Evaluation of cases with hydatid diseases/Kist hidatikli olgularin degerlendirilmesi.

Giris

Kist hidatik ekinokok turleri ile olusan bir zoonotik hastaliktir. Tarim ve hayvanciligin yaygin oldugu, koruyucu hekimligin yetersiz oldugu ulkelerde sik gorulen bir parazitozdur. Ilk defa Hipokrat tarafindan M.O. 460'li yillarda 'karaciger su ile dolarak yirtilirsa, hastanin da karni su ile dolarak olur' seklinde tanimlamistir (1-3).

Turkiye, Akdeniz ulkeleri, Orta Dogu, Guney Amerika, Yeni Zelanda, Guney Afrika'da endemiktir. Saglik Bakanligi verilerine gore 1965-95 yillari arasinda sadece bakanliga bagli hastanelerde tani konulan olgu sayisi 51500'dur. Kist hidatik (KH) olgu sayisi 2001-2005 yillari arasindaki toplam 16.101 olarak bildirilirken Marmara Bolgesi'nde toplam 3.628 olguya KH tanisi konmustur. Ulkemizde prevalansin 50-400/100 000, insidansin ise 3.4/100 000 oldugu bildirilmektedir (1,4-6).

Hastaligin klinigi organ tutulumu, kistin buyuklugu, genisleyen kist ile komsu organlar arasindaki etkilesim ile ilgili olarak degisir. En sik karaciger ve akcigerler tutulurken nadir olarak kaslar, kemik, bobrek, beyin, dalak gibi organlari da tutabilir. Kistlerin cogu asemptomatiktir ve spontan olarak gerileyebilir (7,8).

Hastaligin tanisi klinik, radyolojik goruntuleme yontemleri ve serolojik testlerle konulur. Kist hidatik hastaliginin tedavisi cerrahi tedavi, medikal tedavi ve ponksiyon-aspirasyoninjeksiyon-reaspirasyon (PAIR) seklinde olabilir. Kist hidatik hastaliginda tedavi sekli ile ilgili standardize bir protokol olmadigindan her hastanin klinik, radyolojik ve serolojik testlerin sonuclari ayri olarak ele alinip tedaviye yaniti degerlendirilmektedir (1,4,7,8).

Bu calisma ile ulkemiz ve bolgemiz icin halen yaygin bir saglik sorunu olarak onemini koruyan kist hidatik hastaliginin tanisini alan cocuklarin 8 yillik sure icinde demografik, klinik, laboratuvar ve takip bulgularinin genel olarak degerlendirilmesi amaclanmistir.

Gerec ve Yontem

Ocak 2000 ve Aralik 2008 tarihleri arasinda Uludag Universitesi Tip Fakultesi Cocuk Enfeksiyon Hastaliklari Bilim Dali tarafindan duzenli olarak takip edilen 41 kist hidatikli hastanin geriye donuk olarak tibbi kayitlari incelendi. Takipleri duzenli yapilamayan 13 hasta calisma disi birakildi. Kist hidatik tanisi klinik, radyolojik ve serolojik testlerle konuldu. Cerrahi uygulanan hastalarin tanilari patolojik inceleme ile dogrulandi. Hastalar yas, cinsiyet, basvuru sikayeti, baslangic fizik muayene bulgulari, basvuru ekinokok indirekt hemaglutinasyon (IHA) testi sonucu, kistin yerlesim yeri, uygulanan tedavi yontemi, medikal tedavi suresi, uygulanan cerrahi yontem, meydana gelen ameliyat oncesi ve sonrasi komplikasyonlar, komplikasyonlara yonelik uygulanan tedavi yontemleri, tedavi sonrasi ekinokok IHA sonuclari, tedaviye verilen yanit acisindan incelendi. Tedavi oncesinde hastalardan endikasyonu varliginda; akciger grafisi, toraks veya batin ultrasonografisi (USG), toraks veya kraniyal bilgisayarli tomografi (BT), manyetik rezonans goruntuleme (MRG) ve ekokardiyografi incelemesi yapildi. Asemptomatik olan hastalarda kist hidatik tanisi baska nedenlerle yapilan ultrasonografik veya radyolojik tetkikler sonucunda dusunuldu. Ekinokok IHA testi sonucu [greater than or equal to] 1/32 ise pozitif kabul edildi. Tum hastalara medikal tedavi olarak albendazol 15 mg/ kg/gun iki dozda 28 gunluk kurler halinde verilip iki kur arasinda 14 gunluk aralar verildi. Karaciger kist hidatigi olan uygun hastalara ponksiyon-aspirasyon-injeksiyonreaspirasyon (PAIR) tedavisi uygulandi. Bu uygulama BT esliginde yapilip kistin icerigi once bosaltildi ve kist icine %20'lik hipertonik salin verilip reaspirasyon yapildi. PAIR uygulanamayan veya cerrahi endikasyonu olan olgulara operatif cerrahi (kistektomi, kistotomi ve kapitonaj) uygulandi. Tedaviye verilen yanit klinik, radyolojik ve serolojik testlerle birlikte degerlendirildi. Klinik bulgularin duzelmesiyle birlikte kistin tamamen kaybolmasi, kistin kollapsi ve kistin kalsifikasyonu tam duzelme; kistin boyutunda azalma ve morfolojisinde degisiklik kismi duzelme olarak kabul edildi. Ayni ya da baska organda yeni kist olusumu, kistin tekrarlamasi, kistin boyutunda artma ya da ayni kalma tedaviye yanitsizlik olarak kabul edildi. Tam duzelme ve kismi duzelme tedavide basari olarak kabul edildi.

Bulgular

Calismaya dahil edilen 41 hastanin 21'i (%51) kiz, 20'si (%49) erkek idi, yas ortalamasi 11.5 [+ or -] 3.14 yil ( 5-17) saptandi. En sik basvuru nedeni %37 ile oksuruk, %29 ile karin agrisi, %17 ile vucutta dokuntu, %15 ile ates, halsizlik ve istahsizlik idi.

Baslangic fizik muayenelerinde hastalarin %46'sinda solunum seslerinde azalma saptanirken, %12'sinde urtiker, birer (%2) hastada hepatomegali, hepatosplenomegali, ikter, 2 hastada (%5) diplopi ve konvulziyon saptandi. Hastalarin %31'inin basvuru fizik muayenesi normaldi. Olgularin basvuru yakinmalari ve fizik muayene bulgulari Tablo 1'de gosterilmistir.

Hastalarin %37'sinde sadece akciger tutulumu, %35'inde sadece karaciger tutulumu, %17'sinde karaciger ve akciger tutulumu, %5'inde sadece dalak tutulumu saptandi. Bir (%2) hastada dalak ve karaciger, 1 (%2) hastada beyin, 1 (%2) hastada kalp ve beyin tutulumu birlikte saptandi. Basvuru aninda hastalarin 32'sinde (%78) ekinokok IHA testi pozitif iken 9'unda (%22) negatif idi. Hastalarin %29'unda sag akciger tutulumu, %15'inde sol akciger tutulumu, %10'unda bilateral akciger tutulumu mevcut idi. Hastalarin 14'unde (%34) karaciger sag lob, 5'inde (%12) karaciger sol lob, 3'unde (%7) karaciger sag ve sol lob birlikte tutulumu mevcuttu. Hastalarin %71'ine medikal ve cerrahi tedavi, %12'sine medikal tedavi ve girisimsel radyolojik drenaj, %10'una sadece medikal tedavi, %7'sine medikal, cerrahi tedavi ve girisimsel radyolojik drenaj uygulandi. Tablo 2'de uygulanan tedavi yontemleri gosterilmistir.

Akciger ve karaciger tutulumu birlikte olan toplam 7 (%17) olgunun 4'une (%58) medikal tedavi ile birlikte karaciger KH icin PAIR, akciger KH icin kistotomi ve kapitonaj uygulandi. Bu olgulardan birinde (%14) sadece medikal tedavi ile tam iyilesme saglanirken, birinde (%14) akciger tutulumu icin parsiyel kistektomi ve kistotomikapitonaj, karaciger tutulumu icin sadece medikal tedavi uygulandi. Bir (%14) olguda ise karaciger tutulumu icin PAIR uygulanirken akciger tutulumu icin sadece medikal tedavi ile iyilesme saglandi. Akciger tutulumu olan hastalarin preoperatif 5'inde (%33) ruptur, 3'unde (%20) bronkoplevral fistul, 1'inde (%7) plevral efuzyon saptandi. Iki (%13) hastada postoperatif bronkoplevral fistul olusurken, 1 (%7) hastada kist rezidusu olustu. Tedavi sonrasi hastalarin %75'inde ekinokok IHA negatiflesirken, %25'inde ekinokok IHA titresinde dusme gozlendi. Ortalama kur sayisi 7.31 [+ or -] 5.75 (3-27) idi. Kist hidatik nedeniyle takip edilen hastalarin tamaminda iyilesme saptandi. Izlemde hastalarin hicbirinde nuks saptanmadi.

Tartisma

Kist hidatik hastaligi Hipokrat zamanindan beri bilinen bir paraziter hastaliktir. Ulkemiz ve bolgemiz icin halen yaygin bir saglik sorunu olarak onemini korumaktadir. Turkiye, Akdeniz ulkeleri, Orta Dogu, Uzak Dogu, Guney Amerika, Yeni Zelanda, Guney Afrika'da endemiktir (1). Tarim ve hayvanciligin yaygin oldugu koruyucu hekimligin yetersiz oldugu ulkemizde sik gorulen bir parazitozdur (4). Ulkemizde prevalansin 50-400/100 000, insidansin ise 3.4/100 000 oldugu bildirilmektedir (5).

Kist hidatik hastaligi karaciger (%63), akciger (%25), kaslar (%5), kemik (%3), bobrek (%2), beyin (%1), dalak (%1) gibi organlari tutabilir (7). Cocukluk caginda akciger tutulumu karaciger tutulumundan daha sik gorulur. En sik sag akciger ve sag akciger alt lobu tutulur (9). Hastalarimizin %37'sinde sadece akciger tutulumu, %35'inde sadece karaciger tutulumu, %21'inde coklu organ tutulumu, 2 hastada sadece dalak tutulumu, 1 hastada sadece beyin tutulumu saptandi. Akciger kist hidatikli olgularin %54'unde sag akciger tutulumu mevcutken, karaciger kist hidatikli olgularin %63'unde sag lob tutulumu mevcuttu.

Kist hidatik organ tutulumuna gore cesitli belirti ve bulgularla seyreder. Akciger KH'leri cogunlukla asemptomatik olabilirken, ates, oksuruk, gogus agrisi, dispne, hemoptizi yapabilir (1,10,17). Olgularimizin basvuru sikayetlerinde %37'sinde oksuruk, %15'inde ates, %10'unda gogus agrisi, %5'inde de hemoptizi vardi. Karaciger KH'si karinda dolgunluk hissine, karin agrisina, kusmaya ve sariliga neden olabilir (1,10). Olgularin basvurusunda %29'unda karin agrisi, %7'sinde karinda siskinlik, %2'sinde sarilik mevcuttu. Intrakraniyal KH'si basagrisi, konvulziyon, kusma, kraniyal sinir paralizisi yapabilir. Bobrek ve kardiyak KH'si sessiz seyredebilir, komplikasyon gelistiginde semptom verir (10,18). Intrakraniyal tutulumu olan iki olgumuz da kafa ici basinc artisi sendromu, diplopi ve konvulziyon belirti ve bulgulari ile basvuruda bulunmustur. Intrakraniyal tutulumu olan bir olgumuzda yapilan ekokardiyografik inceleme sonucunda ek olarak kardiyak tutulum da saptanmistir. Hastalarin basvuru fizik muayenelerinde %46'sinda solunum seslerinde azalma saptanirken, %29'unun fizik muayenesi normaldi. Hastalarin %12'sinde urtiker saptanirken, 1 (%2) hastada hepatomegali, 1 (%2) hastada hepatosplenomegali, 1 (%2) hastada ikter, 2 (%5) hastada da diplopi ve disa bakis felci saptandi. Asemptomatik olan hastalarimizin orani %7 idi.

Kistlerin buyumesi yillar icinde olur ve genelde 5 cm. capa ulasincaya kadar belirti vermezler. Boyut buyudukce basinc ve tikayici etkilere bagli klinik bulgu gosterir (6). Olgularimiz arasinda akut viral hepatit on tanisi ile hastanemize sevkedilen bir hastada basvuru sirasinda ikter ve urtikeryal dokuntu saptandi. Yapilan batin USG ve BT sonucunda 12*12 cm capinda koledoga basi yapan dev bir karaciger kist hidatigi tespit edilmistir. Olguya uygulanan medikal tedavi, PAIR ve yapilan takipleri sonucunda tam iyilesme saptandi. Kist sivisinin sizmasi sonucu alerjik semptomlar, kist rupturu sonucu ates, eosinofili ve anaflaktik soka varan bulgular veya supurasyon gibi komplikasyonlar olusabilir (10). Ilk basvuru sirasinda toplam 15 (%36) akciger KH'li hastanin 5'inde (%33) kist rupturu, 3'unde (%20) bronkoplevral fistul, 1'inde (%7) plevral efuzyon saptandi. Cerrahi operasyon sonrasi 2 (%13) hastamizda bronkoplevral fistul gelisirken, 1 (%7) hastamizda da kist rezidusu saptandi.

Serolojik testler Kist hidatik hastaliginin endemik oldugu bolgelerde dusuk maliyeti ve kolay uygulanabilir olmasi nedeniyle tani ve takipte kullanilmaktadir (11). Ekinokok IHA, ELISA IgG, immunelektroforez, indirekt floresan antikor testleri kist hidatik tani ve takibinde kullanilabilen serolojik testlerdir. Bu testler karaciger KH'de %90 , akciger KH'de ise %40 duyarlidir. Ekinokok IHA testi tedavi sonrasinda da yillarca pozitif kalabilmektedir (7). Ekinokok IHA testinin duyarliligi %66 ile %100 arasinda degismektedir (12). Olgularimizin tani ve takibinde hastanemizde uygulanabilmesi, hizli sonuc vermesi, kolay uygulanabilir olmasi nedeniyle Ekinokok IHA testi kullanildi. Basvuru aninda hastalarin 32'sinde (%78) ekinokok IHA pozitif iken, 9'unda (%22) negatif idi. Basvuru aninda ekinokok IHA sonucu negatif olan hastalarin 4'unde (%10) sadece karaciger tutulumu, 2'sinde sadece (%5) akciger tutulumu, 2'sinde (%5) sadece dalak tutulumu, 1'inde (%2) sadece beyin tutulumu mevcuttu. Kistlerin tumu intakt idi. Tedavi sonrasi hastalarin %75'inde ekinokok IHA negatif iken, %25'inde titrede dusme gozlendi.

Kist hidatik hastaliginda esas tedavi cerrahidir (1,13). Cerrahi tedavinin amaci maksimum organ dokusunun korunarak intakt ya da komplike kistin cikarilmasi ve kalan boslugun obliterasyonudur. Cerrahi teknik secimi operasyon sirasinda karsilasilan duruma, cerrahin deneyimine ve secimine gore degisebilir (1,3). Akciger KH'de en sik kullanilan yontem kistotomi ve kapitonajdir (3). Hastalarimizdan akciger tutulumu olan 15 hastaya ve karaciger tutulumu olan 10 hastaya kistotomi ve kapitonaj operasyonu uygulanmistir. Akciger tutulumu olan 2 olguya komplikasyon gelistigi icin lobektomi ve kistektomi uygulanirken, 2 olguya da parsiyel kistektomi ve kapitonaj uygulanmistir. Karaciger KH'de cerrahiye alternatif tedavi yontemi olarak medikal ve PAIR tedavisi birlikte kullanilmaktadir. PAIR tedavisi basit, ulasilabilir kistlerde USG veya BT esliginde %20 'lik hipertonik salin ya da diger skolosidal ajanlarla yapilabilir (7,10). Olgularimiz arasinda karaciger kist hidatigi olan hastalardan toplam 8'ine PAIR tedavisi ile birlikte medikal tedavi uygulanip tedavide iyilesme saglanmistir.

Kist hidatik hastaliginda bir baska tedavi yaklasimi da medikal tedavidir. Hastanin genel durumunun veya kistin yerlesimi nedeniyle operasyon icin uygun olmamasi, kistin cok sayida olmasi, cerrahi girisimden sonra rekurrensin gelismesi medikal tedavi icin endikasyon olusturur. Tedavide mebendazol ve albendazol gibi benzimidazoller kullanilabilir (7). Dogru ve arkadaslarinin (14) 82 akciger KH'li hastayla yapmis olduklari calismada capi 5 cm altinda olan komplike olmayan akciger kist hidatikli hastalarda medikal tedavi basari oranini %68.2 olarak bildirmislerdir. Tum hastalarimiza cerrahi uygulamadan once ve takipte cerrahi sonrasi medikal tedavi uygulanmistir. Toplam 4 (%10) hastamizda sadece medikal tedavi ile basari saglanmis olup, bunlarin 2'sinde (%5) akciger ve karaciger tutulumu mevcutken diger 2'sinde (%5) sadece karaciger tutulumu mevcuttu. Olgularimizin 4'unun de kist boyutu 5 cm'den kucuktu.

Benzimidazol tedavisinin kesin bir standart dozu ve tedavi suresi bulunmamaktadir. Albendazol tedavisi kesintisiz verilebilecegi gibi 28 gunluk tedavi 14 gunluk aralar halinde de verilebilir. Optimal tedavi suresi 3-6 aydir. Yan etkileri olmadigi surece tedavi suresi uzatilabilir (7). Vutova ve arkadaslarinin (15) yaptigi calismaya gore kucuk ve yeni olusmus kistler icin tedavi suresi 6-8 ay yeterli iken, 5 cm'den buyuk capli kistlerin, multipl kistlerin ve multiorgan tutulumu olan kistlerin tedavi suresi 12-20 aya uzatilabilir. Serimizde ortalama tedavi kur sayisi 7.31 [+ or -] 5.75 (3-27) idi. Albendazolun notropeni ve hepatotoksisite gibi yan etkileri, multipl kist, coklu organ tutulumu ve komplikasyonlarin varligi nedeniyle 5 olgumuzda medikal tedavi suresi 20 ayin uzerinde idi.

Kist hidatigin prognozu genellikle iyidir. Kistin lokalizasyonu ve cerrahin deneyimine bagli olarak nuks oranlari %2-25 arasinda degismektedir. Operasyona bagli mortalite oranlari da ayni nedenlere bagli olarak %0.5-4 arasinda degismektedir (7,16). Serimizdeki olgularin tamaminda iyilesme saglandi, izlemde olgularin hicbirinde nuks saptanmadi.

Sonuc olarak ulkemiz ve bolgemiz icin endemik olan kist hidatik hastaligi asemptomatik seyredebildigi gibi organ tutulumuna gore belirti ve bulgular verebilir. Endemik bolgelerde supheli radyolojik ve klinik bulgularda kist hidatik akla getirilmelidir. En sik tutulan organlar akciger ve karacigerdir. Coklu organ tutulumlari da akilda tutulmali, gerektiginde ileri goruntuleme yontemleri istenmelidir. Operatif cerrahi ve girisimsel drenaj uygulanmasinin yani sira medikal tedavi uzun surebilir. Standart bir tedavi olmadigindan hastanin klinik, radyolojik ve serolojik sonuclari goz onunde bulundurularak tedavisi duzenlenmelidir.

Kaynaklar

(1.) Sayek I, Tirnaksiz MB, Dogan R. Cystic hydatid disease: current trends in diagnosis and management. Surg Today 2004; 34: 987-96.

(2.) Craig PS, McManus DP, Lightowlers MW, Chabalgoity JA, Garcia HH, Gavidia CM et al. Prevention and control of cystic echinococcosis. Lancet Infect Dis 2007; 7: 385-94.

(3.) Tuncozgur B, Elbeyli L. Akciger Hidatik Kistlerinin Cerrahi Tedavisi. (Ed: M. Yuksel, M. Kaptanoglu) Pediyatrik Gogus Cerrahisi. 1.Baski. Istanbul: Turgut Yayincilik, 2004; s.319-34.

(4.) Altintas N. Past to present: echinococcosis in Turkey. Acta Tropica 2003; 85: 105-12.

(5.) Kokturk O, Guruz Y,Akay H Akhan O, Biber C, Cagirici U ve ark. Toraks Dernegi Paraziter Akciger Hastaliklari Tani ve Tedavi Rehberi Toraks Dergisi 2002; 3: 1-16.

(6.) Altintas N. Ekinokokkozis sorunu ve Turkiye. Hidatidoloji Dernegi 4.Ulusal Hidatoloji Kongresi, 25-28 Haziran 2008, Malatya, Bildiri Ozet Kitabi, 2008; s.1-3.

(7.) Amman R. Echinococcus. Gastroenterology Clinics of North America 1996; 25: 655-89.

(8.) Dogru U. Kist Hidatik. 4. Uludag Pediatri Kis Kongresi, 17-20 Subat 2008, Bursa, Bildiri Ozet Kitabi, s. 60-1, 2008.

(9.) Kurul IC, Topcu S, Altinok T, Yazici U, Tastepe I, Kaya S et al. One-stage operation for hydatid disease of lung and liver: principles of treatment. J Thorac Cardiovasc Surg 2002; 124: 1212-5.

(10.) Schantz PM. Echinococcus Species (Agents of Cystic, Alveolar, and Polycystic Echinococcosis). In:Long SS, Pickering LK, Prober CG. (Eds). Principles and Practice of Pediatric Infectious Diseases Second Edition. New York; Churchill-Livingstone 2003; 1357-61.

(11.) Sbihi Y, Rmiqui A, Rodriguez-Cabezas MN, Orduna A, Rodriguez-Torres A, Osuna A. Comparative sensitivity of six serological tests and diagnostic value of ELISA using purified antigen in hydatidosis. J Clin Lab Anal 2001; 15: 14-8.

(12.) Gonlugur U, Ozcelik S, Gonlugur TE, Celiksoz A. The role of Casoni's skin test and indirect haemagglutination test in the diagnosis of hydatid disease. Parasitol Res 2005; 97: 395-8.

(13.) Topcu S, Kurul IC, Tastepe I, Bozkurt D, Gulhan E, Cetin G. Surgical treatment of pulmonary hydatid cysts in children. J Thorac Cardiovasc Surg 2000; 120: 1097-101.

(14.) Dogru D, Kiper N, Ozcelik U, Yalcin E, Gocmen A. Medical treatment of pulmonary hydatid disease: for which child? Parasitol Int 2005; 54: 135-8.

(15.) Todorov T, Vutova K, Petkov D, Mechkov G, Kolev K. Albendazole treatment of human cystic echinococcosis. Trans R Soc Trop Med Hyg 1988; 82: 453-9.

(16.) Bozkurt B, Soran A, Karabeyoglu M, Unal B, Coskun F, Cengiz O. Follow-up problems and changes in obliteration of the residual cystic cavity after treatment for hepatic hydatidosis. J Hepatobiliary Pancreat Surg 2003; 10: 441-5.

(17.) Aribas OK, Kanat F, Gormus N, Turk E. Pleural complications of hydatid disease. J Thorac Cardiovasc Surg 2002; 123: 492-7.

(18.) Antonelli G, Chiddo A, Bortone A, Iliceto S, Rizzon P. Hydatid cyst of the interventricular septum causing obstruction of the right ventricular outflow tract: cross-sectional echocardiographic, angiographic and pathological findings. Eur Heart J 1986; 7: 1083-5.

Deniz Cakir [1], Solmaz Celebi [1], Arif Gurpinar [2], Mehmet Agin [3], Sefika Elmas Bozdemir [1]

[1] Uludag Universitesi Tip Fakultesi, Cocuk Enfeksiyon Hastaliklari Bilim Dali, Bursa, Turkiye

[2] Uludag Universitesi Tip Fakultesi, Cocuk Cerrahisi Anabilim Dali, Bursa, Turkiye

[3] Uludag Universitesi Tip Fakultesi, Cocuk Sagligi ve Hastaliklari Anabilim Dali, Bursa, Turkiye

Gelis Tarihi: 05.07.2009

Kabul Tarihi: 06.08.2009

Yazisma Adresi:

Correspondence Address:

Dr. Deniz Cakir

Uludag Universitesi Tip

Fakultesi, Cocuk Enfeksiyon

Hastaliklari Bilim Dali,

Bursa, Turkiye

Tel: [phone]

Faks: [phone]

E-posta: [e-mail]

Tablo 1. Olgularin Basvuru Yakinmalari ve Fizik Muayene
Bulgulari

Semptom                        n       (%)

Oksuruk                        15      (37)
Karin agrisi                   12      (29)
Dokuntu                        7       (17)
Halsizlik,istahsizlik          6       (15)
Ates                           6       (15)
Gogus agrisi                   4       (10)
Karinda siskinlik              3       (7)
Asemptomatik                   3       (7)
Kanl? balgam                   2       (5)
Bas agrisi                     2       (5)
Sarilik                        1       (2)

Bulgu                          n       (%)

Solunum Seslerinde Azalma      19      (46)
Urtiker                        5       (12)
Diplopi                        2       (5)
Konvulsiyon                    2       (5)
Hepatomegali                   1       (2)
Hepatosplenomegali             1       (2)
Ikter                          1       (2)
Yok                            13      (31)

Tablo 2. Izole Akciger ve Karaciger Tutulumu Olan Olgularda
Tedavi Yontemleri

AKCIGER                            n       (%)

Kistotomi+kapitonaj                10      (67)
Parsiyel kistektomi+kapitonaj      1       (7)
Lobektomi+kistektomi               2       (13)
Medikal                            2       (13)
Toplam                             15     (100)

KARACIGER                          n       (%)

Kistotomi+kapitonaj                10      (72)
PAIR                               3       (21)
Medikal                            1       (7)
Toplam                             14     (100)