Printer Friendly
The Free Library
23,383,293 articles and books


Humor in Afrikaans.

De Vries, Abraham. 2007. Alles goed en wel: lagstories na willekeur. Pretoria: LAPA Uitgewers. 303 p. Prys: R150,00. ISBN: 978-0-7993-3992-5.

Hierdie bundel verhale, vertellings en essays is byeengebring deur Abraham de Vries, erkende meesterverteller van kortverhale. By 'n eerste lees kan 'n mens die indruk kry dat die versameling van wisselvallige gehalte is. By nabetragting, is dit myns insiens nie die geval nie.

Daar is wel verhale en vertellings wat nie reg langs mekaar kan staan sonder om ongunstig vergelyk te word nie, want die aard en struktuur daarvan verskil te veel. Hier kan byvoorbeeld die essayagtige, kort vertellings van Tossie Lochner en Hennie Aucamp se knap kortverhale met die effe wrang humor, genoem word. Tog het elk beslis sy eie meriete wat subtiele volkshumor betref.

Annemarie van Niekerk se guitige vertellings, Babette se Babelse fees, asook Goud, wierook, mirre ... en pille, is op sigself heerlik humoristies en tog op 'n heel ander vlak as Joan Hambidge se treffend ironiese (en ook ontroerende) Nessum Dorma; of Jan Spies se totaal anderster skaterstuk, Die dinges is 'n watsem.

Marlene van Niekerk se Juffrou Godelief en die spinnekoppe is ook 'n eiesoortige, humoristiese juweel. Dit is die verhaal van die "toegeknoopte" juffrou de Bruin wat net "oopgeknoop" het as sy oor spinnekoppe les gee. "Juffrou Godelief was 'n uitstekende onderwerp vir wrede satire" (p. 259). Totdat dieselfde juffrou Godelief een aand in 'n krisissituasie 'n spinnekopweb van Latynse name en grusame besonderhede uit die vakgebied aragnologie om twee "skarminkels" (p. 266) spin--en "sedert die aand begin vervel, langsaam, oor 'n paarjare heen, en uiteindelik ontpop" (p. 267).

Sue van Waart se Die dorpsdokter is 'n puik lekkerlag storie in die kategorie lekkerlees stories. Net so, onder andere ook Wium van Zyl se Reunie, Madeleine Volschenk se Bok en 'n Hondelewe van Tim Uys. Lekkerlees stories, soos goeie gewilde prosa, (om 'n outydse term te gebruik) verg net soveel vakmanskap van die skrywer as enige ander prosa Die genoemde stories asook, die van Johan C. Bakkes, die bekende Elias P. Nel, Anastasia de Vries en die gewilde Dana Snyman getuig van geslypte vakmanskap en 'n deurwinterde sin vir humor.

Die kleindorpse aardsheid van George Weideman se verhale, Die deumagkraaier en Loop soek vir my 'n mens!, raak weer heel ander aspekte van humor aan. Eersgenoemde is werklik snaaks en laasgenoemde wil die leser noop om uit skone deernis en empatie te lag-hull oor Tajaat met die swaarkry ingeets om haar mond en oe-"Patroon op patroon op patroon van swaarkry". Maar juis sy lei Colla oto oom Jasper Sout se vreemd-snaakse storie te vertel. Oom Jasper wat na die 1918-griep sy Grieta begrawe en toe vir Theuns, sy oudste seun, stuur om vir hom "'n mens" te gaan soek. "'n Mens, ja. lemand om my by te staan" (p. 294). Die leser kan die rou ellende van die karakter proe, en tog pluk die soektog na 'n mens wat Jasper Sout kan bystaan, aan die lagspiere. In hierdie lag-met-'n-traankategorie val onder andere ook Pieter W. Grobbelaar se Swakheid van die vlees.

Bogenoemde twee verhale is in heel 'n ander kader as Riana Scheepers se kostelike humor in haar Katrina-sketse. Die leser kan byna onmiddellik met die karakters identifiseer.

Ander onverwagse plesiertjies in die bundel is Ferdinand Deist se Die Burremeestersvrou, Jeanne Goossen se reguit, franke humor en Breyten Breytenbach se stekelrige humor in die bonatuurlike Boenk.

Myns insiens is elke vertelling, kortverhaal of essay se plek in die genotvolle bundel geregverdig. Sommige mag wel beskou word as synde van 'n effe mindere literere statuur as ander, maar dit kan verskoon word, want die byeenbring van hierdie verhale en vertellings is beslis nie lukraak gedoen nie. Daar is in hierdie bundel 'n onteenseglike samebindende faktor, en dit is Afrikaanse humor. Hierdie humor wissel wel van geheel en al droog tot stuitig en aards tot byna ontstemmend weemoedig--en selfs ontroerend menslik.

Dit was na alle waarskynlikheid die samesteller se bedoeling om al die fasette van humor hier te probeer verteenwoordig, vandaar dus die subtitel, Lagstories na willekeur. Die grappige, soms skunnige subkultuur van die kroegmanne word goed in die bundel verteenwoordig, asook die aweregse, vlymskerp humor van Harry Kalmer en Francois Bloemhof. Daar is Ioslit humor soos die van Gretel Wybenga en 'n oerwyse, humoristiese blik op die lewe deur Christine Barkhuizen le Roux in haar kortverhaal Leen my jou oe. Eitemal en Langenhoven asook Dalene Matthee se stewige, dog subtiele humor word ook verteenwoordig.

Hierdie bundel word verder bevolk deur meesterskrywers soos Andre P. Brink, Abraham de Vries, P.G. du Plessis, Pirow Bekker en Chris Barnard elk met sy/haar unieke aanslag. Die meeste verhale word gekenmerk deur 'n trefseker woordkeuse en 'n eie, kenmerkende styl. In sy geheel gesien, slaag die bundel om Afrikaanse humor, en plek-plek ook universele humor, te boekstaaf en dit behoort ook kommersieel sy man te staan.

Resensent: H. de Kock

Skrywer en vryskut resensent
COPYRIGHT 2008 Literator Society of South Africa
No portion of this article can be reproduced without the express written permission from the copyright holder.
Copyright 2008 Gale, Cengage Learning. All rights reserved.

 Reader Opinion

Title:

Comment:



 

Article Details
Printer friendly Cite/link Email Feedback
Author:de Kock, H.
Publication:Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies
Date:Aug 1, 2008
Words:818
Previous Article:"Beyond stereotypes": representations of a foreign culture in film students' productions/"Kykies verby die stereotipes": uitbeeldings van 'n vreemde...
Next Article:Marais dwing steeds bewondering af.

Terms of use | Copyright © 2014 Farlex, Inc. | Feedback | For webmasters