms of use | Copyright © 2014 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters